-D.20/95 YİM 114/92

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede.
Yargıç Gönül Erönen huzurunda.
Anayasanın 152. maddesi hakkında.

Müstedi: Metin Menteş, Lefkoşa.
-ile
Müstedaaleyh: KKTC Elektrik Kurumu ve/veya Kıbrıs Türk Elektrik
Kurumu, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Av. Kıvanç M. Riza.
Müstedaaleyh namına: Av. Ümit Özdil.

H Ü- K Ü M

Müstedi, 30.6.1992 tarihinde dosyalamış olduğu işbu başvuruda Girne Çelebi Sokak 1208 no'lu koçanda kayıtlı, Pafta/Harita XXI No.12-20 Ek.I Blok D Parsel 202 üzerinde bulunan apartman ve/veya binaya elektrik akımı verilmesi için 22.7.1991 tarihind-e yaptığı müracaatı sonucu, Müstedaaleyh KKTC Elektrik Kurumunun, konu apartmana veya binaya elektrik akımı verilebilmesi için talep edip Müstedi tarafından ödenen proje katkısı olarak 124.965.845.-TL ve yüksek gerilim istifade katkısı olarak 80.181.343.-T-L toplam 205.147.197.-TL'sının ödenmesini öngören ve tahsil edilmesini sağlayan kararın ve işlemin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramı-yacağına ilişkin karar verilmesini talep etmiştir.

Müstedi başvurusunu şu hususlara day-andırmaktadır:

Topluma elektrik akımı sağlamakla görevli olan Müstedaaleyh, Müstedinin 22.7.1991 tarihinde Müstedaaleyhe yaptığı müracaatına cevaben 20.4.1992 tarihinde verdiği yanıtta Müstediye ait yukarıda referansları verilen apartmana veya binaya ele-ktrik akımı verilebilmesi için proje katkısı olarak 124.965.854.-TL'sı, yüksek gerilim istifade katkısı olarak 80.181.343.-TL'sı olmak üzere toplam 205.147.197.-TL'sı ödemesi gerektiğini Müstediye bildirmiştir. Müstedi, Müstedaaleyhe herhangi bir ödeme ve-ya proje katkısı ve yüksek gerilim istifade katkısı talep etmeden başvuru konusu binaya elektrik enerjisi verilmesi gerektiğini, elektrik akımı verilmesini talep ettiği binanın özel yerleşim bölgesi içerisinde olduğunu ve ana dağıtım şebekesinine olan uza-klığının ilgili yasanın öngördüğü 132 ayak mesafeden az bir mesafe içerisinde takriben 27 ayak olduğunu, elektrik akımının sağlanması maksadı ile gerekli her türlü hat ve/veya kablo ve/veya yeraltı kablosu Müstedi tarafından temin edilip döşendiğini, bedel-inin de Müstedi tarafından ödendiğini belirtmiştir. Bu nedenlerle konu meblağın ödenmesine itirazda bulunarak söz konusu karar ile talep edilen miktarın daha fazla vakit kaybetmemek ve/veya zararını azaltmak ve/veya asgaride tutmak gayesi ile takriben 18.5-.1992 tarihinde Müstedaaleyhe protestolu ve haklarını mahfuz tutarak ödemiştir. Müstedi daha sonra işbu başvuruyu dosyalamıştır.

Müstedi talebinde Müstedaaleyhin söz konusu kararının Fasıl 170 Elekrik Yasasının hükümlerine özellikle 15. ve 16. maddelerin-e, ayrıca Fasıl 171 Elektrik İnkişaf Yasasının hükümlerine ve Yasanın özellikle 12. maddesine aykırı olduğunu, söz konusu yasa hükümleri ve maddelerine göre Müstedinin herhangi proje katkısı ve yüksek gerilim istifade katkısı olmadan Müste-daaleyhten elekt-rik emerjisi isteme hakkı olduğu gibi Müstedaaleyhin de herhangi bir katkı talep etmeden Müstediye binanın dağıtım şebekesinden 132 ayak mesafede değil, 27 ayak mesafede olduğu için elektrik enerjisi verme yükümlülüğü olduğunu belirtmiştir. Keza Müstedi, 3-0 ayaktan fazla elektrik hattı çekme gereği karşısında ancak bu fazlalık için Müstedaaleyhin Müstediden masraf talep edebileceğini ve dağıtım şebekesinden söz konusu binaya veya binanın sayaç odasına kadar gerekli her türlü elektrik hattı yeraltı kablosu v-e bu maksat için her türlü işçiliğin kendisi tarafından temin edildiğini ve karşılandığını belirtmiştir. Müstedaaleyhin para isteme veya alma hakkı olduğunu kabul etmesi halinde bile talep edilen paranın çok fahiş olduğunu veya maliyetin çok üzerinde abart-ılmış, gerçek dışı değerlerin hesaba katıldığını beyan etmiştir.

