-D.4/97 YİM 121/92

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
KKTC Anayasasının 152. maddesi hakkında.

Mahkeme Heyeti:Taner Erginel,Nevvar Nolan,Seyit A.Bensen.

Müstedi: Alpay Hasan Menteş,- Karaoğlanoğlu-Girne

- ile -

Müstedaaleyh: 1. Eşdeğer Tazmin Komisyonu vasıtasıyle
KKTC., Lefkoşa
2. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin
Komisyonu vasıtasıyle KKTC.,Lefkoşa
- 3. İskân Bakanlığı vasıtasıyle KKTC.,
Lefkoşa
4. Girne Kaza Tapu Dairesi vasıtasıyle
KKTC., Lefkoşa

A r a s ı n d a .

Müstedi namına Avukat Kıvanç M. Riza
Müstedaaleyhler namına Kıdemli Savcı Müjgan I-rkad
İlgili Şahıslar Erdinç Rüstemoğulları ve Neşe Rüstemoğulları namına Avukat Ergin Ulunay.

-------------------------------

H Ü K Ü M

Taner Erginel:Eşdeğerden hak sahibi olan Müstedi, 15'inci kaynak paketinde ilan edilen 12 kaynağa müracaat ett-i. Bu kaynakların tümünün kendisine değil başka kişilere verildiğini öğrenen Müstedi önümüzdeki başvuruyu dosyalayarak kararların iptalini talep etti.

Sözkonusu kaynakları almış olan kişiler başvuruya İlgili Kişi olarak katıldılar. Başvurunun değişik a-şamalarında Müstedi bu 12 kişiden 8'i ile ilgili taleplerini geri çekti. Dolayısıyle geriye kalan 4 kaynağın Müstediye değil de İlgili Kişilere verilmesinin hatalı olup olmadığını incelememiz gerekmektedir.

Başvuruda Müstedinin 1,313,453 eşdeğer puanı o-lduğu belirtilmiştir. İlgili Kişilerin durumuna ilişkin herhangibir bilgi yoktur. Talep takririnde sadece genel bir ifadeyle Müstedinin terk ettiği malların yer, kıymet,cins, miktar ve evsaf bakımından İlgili Kişilerin terk ettiği mallardan daha nitelikli -olduğu iddia edilmektedir. Başvurunun duruşmasında da Müstedi kendi durumunu anlatmış ve İlgili Kişilerin haklılık durumu konusunda bilgi sahibi olmadığını söylemiştir. İlgili Kişilerin durumu daha sonra Mahkemeye celbedilen tanıkların şahadetlerinden ort-aya çıkmıştır.

Mahkemeye ibraz edilen emareler ve şahadete göre Müstedinin durumu şöyledir. Güneyde Larnaka'da çeşitli mallar terk eden Müstedi için iki dosya düzenlenmiştir. DD7530 sayılı dosyada Müstedinin 4,056,022 puanı olduğu görülmektedir. Bu pua-nlara karşı Müstediye Karaoğlan-oğlu'nda bir konut ve Yukarı Girne'de 9 dönüm arsa nitelikli arazi verilmiş ve bu dosyadaki puanları sıfırlanmıştır.

Daha sonra tanzim edilen DD23918 sayılı dosyada ise Müstedinin 109,267 puanı vardır. Bu puanlar Larnaka'd-a askeri kışla olarak kullanılan bir barakadan gelmektedir. Müstediye ayrıca babasından miras olarak 1,204,186 puanı kalmıştır. Bu puanlar Larnaka'da kalan arsaların karşılığıdır. Sonuç olarak Müstedinin toplam 5,369,475 eşdeğer paunı vardı ve bu puanların- 4/5'üne karşılık mal almış olup 1,313,453 eşdeğer puanı artmış bulunmaktadır.

Önümüzdeki başvuruda öncelikle başvurunun olağan dışı özellikleri üzerinde durmamız gerekmektedir.

