-D.6/2000 YİM 116/98
Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan, Gönül Erönen.
Davacı: Mustafa Değirmencioğlu, Gazeteci Hasan Tahsin Cad.
No.24/-4, Lefkoşa
ile -
Davalı: 1. Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi Yönetim
Kurulu, Lefkoşa
2. Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi, Vakıflar
İdaresi, Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Davacı namına: Avukat Güner Çakın
Davalılar namına:- Avukat Ergin Ulunay ve Avukat Zeki Bayram
İlgili Şahıslar namına: Avukat Ergin Ulunay ve Avukat
Zeki Bayram.

--------------

H Ü K Ü M

Metin A. Hakkı: Davacı 11.6.1998 tarihinde Yüksek Mahkeme Mukayy-itliğine dosyaladığı bir dava ile, (Davacının takririnden alınan kelimelerle):
-
"A) Münhal ilan edilip doldurulacağı duyurulan 2
adet Vakıflar İdaresi Genel Müdür Yardımcısı
mevkiine, Davacıya tercihen Mehmet Zorlu
Melundalı'nın İşletmeler ve İştiraklerden
Sorumlu Vakıflar İdaresi Genel Müdür- Yardımcısı
ve Mustafa K. Kaymakamzade'nin Emlâktan Sorumlu
Vakıflar İdaresi Genel Müdür Yardımcısı
kadrolarına asaleten atanmalarına ilişkin
Davalı No.1'in 31.3.1998 tarih ve K/59/98
sayılı karar ve/veya işlem-inin tamamen
hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir
sonuç doğuramayacağına karar verilmesi,
B) 2 adet Vakıflar İdaresi Genel Müdür Yardımcısı
mevkiini doldurmak amacı ile, Davalı 1 tarafın-
dan 31.3.1998 tar-ihinde yapıldığı iddia edilen
yarışma ve yabancı dil sınavında anılan kadro-
lara atanmadığı için kendisini başarısız
varsayan Davacının, sınav sonuçları ile atama
kararlarına yaptığı 12.4.1998 tarihli yazılı
i-tirazı reddeden Davalı No.1'in 11.5.1998
tarih ve K/79/98 sayılı kararının tamamen
hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir
sonuç doğuramayacağına karar verilmesi,

C) 2 adet Vakıflar İdaresi Genel Müdür Yardımcısı
- mevkiine müracaat eden adayları 31.3.1998
tarihinde sözlü sınava tabi tutma doğrultusun-
daki Davalı No.1'in karar ve/veya işleminin,
anılan sözlü sınav, Yasanın öngördüğü özel
ihtisas sınavı olmadığı cihetle, yapı-lan
sınavın tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna
ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar
verilmesi."
için lehine karar talep etti.

Davalılar Davacının mezkûr davasına 19.11.1998 tarihinde dosyaladıkları bir itiraznam-e ile 3 de ön itiraz içeren bir müdafaa dosyalayarak Davacının taleplerinde haklı olmadığını öne sürüp davasının reddedilmesini talep etmişlerdir. Davalıların Müdafaa Takriri (Müdafaa Takririnden alınan kelimelerle) şu ön itirazları içermektedir:

"1-) Davalı No.1 işbu ön itirazla hukuken bu
davaya taraf edilemeyeceğini çünkü Anayasanın
152. maddesinin öngördüğü şekilde bir organ,
makam veya kişinin bu dava maksatları için
Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi
- olduğundan Davacının Davalı 1 aleyhindeki
davasının iptal edilmesini talep eder.

2) Davalı işbu ön itirazla Davacının C
paragrafındaki talebi ile ilgili olarak
"sınavlar" birer icrai idari karar
olmadığında-n ve hazırlık mahiyetinde birer
işlem olduklarından, Davacının C paragrafındaki
talebinin iptal edilmesini talep eder.
3) Davalı işbu ön itirazla Davacının B
paragrafındaki talebi ile ilgili olarak
"sınavlar" birer- icrai idari karar olmadığı
gibi, sınav sonuçlarına itiraz üzerine
verilen kararda bir icrai idari karar
olmadığından ve atama kararına ise itiraz
edilemeyeceğinden, Davacının B paragrafındaki
talebinin iptal e-dilmesini talep eder."

Davacı 17.12.1998 tarihinde Davalıların Müdafaa Takririne, bir Müdafaaya Cevap Takriri dosyalamış ve davasında ısrar etmiştir. Davacının mezkûr davası ile yakın ilgisi olduğu görülen Mehmet Z. Melundalı ve Mustafa K. Kaymakamz-ade, Mahkemece İlgili Şahıs olarak davaya dahil edilmişler ve 15.3.1999 tarihinde Mahkemeye yaptıkları bir beyanla Davalıların müdafaasına katıldıklarını beyan edip ayrı Müdafaa Takriri dosyalamadıkları gibi aynı avukatlar tarafından Mahkemede temsil edile-ceklerini beyan etmişlerdir.

