-D. 6/2016 Yargıtay/Hukuk No: 99/2011
(Lefkoşa Dava No: 3093/2009)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti:Ahmet Kalkan,Gülden Çiftçioğlu,Bertan Özerdağ.

İstinaf eden: Gönyeli Belediyesi, Belediye Başkanı, Başkan

Yardımcı-sı, Belediye Meclis Üyeleri ve Kasaba
Hemşehrileri, Gönyeli-Lefkoşa.
(Davalı)
-ile-

Aleyhine istinaf edilen: Baştaşlar İnşaat Şirketi Limited,
- Lefkoşa.

(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Ezer Özsoy
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Talat
Kürşat adına Avukat Zehra Yakut.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Peri Hakkı'nın, 3093/2009 sayılı d-avada, 25.07.2011 tarihinde verdiği karara karşı, Davalı tarafından yapılan istinaftır.

--------------

H Ü K Ü M

Ahmet Kalkan: Bu istinafta, Mahkemenin kararını, Sayın Yargıç Gülden Çiftçioğlu okuyacaktır.
Gülden Çiftçioğlu: Huzurumuzdaki i-stinaf, Davacının (Aleyhine İstinaf Edilen) 3093/2009 sayılı davada, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde, Davalı (İstinaf Eden) aleyhine ikâme etmiş olduğu davada, Mahkemenin 25.07.2011 tarihinde verdiği karara karşı Davalı tarafından yapılmıştır.

İstinafa konu da-vadaki ihtilafsız olgulara göre, Davacı KKTC'de kayıtlı bir şirket olup, müteahhitlik ve inşaat işleri ile iştigal etmektedir. Davalı ise, tüzel kişiliği haiz bir belediyedir. Davacı, Talep Takririnde sayısı verilen karar ile "Belediye Sarayı Projesi Beton-arme Karkas İşleri" isimli ihaleyi kazanıp neticede taraflar arasında 30.5.2008 tarihinde ihale konusu işler için bir mukavele imzalanmıştır. Taraflar arasında imzalanan mukavele uyarınca, Davacı, söz konusu işleri, emek ve tüm malzeme kendisine ait olmak -üzere, KDV hariç 868,000 TL mukabilinde mukavelenin akdi tarihinden itibaren 150 takvim günü içerisinde tamamlayacaktı. Konu Mukavele, İdarenin ihale bedelinin %20 fazla ve eksiği ile iş yaptırmaya yetkili olduğu hükmünü de içermekte idi.

Davacının Talep- Takririndeki iddialarına göre: Sözü edilen ihale kapsamında Özel İdari Şartnamenin "Özel Şartlar" başlığı altındaki 34. maddesine göre, proje " teşvik belgeli" olduğundan ve/veya müteahhide verileceğinden, ihaleye teklif verecek olan müteahhit firmaların- fiyat verirken bu hususları dikkate alacağı öngörülmüştü. Bu hususlar yanında, KDV'nin (gerek ithal, gerekse yerli mallar için) %0 olacağı yer almakta idi. Diğer bir deyişle, ihaleye teklif verecek

müteahhit firmalar fiyat verirken KDV ödemeyecekleri hu-susunu dikkate alacaklar, maliyeti buna göre belirleyecekler ve tekliflerini de buna göre vereceklerdi. İşlerin yürütülmesi için gerekli yerli veya ithal malzemelerin alımında, gümrük vergisi ve KDV'den muaf olacaklardı. Bu husus ise, 30.5.2008 tarihli söz-leşmenin 18. maddesinde aynı şekilde belirtilmişti. Davacı hesaplamalarını buna göre yaparak, fiyat teklifini vermişti. Davacının malzemelerini satın aldığı firmalar veya şirketler tarafından teşvik belgesinin en kısa zamanda verilmesi şartıyla teşvikli pr-ojelere uygulandığı biçimde %0 KDV'li (muafiyetli) faturalar kesilmiş, Davacı da bu şartlar altında tüm ödemeleri yapmış ve Davalıdan teşvik belgesini veya kopyasını istemiş, ancak ilgili projenin teşvik belgesi olmadığını öğrenmiştir.Davalı böyle bir belg-eyi vermeyerek, mukaveleyi ihlâl etmiştir.

