Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-3-12 (Nihai İnceleme)
Karar Sayısı : 14-52/903-411
Karar Tarihi : 15.12.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : İsmail Atalay YOLCU, Didem ULUÇ,
İ. Hilmi KOÇAK, Yusuf ÜLKER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Lesaffre et Compaigne
Temsilcisi: Balcıoğlu Selçuk Akman Keki Avukatlık Ortaklığı
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No: 13 River Plaza Kat: 12
Levent İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Yıldız Holding A.Ş. tarafından kontrol edilen Dosu Maya
Mayacılık A.Ş’nin tam kontrolünün Lesaffre et Compaigne tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.02.2014 tarihinde 1180 sayı ile giren
bildirim üzerine yürütülen inceleme kapsamında Lesaffre et Compaigne (Lesaffre)
vekiline gönderilen 26.03.2014 tarihli ve 3340 sayılı yazı ile,
- Dosya konusu devralma işleminin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (Kanun) 7. maddesine aykırılık oluşturabileceği yönünde endişeler
oluştuğu,
- Bu çerçevede 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in (Tebliğ) 14. maddesi kapsamında
ve Rekabet Kurulunun 16.06.2011 tarihli ve 11-37/792-RM(5) sayılı kararı ile
çıkarılan "Birleşme/Devralma İşlemlerinde Rekabet Kurumunca Kabul Edilebilir
Çözümlere İlişkin Kılavuz"da yer verilen ilkeler doğrultusunda işlemden
kaynaklanabilecek rekabetçi sorunların ortadan kaldırılmasına yönelik olarak
taahhüt sunulabileceği
belirtilerek, dosya kapsamında taahhüt sunup sunmayacaklarına dair bilgi istenmiştir.
(3) Teşebbüsün taahhütlerini içeren cevabi yazı 02.04.2014 tarihinde 1887 sayı ile Kurum
kayıtlarına girmiştir. Yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 03.04.2014 tarihli ve
2014-3-12/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu, Kurulun 09.04.2014 tarihli toplantısında
görüşülmüş, 14-14/252-M sayı ile bildirim konusu işlemin Kanun’un 10. maddesinin
birinci fıkrası uyarınca nihai incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
(4) Anılan Kurul kararı ve yapılan inceleme kapsamındaki değerlendirmeler, Lesaffre
vekiline 18.04.2014 tarihli yazı ile gönderilmiş ve yazılı görüşlerinin 30 gün içinde
sunulması talep edilmiştir. Lesaffre’nin ilk yazılı savunması, Kurum kayıtlarına
20.05.2014 tarihinde 2871 sayılı yazı ile intikal etmiştir.
14-52/903-411

2/14
(5) Bu arada 06.03.2014 tarihinde dosya konusu işleme ilişkin olarak yapılan gizlilik
talepli başvuruda1 özetle, devralmaya izin verilmesi durumunda maya fiyatlarının hızla
yükseleceği ve işleme izin verilmemesi gerektiği iddia edilmiştir. Söz konusu iddia
kapsamında 19.08.2014 tarihinde Öz Maya Sanayi A.Ş. (Öz Maya), Dosu Maya
Mayacılık A.Ş. (Dosu Maya), Ak Maya Pazarlama A.Ş. (Ak Maya) ve Ak Maya’nın
distribütörü olan Hasat Pazarlama A.Ş.’de yerinde incelemeler yapılmıştır.
(6) 13.06.2014 tarihinde 3444 sayı ile Kurum kayıtlarına giren gizlilik talepli başvuruda da
özetle, işleme izin verilmesi halinde 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi kapsamında yaş
maya pazarında rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız bir biçimde fiyat, ürün,
talep, dağıtım gibi ekonomik parametreleri belirleyecek güçte hakim durumda bir
teşebbüs yaratılacağı belirtilerek, Öz Maya’nın Dosu Maya’yı devralması işlemine izin
verilmemesi gerektiği ifade edilmiştir.
(7) Endüstriyel Fırıncılar Birliği tarafından yapılan ve Kurum kayıtlarına 30.09.2014
tarihinde 5632 sayı ile giren başvuruda ise, dosya konusu işlemin birleşme/devralma
hükümlerine aykırı olduğu, işlem sonucunda üretim ve dağıtımda teknik gelişme
olmayacağı ve tüketicinin de bundan yarar sağlamayacağı, maya pazarı kartel ve
tekellere bırakıldığı takdirde ekmek fiyatının artacağı ileri sürülmüştür.
(8) 02.10.2014 tarihli ve 2014-3-12/Nİ sayılı Nihai İnceleme Raporu ve ekleri Kanun’un
45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Kurul üyeleri ve Lesaffre’ye tebliğ edilmiş ve
aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca teşebbüsten 30 gün içinde yazılı savunmasını
yapması talep edilmiştir.
(9) Lesaffre, 10.11.2014 tarihinde 6365 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazı ile
işleme ilişkin olarak taahhütlerini genişletmiş, 18.11.2014 tarihinde 6577 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal eden yazı ile de Nihai İnceleme Raporuna karşı yazılı
savunmasını yapmıştır.
(10) Bu savunmaya ilişkin raportörlerin görüşlerini içeren 03.12.2014 tarihli Ek Görüş,
Kanun’un 45. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu üyelerine ve ilgili teşebbüse
gönderilmiştir.
(11) 15.12.2014 tarihinde Rekabet Kurulu dosya konusuna ilişkin olarak nihai kararını
vermiştir.
(12) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Dosya konusu işlemin Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu,
- İşlemin ekmek katkı maddeleri ve kuru maya pazarları bakımından herhangi bir
sakınca yaratmadığı,
- Bununla birlikte işlemin yaş maya pazarında Kanun ve Tebliğ kapsamında birlikte
hakim durum yaratacağı ve rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açacağı, bu
nedenle işleme izin verilmemesi gerektiği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Devralan Taraf: Lesaffre
(13) 1853 yılında kurulan ve dünya çapında ekmek mayası üreticisi olan Lesaffre hamur
kıvamlaştırıcı, ekşi hamur gibi spesifik ürünler ve çeşitli ekmek katkı maddeleri de