Davanın talimatı 22.3.1999 tarihinde gerçekleştikten sonra dava Yüksek İdare Mahkemesi tarafından 22.12.1999 tarihinde ele alınmış, duruşması 24.12.1999, 5.1.2000, 12.1.2000, 19.1.2000 ve 21.1.2000 tarihlerinde devam edip- hitabeler de dinlendikten sonra 21.1.2000 tarihinde karar için bilâmüddet ertelenmiştir. Duruşma esnasında karşılıklı muvafakat çerçevesinde evraklardan oluşan ceman 87 adet emare Mahkemeye ibraz edilmiştir. Davanın duruşması esnasında Davacı bizzat Mah-kemede şahadet vermiş, ilgili zamanlarda Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi Yönetim Kurulu As Başkanlığını yapan Dr. Yüksel Tüccaroğlu'nu da şahit olarak dinletmiş, Davalılar ise müdafaa tanığı olarak, dava ile ilgili zamanlarda Vakıflar Örgütü ve Din İ-şleri Dairesi İdare Meclisi Başkanlığını yapan İlker Nevzat'ı ve ilgili zamanlarda ve halen Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi Genel Müdürlüğünü yapan Taner Derviş'i tanık olarak dinletirken buna ilâveten İlgili Şahıslar olan Mustafa K. Kaymakamzade ile- Mehmet Zorlu Melundalı'yı da tanık olarak dinletmişlerdir. İlgili Şahıslar duruşma esnasında Davalılara katılırken şahıslarına ilâveten başka herhangi bir şifahi şahadet ibraz etmemişlerdir.

Önümüzde ibraz olunan şahadet ve emareleri değerlendirdik-ten sonra davanın kökeninde yatan olgular ile ilgili bulgularımız şöyledir:

1948 doğumlu olan Davacı evli ve 2 çocuk sahibidir. 1967'de Haydarpaşa Ticaret Lisesinden mezun olduktan sonra İngiltere'de Kingston Polytechnic'te Economics dalında eğitim -görmüş ve emare 2 olarak önümüzde duran evrağa göre 1974 yılında Council For National Academic Awards'dan B.A degree'si alarak mezun olmuştur. Bilâhare European University of Lefka da M.B.A (Master of Business Administration) (emare 22) degree'sini almış-tır. Bu aşamada şunun vurgulanması yerinde olur ki ihtilâf konusu sözlü sınav tarihinde henüz bu ikinci degree'yi almamıştı. Davacı 1975 yılında (15.9.1975 tarihinde) geçici Evkaf memuru olarak Davalılar nezdinde işe başlamış, 1976'da muvakkat evkaf memu-ru 2, görevine atanıp aynı yıl muvazzaf evkaf memuru olmuştur (Emare 5). 1977 yılında (emare 6'dan alınan kelimelerle) "Evkaf Dairesindeki haklarına halel gelmeksizin" Saray Otel Müdürlüğü görevine atanmış, bu görevi yürütürken 1978'de Davalılar tarafında-n İşletme Memurluğuna terfi ettirilmiş, bilâhare 1980'de Muhasebe Müdür Yardımcısı, 1989'da İşletmeler Şube Müdürü mevkiine terfi ederken (Emare 11) Saray Otel'deki Müdürlüğüne son verilip daha büyük işletme olan Dome Otel Müdürlüğüne 1989 yılında vekâlete-n atanmış, aynı yıl Dome Otel'de Müdür olarak görevlendirilip, 1990'da İşletmeler Şube Müdürü mevkiine terfi ettirilmiştir, (Emare 14) halen bu görevi yürütmektedir.

İlgili Şahıslardan Mehmet Zorlu Melundalı ise 1955 doğumludur, evlidir. 1973'de Lef-koşa Türk Lisesinden mezun olduktan sonra İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisini bitirmiş ve Mimarlık Bölümünden Yüksek Mimar sıfatı ile 1982'de mezun olduktan sonra geçici mimar olarak 1983 yılında Davalılar nezdinde göreve başlamış, 1985 yılında asal-eten mimar 2 atandıktan sonra 1986'da İnşaat Şube Müdürlüğünde görevlendirilmiş, 1989'da Kıdemli Mimar Mühendis mevkiine terfi ettirildikten sonra 1990'da İnşaat Şube Müdürlüğünü yapmakla görevlendirilip 1991'de İnşaat Şube Müdürü mevkiine asaleten atanıp -İktisadi İşlerden Sorumlu Vakıflar İdaresi Genel Müdür Yardımcısı mevkiine vekâleten 1.3.1998 tarihinde atandıktan sonra 2.4.1998 tarihli yazı ile (emare 67'ye göre) asaleten bu mevkiye 1.4.1998 tarihinden itibaren atanmıştır.

