-D.21/89 YİM 116/88

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Taner Erginel Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi hakkında.

Müstedi: 1. Akile Nafiz v-eya Akile Ali Haydar - Güzelyurt.
2. Çağaloğlu Emlâk Ltd., Lefkoşa.
-ile-
Müstedaaleyh: 1. İskân Bakanlığı ve/veya İskân ve Rehabilitasyon Dairesi
Müdürlüğü ve KKTC Lefkoşa.
2. İnceleme ve Dağıtım Komisyonu- vasıtaıyle KKTC. L/şa.
3. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonuları
vasıtasıyle KKTC Lefkoşa.
4. Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürlüğü ve/veya
Müdü-rü vasıtasıyle KKTC Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstediler namına: Ergin Ulunay.
Müstedaaleyhler namına: Yaşar Boran.
İlgili Şahıs namına: Kıvanç M. Riza.

Yasa Maddesi: Anayasan-ın 152(2). maddesi ile 41/77 sayılı İskân, Topraklan- dırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 69(1) maddesi.

İstemin Özeti: Müstedi 2'ye kiralanan işyerinin İlgili Şahıs leyhine yapılan işlemlerinin iptâli ile işyerinin Müstedi 1'e eşdeğerine karşılık verilmesini,- Müstedi 2'ye ise kirasının uzatılmaması işleminin yapılmaması gereken ihmal olduğu hususunda hüküm talebi.

OLAY: Rumdan kalan dükkân Müstedi 2'ye kiralanmıştı. Emlâk işleri ile ilgilenmek üzere önceden iki ortakla kurulan şirket, bilâhare el değiştirmişt-ir. Şirket adına kiralanan dükkânın kira müddeti sona ermeden Müstedaaleyh Müstedilere gönderdiği yazı ile kira süresi sonunda kira mukavelesinin yenilenmeyeceğini bildirmiş, Müstediler de bunun üzerine İskân ve Rehabilitasyon Dairesine yaptıkları müracaat-la şirket ortaklarından eşdeğer alacaklısı Müstedi 1'e verilmesini talep etmişlerdir. Ancak müracaatlarını yapmada geç kalmışlardır çünkü dükkân müracaat tarihinde zaten İlgili Kişiye verilmişti. Bunun üzerine Müstediler işbu başvuruyu dosyaladılar.

SONUÇ-: İskân Bakanlığının malı başka kişilere vermesi ancak yasada belirtilen yöntemlerden birinde olur. Bunun ışığında İskân Bakanlığının sözleşmeyi sona erdirme, müstediler aleyhine tahliye davası açma ve dükkânın tahliyesini sağladıktan sonra başka kişilere -tahsis etme hakkının bulunduğu kanısına varırırm. Tahliyeyi sağlamadan malı başka kişilere tahsis edemeyeceği, 1978 İnceleme ve Dağıtım Komisyonu Tüzüğünde belirtilmiştir. Tahsis, icar veya kullanım belgesi eşdeğer mal almada tasarrufun yasal olduğunu göst-eren birer özellikten başka birşey değildir.
Netice olarak başvuru kısmen kabul edilir ve ilgili şahsın leyhine yapılan tahsis ve kesin tasarruf belgesi verme işlemleri iptâl edilir. Başvuru konusu dükkânın Müstedi 2'ye yeniden kiralanmasının ve Müstedi- 1'in T cetveline işlenerek ona verilmemesinin yapılmaması gereken bir ihmal olduğu hususundaki talepler reddedilir.

H Ü K Ü M

Müstedi 2 Lefkoşa'da emlâk işleriyle uğraşan bir limited şirket, Müstedi 1 ise bu şirketin ortak ve direktörlerinden biridir-. Lefkoşada Sarayönü Caddesi No.18 de bulunan bir işyeri Rumdan kalan bir taşınmaz mal olduğu için Müstedi 2'ye kirlalanmıştı. Daha sonra bu işyeri eşdeğerine karşılık ilgili şahsa verildi. Müstediler bu başvuruda İlgili Şahıs leyhine yapılmış işlemlerin i-ptalini talep etmektedirler. Müstedi 1 ayrıca iş yerinin eşdeğerine karşılık kendisine verilmesinin, Müstedi 2 ise iş yerinin kirasının uzatılmasının yapılmaması gereken birer ihmal olduğu hususunda hüküm talep etmektedirler.

