-D.18/89 YİM 107/85

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Celâl Karabacak Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi hakkında

Müstedi: Kemal Hasan Hay-dar, Müfit Güleroğlu Sokak No.1,
Köşklüçiftlik, Lefkoşa
-ile-
Müstedaaleyh: 1. İskân ve Rehabilitasyon Bakanı, Lefkoşa
2. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu No.2
vasıtası ile K-KTC Bakanlar Kurulu, Lefkoşa.
A r a s ı n d a

Müstedi namına: Cahit Yılmazoğlu ve Ahmet Keskin
Müstedaaleyhler namına: Müjgân Irkad
İlgili Şahıs namına: Ümit Özdil

Y-asa Maddesi: Anayasanın 152. maddesi ile 41/77 sayılı İskân, Topraklan-dırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 69(1) maddesi.

İstemin Özeti: Müstedinin eşdeğer müracaatının süratle işleme konmamasının, Danışma Kurullarından geçirmemesinin ve değerlendirilmek üzere- Müstedaaleyh No 2'ye bağlı Saptama Değerlendirme ve Tazmin Komisyonuna havale etmemesinin yapılmaması gerekli bir ihmal olduğuna,
2 nolu Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonunu eşinin dosyasını değerlendirirken kendi dosyasını da celbederek iki do-syayı birlikte ele alıp değerlendirmemesi ve Lefkoşa'daki konutun T(2) cetveline işlenmemesi ve bu konuta ait kesin tasarruf belgesinin kendisine verilmesini sağlamayışının yapılmaması gerekli bir ihmal olduğuna,
1964 yılından beri kiracı sıfatıyle niza-sız ve fasılsız tasarrufunda bulundurduğu mezkur konutun muvafakati alınmadan eşinin T(2) cetveline işlenmesi bilahare de kesin tasarruf belgesi verilmesi hususundaki 2 nolu Saptama Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu kararlarına istinaden verilen 5 nolu Kes-in Tasarruf Belgesinin hükümsüz ve etkisiz olduğunu ve hiçbir sonuç doğurmayacağı hususunda hüküm talebi

OLAY: İlgili şahısla evlenmeden önce evli bulunan Müstedinin bir de çocuğu vardır. 1963 olaylarından önce müteveffa eşine ait evde ikâmet eden Müstedi- ve ailesi 1963 olaylarından sonra göçmen olarak zamanın askeri yetkilileri tarafından başvuru konusu eve yerleştirilmişlerdir. Çocukları- nın büyüyüp evden ayrılmaları ile yalnız kalan Müstedi 2. evliliğini ilgili şahısla yapmıştır. İlgili şahıs da başvur-u konusu evin yardımcı evinde ikâmet etmekte idi. Harekattan sonra Müstediye Lefkoşa'da Yenişehirde ilgili şahsa da Güzelyurtta ev tahsis edilmiştir. Evliliği müteakip Müstedi ile ilgili şahıs Müstediye ait Yenişehirdeki evde bir süre ikamet ettikten sonra-, başvuru konusu eve taşınmışlardır. İkisi de eşdeğer alacaklısı olan Müstedi ve eşi ilgili şahıs, T cetvellerinin hazırlanması için 2 numaralı Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonuna müracaat etmişlerdir. Komisyon başvuru konusu konutu Müstediye habe-r vermeden ilgili şahsın T(2) cetveline işlemiş bilahare de kesin tasarruf belgesi vermiştir. Bu durumu öğrenen Müstedi işbu başvuruyu dosyalayarak yukarıdaki taleplerde bulunmuştur.

SONUÇ: 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 69(1)- maddesi uyarınca her ikisinin T cetvellerine eşit bir şekilde işlenmesi gerekirdi. Yasaya aykırı kararların ise, iptâl edilmesi gerekir. Başvuru konusu konutun Müstedi ile eşinin T cetvellerine eşit bir şekilde işlenmeyerek tümünün ilgili şahsın T cetvell-erine işlenmesi, bilâhare de bu taşınmaz mal için ona kesin tasarruf belgesi verilmesi hususundaki 2 nolu Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu kararlarının ve buna istinaden verilen kesin tasarruf belgesinin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi b-ir sonuç doğurmayacağına karar verilir.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
YİM 3/84 sayılı Hatice Arşanlı ile KKTC arasındaki Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 147/85 sayılı Feridun K. Feridun ile KKTC arasındaki Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
Neoph-tou v. The Republic (1964) C.L.R. 28.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Doç. Rağıp Sarıca, İdari Kaza, 1949 baskısı Cilt I, sayfa 32.