İlgili Şahıslardan Must-afa Kemal Kaymakamzade ise 1953 doğumlu olup evli ve 2 çocuk sahibidir. 1975 yılında Lefkoşa Haydarpaşa Ticaret Lisesinden mezun olduktan sonra kamu görevine başlamış, 1981 ve 1983 yılları arasında Erzurum Atatürk Üniversitesinde Edebiyat Fakültesinde Osm-anlıca ve Osmanlı Pelografyası ağırlıklı 2 yıl eğitim görmüş, bilâhare kamu görevine devam ederken 1990 yılında Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesinin İktisat Bölümünden mezun olmuştur. Kamu görevine 1.12.1975 tarihinde girip göreve 1.1.1976'da ge-çici statüde kâtip 2 mevkii ile başlayıp, 1977 de muvazzaf ve tekaüdiyeli olarak 2 yıl süre ile 'on probation' atanmış, 1978'de Evkaf Memuru 3 mevkiine terfi ettirildikten sonra 1979 yılında Mülhak Vakıflar ve Arşiv Sorumlusu olarak İdari İşler servisinde -görev yaparken 2 yıl süre ile Atatürk Üniversitesine devam etmek için Erzurum'a gönderildikten sonra 1985'de Evkaf Memuru 2 mevkiine terfi ettirilip 1989'da Evkaf Memuru 1 olarak atanmış, 1991'de Emlâk Şube Müdürlüğü görevini vekâleten yürütürken 1992'de E-mlâk Şube Müdürü mevkiine asaleten atanmış ve 1.3.1998 tarihinde Emlâktan Sorumlu Vakıflar İdaresi Genel Müdür Yardımcısı mevkiine vekâleten atandıktan sonra 1.4.1998 tarihinde bu mevkiiye asaleten atanmıştır.

Dava ile ilgili zamanlarda Davalılara şa-mil mevzuata göre (73/91 sayılı Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi Yasası, Madde 15) 1 adet Genel Müdür ve onun hemen altında birisi Emlâktan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, diğeri de İşletmeler ve İştiraklerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı mevkii vey-a kadrosu mevcut idi. Emlâktan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı mevkii 20.3.1995 tarihinden itibaren boş idi ve bu mevkii bu tarihte boşalana kadar Sonay Emre'ce işgal edilip bu görevi o yürütmekte idi. İşletmeler ve İştiraklerden Sorumlu Genel Müdür Yardı-mcısı mevkii ise, Ayer Barış'ın uhdesinde iken 2.12.1997 tarihinde fiilen sözü edilen kişinin emekliye ayrılmadan önce izinlerini kullanmaya başlaması neticesi boşalmış ve 10.3.1998 tarihinden itibaren bu mevki sözü edilen kişinin emekliye ayrılması ile re-smen boşalmıştı.