Herşeyden önce bu başvuruda tartışma konusu yapılan karar 1 değil 12 tan-e idi ve daha sonra 4'e indiril-miştir. Her kararla ilgili olarak karşılaştırılması gereken olgular farklıdır. İlgili Kişiler farklıdır. Bu kararların tek müşterek yönü Müstedinin aynı kişi olmasıdır.
- - -İkinci olağan dışı özellik talep takririnde tartışılmak istenen kararların olguları ile ilgili hiç bir ayrıntının olmamasıdır.. Daha doğrusu Müstedi olguları öğrenme gereği duymadan başvuruyu dosyalamıştır. Müstedi şahadet verirken sadece kendi durumunu an-latmış ve İlgili Kişiler hakkında birşey bilmediğini söylemiştir. Gerçekte Müstedi bu başvurusunda Mahkemeye genel bir şikayet yapmakta ve Mahkemenin konuları bir bir araştırmasını ve kendisine nazaran daha haksız olan varsa onu bulup onunla ilgili kararı -iptal etmesini istemektedir. Dikkat edilince görülecektir ki Müstedi, Yüksek İdare Mahkemesinin, bir şikayet Komisyonu olarak çalışmasının beklentisi içinde önümüzdeki başvuruyu dosyalamıştır. Bu beklenti içinde olduğu için olguları öğrenme gereği duymam-ış ve ayrı ayrı değil 12 karara karşı birlikte başvuru dosyalamıştır. YİM davalarında genellikle masraf emri verilmemesi Müstediyi bu şekilde davranmaya teşvik etmiş olabilir. YİM davalarında usul kurallarına sıkı sıkıya bağlı olmadığımız da bir gerçektir.- Ancak hoşgörü gösterirken Mahkemenin felç olmasına veya İskân işlerinin daha sorunlu hale gelmesine yol açacak bir prosedürü izlememiz doğru değildir. Müstedinin başlattığı bu prosedürü onaylamamız halinde herkes kaynak paketlerinde mümkün olduğu kadar -çok kaynağa müracaat edecek, haklı veya haksız tümünü aynı başvurunun konusu yapacak ve "haksız olduğum ortaya çıkarsa o talebi geri çekerim ne kazanırsam kârdır" diye düşünecektir. Böyle bir yaklaşımın YİM'in normal yargılama yöntemine uymaması bir yana Y-üksek İdare Mahkemesinin işlerini çok fazla artıracağına ve hatta işleri içinden çıkılmaz hale getireceğine şüphe yoktur.

YİM davalarında üzerinde durulması gereken bir nokta da şudur. Mahkeme hiç bir zaman kendini Yönetimin yerine koymamalıdır. Eşdeğer -Tazmin Komisyonu yerinde Mahkememiz olsaydı muhtemelen farklı değerlendirme yapacak ve bu kaynakları farklı kişilere dağıtacaktı. Fakat bu durum alınan kararlara Yüksek İdare Mahkemesinin müdahale etmesi için yeterli değildir. Kararın iptali için yönetimin- yasalara aykırı hareket etmesi, yetkilerini aşması veya kötüye kullanması gerekir. Kaynak paketlerinde karar verirken Komisyonun uymak zorunda olduğu yasa ve tüzük hükümleri vardır. Bu yasa ve tüzük hükümlerinin uygulamasında Komisyona takdir hakkını ku-llanacağı bir alan tanımak ve Mahkemeyi Komisyonun yerine geçerek değerlendirme yapmaya davet etmemek gerekir. Bu başvuruda Müstedinin 12 kararla ilgili talebinden 8'ini geri çekmesi yani 8'inde Komisyonun haklı karar verdiğini kabul etmesi, Komisyonun kö-tü niyetle hareket etmediğinin göstergesidir. Gerçekte Müstedi argümanlarının hiçbirinde Komisyonun yetkilerini kötüye kullandığını iddia edememiştir. Aksine Mahkememizi Komisyonun yerine geçmeye ve konuyu yeniden değerlendirerek farklı bir tercih yapmaya -davet etmektedir. Kanımca Müstedinin bu talepleri ve yaklaşımı bir Yüksek İdare Mahkemesinin kabul edebileceği yaklaşım değildir.

Sonuç olarak,
A) YİM başvurularında sadece bir kararın tartışma konusu yapılması gerekir. İstisnai hallerde birden fazla ka-rar birlikte tartışma konusu yapılabilse bile bunun makul bir gerekçesi olması gerekir. Önümüzdeki başvuruda birden fazla kararın birlikte başvuru konusu yapılmasının herhangibir makul gerekçesi öne sürülmemiştir. Bir kaynak paketine müracaat eden kişinin -tüm kararları birlikte tartışma konusu yapmasının eşdeğer işlemlerini zorlaştıracağı, gerek Komisyonlara gerekse YİM'e büyük güçlük çıkaracağı açıkca görülmektedir. Dolayısıyle burada birçok kararı birlikte tartışma konusu yapmanın makul bir gerekçesi olma-dığını kabul etmemiz gerekir.

B) Bir başvuruda Müstedinin tartışma konusu yapmak istediği karara ilişkin olgular hakkında bilgisi olması ve bu olguları başvurunun dayandığı gerçekler bölümünde öne sürmesi gerekir. İstisnai hallerde Müstedinin olguları ö-ğrenememesi halinde bunları öne sürmemesi mazur görülebilse bile Müstedinin hiç olmazsa öğrenme girişiminde bulunduğunu ve gayret etmesine rağmen öğrenemediğini öne sürmesi gerekir. Halbuki burada olguları belirtmemenin hiçbir gerekçesi gösterilmemiştir.