1 Başvuru kapsamında 06.03.2014-23.09.2014 tarihleri arasında gönderilen tüm e-postalar 30.09.2014
tarih ve 5625 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
14-52/903-411

3/14
üretmektedir. Lesaffre’nin ekmek mayası sektöründe dünya genelinde 39 ülkede
üretim tesisi bulunmaktadır.
(14) Lesaffre’nin Türkiye iştiraki olan Öz Maya, Sociedad General Azucarera De Espana
S.A. (SGAE) ve Garipoğlu Ailesi tarafından ortak girişim şirketi olarak 1987 yılında
kurulmuştur. Kısa bir süre sonra SGAE, Garipoğlu Ailesinin hisselerini satın almış ve
Öz Maya'nın tüm hisselerine sahip olmuştur. 1992 yılında Lesaffre, SGAE'den Öz
Maya'yı devralmıştır. Böylelikle Lesaffre, Öz Maya ile Türkiye pazarına giriş yapmıştır.
(15) Lesaffre 1992 yılında Saf Maya San. A.Ş.’nin (Saf Maya) Garipoğlu Ailesi’ne ait bütün
hisselerini satın almış ve Saf Maya da Lesaffre bünyesine katılmıştır. 2000 yılına
kadar ayrı bir şirket olarak faaliyet gösteren Saf Maya 2000 yılından itibaren Öz Maya
ile aynı ekonomik bütünlük içinde faaliyet göstermeye başlamış, böylelikle Lesaffre,
Türkiye ekmek mayası pazarındaki faaliyetlerini tamamen Öz Maya bünyesinde
toplamıştır.
(16) Öz Maya’nın, Adana Ceyhan ve Amasya’da iki üretim tesisi bulunmaktadır. Amasya
tesisinde Yuva ve Saf Instant markalarıyla kuru ekmek mayası üretilmekte ve üretimin
yaklaşık %(…..)’ı ihraç edilmektedir. Bu tesiste ekmek katkı maddeleri de
üretilmektedir. Ceyhan tesisinde ise -Öz Maya, Saf Maya, Yuva, Rende, Frigo,
Fontana, Kastalia markalarıyla- esas olarak Türkiye pazarı için yaş ekmek mayası
üretilmektedir.
(17) Öz Maya’nın 2013 yılı cirosu (…..)TL’dir.
G.1.2. Devredilen Teşebbüs: Dosu Maya
(18) Dosu Maya, Yıldız Holding A.Ş. ve Doruk Grubu tarafından "Ak Maya Ticari ve
İktisadi Bütünlüğü’'nü (Ak Maya) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan (TMSF)
devralmak amacıyla 2010 yılında ortak girişim şirketi olarak kurulmuş ve Ak Maya’nın
Lüleburgaz'da bulunan maya üretim tesisini satın almıştır. Söz konusu devralma
işlemine 05.08.2010 tarihli ve 10-52/991-355 sayılı Kurul kararı ile izin verilmiştir.
2013 yılında Yıldız Holding, Doruk Grubunun tüm hisselerini satın almış ve Dosu
Maya’nın tam kontrolünü elde etmiştir.
(19) Dosu Maya Lüleburgaz’da bulunan tesisi ile kuru ve yaş ekmek mayasının yanı sıra,
ekmek katkı maddeleri üretimi ve satışı alanlarında faaliyet göstermektedir. Hasmaya,
Canmaya, Zenginmaya markaları ile üretilen yaş ekmek mayası yurt içinde satılmakta
iken, Hasmaya ve Pasha markalarıyla üretilen kuru ekmek mayasının tamamına
yakını ve ekmek katkı maddelerinin tamamı ihraç edilmektedir.
(20) Dosu Maya’nın 2013 yılı cirosu (…..)TL’dir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
(21) Ekmek mayası birçok fırın ürününün temel bileşenidir. Ekmek mayasının
karbondioksit üretimi yoluyla hamuru olgunlaştırmak ve ekmeğin tadını iyileştirmek
olmak üzere iki temel işlevi bulunmaktadır.
(22) Maya bir maya kültürünün geliştirilmesi ve belirli bir düzeye kadar çoğaltılması ile elde
edilmekte ve ortaya çıkan ürün krem maya olarak adlandırılmaktadır. Krem maya
sulandırılarak sıvı maya üretilebildiği gibi dondurularak pres maya ya da kurutma
sürecine tabi tutularak kuru maya üretilmesi de mümkündür. Kurutma sürecine tabi
tutulan maya “kuru maya”, diğerleri ise “yaş maya” olarak adlandırılmaktadır.
14-52/903-411

