-D.6/2016 Birleştirilmiş
YİM/İstinaf: 12-13-14/2015
(YİM Dava No: 262/2012)

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında

Mahkeme Heyet-i: Mehmet Türker, Bertan Özerdağ, Beril Çağdal.

YİM/İstinaf: 12/2015
(YİM Dava No: 262/2012)

İstinaf eden: Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi.-
(İlgili Şahıs)

ile

Aleyhine istinaf edilen: K.V. Mediterranean Tours Limited,
(Şirket Kayıt No.1912), Lefkoşa.
-(Davacı)

A r a s ı n d a

İstinaf eden-İlgili Şahıs namına: Avukat Ergin Ulunay,
Avukat Peyman Erginel ve Avukat Tevfik Mut.
Aleyhine istinaf edilen-Davacı namına: Avukat Murat M. Hakkı.

- YİM/İstinaf: 13/2015
(YİM Dava No: 262/2012)

İstinaf eden: Taşınmaz Mal Komisyonu vasıtasıyla KKTC,
Lefkoşa.
(Davalı)

ile

Aleyhin-e istinaf edilen: K.V. Mediterranean Tours Limited,
(Şirket Kayıt No.1912), Lefkoşa.
(Davacı)

A r a s ı n d a
İstinaf eden-Başsavcılık namına-: Savcı Meryem B. Özduran.
Aleyhine istinaf edilen-Davacı namına: Avukat Murat M. Hakkı.

YİM/İstinaf: 14/2015
(YİM Dava No: 262/2012)

İstinaf eden: K.V. Mediterranean Tours Limited,(Ş-irket Kayıt
No.1912), Lefkoşa.
(Davacı)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Taşınmaz Mal Komisyonu vasıtasıyla
KKTC, Lefkoşa.
(Daval-ı)

A r a s ı n d a

İstinaf eden-Davacı namına: Avukat Murat M. Hakkı.
Aleyhine istinaf edilen-Başsavcılık namına: Savcı Meryem B. Özduran.

İstinaflar, Yüksek Mahkeme Yargıcı Tanju Öncül'ün YİM 262/2012
sayılı da-vada, 6.11.2015 tarihinde verdiği karara karşı, İlgili Şahıs, Davalı ve Davacı tarafından yapılmıştır.

------------------

K A R A R

Mehmet Türker: Bu istinafa konu davada Tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahk-emesinin 6/11/2015 tarihli kararına karşı İstinaf Eden/İlgili Şahıs Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi
12/2015, Taşınmaz Mal Komisyonu vasıtasıyla KKTC Başsavcılığı
13/2015 ve Davacı K.V.Mediterranean Tours Limited 14/2015 sayılı istinafları dosyaladıl-ar.
İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR
Davacı K.V.Mediterranean Tours Limited 23 Temmuz 2010 tarihinde Taşınmaz Mal Komisyonuna yaptığı 167/2010 sayılı başvuru ile:

"(a) 20.07.1974 tarihinden günümüze kadar başvuru
konusu malın kullanım kaybı olar-ak €33,163,369.00
maddi tazminat,
(b) Söz konusu taşınmaz malın iadesi,
(c) Manevi tazminat,
(d) Faiz ve işbu dava masrafları"

taleplerinde bulunmuştur.