Başvurunun olguları özetle ş-öyledir:

Müstedi 2 Çağaloğlu Emlâk Ltd., 31.7.1986 tarihinde emlâk işleri ile uğraşmak amacıyle kurulmuş bir şirkettir. Herbiri 50'şer hisseye sahip Salih Gürel ve Niyazi Çağaloğlu isimli iki ortak tarafından kurulan şirketin ortakları arasında zamanla d-eğişiklikler oldu. Önce Salih Gürel hisselerini Niyazi Çağaloğlunun eşi Özcan Çağaloğluna satarak şirketten ayrıldı. Daha sonra Niyazi Çağaloğlu ve Özcan Çağalolu Müstedi 1 Akile Nazif'e 20'şer hisse satıp devrettiler. Böylece Niyazi Çağaloğlu 30, Özcan Ça-ğaloğlunun 30 ve Akile Nazifin 40 hissesi oldu.

Şirket kurulduğu tarihten itibaren Sarayönü Caddesi No.18 de veya Blok D, Harita XXI/46.2.XI, parsel 24 de bulunan işyerinde faaliyet göstermeye başladı. Bir süre sonra şirket bu işyerini 1 yıllık bir kira -sözleşmesi ile Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesinden kiralamayı başardı. Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi yıl sonunda işyerini tekrar Müstedi 2'ye kiraladı ve böylece kira sözleşmesi 30.9.1988'e kadar uzatıldı. Ne var ki bir süre daha sonra ermeden 9.5.1988 t-arihinde şirket direktörlerinden Niyazi Çağaloğlu şöyle bir ihtar aldı.

"K.K.T.C.
EKONOMİ VE MALİYE BAKANLIĞI
DEVLET EMLAK VE MALZEME DAİRESİ
MERSİN 10 - TÜRKİYE

Sayı: 1/İ 180
Konu: Mukavelenin uzatılmaması Hk. Lefkoşa 9/5/1988

-Sn. Niyazi Çağaloğlu
Mahkemeler Önü Sok. No.18,
Lefkoşa.

İLGİ: İskân ve Rehabilitasyon Dairesi (4) Lef.
1749/2559 sayı ve 5/4/1988 tarihli yazı.

İlgide sayı ve tarihi belirtilen yazıda İskân ve Rehabilitasyom Dairesi icarınızda -bulunan 18, Mahkemeler önü adresinde bulunan iş yerinin 30/9/1988 tarihinde sona erecek mukavelesinin yeniden uzatılma- masını Dairemiz'den talep etmiştir.

Bu nedenle sözkonusu iş yeri mukavelesinin 30/9/1988 tarihin- den sonra kesinlikle uzatılmayacağın-ın bilinmesini saygı ile rica ederim.

Hüda Reis
Devlet Emlâk ve Malzeme
Dairesi Müdürü."

-Bu ihbar üzerine İskân ve Rehabilitasyon Dairesine başvuran Niyazi Çağaloğlu iş yerinin ilgili şahıs Sıdkıye Mehmet Avni'ye verilmek üzere olduğunu öğrendi. Bunun üzerine Niyazi Çağaloğlu ile Akile Nafiz İskân Dairesine müşterek bir müracaat yaptılar.

5- Temmuz 1988 tarihli müracaat şöyledir:

" İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürlüğü,
Lefkoşa.

İLGİ, Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürünün 9.5.1988
- ve 1/İ 180 sayılı yazısı.

Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürünün yukarıda referansı verilen yazısı uyarınca Müdürlüğünüzün kararı ile şirketimiz Çağaloğlu Emlâk Ltd.'e 16.9.1987 tarihli kira mukavelesi uyarınca kirala-nan 18, Sarayönü Caddesi, Lefkoşa adresindeki dükkânın ve/veya işyerinin işbu mukavelenin hitam tarihi olan 30.9.1988 tarihinden sonra şirketimiz tarafından tahliyesi istenmektedir.

Şirketimiz son bir yıl içerisinde büyük yatırımlara girmiş ve iş bağlant-ıları kurmuştur. Binayı tahliye etmemiz halinde zararımız çok büyük olacaktır. Keza şirketimiz ortaklarından Akile Ali Haydar n/d Akile Nafiz eşdeğer olacaklısıdır ve 2,500,00 dolayında puanı vardır. Ayrıca mezkûr kira mukavelesinin 13. maddesine göre mezk-ûr mal 41/77 sayılı Eşdeğer Yasası uyarınca hak sahiplerine eşdeğere karşılık verilebilmektedir.