4/14
(23) Yaş Maya: Ülkemiz fırıncılık sektörünün tamamına yakını ekmek üretiminde yaş maya
kullanmaktadır. Yaş maya içeriğindeki kuru madde miktarı %40'ın altındadır. Bir
başka ifadeyle, bir kilo yaş maya en az %60 su içerir. Bu nedenle yaş mayanın raf
ömrü, 10-40 gün arasında değişmekte olup, süre uzadıkça mayanın kalitesinin düşme
ihtimali artmaktadır. Yaş mayanın soğuk zincirde depolanması ve taşınması
gerekmektedir. Pres veya sıvı formda olabilen yaş ekmek mayası Türkiye’de çok
büyük ölçüde pres maya formunda satılmaktadır.
(24) Pres ekmek mayası bloklar halinde cenderelenen ve kağıt ambalaj içinde dağıtım
aşamasına kadar dondurulmuş halde muhafaza edilen süzülmüş sıvı mayadır. Kuru
madde içeriği yaklaşık %25-33'tür. Pres ekmek mayası soğuk zincirde taşıma
imkanına sahip araçlarla karton kutularda ekmek üreticilerine dağıtılmaktadır.
Türkiye'deki fırınların ve endüstriyel ekmek üreticilerinin neredeyse tamamının
kullandığı pres ekmek mayası nisbeten ileri teknolojili dağıtım sistemi ve soğutma
donanımına ihtiyacın söz konusu olduğu bir üründür.
(25) Sıvı ekmek mayası, krem mayanın ekmek üreticisinin kullanımına uygun olarak belirli
ölçüde sulandırılması sonucu elde edilen nihai bir üründür. Raf ömrü yaklaşık 3 hafta
olan sıvı mayanın muhafazası için özel donanım ve hijyen açısından daha dikkatli
depolama gerekmesi nedeniyle sıvı maya piyasada tercih edilmemektedir. Kararın
ilerleyen bölümlerinde “yaş maya” sadece pres mayayı ifade etmek üzere
kullanılacaktır.
(26) Kuru maya: Granüller içinde kurutularak teneke kutular veya çuvallar içinde vakumlu
olarak ambalajlanan kuru mayanın dondurulmasına gerek yoktur ve raf ömrü
üretimden itibaren 2 yıla kadar çıkmaktadır. Kuru mayadaki kuru madde oranı
%95'ten fazladır, dolayısıyla yaş mayayla kıyaslandığında kuru maya ağırlık bazında
daha değerlidir.
(27) Kuru mayanın bu özellikleri kolaylıkla ihraç edilmesine imkan tanımaktadır. Özellikle
fırınların teknik düzeyinin düşük olduğu ve lojistik, dağıtım sistemlerinin az gelişmiş
olduğu ülkelere ciddi oranda kuru maya ihracatı yapılmaktadır. Kuru maya yurt içinde
de evde kullanım için tüketicilere sınırlı miktarda satılmaktadır.
G.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(28) İlgili ürün pazarı temel olarak tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar olarak
tanımlanmaktadır. Bu çerçevede dosya konusu işlem ile hisseleri devredilen Dosu
Maya’nın ürettiği yaş ekmek mayası ve kuru ekmek mayasının aynı pazarda ele alınıp
alınamayacağı değerlendirilecektir.
(29) Yaş maya kısa raf ömrü, dağıtımında ihtiyaç duyulan soğuk zincir ve en önemlisi
düşük fiyatı ile kuru mayadan farklılaşmaktadır. Kuru maya uzun raf ömrü ve yaş
mayaya göre daha kolay olan dağıtımı nedeniyle genellikle ihraç edilirken, yaş maya
çok büyük ölçüde yurt içinde tüketilmektedir. Türkiye fırıncılık sektöründe maya
satışları temel olarak küçük ölçekli fırınlar (artisanlar)2 ve endüstriyel üreticiler3 olmak