Davacının başvurusu, 67/2005 sayılı Taşınmaz Malların Tazmini, Takası -ve İadesi Yasası ve 2006 Taşınmaz Mal Komisyonu Tüzüğü'nün ilgili kuralları gereğince, başvuruda Davalı olan iskân işleri ile görevli Bakanlığı temsilen KKTC Başsavcılığına tebliğ edilmiştir. KKTC Başsavcılığının Taşınmaz Mal Komisyonu Tüzüğü'nün 3. maddes-inin 8. fıkrasına göre tebliğden itibaren 30 işgünü içinde görüş, mütalaa veya müdafaasını dosyalamaması üzerine, Davacı (başvuran), 1/11/2010 tarihinde müdafaa dosyalanmadığı nedeniyle, Başsavcılık aleyhine default istidası dosyalamıştır. Default istidası-nın Komisyonda ele alındığı 7 Aralık 2010,
2 Şubat 2011, 12 Nisan 2011, 5 Mayıs 2011, 22 Haziran 2011,
30 Eylül 2011, 5 Aralık 2011, 20 Şubat 2012, 18 Nisan 2012,
25 Haziran 2012 tarihlerinde, Başsavcılığın, müdafaa dosyalamak için Davalı Bakanlığın başv-uru konusu taşınmaz mal ve aynı durumdaki diğer taşınmaz mallar ile ilgili araştırmayı içeren raporunun hazırlanamadığı gerekçesi ile tehir talep etmesi üzerine, istida belirtilen tarihlere ertelenmiştir. İstidanın ertelendiği en son tarih olan 23 Ekim 201-2 tarihinde, başvuran Davacı, Başsavcılığın aynı sebeplerle erteleme talep ettiğini, görüş veya müdafaa dosyalamadığını ve ne zaman dosyalayacağını belirtmediğini, başvurusunu kanıtlayıcı tüm evrakları dosyaladıklarını belirterek, lehine hüküm verilmesini -talep etmiştir. Başsavcılık ise, görüş veya müdafaa dosyalayabilmek için, başvuru konusu mal ile ilgili Tapu ve Kadastro Dairesinin hazırlayacağı raporun hazırlanamadığını, başvuru konusu mal ve diğer başka mallarla ilgili yapılan ön araştırmada bu malları-n Abdullah Paşa Vakfı adına kayıtlı olduğunun tespit edildiğini, Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesinin başvuruya İlgili Şahıs olarak dahil edilmesi gerektiğini, Komisyonun, başvurunun esasını dinlemeden default istidasına istinaden hüküm veremeyeceğini,- default istidasının iptal edilmesi gerektiğini iddia etmesi ve 67/2005 sayılı Taşınmaz Malların Tazmini, Takası ve İadesi Yasası gereğince Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesinin İlgili Şahıs yapılmasını talep etmesi üzerine, Taşınmaz Mal Komisyonu, Vakı-flar Örgütü ve Din İşleri Dairesinin İlgili Şahıs olarak başvuruya dahil edilmesine ve başvurudaki default istidasının 14 Ocak 2013 tarihine ertelenmesine karar vermiştir.

Davacı, Taşınmaz Mal Komisyonunun bu kararına karşı
YİM 262/2012 No.lu davayı- dosyalayarak:

a)Taşınmaz Mal Komisyonu ve/veya Davalı tarafından
23.11.2012 tarihinde alınıp bir sureti Emare 2 olarak
ilişikte sunulan 419 sayılı ve takriben 1.11.2010
tarihinde Davacı tarafından dosyalanan 23.7.2010
tarih -ve 167/2010 sayılı başvurusundaki talepleri
gereğince, Davalı müdafaa ve görüş takriri dosyalamakta
kusur ettiğinden Davalı aleyhinde hüküm verilmesi ve
istida masrafları için gerekli emrin ısdarını talep
eden ihbarlı istidanın gör-üşülmesini ve/veya karara
bağlanmasını ve/veya onun mucibince karar verilmesini
reddeden ve/veya erteleyen ve/veya Vakıflar Örgütü
ve Din İşleri Dairesini ilgili şahıs olarak başvuruya
katan kararın ve/veya bu karar gereğince ya-pılan
işlemlerin tamamen hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna
ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair bir karar

b)Muhterem Taşınmaz Mal Komisyonunun, Başvuranın 1.11.2010
tarihli ihbarlı istidasını 11 kez ertelemekle ve/veya
k-eyfi bir şekilde ve/veya makûl sebep yokken
ertelemekle ve istidanın esasını inceleyip istidayı
neticelendirmemekle görevini ihmal ve/veya suistimal
edip yapılması gereken ve/veya yapılması ihmal olunan
eylemin, yani istidanın esasın-ın karara bağlama
işleminin, yapılması gerektiğine dair bir karar,

verilmesini talep etmiştir.

Davayı dinleyen Tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesi Davacının diğer taleplerini reddederek, Taşınmaz Mal Komisyonunun Vakıflar Örgütü ve Din İşleri- Dairesini başvuruya İlgili Şahıs olarak eklemesini hatalı bularak hükümsüz ve etkisiz olduğuna karar vermiştir. Tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesinin kararı şöyledir:

"Sonuç olarak,

Davalının 167/2010 sayılı başvuru altında 23.11.2012
tarihin-de verdiği 419 No.lu kararının bir kısmını teşkil
eden,

'Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesini İlgili Şahıs
olarak başvuruya katan kararın ve/veya bu karar
gereğince yapılan işlemlerin tamamen hükümsüz ve/veya
etkisiz olduğuna ve herhangi bir- sonuç doğurmayacağına'

karar veririm.

