-D.24/2019 Birleştirilmiş
YİM: 110/2017 ve 179/2017

Yüksek İdare Mahkemesinde.
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.

Mahkeme Heyeti: Mehmet Türker, Tanju Öncül, Beril Çağdal.

- YİM: 110/2017

Davacı: Mürüde Çolak, Yayla Mahallesi, Alsancak - Girne

- ile -

Davalı: No.1- Girne Kaymakamı ve/veya Girne Kaymakamlığı
vasıtasıyla KKTC - Girne ve/veya
No.2-- Tapu ve Kadastro Dairesi vasıtasıyla KKTC -
Lefkoşa ve/veya
No.3- Girne Kazası Tapu ve Kadastro Amirliği
vasıtasıyla KKTC - Girne

İlgili Şahıs: Alsancak Belediyesi, Ankara Caddesi No.88,
Alsancak - Gir-ne

A r a s ı n d a

Davacı namına: Avukat Fuat Veziroğlu
Davalılar namına: Savcı Ayfer Şefik Tekinay
İlgili Şahıs namına: Avukat Buğra Akter

YİM: 179/2017

Davacı: Mü-rüde Çolak, Yayla Mahallesi, Alsancak - Girne

- ile -

Davalı: No.1- Tapu ve Kadastro Dairesi vasıtasıyla KKTC -
Lefkoşa ve/veya
No.2- Girne Kazası Tapu ve Kadastro Amirliği ve/veya
Girne -Kazası Tapu Dairesi vasıtasıyla KKTC -
Girne

İlgili Şahıs: Alsancak Belediyesi, Ankara Caddesi No.88,
Alsancak - Girne

A r a s ı n d a

Davacı namına: Avukat Fuat Veziroğlu
Davalılar n-amına: Savcı Ayfer Şefik Tekinay
İlgili Şahıs namına: Avukat Buğra Akter

-----------------

K A R A R

Mehmet Türker: Davacı Davalılar aleyhine ikame ettiği YİM 110/2017 No.lu davada,

"a) Davalı No.-1 tarafından takriben 2017 yılı Mayıs
ayı içinde ve/veya takriben 17 Mayıs 2017 tarihinde ve/veya
takriben o sıralarda alınan ve Alsancak Pafta/Harita
XI/16.E2'de kâin, KKTC adına kayıtlı 525/1/1 numaralı
parselin ve/veya Alsancak'ta kâin XI/16.E.2- Pafta/Harita
numaralı ve/veya 525/1/1/1 parsel numaralı ve/veya 10655
koçan numaralı taşınmaz malın mezarlık yeri olarak
kullanılmasına ve/veya saptanmasına ve/veya seçilmesine
ilişkin kararın ve/veya bu karara ilişkin işlemlerin
ve/veya dava ko-nusu arazinin Girne Kazası Tapu Dairesi
ve/veya Tapu Amirliği nezdinde mezarlık ve/veya kamu
mezarlığı olarak kaydedilmesine ilişkin karar ve/veya
buna ilişkin işlemlerin tamamen hükümsüz ve etkisiz
olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına
- mahkemece karar verilmesi,

b) Yukarıda belirtilen dava konusu arazinin
davalı No.2 ve/veya No.3 tarafından tapu nezdinde
mezarlık ve/veya kamu mezarlığı olarak kaydedilmesine
ilişkin işlemlerin ve/veya yapılan kaydın tamamen
hükümsüz ve et-kisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç
doğurmayacağına mahkemece karar verilmesi"

taleplerinde,

YİM 179/2017 No.lu davada ise,

"a) Davalılar ve/veya davalı No.1 ve/veya davalı
No.2 tarafından takriben 7/6/2017 tarihinde alınan ve
Alsanca-k'ta kâin XI pafta numaralı ve/veya 16.E.2
harita numaralı ve/veya 525/1/1/1 parsel numaralı
ve/veya 10655 koçan numaralı taşınmaz malın Alsancak
Belediye Mezarlığı olarak ve/veya Alsancak Belediyesi
adına kaydedilmesine ilişkin karar ve/veya karar-ların
ve/veya davalılar ve/veya davalı No.1 ve/veya davalı
No.2 tarafından bu konuda yapılan işlemlerin ve/veya
işbu taşınmaz malın Alsancak Belediye Mezarlığı
olarak ve/veya Alsancak Belediyesi adına tescilinin
ve/veya kaydının ve/veya buna il-işkin işlemlerin
tamamen etkisiz ve hükümsüz olduğuna ve herhangi bir
sonuç doğurmayacağına dair mahkemece karar verilmesi"

talebinde bulunmuştur.