2 2013 yılında yaş maya satışlarının %77’si sayıları yaklaşık 22.500 olan küçük ölçekli fırınlara
yapılmıştır. Bu nitelikteki fırınlar, coğrafi olarak en ücra noktada dahi bulunan ve en yaygın fırın türü
olup, son yıllarda endüstriyel fırınların sayısının artmasına rağmen açık ara en büyük maya alıcısı
konumundadır.
3 Endüstriyel fırınların sayısı yaklaşık 250 olup, bu fırınlara yapılan satışlar toplam satışların yaklaşık
%17’sini oluşturmaktadır. Bunun dışındaki satışlar perakende zincir marketlere yapılan satışlardır.
14-52/903-411

5/14
üzere başlıca iki müşteri grubuna yapılmaktadır. Söz konusu müşterilere yapılan
satışların tamamına yakını yaş maya satışıdır.
(30) Kuru maya fırıncılar tarafından tercih edilmemektedir. Kuru mayanın daha yüksek
aktiviteli olması nedeniyle az ve dikkatli kullanılması gerekliliği, hamuru ya çok çabuk
fermante etmesi ya da kabarmasını geciktirmesi, fırınlarda gramaj hesabının tam
olarak yapılmasının zorluğu ve muhtemel hammadde kayıp miktarının çokluğu
fırınların kuru maya tercih etmemesinin başlıca sebepleridir. Ayrıca yaş mayanın
doğal bir ekmek kokusu yarattığı ifade edilmektedir. Genellikle nesiller boyunca
sürdürülen fırıncılık mesleğinde aynı tarifler kullanılmakta, farklı üretim yöntemlerinin
denenmesinden imtina edilmektedir.
(31) Bu hususlar, Türkiye’deki fırınların ekmek üretimi bakımından yaş maya ile kuru
mayayı birbirine ikame olarak görmediklerini göstermektedir. Dosya kapsamında bilgi
talep edilen Fırıncılar Odalarının ve Ticaret Odalarının cevabi yazıları da çok büyük
ölçüde bu tespiti desteklemektedir.
(32) Yaş ve kuru maya arasında arz ikamesi bulunup bulunmadığı hususu
değerlendirildiğinde ise üretim sürecinde kurutma işlemi, paketleme ekipmanları ve
depolama gereklilikleri bakımından farklılıklar olduğu görülmektedir. Yukarıda da
belirtildiği gibi üretim sürecinin ilk aşaması yaş ve kuru maya bakımından aynıdır ve
her iki mayanın da özünü krem maya oluşturmaktadır. Bu çerçevede kuru maya ve
yaş maya üretimi bakımından belirli bir seviyede arz ikamesi bulunmakla birlikte
yukarıda özetlendiği gibi talep ikamesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
(33) Bu tespitler çerçevesinde dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “yaş ekmek mayası” ve
“kuru ekmek mayası” olarak, ilgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak belirlenmiştir.4
H. Değerlendirme
(34) Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında yer alan eşiklerin aşılması5 nedeniyle dosya
konusu işlem Rekabet Kurulunun iznine tabidir. Kanun’un 7. maddesi ile “bir ya da
birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal
veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması” yasaklanmaktadır.
(35) Aşağıda dosya konusu işlem kuru maya ve yaş maya pazarları bakımından ayrı ayrı
değerlendirilecektir.