Davacının davasındaki sair talepleri ret ve iptal
ederim."

İSTİNAF SEBEPLERİ
Daha önce de belirttiğimiz gibi İlk Mahkemenin kararına karşı, İlgili Şahıs Vakıflar ve Din İşleri Dairesi, Daval-ı Taşınmaz Mal Komisyonu ve Davacı ayrı ayrı istinaf dosyaladı.

12/2015 sayılı istinafı dosyalayan İlgili Şahıs 8 istinaf sebebi ileri sürmüştür.

13/2015 sayılı istinafı dosyalayan KKTC Başsavcılığı da
8 istinaf sebebi ileri sürmüştür.

1-2/2015 sayılı istinafta, İstinaf Eden/İlgili Şahıs ve
13/2015 sayılı istinafta İstinaf Eden Başsavcılığın istinaf sebepleri içerik olarak birbirleri ile aynı olup aynı sebeplere dayandığından, her iki istinaftaki istinaf sebeplerini birlikte incelemeyi uyg-un bulduk. Bu istinaf sebepleri dört başlık altında toplanabilir:

1. İlk Mahkemenin, Taşınmaz Mal Komisyonunun Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesini İlgili Şahıs yapan kararının icrai nitelikli bir idari karar olduğu bulgusu hatalıdır. Çünkü İlgili- Şahıs yapma kararı bir hazırlık işlemidir. Davacının hukuki durumunda bir değişiklik yapmamaktadır.

2. İlk Mahkeme, Komisyonun Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesini İlgili Şahıs yapma kararının, ilgili taşınmaz malın Davacıya iade hakkını ortadan- kaldırdığı ve dolayısıyla Davacının meşru menfaatini olumsuz yönde etkilediği bulgusu yaparak Komisyonun kararını incelemek ve hükümsüz kılmakla hata yapmıştır.

3. Mağusa Kaza Mahkemesinin 271/2000 sayılı kararı, Abdullah Paşa Vakfının, başvuru konu-su ve ilgili taşınmazların mülk sahibi olduğunu göstermesine ve/veya ilk nazarda göstermesine rağmen, İlk Mahkemenin, Komisyonun Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesini İlgili Şahıs yapma kararını, Davacının mülkiyet hakkını elinde bulunduran kişi olduğu t-espitini yapmadan veremeyeceği nedeniyle iptal etmesi hatalıdır.

4. İlk Mahkemenin, Komisyonun Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesini başvuruya İlgili Şahıs ekleme kararını yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden incelemesi hatalıdır. Ç-ünkü bu karar tek taraflı hukuki sonuçlar doğuran bir karar ve/veya işlem (Unilateral Administrative Act)
değildir. Davacının yasal hak ve menfaatlerini etkilememektedir.

14/2015 sayılı istinafı dosyalayan Davacı bir istinaf sebebi ileri sürmüştür. B-u istinaf sebebi 6 gerekçeye dayandırılmış olup şöyledir:

"Muhterem Mahkeme, Taşınmaz Mal Komisyonu ve/veya Davalı
tarafından 23.11.2012 tarihinde alınan 419 sayılı ve
takriben 01.11.2010 tarihinde Davacı tarafından
dosyalanan ve 23.07.201-0 tarih ve 167/2010 sayılı
başvurusundaki talepleri gereğince İskan İşleri ile
görevli Bakanlığı ve/veya Bakanlığı temsilen Başsavcılık
müdafaa veya Görüş takriri dosyalamakta kusur
ettiğinden İskan İşleri ile görevli Bakanlığı ve/veya
- Bakanlığı temsilen Başsavcılık aleyhinde hüküm
verilmesi ve istida masrafları için gerekli emrin
ısdarını talep eden ihbarlı istidanın görüşülmesini
ve/veya karara bağlanmasını ve/veya onun mucibince
karar verilmesini reddeden ve/veya er-teleyen kararın
ve/veya bu karar gereğince yapılan işlemlerin tamamen
hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna ve herhangi bir
sonuç doğuramayacağına dair bir karar vermemekle
ve/veya Muhterem Taşınmaz Mal Komisyonunun Davacının
01.11.2010 t-arihli ihbarlı istidasını 11 kez ertelemekle
ve/veya keyfi bir şekilde ve/veya makul sebep yokken
ertelemekle ve istidanın esasını inceleyip istidayı
neticelendirmemekle görevini ihmal ve/veya suistimal
edip yapılması gereken ve/veya ihma-l olunan eylemin,
yani istidanın esasını karara bağlama işleminin,
yapılması gerektiğine dair bir karar vermemekle hataya
düşmüştür."