Bu durum karşısında 18, Sarayönü Caddesinde halen şirketimiz tasarrufunda bulunan mezkûr dükkânın ve/veya işyerinin mukavelesinin yenilenmesini veya şirketim-iz hissedarlarından Akile Nazife eşdeğerine karşılık olarak aşağıdaki nedenlerle tahsis edilmesini rica ederiz.

Bilindiği ve kayıtlarımızdan görülebileceği üzere şirketimiz hissedarlarından Akile Nafiz'in bu malı yasal tasarrufunda bulunduran şirketimizi-n hissedarı olduğu durumunu size bildirmiş ve puanlarıma karşılık bu yerin kendisine veya mümkünse direk şirkete verilmesi yönünde müracaatta bulunmuştuk.

Esefle öğrendiğimiz kadarıyle eşdeğer alacaklısı olan bizlere bu malın eşeğer olarak verilmemesi bi-r yana bu dükkânın bize icar edilemeyeceğini de Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürünün 9.5.1988 tarihli yazı ile bildirilmiştir.

Bütün bunlar ışığında eski müracaatımızı bir kez daha tekrarlar bu yerin eşdeğer olarak bize veya özellikle bu malı tasarr-ufunda bulunduran şirketimiz hissedarı ve eşdeğer alacaklısı Akile Nazif'e verilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını ve bu arada işlem yapılıncaya kadar da mukavelenin yenilenmesini bir kez daha rica ederiz.

- Saygılarımızla,

Niyazi Çağaloğlu ve Akile Nafiz
Çağaloğlu Emlâk Ltd., Şahsen.
- Direktörü."

Müstediler bu müracaatlarını yapmada çok geç kalmışlardı. Çünkü dava konusu işyeri bu tarihten önce 27.4.1988 tarihinde İlgili Şahsa tahsis edilmiş bulunuyordu. İskân Dairesinin İlgili Şahsa gönderdiği 13 Mayıs 1988 tarihli yazı şö-yledir:

"KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ
İSKAN BAKANLIĞI
İSKAN VE REHABİLİTASYON DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ
LEFKOŞA İSKAN ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

Sayı: LİD 10/87-411
Konu: İşyeri tahsisi hk. Lefkoşa: 13 Mayıs, 1988

Sn. Sıtkiye Aziz Altay-
Lefkoşa.

Lefkoşa'da Mahkemeler Önü, 18 no'lu iş yeri, İnceleme ve Dağıtım Komisyonu'nun 27.4.1988 tarih ve R-254/88-1617 sayılı kararı ile, 1974 Baf Göçmeni olarak adınıza tahsis edilmesine karar verilmiştir.

Bilgi edinilmesini saygılarımla rica- ederim.

Altay ÖZSOY
İskân Şube Müdürü"

İşyerinin tahsisini alan İlgili Şahıs 17.6.1988 tarihinde Saptama Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu Başkanlığına başvurara-k eşdeğerine karşılık iş yerinin kesin tasarrufunun kendisine verilmesini talep etti.

Bu başvuru şöyledir:

" Adres: Lefkoşa
Tarih: 17/6/1988

Saptama Değerlendirme ve T-azmin
Komisyonu Başkanlığı

406932 puan sahibi olduğumu gösteren Mal Değer Belgemi ilişikte sunar, tasarrufumda bulunan ve aşağıda cetvelde belirtilen taşınmaz mallar için bana kesin tasarruf belgesi verilmesini saygı ile rica ederim.

- Saygılarımla,

İmza : ..........
Açık İsim : Sıtkiye Mehmet Avni
K.K. No : 016173 "

İlgili Şahsın bu müracaatı Saptama Değerlendirme ve Tazmin Komis- yonu -tarafından olumlu karşılandı ve 24.6.1988 tarihinde kendisine kesin tasarruf belgesi verildi. Komisyon Başkanlığı 26 Eylül, 1988 tarihinde Müstedi 2 şirkete aşağıdaki yazıyı yazdı.

"EŞDEĞER MAL SAPTAMA DEĞERLENDİRME VE TAZMİN
KOMİSYONU BAŞKANLIĞI
LEFKOŞA-

Sayı: DBİT 4101 Lefkoşa 26 Eylül, 1988

Çağaloğlu Emlâk Ltd., 1437
Postahane Yanı,
Lefkoşa.

Lefkoşa-Arabahmet Mahallesinde kiranızda bulunan pafta/harita XXI/46.2.VII Blok "D" Parsel 24 n