4 Rekabet Kurulunun 05.03.2009 tarih ve 09-09/181-53 sayılı, 20.05.2009 tarih ve 09-23/491-117
sayılı, 05.08.2010 tarih ve 10-52/991-355 sayılı, 20.06.2013 tarih ve 13-39/497-219 sayılı kararlarında
da “yaş ekmek mayası” ve “kuru ekmek mayası” ayrı pazarlar olarak değerlendirilmiştir. Dosu Maya un
kalitesini artırmak ve hamur kıvamını tutturmak amacıyla kullanılan ekmek katkı maddeleri pazarında
2013 yılında satış yapmamıştır. Ekmek katkı maddelerinin Öz Maya’nın cirosu içindeki oranı ise
%(…..)’tir. Bu nedenle ekmek katkı maddeleri pazarına ilişkin olarak herhangi bir değerlendirme
yapılmayacaktır.
5 Lesaffre’nin Türkiye cirosu (…..)TL, Dosu Maya’nın Türkiye cirosu ise (…..)TL’dir. Bildirim formunda
söz konusu rakamların yurtiçi net satışları değil, yurtiçi brüt satışları gösterdiği ancak her halükarda
tarafların Türkiye cirolarının ayrı ayrı 30 milyon TL’yi aştığı ifade edilmektedir. Dolayısıyla Tebliğ’in 7.
maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde öngörülen ciro eşiği aşılmaktadır.
14-52/903-411

6/14
H.1. Kuru Maya Pazarına İlişkin Değerlendirme
(36) Yukarıda da belirtildiği gibi Öz Maya ve Dosu Maya hem kuru maya, hem yaş maya
pazarında faaliyet göstermektedir. Her iki teşebbüs de yaş mayayı ağırlıklı olarak
yurtiçine satmakta, kuru mayanın ise tamamına yakınını ihraç etmektedir.
Teşebbüslerin kuru maya pazarındaki pazar payları aşağıdaki tablolarda
görülmektedir:
Tablo 1: Kuru Maya Pazarında Teşebbüslerin Satış Miktarı Bazında Pazar Payları (%)
Öz Maya Pak Maya Dosu Maya Mauri Maya
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Mauri Maya, Pak Maya, Dosu Maya, Öz Maya
Tablo 2: Kuru Maya Pazarında Teşebbüslerin Gelir Bazında Pazar Payları (%)
Öz Maya Pak Maya Dosu Maya Mauri Maya
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Mauri Maya, Pak Maya, Dosu Maya, Öz Maya
Tablo 3: Kuru Maya Pazarında Teşebbüslerin Üretim Kapasitesi Bazında Pazar Payları (%)
Öz Maya Pak Maya Dosu Maya Mauri Maya
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Mauri Maya, Pak Maya, Dosu Maya, Öz Maya
(37) Tablolardan görüldüğü gibi kuru maya pazarında işlem sonrasındaki pazar payları
(2013 yılı pazar payları temel alındığında),
- Satış miktarı bakımından Öz Maya + Dosu Maya %(…..), Pak Maya %(…..),
- Gelir bakımından Öz Maya + Dosu Maya %(…..), Pak Maya %(…..)
- Kapasite bakımından ise Öz Maya + Dosu Maya %(…..), Pak Maya %(…..)
olacaktır.
(38) İşlem öncesinde açık ara pazar lideri olan Pak Maya’nın gelir ve kapasite bakımından
pazar lideri konumunun işlem sonrasında da devam edeceği anlaşılmaktadır. Satış
miktarı bakımından ise Dosu Maya’yı devralan Öz Maya pazar lideri konumuna
gelecektir. Ancak bu noktada yukarıda da belirtildiği gibi yurt içi toplam maya tüketimi
içinde kuru mayanın çok düşük bir yer tuttuğu ve kuru maya üretiminin tamamına
yakınının ihraç edildiği hususu göz önünde bulundurulmalıdır. Aşağıdaki tabloda
teşebbüslerin kuru maya yurtiçi satış ve ihracat miktarları görülmektedir:
Tablo 4: Kuru Maya Yurtiçi ve İhracat Satış Miktarları (kg)
Mauri Maya Pak Maya Dosu Maya Öz Maya
İç Pazar İhracat İç Pazar İhracat İç Pazar İhracat İç Pazar İhracat
2011 - - (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 - - (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 - - (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Mauri Maya, Pak Maya, Dosu Maya, Öz Maya
(39) Kuru maya pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden herhangi biri Türkiye kuru
maya toplam talebini tek başına karşılayabilecek üretim kapasitesine sahiptir.
Yukarıda da belirtildiği gibi kuru maya fırıncılar tarafından tercih edilmemektedir. Bu
çerçevede dosya konusu işlemin Türkiye kuru maya pazarı bakımından çok sınırlı bir
etkisinin olacağı ve yukarıda yer verilen pazar payı verileri çerçevesinde de işlemin
rekabetçi bir endişe doğurmayacağı anlaşılmaktadır.
14-52/903-411