TARAFLARIN İSTİNAF SEBEPLERİ İLE İLGİLİ İDDİA VE ARGÜMANLARI
12/2015 sayılı istinafta, İstinaf Eden/-İlgili Şahıs Avukatı, özetle: Taşınmaz Mal Komisyonunun Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesini İlgili Şahıs olarak başvuruya katmakla bir mülkiyet tespiti yapmadığını, bu kararın İlk Mahkemenin belirttiği gibi Davacının taşınmaz malın iadesini elde edemey-eceği sonucunu doğurmadığını, hazırlayıcı bir irade açıklaması olmadığını, kararın bir hazırlık işlemi olduğunu, Taşınmaz Mal Komisyonunun, Mağusa Kaza Mahkemesinin 271/2000 No.lu davada, 27/12/2005 tarihinde vermiş olduğu tespit kararına göre, başvuru kon-usu malın Abdullah Paşa Vakfına ait olduğu cihetle mülkiyet hakkını elinde bulunduran Abdullah Paşa Vakfının emaneten yöneticisi olarak Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesinin başvuruya İlgili Şahıs olarak eklenmesine karar verdiğini, bu kararın Davacının- meşru menfaatini etkilemediğini, hukuki durumunda değişiklik yapmadığını, dolayısıyla icrai niteliği olmadığını ve bu karar için YİM'e başvurulamayacağını, Tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesinin Komisyonun Vakıflar ve Din İşleri Dairesini başvuruya İlgili- Şahıs olarak katma kararının icrai nitelikte olduğunu kabul ederek hükümsüz kılmasının hatalı olduğunu iddia etmektedir.

13/2015 sayılı istinafta İstinaf Eden Başsavcılık adına bulunan Savcı, bir taşınmaz malla ilgili Taşınmaz Mal Komisyonuna başvur-ulduğunda, bu taşınmaz mal üzerinde mülkiyet hakkı veya kullanım hakkı iddiası olan kişi veya kişiler varsa bunların başvuruya katılmak için davet edilmesi gerektiğini, İlgili Şahıs ekleme kararının bir usul kararı olduğunu, Vakıflar Örgütü ve Din İşleri D-airesinin, Mağusa Kaza Mahkemesinin 271/2000 No.lu davadaki 27/12/2005 tarihli tespit kararı ışığında, Abdullah Paşa Vakfının bu taşınmaz mal üzerinde mülkiyet hakkı olduğu iddiasında bulunması ile başvuruya İlgili Şahıs olarak eklendiğini, bu kararın mülk-iyet tespiti yapmadığını, Davacının taşınmazın iadesini elde etme hakkını ortadan kaldırmadığını ve meşru menfaatinin etkilenmediğini, dolayısıyla, icrai niteliği olmayan bir karar olduğundan, Yüksek İdare Mahkemesinin denetimine tabi bir karar olmadığını,- Tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesinin, Taşınmaz Mal Komisyonunun bu kararını icrai bir karar olarak değerlendirip hükümsüz kılmakla hata yaptığını ileri sürmektedir.

İNCELEME
12/2015 sayılı istinaftaki İstinaf Eden/İlgili Şahıs Vakıflar ve Din İşle-ri Dairesinin istinaf sebepleri ile 13/2015 sayılı istinaftaki KKTC Başsavcılığının istinaf sebeplerini 4 başlık altında toparladığımız şekliyle, bu istinaf sebeplerini saptadığımız 4 istinaf sebebi altında incelediğimiz zaman, 1, 2 ve 3. istinaf sebepleri-nin birbiriyle içiçe olduğu ve birlikte incelenmesinin olgusal
ve hukuki açıdan daha uygun ve gerekli olduğu görülmektedir.

1, 2 ve 3. İstinaf Sebeplerinin İncelenmesi:

1. İlk Mahkemenin, Taşınmaz Mal Komisyonunun Vakıflar Örgütü ve Din İşleri- Dairesini İlgili Şahıs yapan kararının icrai nitelikli bir idari karar olduğu bulgusu hatalıdır. Çünkü İlgili Şahıs yapma kararı bir hazırlık işlemidir. Davacının hukuki durumunda bir değişiklik yapmamaktadır.