Davacı Talep Takririnde ilâveten, teşvik belgesinin ibraz edilmemesi neticesinde, satın aldığı malzemeler için yeniden düzenlenen faturaları gereğince 12,598.07 TL, 15,447.27 USD ve 5,446.00 STG KDV farkı ödediği-ni ve bu miktarlar kadar özel zarar-ziyana uğradığını iddia etmesinin yanı sıra, ek olarak ekstra iş yaptırdığını ve Davalının Davacıya ekstra işler için 18,649.68 TL borcu olduğunu ileri sürerek, bu meblağı KDV miktarları ile birlikte Davalıdan talep etmi-ştir. Davacı Talep Takririnde ayrıca, 30.5.2008 tarihli mukavele gereğince, Davacıya ödenmeyen miktarlar için yıllık %10 nispetinde faiz tahakkuk edeceğini iddia ederek, Davacı tarafından ödenen KDV miktarları için, en geç dava tarihinden itibaren, ekstra -işler için 19.11.2008 tarihinden tediye tarihine değin yıllık %10 faiz talep etmiştir.

Davalı ise Müdafaa Takririnde, işbu davaya konu 30.5.08 tarihli sözleşmeyi imzalarken, Davacının işbu dava konusu inşaat ile ilgili olarak "teşvik belgesi" ol-madığını bildiğini veya Davalının Davacıya elinde "teşvik belgesi" olduğuna dair bir beyanda bulunmadığını veya teşvik belgesi olduğundan dolayı teklifi bu yönde vermesini talep etmediğini veya Davacının da teklifini teşviksiz verdiğini, Davacının, Daval-ının işbu sözleşmenin imzalanmasından sonra teşvik belgesi için müracaatta bulunacağını bildiğini ve teşvik belgesini alacağının murat edildiğini, Davalının teşvik belgesi alabilmek için gerekli müracaatları yapmasına karşın olumsuz yanıt alarak bu belgeyi- temin edemediğini, Davalının "teşvik belgesi"nin alınamayacağını öğrenmesi üzerine aralarında sözlü bir anlaşma yaptıklarını, Davalının, teşvik belgesinin alınamaması neticesinde Davacının uğraması muhtemel zarar-ziyana karşılık, Davacıya ihâle bedelinin -%20'sini kullandırıp zararını tazmin etmeyi teklif ettiğini, Davacının da bu teklifi kabul ettiğini iddia ederek, Davacının Talep Takririndeki taleplerinin reddini talep etmiştir.

Alt Mahkeme kararında, Davacının taleplerini: 1) KDV farkı, 2) Ekstra işle-rin tutarı olan 18,649.68 TL olarak gruplandırarak tarafların Emare No.1 Mukavele ve Emare No.2 İdari Şartnameyi imzaladıklarının ihtilafsız olduğu hususunda bulgu yapmıştır. Alt Mahkeme kararında, Emare No.1 Sözleşmenin 18. maddesinin, Emare No.2 İdari Şa-rtnamenin 34.maddesi ile tamamen aynı olduğunu belirtip, Emare No.1 Mukaveledeki 18. madde ile Tüzüğün 16(9) maddesini incelediği zaman KDV oranının teşvik belgesi ile %0 uygulanacağı anlamı çıktığı hususunda bulgu yapmıştır. Alt Mahkeme, ayrıca, Davacının- teklif verirken teşvik verileceği düşüncesi ile %0 KDV içeren bir teklif verdiği hususunda bulgu yapmıştır.