Önümüzdeki şahadetle sabit olmuştur ki Davalılar Ocak 1996'da, o tarihte boş bulunan Emlâktan Sorumlu Vakıflar İdaresi Genel Müdür Yardımcısı mevkiini doldurmak için karar alıp, içten doldurmaya çalışmış, bu münhale Davacı, İlgili Şa-hısların her ikisi ile Oğuz Etçi müracaat etmiş (4 aday) mülâkat 29.2.1996 tarihinde gerçekleştikten sonra Davalılar (emare 86'dan alınan kelimelerle) "söz konusu münhal için ilgili adaylarla yapılan mülâkat sonucunun bilâhare kararlaştırılmasına" karar al-mışlar ancak bu mülâkatın sonucu hiçbir zaman karara bağlanmamış ve atama yapılmamıştı. Hâl bu merkezde iken Genel Müdür 13.1.1998 tarihinde (emare 77 olarak önümüzde duran evrağa göre) Yönetim Kuruluna yazılı bir önerge sunup ilk atama ve yükselme yeri o-lan 2 adet Genel Müdür Yardımcısı mevkiinin doldurulmasını önerdi. 19.2.1998 tarihinde 7 üyeden oluşan Yönetim Kurulu, 6 üyenin iştiraki ile toplantı yaptı ve o tarihte boş bulunan 2 Genel Müdür Yardımcısı kadrolarına vekâleten atama yapılmasını ve bilâha-re bu mevkilerin münhal ilân edilip asaleten doldurulmasını tezekkür ederken Yönetim Kurulu üyelerinden ve o tarihte Yönetim Kurulu Asbaşkanı Dr. Yüksel Tüccaroğlu ve Yönetim Kurulu üyeleri Işılay Arkan ve Hilmi Özen bu doğrultuda bir kararın oylanıp alınm-asına itiraz edip toplantıyı terkettiler. Bu durumda toplantıda kalan üyelerin adedinin 3'e düşmesi üzerine bir karar alınmadı. Davalılara şamil mevzuata göre 7 kişiden oluşan İdare Meclisinin toplantı yeter sayısı yarıdan fazla olması yani 4 olması gere-kirdi. (Bak: 73/91 sayılı yasanın 12(3) maddesi). O tarihlerde Burhan Yetkili de Yönetim Kurulu üyesi idi ancak o aralar kendi şahsen bir banka kurma girişiminde olduğundan ve bunun Davalıların bazı iştiraklerine rekabet edeceği nedeni ile toplantılara k-atılmazdı ve mevzuat gereği katılması da sakıncalı idi. (Bak: 73/91 sayılı Yasanın 10(7) maddesi) Bu tarihlerde Burhan Yetkili Yönetim Kurulu üyeliğinden istifa etmiş, yerine Bakanlar Kurulu (emare 84'e göre) 23.2.1998 tarihinde aldığı E-222-98 sayılı kar-ar ile Burhan Yetkili'den boşalan Yönetim Kurulu üyeliğine Altay Akarı'yı atamış veya atanmasını onaylamıştı. 27.2.1998 tarihinde 4 üye ile toplanan Yönetim Kurulu (emare 79) boş bulunan 2 adet Genel Müdür Yardımcısı mevkiinin münhal ilân edilip 15 gün za-rfında müracaat kabul edilmesine, müracaatçıların Yönetim Kurulunca sözlü sınav metodu ile değerlendirip sonuçlandırmasına, Emlâktan Sorumlu Genel Müdür Yardımcılığı mevkiine Emlâk Şube Müdürü Mustafa Kemal Kaymakamzade'nin, İşletmelerden ve İştiraklerden -Sorumlu Genel Müdür Yardımcılığı mevkiine de Mehmet Zorlu Melundalı'nın 1.3.1998 tarihinden itibaren vekâleten atanması kararını aldı.

Davacı, 19.3.1998 tarihinde İlgili Şahıslardan Mehmet Zorlu Melundalı 9.3.1998 tarihinde, ve yine İlgili Şahıslarda-n Mustafa Kemal Kaymakamzade 12.3.1998 tarihinde dilekçe formlarını doldurarak bahse konu mevkilere (emare76,66 ve 49) müracaat ettiler. Yönetim Kurulu 31.3.1998 tarihinde adayları sözlü sınava tabi tuttu. Adaylar sözlü olarak Yeterlilik, Yarışma ve yaba-ncı dil (İngilizce) sınavı dallarında sınava tabi tutuldular. Sınavda İdare Meclisi Başkan ve üyeleri sınav ile ilgili hiçbir not tutmadı, adaylara puan vermedi. Sorulan suallerin tam ve verbatim ne olduğu hususunda kesin kayıt tutulmadı. Ancak şahadett-en öğrendiğimiz kadarı ile Yeterlilik sınavı Anayasa ve Vakıflar ile ilgili sualler içerirken, Yarışma sınavı için Vakıfların ana sorunları ve adayların çözüm önerileri adaylara soruldu, Yabancı dil sınavı ise İngilizce olarak adaylar ile Yönetim Kurulu Ba-şkanının karşılıklı diyaloğu şeklinde gerçekleşti. Kesin olarak hangi adaya ne soruldu Mahkemece meçhuldür. Sınav her aday için takriben 15-20 dakika sürdü. Davacının sınavı sona erdikten sonra, Davacının doğru olarak kabul ettiğimiz şahadetine göre, Da-vacı İdare Meclisi toplantısına geri çağrılıp kendine bir sualin sorulmasının unutulduğu söylenerek bir sual daha soruldu. Bilâhare İdare Meclisi, adayların sözlü sınavdaki başarısını, sicillerini, kıdemlerini, İlker Nevzat'ın şahadetine göre personalitel-erini ve tüm ilgili sair hususları göz önünde bulundurarak değerlendirdikten sonra adayların başarı sıralamasının aşağıdaki sıraya göre olduğu kararını aldı:
Mehmet Zorlu Melundalı
Mustafa Kemal Kaymakamzade
Must