2. İlk Mahkeme, Komisyonun Vakıflar Ör-gütü ve Din İşleri Dairesini İlgili Şahıs yapma kararının, ilgili taşınmaz malın Davacıya iade hakkını ortadan kaldırdığı ve dolayısıyla Davacının meşru menfaatini olumsuz yönde etkilediği bulgusu yaparak Komisyonun kararını incelemek ve hükümsüz kılmakla -hata yapmıştır.

3. Mağusa Kaza Mahkemesinin 271/2000 sayılı kararı, Abdullah Paşa Vakfının, başvuru konusu ve ilgili taşınmazların mülk sahibi olduğunu göstermesine ve/veya ilk nazarda göstermesine rağmen, İlk Mahkemenin, Komisyonun Vakıflar Örgütü v-e Din İşleri Dairesini İlgili Şahıs yapma kararını, Davacının mülkiyet hakkını elinde bulunduran kişi olduğu tespitini yapmadan veremeyeceği nedeniyle iptal etmesi hatalıdır.

Davacının, 262/2012 No.lu davada, Talep Takririnin
a) paragrafında iptalini- ve/veya hükümsüz kılınmasını talep ettiği, 419 sayı ve 23/11/2012 tarihli Davalı Taşınmaz Mal Komisyonunun kararı, Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesinin, Davacının Komisyondaki 167/2010 sayılı başvurusuna İlgili Şahıs olarak eklenmesi ve başvurudaki de-fault istidası gereğince, Davalı aleyhine hüküm verilmesi talebinin reddedilerek karara bağlanmadan istidanın ertelenmesi ile ilgilidir.

Davanın yapılan duruşması neticesinde, Tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesi, Davalı Taşınmaz Mal Komisyonu t-arafından alınan 419 sayılı 23/11/2012 tarihli karar ile Abdullah Paşa Vakfının temsilcisi olarak Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesini başvuruya İlgili Şahıs olarak katmakla, Abdullah Paşa Vakfını "Mülkiyet Hakkını Elinde bulunduran" şahıs konumuna sokt-uğunu ve buna bağlı olarak, başvuru konusu taşınmaz malın Davacıya iade şansını ortadan kaldırıp Davacının başvurusunda malın iadesini elde edemeyeceği sonucunu yarattığından Komisyonun kararının icrai nitelikli bir karar olduğu bulgusuna vardıktan sonra, -meşru menfaat kriterini de inceleyerek, Vakıflar ve Din İşleri Dairesini başvuruya ekleyen Taşınmaz Mal Komisyonu kararının, başvuru konusu taşınmaz malın Davacıya iade hakkını ortadan kaldırma sonucunu doğuracağından Davacının meşru menfaatinin doğrudan d-oğruya ve olumsuz yönde etkileneceği sonucuna da vararak kararı esastan incelemiş ve esastan inceleme sırasında belirttiği gerekçelerle, Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesini İlgili Şahıs olarak başvuruya katan kararın ve/veya bu karar gereğince yapılan -işlemlerin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar vermiştir.
Bu karara karşı, 12/2015 sayılı istinaftaki İstinaf Eden/ İlgili Şahıs Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi ile 13/2015 sayılı istinaftaki İstinaf Eden Ta-şınmaz Mal Komisyonu vasıtasıyla KKTC Başsavcılığı, bu kararın icrai nitelikte bir karar olmadığını ve Davacının meşru menfaatini olumsuz yönde etkileyen bir karar olmadığını, bu hususları dikkate almadan kararın esasını inceleyip hükümsüz ve etkisiz kılan- Tek Yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesinin hata yaptığını, diğer bir anlatım şekli ile İstinaf Eden/İlgili Şahıs ve Başsavcılık Davacının dava ettiği kararın bu kısmının icrai nitelikli bir karar olmadığını, icrai nitelikli olmayan bir karar aleyhine Davacını-n dava açamayacağını ve Yüksek İdare Mahkemesinin icrai nitelikli olmayan bir kararı hükümsüz kılamayacağını iddia etmektedir.

Anayasa Mahkemesinin 3/2006 D.3/2006 sayılı kararı ve bilâhare Yargıtayın, Yargıtay/Asli Yetki 32/2012 D.1/2014 sayılı kara-rı ile, Taşınmaz Mal Komisy