Alt Mahkeme kararında ayrıca, Davalının Davacının KDV ile ilgili sıkıntılarını gidermek amacıyla ihale bedeli olan 868,000 TL üzerinden %20 ekst-ra işleri Davacıya verdiği yönündeki Davalının iddialarına itibar etmeyerek, Davacının iddialarını daha gerçekçi ve doğruları yansıtır bulduğu hususunda bulgu yapmıştır.

Yukarıdakilere ilâveten Alt Mahkeme kararında, Davacının satın aldığı malzemelerin t-üm KDV tutarlarını Davalının ödemesi gerektiğine kanaat getirdikten sonra, Davacının ödemiş olduğu KDV tutarlarının ispatı amacıyla Mahkemeye sunduğu Emare No.5'den 17'ye kadar sayılandırılan Faturaları doğru kabul edip, Davacı tarafından ödenen KDV mikta-rları ile ilgili bulgu yapmış ve Davacının 15,477.27 USD, 12,422.01 TL ve 5466 sterlin KDV talebini ispat ettiği hususunda bulgu yapmıştır. Alt Mahkeme kararında ayrıca, Davalının Davacıya, %20 nispetinde ekstra işi aşan işler için 18,649.68 TL borcu olduğ-u hususunda bulgu yapmıştır.

Alt Mahkeme, kararında, Emare No.1 Mukavelenin 6.maddesinde ".......Geciken ödemeler için Müteahhit %10/yıl gecikme faizi talep edebilir" ibaresi yer aldığı, dolayısıyla Davacının ödenmeyen meblağlar üzerinden yıllık %10 fai-z alma hakkı olduğu kanaatine vararak, Davacı lehine ve Davalı aleyhine KDV alacağı olarak 15,477.27 USD, 12,422.01 TL, 5466 sterlin, ekstra işi aşan işler için 18,649.68 TL ve söz konusu meblağların tamamen tediyesine değin yıllık %10 faiz tediyesi ve 500-0 TL dava masrafı için hüküm ve emir vermiştir.

Davalı, bu karara karşı istinaf dosyalamıştır.
İstinaf ihbarnamesi 4 sebep içermekle birlikte, Davalı Avukatı 3.ve 4.istinaf sebeplerinde ısrarlı olmadığını beyan ederek, istinafı iki ana başlık altın-da toplamıştır. Şöyle ki:

Alt Mahkeme, Emare No.1 Mukaveleyi ve ilgili Tüzüğü yanlış yorumlayarak, Emare No.1 Mukaveleye göre Davalı tarafından Davacıya verilecek teşvik belgesi ile Davacının 3. kişilerden satın alacağı malzemeyle ilgili olarak %0 oranınd-a KDV ödeyeceği yani KDV'den muaf tutulacağı hususunda tarafların anlaşmaya vardıkları ve Davalının bu mukaveleyi ihlâl ettiği hususunda bulgu yaparak ve her halükarda, Davacının KDV zararını gidermek amacıyla taraflar arasındaki yeni bir sözlü anlaşmasıyl-a Davalının Davacıya %20 ekstra iş verdiği yönündeki Davalı tanıklarının iddialarına itibar etmeyerek ve her halükarda Davalının mevzuat gereği ödemesi gereken KDV'nin %5 olduğunu dikkate almayarak, Davacının ödediği KDV tutarı kadar zarar-ziyana uğradığı -kanaatine vararak, Davacının ödediği KDV tutarı olan 15,477.27 USD, 12,422.01 TL, 5466 STG için Davacı lehine Davalı aleyhine hüküm ve emir vermekle hata etmiştir.

Alt Mahkemenin KDV tutarları ile ilgili olarak yabancı para cinsinden hüküm verdikten sonr-a ilgili meblağlar üzerinden 12.5.2009 tarihinden
itibaren %10 faiz ödenmesine kanaat getirerek bu yönde hüküm ve emir vermesi hatalı olmuştur.

Bu istinafı karara bağlamak için, yukarıdaki istinaf sebeplerini sırası ile ele alıp incelemek uygun olaca-ktır.