-C) Müstedinin Mahkemede yaptığı argümanlarda Yönetimin takdir hakkı sınırlarını aştığını iddia etmesi ve Mahkemeyi Komisyonun yerine geçmeye davet etmemesi gerekir. Halbuki burada Müstedi Mahkemenin Komisyonun yerine geçerek konuyu yeniden değerlendirmes-ini ve Komisyondan farklı bir tercih yapmasını beklemektedir.

Bu nedenlerle başvurusunun reddedilmesi gerektiği görüşündeyim.
.........................................................

Kararımın buraya kadar olan bölümünü bir taslak olarak hazırladıkt-an sonra Müstedi Mahkememize bir müracaat dosyalayarak Erdinç Rüstemoğlu ve Neşe Rüstemoğlu'na ilişkin olup kaynak paketinde 5297. sırada ilân edilen malla ilgili talebi dışındaki diğer talepleri geri çektiğini beyan etmiştir. Bu durumda yukarıda belirtti-ğim birden fazla kararın aynı başvuruda tartışılamıyacağı hususundaki gerekçem etkisini kaybetmiş bulunmaktadır. Hemen ekliyeyim ki bu konudaki rahatsızlığım tamamen giderilmiş değildir. Çünkü bir kez usule aykırı bir başlangıç yapıldı mı daha sonra bun-u düzeltmek kolay değildir ve başka sorunlar ortaya çıkar. Burada sorun birden fazla kararın birlikte başvuru konusu yapılmış olmasıdır. Diyelim ki bu meselede olduğu gibi 12 karar birlikte tartışma konusu oldu. Daha sonra Müstedi taleplerini bir bir geri- çekmeye başladı. Aynı kaynağa başvurmuş olan diğer kişilerin başvuru dosyalama süresi de geçtiğinden kimin mala sahip olacağı Müstedinin iradesine bağlanmış olacaktır. Dolayısıyle uzun bir mücadele sonunda kaynak paketinden mal almayı başaran kişiler bu- kez de Müstediyi memnun etme ve kendileri aleyhindeki talebi geri çektirme yarışı içine gireceklerdir. Uygulamada Müstedi bir çok kaynağa başvurup tümünü başvuru konusu yapacak ve sonra arzu ettiklerini geri çekerek mal dağıtan kişi durumuna girecektir. -Kanımca bu görüntüde bir terslik vardır ve Müstedinin en geç talimat aşamasında çekeceği davaları geri çekip bir tek kişi aleyhinde davasını devam
ettirmesi veya ayrı ayrı davalar açması gerekir. Bu görüşlerime rağmen Müstedi geç de olsa diğer İlgili Kiş-iler aleyhindeki taleplerini geri çektiğine ve ortada tek yönetsel karar kaldığına göre bu gerekçeye dayanarak başvuruyu iptal etmeyi uygun görmüyorum.

Diğer nedenlere yani konunun esasına gelince bu konuda Sayın Nevvar Nolan'ın kararını okumuş bulunuy-orum. Neşe Rüstemoğlu ile Erdinç Rüstemoğlu daha önce mal almamış kişilerdir. Müstedi ise kendisine ait 4,056,022 puanı sıfırlayarak önemli miktarda mal almış birisidir. Müstediye babasından intikal eden 1,204,186 puanla kendisine sonradan verilen 109,267- puanın niteliği ile Neşe Rüstemoğlu ve Erdinç Rüstemoğlu'nun puanlarının niteliği kıyaslandığında Müstedinin daha nitelikli puanı olduğu sonucuna varmamız mümkündür. Ancak acaba sadece bu husus Mahkememizin Komisyonun aldığı kararı iptal etmesi için yeter-li midir? Tekrar altını çizmekte yarar görürüm ki Mahkememizin yaptığı değerlendirmelerde kendini Komisyonun yerine koymaması gerekir. Her yönetsel organın takdir hakkını kullanabileceği bir alan vardır. Dolayısıyle bu sınırın dışına çıkılıp çıkılmadığını- araştırmak zorundayız. Mahkeme Komisyonun yerinde olsaydı farklı bir seçim yapacak olsaydı bile Komisyonun aldığı karar yasalara uygunsa veya Komisyon yetkilerini aşmış veya kötüye kullanmış değilse alınan karara müdahale etmek doğru değildir. Şu halde ön-celikle Komisyonun önünde bulunan yasal mevzuatı aydınlığa kavuşturmamız gerekir. Acaba Komisyon nasıl bir yasal tablo ile karşı karşıya idi?

Komisyo