Her iki davaya Alsancak Belediyesi İlgili Şahıs olarak eklenmiştir. Davalılar ve İlgili Şahıs he-r iki davada Davacının taleplerine karşı müdafaa dosyalayarak Davacının taleplerinin ve her iki davasının reddedilmesi gerektiğini iddia etmişlerdir.

Davanın duruşmasında Davacı kendisi şahadet vermiş ve üç de tanık çağırmıştır. Davalılar ve İlgili Ş-ahıs ise birer tanık celbetmişlerdir. Taraflar mutabakatla 110/2017 No.lu davada 25 belgeyi Emare 1 - 25, 179/2017 No.lu davada ise
29 adet belgeyi Emare 1 - 29 olarak sunmuşlardır.
MESELE İLE İLGİLİ İDDİA VE OLGULAR:
YİM 110/2017 ve 179/2017 No.lu d-avalarda Davacının dayandığı olgular ve iddiaları özetle şöyledir: Davacı Girne Alsancak'ta Harita 16.E.II, Pafta XI, Parsel 525/2/1, 10502 Koçan No.lu taşınmaz malın ve üzerindeki evin mal sahibidir. Girne Kaymakamı 19/4/2017 tarihinde aldığı bir kararla- Davacının taşınmazının duvarına kadar uzanan 525/1/1/1 Parsel No.lu taşınmaz mal ve/veya araziyi, Alsancak Belediyesi için mezarlık yeri olarak saptadı. Bu karardan sonra Girne Kaymakamlığının Girne Tapu Dairesine yazdığı bir yazı sonrası
konu Parsel Girn-e Tapu Dairesinin aldığı karar ile Alsancak Belediyesinin mezarlık yeri olarak Tapu'da kayıt edildi. Davacı 110/2017 No.lu davada Girne Kaymakamının 17/5/2017 tarihli mezarlık yeri saptama kararını ve bu karara bağlı olarak Girne Tapu Dairesinin mezarlık y-eri olarak saptanan araziyi kaydeden kararının iptalini talep etmekte, YİM 179/2017 No.lu davada ise Girne Tapu ve Kadastro Dairesinin 7/6/2017 tarihinde 525/1/1/1 Parsel No.lu araziyi Alsancak Belediyesi adına mezarlık yeri kaydetme kararının iptalini tal-ep etmektedir. Davacı evinin duvarına bitişik konu Parselin mezarlık yeri olarak kullanılması nedeniyle kendisi, eşi ve çocuklarının mezar taşları ile karşı karşıya kaldıklarını, huzursuzluk ve endişe ile yaşadıklarını, Davalıların bu kararı alırken kararı-n, kendileri ve sağlıkları üzerinde ve bölgede yaşayan diğer insanlar üzerinde yapacağı etkiyi dikkate almadığını, alınan bu kararların ve yapılan işlemlerin Fasıl 247 Mezarlıklar Yasası'na uygun olmadığını, evinin yanına yapılan mezarlık nedeniyle evinin -değerinin düştüğünü ve zarar ziyana uğradığını, bu karar ve işlemlerden meşru menfaatinin etkilendiğini, bu karar ve işlemlerin yasaya aykırı olduğu nedeniyle hükümsüz ve etkisiz kılınması gerektiğini iddia etmektedir.

Her iki davaya karşı Davalılar- ve İlgili Şahıs Müdafaa Takriri dosyalayarak, Davacının iptalini talep ettiği kararların ve yapılan işlemlerin ilgili yasal mevzuata uygun olduğunu, mezarlık yeri olarak saptanıp, kaydedilen parselin, daha önceden var olan mezarlığa hemhudut olduğunu, ek -mezarlık yeri olarak saptandığını, yapılan inceleme ve araştırma sonucunda uygun mezarlık yeri olduğunun tespit edildiğini, ilgili tüm mercilerden olumlu görüş aldıktan sonra sağlık açısından da bir sakıncası olmadığından kamu yararı gereği bu kararların a-lındığını, Davacının doğrudan ve olumsuz etkilenen meşru menfaati bulunmadığını iddia ile Davacının taleplerinin reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir. İlgili Şahıs buna ilaveten Davacının, dava konusu kararların bilgisine gelmesinden itibaren 75 gün-lük hak düşürücü süre içerisinde dava ikame etmediğinden her iki davanın da ileri gidemeyeceğini iddia etmiştir.

İPTİDAİ İTİRAZLARIN İNCELENMESİ
Duruşma esnasında gerek Davalılar gerekse İlgili Şahıs Davacının dava ikame etmek için etkilenen meşru m-enfaati bulunmadığı üzerinde durduklarından, öncelikle Davacının dava açma ehliyeti, yani meşru menfaatinin olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Davacı gerek davalarındaki Talep Takrirlerinde, gerekse şahadetinde evinin yanındaki arazinin meza-rlık yeri olarak ayrılması nedeniyle ruh sağlığı ve/veya genel olarak kendisi ve ailesinin (eşi ve çocukları) sağlığının etkilendiği, yine bu nedenle evinin değerinin düştüğü ve zarar ziyana uğradığından alınan bu karar ve yapılan işlemlerden meşru menfaat-inin etkilendiğini iddia etmiştir.