Davalının 1.istinaf sebebi ile yakınması, Alt Mahkemenin mevzuatı ve Emare No.1'in 18.maddesini hatalı yorumladığına ilişkindir. Davalı Avukatına göre, Emare No.1'in 18. maddesinde yazılan şekli ile KDV %0 muafiyet içermektedir ve Alt Mahkeme ger-ek emareyi gerek Teşvik Yasası tahtındaki 19.9.2003 Amme Enstrümanı 664 Ek III'deki Yatırımların Teşviki ve Yönlendirilmesine İlişkin Tüzüğün 16(9) fıkrasını yanlış yorumlayarak, uygulanacak KDV oranının sıfır olduğu hususunda karar vermek ve KDV ile ilgil-i hüküm vermekle hata etmiştir.

Davalı Avukatı istinaftaki hitabında, Tanık No.3 Belediye Başkanı ve Tanık Serhat Kutlu'nun şahadetlerinde, hiçbir zaman KDV'nin %0 şeklinde uygulanacağını murat etmediklerini ısrarlı bir şekilde belirttiklerini, uygulanac-ak teşvikin sıfır olacağını söylediklerini iddia etmiştir. Davalı Avukatı, Tanık No.3 Belediye Başkanının şahadetinde, bu mealde amaçlarının sıfır KDV teşviki olduğu yönünde olduğunu ifade ettiğini ileri sürmüştür.

Davacı Avukatı ise istinaftaki hitabınd-a, talep edilen KDV oranından murat edilenin, mukavele ve şartname gereği Davalının Davacıya vermeyi taahhüt ettiği teşvik belgesinin verilmemesi neticesi ödemek zorunda kaldıkları ve neticede zarar-ziyana uğradıkları meblağın ödenmesine ilişkin olduğunu, -mukavele ve şartnamede gümrük ve fon muafiyetinin %100, ödenecek KDV oranı için %0 dendiğini, gerek mukaveleden gerekse şartnameden KDV'ye ilişkin muafiyet veya indirim olmayacağının anlaşılmasının beklenebilir bir yorum olmadığını iddia etmiştir.

Bu-
aşamada,
yazılı
sözleşmelerin
ve
mevzuatın
yorumu ile ilgili genel prensipleri
anımsamakta yarar görmekteyiz.
Hukuk/İstinaf 26/71'de belirtildiği üzere, yazılı bir sözleşmede yer alan herhangi bir kelime veya ibarenin manası açık ise, mahkemenin bu gib-i kelime veya ibarenin açıkça ifade ettiği manadan başka bir mana araması doğru değildir. Buna karşın, yazılı sözleşmede geçen bir kelime veya ibarenin manası muğlak olup bu gibi kelime veya ibareye birden fazla mana verilebilirse, mahkemenin tarafların ni-yetlerinin ne olduğunu araştırması gerekmektedir. Böyle bir durumda mahkemenin sözleşmenin bütününü göz önüne alarak, sözleşmede yer alan diğer kelime ve ibareleri dikkate alması gerekir. Mahkeme, gerektiği takdirde, bu hususlarda başka şahadet dahi dinle-yebilir.

Yasalar dahil, tüm yazılı enstrümanların yorumlanmasında absürt bir netice ortaya çıkmadıkça veya enstrümanın diğer maddeleri ile uyumsuzluk oluşturmadıkça, kelimenin dilbilgisel ve olağan alışılmış anlamına bağlı kalınmalıdır. Ancak yorumu yapı-lması istenen kelimeye olağan alışılmış anlamı verildiğinde absürt bir netice ortaya çıkar veya enstrümanın diğer maddeleri ile uyumsuzluk oluşturursa, ancak o zaman o abes anlamı veya çelişkiyi ortadan kaldırmak için, kelimelere kendi dilbilgisel ve olağa-n anlamlarından farklı bir anlam verilebilir.

Bütün yazılı en