Müstedaaleyh ise dosyalamış olduğu itiraznamesinde, ön itiraz olarak, Müstediden talep edilen miktarın taraflar arasında mutabık kalınan şartlara bağlı olarak istendiğini, söz konusu miktar-ın Müstedi tarafından şartlı ödenmesini kabul etmediğini, tek şartın ödeme şartı olduğu ve bunun yerine getirilmesi ile taraflar arasında bir akdin oluştuğu ve akdin mevcudiyeti konuyu kamu hukuku kapsamından çıkardığı için Müstedinin Yüksek İdare Mahkemes-ine başvur-masının mümkün olamayacağını ileri sürmüştür.

Müstedaaleyh birinci ön itirazını başvurunun hitap safhasında geri çekmiştir. Ancak meseleyi daha iyi değerlendirebilme açısından, taraflar arasında elektrik enerjisinin sağlanması için mutabık kal-ınan şartlara da kısaca değinmenin yerinde olacağı görüşündeyim.

Müstedaaleyh, başvuru konusu yere elektrik verebilmesinin ilgili tarihte ayni bölgede Müstedinin binası ile beraber 4 yere akım verilmesini öngören müşterek projenin gerçekleşmesi, hesaplan-mış olan maliyet bedelinden, Müstedinin payına düşen 205.147.197.-TL ödenmesi, fiyat artışlarının karşılanacağına dair banka teminat mektubu ile taahhütname verilmesi şartlarına bağlı olduğunu, bu şartların yerine getirilmesi ve diğer bina sahiplerinin de- ayni şartlara bağlı kendi mükellefiyetlerini yerine getirmeleri halinde başvuru konusu yerlere akım vermeyi bildiri yazısında taahhüt etmiştir.

20.4.1992 tarihli Emare 20 yazıda Müstediden talep edilen ve projenin tamamlanmasına kadar doğabilecek fiyat -farkı için 12.815.097.-TL'lık bir banka kefalet mektubu, 13.5.1992 tarihinde Müstedi tarafından Müstedaaleyhe (Emare 21) verilmiştir. Müstedi ayrıca fiyatının mezkur teminat mektubundaki fiyatı aşması halinde Müstedinin söz konusu fiyat farkını ödeyeceğine- dair Müstedaaleyhe 15.4.1992 tarihinde taahhütname vermiştir.

Müstedaaleyh ikinci ön itiraz olarak, Müstedinin daha önce kabul edip benimsediği ve Müstedaaleyhin de buna istinaden proje hazırlayıp gerçekleştiği cihetle bundan yararlanan Müstedinin konuy-u Yüksek İdare Mahkemsinde başvuru konusu yapmasının hukuken mümkün olmadığını ileri sürmüştür.

Üçüncü ön itiraz olarak ise, Müstedaaleyh Müstedinin konu binadaki apartman dairelerini tamamen veya kısmen satmış olması nedeni ile mal sahibi veya işgalci o-lmaması ve Müstedinin Müstedaaleyhe ödemiş olduğu başvuru konusu meblağı dairleri sattığı kişilere yansıtıp tahsil etmiş olması nedeni ile Müstedinin bu başvuruda herhangi bir meşru menfaatının olumsuz yönde etkilenmiş olmadığını belirtmiştir. Müstedaleyh -itiraznamesine devamla, sair şeyler yanında, Elektrik Kurumunun Bakanlar Kurulunun 5580 ve 6216 sayılı kararları ile kurulmuş ve bu kararlar ile belirlenen yetkilere göre hareket eden yeni bir kuruluş olduğunu, Fasıl 170 ve 171 sayılı Yasaların öngördüğü E-lektrik Dairesi veya Elektrik Kurumu ile bir ilgisi bulunmadığını ileri sürmüştür. Müstedaaleyh kurumun idare meclisi, 17.9.1984 tarihinde aldığı bir karar ile genelde bu yetkiye dayanılarak kurumun mal ve hizmet fiyatlarını ve elektrik enerjisi verilmesi -talebinde bulunan yeni proje sahiplerinden talep edilen ücretleri, proje maliyetlerini ve trafo katkısını günün koşullarına göre formüle ederek tespit ettiğini, Müstedinin binasına ilâveten Levent İnşaat Şirketi Ltd. tarafından 20 dairelik, Hoca Emlak tara-fından 16 dairelik, Adil Salahi ve Ersalahi Şirketi tarafından 24 daire bir bodrumluk 3 apartmanın inşaatı yapılmakta olduğunu, bu apartman sahipleri de elektrik enerjisi akımı için takriben Müstedi ile ayni veya yakın zamanlarda Müstedaaleyhe müracaatta b-ulunduklarını belirtmiştir.