7/14
H.2. Yaş Maya Pazarı Bakımından Değerlendirme
(40) Aşağıdaki tablolarda yaş maya pazarı bakımından işlem öncesi ve sonrası ayrı ayrı
olmak üzere satış miktarı, gelir ve kapasite bazında pazar paylarına yer verilmektedir.

Tablo 5: Yaş Maya Pazarında Teşebbüslerin Satış Miktarı Bazında Pazar Payları (%)
İşlem Öncesi Mauri Maya Pak Maya Dosu Maya Öz Maya
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..)
İşlem Sonrası Mauri Maya Pak Maya Dosu Maya + Öz Maya
(…..) (…..) (…..)
Kaynak: Mauri Maya, Pak Maya, Dosu Maya, Öz Maya
Tablo 6: Yaş Maya Pazarında Teşebbüslerin Gelir Bazında Pazar Payları (%)
İşlem Öncesi Mauri Maya Pak Maya Dosu Maya Öz Maya
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..)
İşlem Sonrası Mauri Maya Pak Maya Dosu Maya + Öz Maya
(…..) (…..) (…..)
Kaynak: Mauri Maya, Pak Maya, Dosu Maya, Öz Maya
Tablo 7: Yaş Maya Pazarında Teşebbüslerin Üretim Kapasitesi Bazında Pazar Payları (%)
Mauri Maya Pak Maya Dosu Maya Öz Maya
2011 (…..) (…..) (…..) (…..)
2012 (…..) (…..) (…..) (…..)
2013 (…..) (…..) (…..) (…..)
İşlem Sonrası Mauri Maya Pak Maya Dosu Maya + Öz Maya
(…..) (…..) (…..)
Kaynak: Mauri Maya, Pak Maya, Dosu Maya, Öz Maya
(41) Tablolardan görüldüğü gibi yaş maya pazarında işlem sonrasındaki pazar payları,
- Satış miktarı bakımından Öz Maya + Dosu Maya %(…..), Pak Maya %(…..),
- Gelir bakımından Öz Maya + Dosu Maya %(…..), Pak Maya %(…..)
- Kapasite bakımından ise Öz Maya + Dosu Maya %(…..), Pak Maya %(…..)
olacaktır.
Söz konusu bu veriler ışığında devralma işlemi sonrasında ortaya çıkacak olan pazar
yapısında Pak Maya’nın mevcut lider oyuncu konumunu birleşik teşebbüs lehine
kaybedeceği anlaşılmaktadır.
(42) Rekabet hukuku çerçevesinde, bir birleşme/devralma işleminin, yoğunlaşma
doğurucu olup olmadığının ve ilgili pazarın rekabetçi yapısı üzerinde olumsuz bir etki
gösterip göstermeyeceğinin belirlenmesinde kullanılacak önemli kriterlerin ilki, yapısal
göstergeler olan pazar payları ve yoğunlaşma oranlarıdır. Pazarın işlem öncesi ve
sonrası yoğunlaşma düzeylerinin belirlenmesinde ise Herfindahl-Hirschman Endeksi6
(HHI) kullanılmaktadır.
(43) Avrupa Birliği uygulamalarında HHI analizinde kullanılacak aralıklar üçe ayrılmaktadır.
İlk olarak, işlem sonrası HHI seviyesinin 1000’in altında kalması değerlendirilmekte ve
böyle bir durumda rekabetçi endişelerin oluşmayacağı varsayılmaktadır. İkinci olarak,
1000-2000 aralığı değerlendirilmekte, HHI düzeyinin bu aralıkta çıkması durumunda
HHI değişimini gösteren ikinci bir kriter ortaya konulmaktadır. Böyle bir işlemin varlığı