H Ü K Ü M

İşbu başvuru ile Müstedi Kemal Hasan,

-(1) Eşdeğer müracaatının Müstedaaleyh No.1 tarafından süratle işleme konmamasının, Danışma Kurulları'ndan geçirmemesinin ve değerlen- dirmek üzere Müstedaaleyh No.2'ye bağlı Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu'na havale etmemesinin yapılmaması gerek-li bir ihmal olduğu,

(2) Müstedaaleyh No.2'ye bağlı 2 No'lu Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu'nun eşi Zehra Hasan Hacı Ramadan'ın eşdeğer dosyasını değerlendirirken kendi dosyasını da celbederek iki dosyayı birlikte ele alıp değerlendirmemesi, Le-fkoşa'da Müfit Güleroğlu Sokağı No.1'deki konutun T(2) Cetveline işlenmemesi ve bu konuta ait Kesin Tasarruf Belgesinin kendisine verilmesini sağlamayışının yapılmaması gerekli bir ihmal olduğu ve

(3) 1964 yılından beri kiracı sıfatıyle nizasız ve fasılas-ız tasarrufunda bulundurduğu mezkûr konutun, muvafakati alınmadan eşi Zehra Hasan Hacı Ramadan'ın T(2) Cetveline işlenmesi, bilâhare de bu taşınmaz mala Kesin Tasarruf Belgesi verilmesi hususunda 2 No'lu Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu tarafınd-an alınan kararlar ile bu kararlara istinaden 15.10.1984 tarihinde verilen 5 numaralı Kesin Tasarruf Belgesinin hükümsüz ve etkisiz olduğu ve hiçbir sonuç doğurmayacağı

hususlarında Mahkemeden hüküm talep etmiştir.

Zehra Hasan Hacı Ramadan ilgili şahıs -olarak başvuruya katılmıştır.

Hem Müstedaaleyhler, hem de İlgili Şahıs başvuruya itirazname dosyala- mışlardır. Her iki itiraznamede ön itirazlar bulunmakla beraber, Mahkeme, ön itirazları başvurunun eası ile birlikte ele almayı uygun görmüş ve bu doğrul-tuda karar vermiştir.

Müstedi başvuryu ispat için kendisi şahadet vermiş, kızı Kadriye Silman ile 1 No'lu Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu üyesi Fevzi Çakmak'ı tanık olarak dinletmiştir. Müstedaaleyhler herhangi bir tanık çağırmayıp sadece isti-ntakla yetinmişlerdir. İlgili Şahıs ise, bizzat şahadet vermiştir. Duruşma esnasında 55 adet belge, emare 1-55 olarak Mahkemeye sunulmuştur.

Huzurumdaki tüm şahadeti etraflıca tezekkür ettim. Şahadet veren tanıkları şahadet verirlerken yakından müşahade -altında bulundurdum. İnandığım şahadete göre, olgular özetle şöyledir:

Müstedi, Ayşe Kemal Hasan ile evli bulunmaktaydı. Bu evlilikten 5 çocukları olmuştu. Aile, Küçük Kaymaklı'da Ayşe Kemal Hasan'a ait Halil Bahçeci Sokağı'ndaki 27 no'lu konutta ikamet -etmekteydi.

21 Aralık 1963 olayları yüzünden Küçük Kaymaklı'daki evi terketmek mecburiyetinde kalan aile, Lefkoşa'ya gelmiştir. Bilâhare zamanın askeri yetkilileri onları Lefkoşa'da Müfit Güleroğlu Sokağı No 1'deki eve yerleştirmişlerdir. Böylece, Müsted-i ile ailesi bu konutta yaşamağa başlamışlar- dır.

Müfit Güleroğlu Sokağı No 1'deki bu konut, Lefkoşa'da Köşklüçiftlik Mahallesinde, Pafta/Harita XXI/46.2.1, Blok 27, Parsel 341, 342, 343, 344, 345 ve 346 üzerinde bulunan ikiz 2 ev ile yardımcı binalarda-n (garaj, çamaşırlık) oluşan ve Ermeni olan mal sahibi tarafından terkedilen taşınmaz malın bir kısmı idi.

Aradan bir müddet geçtikten sonra, Müstedi mezkûr Ermeni evi için Lefkoşa Türk Belediyesi'ne kira ödemeğe başlamış ve emare 4'e göre bu durum 30.11-.1967 tarihine değin devam etmiştir. Müstedi, bu tarihten sonra kiraları Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi'ne ödemiştir.