Müstedaaleyh başvuru konusu binanın elektrik ihtiyacı, Müstedi tarafından Müstedaaleyhe sunulan iç tesisat projesi ve sair bilgiler ışığında ve binanın kullanım maksatları dikkate alınarak değerlendirildiğinde 97 KVA'lık bir a-kıma gereksinme olduğunu belirtmiştir. Bölgede binaya 132 ayak mesafede ve bu güçte akım vermenin herhangi bir veya yeterli dağıtım şebekesi mevcut olmadığından, Müstedaaleyh, başvuru konusu binanın ve müşterek projeye dahil diğer 3 binanın gereksinim duyd-uğu güçte akımı sağlayabilmesinin gerekli 587.452.760.-TL tutarında proje maliyet bedelini ilgili binalara sağlanacak puvant gücü oranında bina sahiplerinin paylarına düşen katkıyı ödemeleri şartına bağlı olduğunu, 20.4.1992 tarihli yazılarda (Emare 22, 23-, 24) bina sahiplerine bildirmiştir. Söz konusu projenin gerçekleşmesi için yapılan maliyet hesabına göre Müstediye düşen müşterek proje katkı payı 108.560.550.-TL (Emare 15) özel olarak gerekli yeraltı kablosu için 11.034.086.-TL (Emare 10) özel olarak ge-rekli havai hat tesisi için 5.571.218.-TL (Emare 11) bölge için tahsis edilen 11 KV yeraltı kablolarından sağlanacak yüksek gerilim katkısı 80.181.343.-TL (Emare 12) ve toplam 205.147.197.-TL olarak hesaplanmıştır. Müstedaaleyh Müstedi ve diğer tüm bina sa-hiplerinin söz konusu şartı kabul edip paylarına düşen ödemeleri yaptığını belirtmiştir. Keza Müstedinin mezkûr binaya iddia ettiği gibi enerji sağlayabilecek 27 ayak mesafede dağıtım merkezi mevcut olduğu hususundaki iddialarının doğru olmadığını, keza Mü-stediden talep edilen miktarın fahiş olmadığını gereçek maliyetleri yansıttığını ve Müstedinin ödemiş olduğu meblağı daireleri satmış olduğu kişilere yansıttığı cihetle herhangi bir zarara uğramadığını beyan etmiştir.

11.10.1994 tarihinde duruşmasına ba-şlanılan işbu başvuruda 1'den 34'e kadar Emareler sunulmuştur ve Müstedi başvurusunu desteklemek için 3 tanık dinletmiştir.

Tanıkların vermiş oldukları şahadet aşağıda özet olarak aktarılmıştır.

Müstedinin birinci tanığı Ahmet Çelebi, 18 yıldan beri İ-nşaat Mühendisliği yapmakta olup Anglo-Med. Şirketinde yapı işleri sorumlusudur. Müstedinin isminde kayıtlı başvuru konusu 1208 koçan no'lu Girne Çelebi sokaktaki inşaatın 1990-91 yılları arasında mühendisliğini yaptığını beyan ederek projenin mimarının da- Hüseyin Aktuna olduğunu belirtmiştir. Tanık şahadetinde ilgili bölgenin yerleşme bölgesi olup içerisinde birçok apartman tipinde inşaatların bulunduğunu, bölgede Adil Ersalahi, Levent İnşaat, Hoca Emlak, Arabacıoğlu apartmanlarına ait binaların bulunduğun-u, bu apartman tipindeki binaların dairelerinin genelde 30m2 ile 55m2 tek yatak odası banyosu olmayan yapılar olduğunu, konu binalara yolun karşı tarafında 36 ayaktan fazla uzaklıkta olmayan bir direğin elektriğinin temin edildiğini, belirtmiş olduğu binal-arda daire sayısının takriben 20-30 civarında olduğunu belirtmiştir. Tanık ayrıca, Müstediye ait binanın tümünün dolu ve Müstedi tarafından satılmış olduğunu ancak bu binaya elektrik enerjisinin temini hakkında bilgisi olmadığını beyan etmiştir.