6 Bu analiz kapsamında pazardaki oyuncuların her birinin pazar payının kareleri toplanmaktadır.
14-52/903-411

8/14
bakımından, işlem öncesi ve sonrası durumun karşılaştırılması ve HHI değişiminin
250’nin altında kalması halinde, rekabetçi endişelerin doğmayacağı yorumu
yapılmaktadır. İşlem sonrası HHI düzeyinin 2000’i geçmesi halinde ise HHI
değişiminde 150 eşiğine bakılması gerektiği ifade edilmektedir.
(44) Dosya kapsamında yapılan incelemede işlem sonrasında HHI değerinin 3690, HHI
değişiminin ise 973 olduğu görülmüştür. Bu durumda devralma işlemi sonrasında
pazarın yoğunlaşma oranında artış olacağı öngörülmeketdir.
(45) Pazar payları ve yoğunlaşma düzeyleri, pazarın yapısı ve rekabet düzeyi bakımından
önemli ilk gösterge niteliğindedir. Ancak bir birleşme-devralma işleminin ilgili pazarda
rekabeti önemli ölçüde engelleyip engellemediği, yapısal analizlerin yanı sıra söz
konusu işlemin rekabet karşıtı etkilere yol açıp açmayacağına ve özellikle pazarın
yapısı ile pazardaki potansiyel rekabete ilişkin olarak yapılacak değerlendirme
sonucunda tespit edilebilecektir. Bu noktada yaş maya pazarının yapısal niteliklerini
özetlemek gerekmektedir.
(46) Yaş maya pazarı, homojen nitelik taşıyan ürünün az sayıda satıcı tarafından çok
sayıdaki tek tip müşteriye arz edildiği oligopolistik bir yapı sergilemektedir. Pazara
girişte yasal veya fikri mülkiyet kaynaklı herhangi bir giriş engeli bulunmamaktadır.
(47) Pazarda yapılan satışların tamamına yakını distribütörler aracılığıyla
gerçekleştirilmektedir. Bununla birlikte üreticiler endüstriyel fırınlara doğrudan satış da
yapabilmektedir. Pazardaki küçük ölçekli fırınların yaklaşık %30’u farklı markaları
farklı distribütörlerden tedarik etmektedir.
(48) Ürünün homojen olması nedeniyle pazarda marka bağımlılığı düşüktür. Bu noktada
distribütörlerin fırınlarla olan ilişkileri önem taşımaktadır. Bazı illerde distribütörlerin alt
bayileri de bulunmaktadır. (…..)
(49) Pak Maya (…..) distribütör ile Türkiye’de en fazla dağıtıcıya sahip teşebbüstür. Öz
Maya’nın (…..), Dosu Maya’nın (…..), Mauri Maya’nın ise (…..) dağıtıcısı
bulunmaktadır. Türkiye’nin 23 iline distribütör kanalıyla satış yapmayan Dosu
Maya’nın dağıtım ağı diğer üreticilere kıyasla kapsanan alan itibarıyla daha küçüktür.
(50) Distribütörlerin tamamına yakını bağımsız teşebbüslerdir. Öz Maya’nın dağıtım şirketi
2000 Gıda bu durumun bir istisnasını teşkil etmektedir. 2000 Gıda, Ankara, Kırıkkale,
Kocaeli, Yalova, Adapazarı ve Düzce illerinde maya ve diğer fırın ürünlerinin
distribütörü olarak faaliyet göstermekte ve anılan illerde münhasıran Öz Maya’nın
ürünlerini satmaktadır. 2000 Gıda, Öz Maya’nın toplam yaş maya satışlarının yaklaşık
%(…..)’unu gerçekleştirmektedir.
(51) Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla
teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve
dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak
tanımlanmaktadır.
(52) Yukarıda yer verilen yaş maya pazarının yapısal niteliklerine ve işlem sonrası
oluşacak yoğunlaşma oranlarına ilişkin bilgiler çerçevesinde,
- Dosya konusu işlem sonrasında Öz Maya’nın rakiplerinden bağımsız olarak tek
başına pazar parametrelerini belirleyecek bir güce sahip olmayacağı ve hakim
duruma geçmeyeceği,
- Pazarın işlem öncesinde olduğu gibi işlem sonrasında da oligopol ve hiçbir
teşebbüsün tek başına hakim durumda olmadığı bir pazar niteliğini koruyacağı,
14-52/903-411