K.G.T.Y. Yürütme Kurulu, 20 Mayıs 1970 tarihinde Ecnebi gayrimen- kulleri işgal edenlerden alınacak kiralarla ilgili olarak 1976 numaralı y-eni bir Karar almıştır. Mahkemeye emare 8 olarak ibraz edilen bu Karar aynen şöyledir:

"Yürütme Kurulu, Ecnebi gayrinemkulleri işgal edenlerden alınacak kiralarla ilgili 1817 numaralı Karara aşağıdaki fıkranın eklenmesini tasvip etti:

(4) 21 Aralık 196-3 tarihinde malı ve varsa geçim kaynağı iş yeri veya ikâmetgah olarak bizzat kullandığı fakat bugün Rum kontrolünde kalan gayrımenkulünden hiç gelir sağlamadığı tevsik olunan göçmenden ayni maksat için halen işgal ettiği ve ilgili Kural altında Ecnebi Gayr-imenkul Mallar İdarecisinin kontrolünde bulunan gayrımenkul için kira alınmaz."

Yürütme Kurulu'nun yukarıya çıkarılan kararı ışığında, Müstediden 21 Mayıs 1970 tarihinden sonra herhnagi bir kira alınmamıştır (gör, emare 9, 10, 11 ve 12). Böylece, Müstedi- ve ailesi mezkûr tarihten itibaren Müfit Güleroğlu Sokağı No 1'deki konutta zamanın yetkililerinin bilgi ve izni ile kira ödemeden oturmağa devam etmiştir.

İlgili Şahıs bir çocuklu dul bir kadın olup Baf Kazası'na bağlı Poli'de ikamet etmekteydi. 1963 o-layları yüzünden evini terkederek Poli'de Türk Bölgesinde bulunan okullarda kalmağa başlamıştır. 1972 yılında hastalanarak Poli'den Lefkoşa'ya gelmiş, ancak, tedavisini müteakip Poli'ye dönmeyerek Lefkoşa'da kalmıştır. Bilâhare de, zamanın yetkililerinin b-ilgi ve izni ile, yukarıda tarif edilen Ermeni'ye ait taşınmaz malın arka kısmındaki yardımcı binalara yerleşmiştir.

Ayşe Kemal Hasan 30.4.1974 tarihinde vefat etmiş ve varis olarak Müstedi ile 5 çocuğunu bırakmıştır.

1974 Barış Harekatı'ndan sonra hem- Müstedinin, hem de İlgili Şahsın Kıbrıs'ta, K.K.T.C. sınırları dışında, bir miktar taşınmaz malı kalmıştır.

Harekâttan sonra İlgili Şahsa Güzelyurt'ta, Müstediye de Lefkoşa'da Yenişehir XV. Bölge'de birer konut tahsis edilmiştir.

Çocukların büyüyerek -evden ayrılmaları, eşinin de vefat etmesi sonucu tamamen yalnız kalan Müstedi, 1975 yılında İlgili Şahıs ile ikinci evliliğini yapmıştır. Aile, evlilik yuvasını Müstediye tahsisli bulunan Yenişehir XV. Bölge'deki 13 numaralı konutta kurmuştur.

Müstedinin- birinci eşi müteveffiye Ayşe Kemal Hasan'ın Küçük Kaymaklı'daki evi İnşaat ve Plânlama Dairesi tarafından tamir edilince, Müstedi- den XV. Bölge'deki 13 numaralı konutu iade etmesi istenmiştir. Müstedi bu konutu iade etmekle beraber, tamir edilen eve gitm-emiş, ikinci eşi İlgili Şahıs ile birlikte 1 Müfit Güleroğlu Sokağı'ndaki Ermeni evine dönmüştür.

Müstedinin mezkûr konutta kira ödemeden oturmağa devam etmesi için Müstedaaleyh No 1'e bağlı İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürünün emare 15 üzerinde bir- direktifi mevcuttur. Bu direktif aynen şöyledir:

"Yılmaz Bey,

Kemal Hasan 1 Müfit Güleroğlu Sk. Lefkoşa adresinde Hazineye ait evde kirasız oturmakta idi. Orada oturmağa devam edecektir.

Bilgi ve gereğini rica ederim.

İmza: ......
9.5.1975-"

Bilâhare, İlgili Şahıs da Güzelyurt'taki evi ilgili makamlara iade etmiştir.

Müstedi, 1 Müfit Güleroğlu Sokağı'ndaki bu konutun kendisine tahsisi için 1975 yılından sonra çeşitli makamlara birçok müracaat yapmıştır (örneğin gör, emare 16, 19, 22, 24,- 29 ve 32). Bununla beraber, mezkûr konut Müstediye tahsis edilmemiş, aksine Başsavcılığın emare 21 ve 23 yazılarına göre, ondan 1.8.1974-31.12.1976 devresi için cem'an KL638 kira bakiyesi ile 1.1.1977 tari- hinden itibaren ayda KL22 kira ödemesi, Yönetim -ile yazılı bir kira sözleşmesi yapması, bunları yapmadığı takdirde, evi tahliye edip boş olarak iade etmesi, aksi takdirde işgalci sayılıp kanuni muameleye tabi tutulacağı ona bildirilmiştir.