Tanık 2 -olarak şahadet veren Hüseyin Aktuna başvuru konusu binanın mimarı olduğunu, 1988 yılından beri Anglo-Med şirketinde çalıştığını, inşaatın bulunduğu Çelebi Sokak girişinde yolun karşı tarafında binadan takriben 19m 10cm (takriben 60 ayak) mesafede elektrik -direği bulunduğunu, başvuru konusu binada 32 adet daire bulunduğunu, bodrumun mevcut olduğunu, dairelerin en küçüğü 21m2 en büyüğü 60m2 civarında olduğunu ancak, konu direkten başka yere başka bir binaya elektrik verilip verilmediği konusunda bilgisi olmad-ığını beyan etmiştir.

Tanık 3 olarak şahadet veren Ünsal Gürok Girne Tapu Dairesinde görev ifa etmekte olduğunu, Emare 5 de bulunan koçan no 1208 Aşağı Girne Pafta/Harita XXI No.12-20 Ek.I Blok D Parsel 202 de kayıtlı arsanın bugünkü hali ile Müstedi Met-in Menteş adında durduğunu, Müstedinin talepleri doğrultusunda 32 adet daireye 211'den 2244'e kadar olan sayılarda ayrı koçan çıkardıklarını ve elindeki kayıtlara göre şahadetinde sırasını verdiği toplam 15 adet dairenin Metin Menteş adında kayıtlı olduğun-u belirterek, konu dairelerin genelde turistik amaçlı kullanıldığını tek veya iki yatak odası stüdyo tipi olduklarını ve ilgili dairelerin sözleşme ile başklarına satılıp satılmadığı hakkında bilgisi olmadığını beyan etmiştir. Müstedi davasını kapattıktan -sonra Müstedaaleyh de tanık çağırma yoluna gitmiştir.

Müstedaaleyhin tanığı Olgun Dayıoğlu, Elektrik Kurumunda Ticari Şube Amiri olarak 20 yıldan beri çalışmakta olan bir kişidir. Bu kişi elektrik kurumunun kuruluşu ve gelişmesi hakkında Mahkemeye bilgi -vermiştir. Müstedinin Emare 6 müracaatı üzerine, Emare 7 de bulunan yazı ile Müstediye ve ilgili bölgeye ayni maksatla ayni dönemde yapılan üç müracaatcıya müşterek proje ile ilgili elektrik akımı verilebilmesi için değerlendirme yapıldığını, bu dört mürac-aatcılardan Levent İnşaatın 20 adet dairesine 63 KVA, Hoca Emlakın 16 adet dairesine 50 KVA, Adil Salahi'ye ait 24 adet daireye 76 KVA ve Müstedi Metin Menteşin 32 adet dairesine 97 KVA elektrik akımı verilmesi istenmiştir. (Emare 21, 22, 23, 24) Ayni tari-hlere rastgelen bu müracaatlar için konu binalara akım verilmesi için maliyet bedellerini müştereken ödeyeceklerine dair dört müracaatcı rıza gösterdikten sonra tüm müracaatcılar elektrik enerjisi istemlerine oranla trafo odası inşaası, trafo katkısı, kull-anılacak malzeme, yapılacak olan iş, çekilecek olan hat ve maliyetin taksim edilmesi ile ilgili proje hesaplanmış ve dökümü verilmiştir. (Emare 9 ve 10) Çıkan hesap müracaat sahipleri arasında bölünmüştür. Emare 16 da proje maliyet keşif formunda toplam el-ektrik akımı verilmesi için yapılacak olan katkının bedeli tüm mal sahiplerine 587.452.760TL'dir (16.9.1991 tarihli B3/YG/AG:87/769/91 sayılı rapor) Jasmine Court Hotel ile Levent İnşaat arasındaki trafodan çekilen hat üzerinde yapılmakta olan trafo odasın-ından hat bağlanarak bölgeye dört müracaatçının gereksinme duyduğu toplam 286 KVA'yı sağlamak için trafo odası inşa edilmiş geleceğe yönelik 500 KVA'lık trafo monte edilerek, gerek yeraltı gerekse havai hatl