Davacı Talep Takrirlerinde idari kararlara konu ve evinin duvarına bitişik parselin mezarlık yeri olarak ayrılmasının evinin değerini düşürdüğünü iddia edip mezarlık yapılması nedeniyle evinin değerinin düştüğüne d-air şahadet sunması için tanık celbetmiştir. Bu tanık, dava konusu karara konu parselin mezarlık yeri olarak ayrılması nedeniyle Davacının evinin değerinin düştüğünü ve Davacının zarar ziyana uğradığını söylemiştir.

Davacı Avukatına göre de emlakçı -olan Davacı tanığının bu şahadetinden Davacının evinin yanına mezarlık yapılması sebebiyle evin değerinin düştüğü Davacının zarar ziyana uğradığı görülmektedir. Davacının bu zarar ziyanını talep edebilmek için Mahkeme huzurundaki davaları açmakta meşru men-faati vardır.

İdari bir karar nedeniyle zarar ziyana uğrayan bir kimsenin kararı alan idareden zarar ziyan talep etme hakkı vardır. Bu karar nedeniyle uğradığı zarar ziyanını talep edebilmesi için, o idari kararın hükümsüz kılınması gerekmektedir.

- Bu hususla ilgili olarak Yüksek İdare Mahkemesi
YİM 192/2015 (D.29/2018)'de şöyle demektedir:

"Davacının, idarenin aldığı bir idari karar nedeniyle
zarara uğradığı ve bu nedenle idareden tazminat talebi
olacağı nedeniyle idarenin kara-rına karşı iptal davası
açtığı durumlarda Davacının meşru menfaati ile ilgili
olarak Yüksek İdare Mahkemesi YİM 155/2012 D.25/2014
No.lu davadaki kararda şöyle demektedir:

'KKTC'de, Yüksek İdare Mahkemesinin birçok kararında
benim-sediği prensibe göre, davanın dosyalandığı
tarihte ve davanın dinlendiği tarihte, Davacının
meşru menfaatının olması gerekmektedir. (Gör: YİM/İstinaf
9/2010 ve 10/2010 D.1/2011 ve YİM 177/2007 D.34/2010)

Bu konuda Zaim Necatigil, KKT-C Anayasa ve Yönetim
Hukuku isimli eserinde, sayfa 95'te şöyle demektedir:

'Meşru menfaatın hem iptal davasının açıldığı
zaman, hem de davanın işitilme aşamasında mevcut
olması gerekmektedir. Bu konuda Sıddık Sami Onar
şu görü-şe yer vermektedir:

Menfaatın halen mevcut olması, davanın ikamesi
ve hiç olmazsa intacı zamanında mevcut ve tahakkuk
etmiş olması demektir. İleride husulü melhuz olan,
düşünülen, ihtimal dahilinde bulunan bir menfaat
iptal da-vası açmak selâhiyeti vermez.'

Benimsenen bu prensiplere rağmen, Yüksek İdare
Mahkemesi, karardan olumsuz yönde etkilenen kişilerin
Anayasa'nın 152. maddesinin 6. fıkrasının öngördüğü
şekilde dava açıp İdareden tazminat tale-p edebilmesi
için, idari kararın iptal edilmesi gerektiği sebebiyle,
kararın yürürlük süresi dolsa dahi, kişinin meşru
menfaatinin devam ettiğini kabul etmiştir.
Bu konuda YİM 149/81 D.21/82'de şöyle denmektedir:

'Ayrıca bu- gibi davalarda meşru menfaatı direkt
olarak ve bilhassa maddi yönden etkilenen kişiler
açısından, sakat olduğu ileri sürülen idari kararın
iptal edilmesi, konu kararın, süresini veya miyadını
doldurmuş olduğu nedenine bakılmaksızın ipt-al
edilmesi makul ve adildir. Esasen iptal edilmesi
istenen kararın iptali, idarece alındığı tarihten
itibaren ortadan kalkacağı cihetle yanlış olarak
alınan karar neticesi meşru hakları haleldar olan
kişilerin bu haklarını arama-ları için böyle bir
kararın kaldırılması gerekmektedir.

Söz konusu bu prensip, YİM 103/98 D.7/2003 sayılı
davada da benimsenmiştir.'

KKTC Anayasası'nın 152(6) maddesi gereğince idarenin bir
karar veya işlemi