Başsavcılığın mezkûr yazılarını alan Müstedi, ne istenen kiray-ı ödemiş, ne Yönetimle yazılı bir sözleşme yapmış ne de evi tahliye etmiştir. Öte yandan, Başsavclık da Müstedi aleyhine hiçbir yasal işlem yapmamıştır. Böylece, Müstedi ikinci eşi İlgili Şahıs ile birlikte mezkûr konutta kira ödemeden oturmağı sürdürmüşt-ür.

Müteveffiye Ayşe Kemal Hasan'ın Tereke İdare Memuru olan Müstedi, 5.12.1977 tarihinde Küçük Kaymaklı'daki evi kızları Kadriye Güven Silman ile Firdevse Tevfik'e koçan etmiştir (gör, emare 49 ve 50).

Eşdeğer mal açısından hak sahibi olan taraflardan- İlgili Şahıs 29.6.1978 tarihinde, Müstedi ise 4.7.1978 tarihinde eşdeğer mal almak için gerekli müracaatı yapmışlardır (gör, emare 30 ve 2).

Müstedi, eşdeğer müracaatından sonra da, mezkûr konutun peşini bırakmamış, konutun kendisine tahsisi için emare -31 ve 37 Konut Talep Formlarını da imzalamıştır.

Bilâhare Müstedi, 1 Müfit Güleroğlu Sokağı'ndaki konutun hudutları ile ilgili olarak diğer ikiz evi tasarrufunda buluduran İzzet Yıldırımer ile ihtilâfa düşmüştür. Bunun üzerine Müstedi, 2.6.1982 tarihinde- mezkûr konutun etrafını telleyebilmek için İskân ve Rehabilitasyon Dairesi'ne emare 38 dilekçeyi yapmıştır. Gerekli işlemler yapılmış ve Müstediye 7.11.1983 tarihinde bir yanıt verilmiştir. Mahkemeye emare 40 olarak sunulan bu yanıt aynen şöyledir.

"KIBR-IS TÜRK FEDERE DEVLETİ
İÇİŞLERİ VE İSKAN BAKANLIĞI
İSKAN VE REHABİLİTASYON DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ

Sayı: 6/9 - 6735 Lefkoşa 7 Kasım, 1983
Konu: Avlu sınırlarının tesbiti hk.
Sayın Kemal Haydar
Müfit Güleroğlu Sok-, No:1
Köşklüçiftlik - Lefkoşa.

İkâmet etiğiniz Lefkoşa'da Müfit Güleroğlu Sokak 1 no'lu konutun avlu sınırlarının belirlenmesini talep eden 2.6.1982 tarihli dilekçeniz Müdürlüğümüzce incelenmiştir.

Yerinde yapılan incelemede Lefkoşa'da Varaka/Harita X-XI.46.2.1 Köşklüçiflik Mahallesi Blok 27 Parsel 341'in kapladığı alan içerisinde sizin ikâmet ettiğiniz konut, 343 no'lu parsel içerisinde de komşunuzun ikâmet ettiği konutun bulunduğu saptanmıştır.

Yapılan incelemede ayrıca, sözkonusu yerde iki yardımcı- binanın olduğu ve birini (342 parsel içerisindekini) sizin, diğerini de komşunuzun (344 nolu parselinkini) kullanmakta olduğu saptanmıştır. Mevcut merdiven odasının 345 no'lu parselde olduğu ve avlunun da 346 no'lu parsele taştığı tesbit edilmiştir.

Bu -saptamalar ışığında ekteki plâna göre avlu ayrılması yapılması ve merdiven odasının müşterek kullanılması şimdilik kaydıyle uygun görülmüştür.

Bilgi ve gereğini saygılarımla rica ederim.

- Alibey Ahmet
Hukuk İşleri Amiri
Dağıtım: 1) İskân Şube Müdürlüğü
2) İ.D. Şube Amirliği "

Müstedinin T Cetvelleri hazırlanmamakla beraber, İlgili Şahsın T Cetvelleri 26.9.198-4 tarihinde 2 numaralı Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu tarafından tanzim edilmiştir. Emare 46 olarak Mahkemeye sunulan bu cetvellere göre, 687, 657 puan değerindeki 1 Müfit Güleroğlu Sokağı'nda, Pafta/Harita XXI/46.2.1., Blok 27, Parsel 341, 342- ve 346/3 üzerinde, 1 hol, 1 sa