9/14
- Pazardaki ilk yerli üretici olan ve yüksek bilinirliğe, geniş bir dağıtım ağına ve
müşteriler nezdinde iyi bir imaja sahip olan Pak Maya’nın, işlem sonrasında
ikinci sırada yer alacağı ve pazarda güçlü bir oyuncu olarak varlığını devam
ettireceği
anlaşılmaktadır.
(53) Özetle, işlem sonrasında ortaya çıkacak olan söz konusu pazar yapısı karşısında,
pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerden herhangi birinin rakiplerinden bağımsız
olarak tek başına pazar parametrelerini belirleyecek bir güce kavuşarak hakim
duruma geçmesi olası görünmemektedir.
(55) Bununla birlikte yukarıda değinilen temel yoğunlaşma verileri ve devralma sonrası
pazar yapısının, birden fazla teşebbüsün birlikte hakim duruma geçmesi sonucuna yol
açması mümkündür7. Bu konuya ilişkin değerlendirmeye aşağıda yer verilmektedir.
(56) Yaş maya pazarında işbu bildirime konu devralma işlemi nedeniyle oluşabilecek
hakim durum analizinde öncelikle yoğunlaşmanın ölçümlenmesi için pazar payları
incelenmiş olup, bu kapsamda Öz Maya ve Dosu Maya’dan oluşan birleşik
teşebbüsün pazar payının satış miktarı bazında %(…..), gelir bazında %(…..)’e
ulaşacağı görülmektedir. Her iki hesaplamada birleşik teşebbüs, mevcut durumda
pazarda lider konumda olan Pak Maya’nın önüne geçerek lider konuma
yükselmektedir. Kapasiteler bakımından incelendiğinde ise Öz Maya ve Dosu
Maya’nın 2013 yılı itibarıyla mevcut toplam yaş maya kapasitesinin %(…..)’ini elinde
bulunduracağı, bu bağlamda pazarda kurulu kapasitenin yaklaşık (…..) sahip olacağı
görülmektedir.
(57) Birleşik teşebbüs (Öz Maya ve Dosu Maya) ile Pak Maya’nın pazardaki toplam payına
bakıldığında ise toplamda satış miktarı bazında %(…..) ve gelir bazında %(…..) pazar
payına sahip olacağı, pazardaki toplam kurulu yaş maya kapasitesinin %(…..)’üne
sahip olacağı anlaşılmaktadır.
(58) Böylelikle işlem öncesi dört teşebbüsün faaliyet gösterdiği ve oligopol piyasa özelliği
taşıyan yaş maya pazarının, devralma sonrasında toplam pazar payı %(…..)’i geçen
iki güçlü teşebbüs ve pazar payı %(…..) aralığında seyreden bir teşebbüsün olduğu,
daha dar bir oligopol piyasaya evrileceği değerlendirilmektedir.
(59) Devralma işlemi sonrasında ortaya çıkacak olan ve iki teşebbüsün pazarın çok önemli
bir bölümünü kontrol edeceği piyasa yapısına ek olarak yaş maya pazarına ilişkin,
- Kullanılmayan kapasiteye bağlı olarak ortya çıkan giriş engelleri,
- Üretici – dağıtıcı ilişkilerinin önemi,
- Pazarın durağan yapısı,
- Ürünün tüketim ömrü ve homojen olması
- Alıcı gücünün yetersiz olması
- Talebin fiyat esnekliğinin düşük olması
- İşlem sonrası koordinasyon riski

7 Associated British Foods (ABF/AB Mauri)’nin, GBI Business adlı şirketin İspanya ve Portekiz yaş
maya pazarlarındaki faaliyetlerini devralması işlemini konu alan dava sonucunda Komisyon, birlikte
hakim durum değerlendirmesi yapmış olduğu kararında devralma işlemine bazı yapısal ve davranışsal
taahhütler çerçevesinde izin vermiştir.

14-52/903-411

10/14
gibi hususlar göz önünde bulundurularak yapılan birlikte hakim durum
değerlendirmesi neticesinde piyasada rekabetin önemli derecede azaltılması
sonucunu doğurabilecek nitelikte olan dosya konusu devralma işlemine izin
verilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
H.3. Taahhütlerin Değerlendirilmesi
(60) Yukarıda da belirtildiği gibi teşebbüsün taahhütleri 02.04.2014 tarihli yazıyla
sunulmuş, 10.11.2014 tarihli yazı ile söz konusu taahhütler genişletilmiştir.
10.11.2014 tarihli yazıda yer verilen taahhütler şu hususları iç