-D. 25/2013 Yargıtay/Hukuk 99/2010
(Gazimağusa Dava No: 688/2006)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Narin F. Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalkan.
İstinaf eden: Güzler İşletmeleri Ltd. (Cemer -Su), Gülseren
Yolu, Karakol Bölgesi, Gazimağusa
(Davalı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Sıvı Pak Plastik Paketleme Sanayi ve
Ticaret Anonim Şti. İkitelli Sanayi Bölgesi, İpkas Sanayi Sitesi, B Bl-ok, No: 6/45-48, İkitelli, İstanbul-Türkiye
(Davacı)

A r a s ı n d a.
-

İstinaf eden namına: Avukat Menteş Aziz
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Arif Tahir Erişen ve Avukat Çetin Veziroğlu.

Gazimağusa Kaza Mahk-emesi Kıdemli Yargıcı Bahar Saner'in 688/2006 sayılı davada 5.8.2010 tarihinde verdiği karara karşı, Davalı tarafından yapılan istinaftır.

--------------

H Ü K Ü M

Nari-n F. Şefik: Huzurumuzdaki istinaf, Gazimağusa Kaza Mahkemesinde 5.8.2010 tarihinde verilen karardan kaynaklanmaktadır.

Davacı, Davalı aleyhine ikame ettiği davasında, Türkiye'de plastik şişe ve/veya su şişesi imalat veya ticareti ile iştigal eden anonim -bir şirket olduğunu, Davalının Gazimağusa ve/veya İskele bölgesinde Cemer-Su adı ve/veya ticari unvan altında faaliyet gösterip içme suyu satıcılığı veya dağıtımcılığı ile iştigal ettiğini, taraflar arasında yapılan sözlü bir anlaşma neticesinde, 2001 sene-sinden itibaren, Davacının İstanbul'da imal ettiği şişe ve/veya damacanalardan Davalıya sattıklarını, tarafların mutabakatlarına göre, Davalı tarafından sipariş edilen malların, gümrükleme işleri Davacılara ait olmak üzere, Davacıların fabrikasından, Daval-ı tarafından tedarik edilen kamyonlara yüklendiklerini (F.O.T İstanbul), konşimento tarihinden itibaren 1 ay içerisinde Davalının fatura bedelini ödemesi gerektiğini, Davalının 2005 yılında Davacıdan satın ve teslim aldığı 28.9.2005, 12.10.2005 ve 7.12.200-5 tarihli 3 adet faturaya konu 6000 adet damacananın toplam satış fiyatı olan 21,000 Euro'yu Davacıya ödemediğini, Davacının müteaddit kez bu meblağı Davalıdan talep ettiğini ve en son 17 Şubat 2006 tarihinde ihbar vasıtasıyla talep ettiği halde, ödenmedik-lerini ileri sürerek, Davalı aleyhine 21,000 Euro ve her faturaya konu meblağ üzerinden fatura tarihinden 1 ay sonrası itibarı ile yasal faiz ödenmesini talep etmiştir.

Davalı tarafından dosyalanan müdafaa ve mukabil dava takririnde yer alan ancak istina-f maksatları için incelenmesi gerekmeyen iptidai itirazlardan sonra, Davalı, Davacıdan 6000 adet damacanayı satın ve teslim aldıklarını kabul etmekte, satın aldıkları "6000 adet su şişeleri ve/veya polycarbonate şişelerin üretimlerinde hata olması ve/veya -hatalı olarak imal edilmeleri ve damacanaların alt kısmındaki birleşim çizgisine paralel olarak çatlama ve su sızmasından ve imal edilen hammadde kalitesinin kalitesiz ve/veya damacana imalında kullanılmaması (kullanılması olmalı) gereken hammaddeden imal -edilmemesi nedeniyle konu su şişeleri ve/veya damacanaların" kullanılmaz hale geldiğini, çatladıklarını, su sızdırdıklarını ve "Davalının konu damacana ve/veya su şişelerini kullanamaması ve Davalının işyerinde kullanılamayacak şekilde durmaları ve atıl ha-lde olmalarından dolayı çok büyük oranda zarar-ziyana düçar kaldıklarını" ileri sürmüştür.

Davalı, müdafaa ve mukabil dava takririnde, Davacının kusuru nedeni ile düçar olduğu özel zarar-ziyanın tafsilatını vererek, davaya konu 6000 adet şişenin hatalı, -kusurlu ve/veya kullanılmayacak durumda olmaları nedeni ile Nuhdem Plastikten 6000 adet PC şişesi satın ve teslim alarak ilgili şirkete 26,520 Amerikan Doları ödediğini, yeniden satın almak mecburiyetinde kaldığı 6000 adet şişe için ödediği fiyat farkı ola-rak 5,520 Amerikan Doları tazminata hakkı olduğunu, 6000 adet şişeye yapıştırılan şişe etiket bedelinin 1,000 YTL olduğunu ve atıl durumda bulunan damacanalara yapıştırılan etiketlerin tekrar kullanılamaması sonucu 1,000 YTL zarar-ziyana düçar kaldığını, 6-000 adet polycarbonate şişenin İstanbul'dan KKTC'ye nakliyesi için Dörtgazi Nakliye Şirketine 6,700 YTL navlun ödediğini, 6000 adet şişeye 6000 adet garanti bandı takıldığını, bunlar için 750 YTL, 6000 adet şişe kapağı için 1,000 YTL, 6000 kapak etiketi iç-in 750 YTL ödediğini, 6000 adet şişe suyunun kullanılamamasından dolayı üretim, nakliye ve servis gideri toplamı olarak 8,000 YTL ödediğini, 6000 adet şişe suyunun hatalı ve kusurlu imal edilmesinden dolayı satılıp, müşteriden geri alınan şişe suyunun satı-ş tutarı olarak 18,000 YTL zararı olduğunu ve 6000 adet şişe suyunun tekrardan müşteriden değiştirilmesi ve/veya verilen ücretsiz su tutarı ve servis gideri toplamı olarak 8,000 YTL zararı olduğunu, toplam 44,200 YTL ve 5,520 Amerikan Doları zararından Dav-acının sorumlu olduğunu ileri sürerek, bu meblağları mukabil dava altında Davacıdan talep etmiştir.

Davacı, müdafaaya cevap ve mukabil davaya müdafaa layihasında, Davacının Davalıya satmış olduğu şişelerde çatlama meydana gelmesi durumunda dahi, bu çat-lama ve/veya yırtılmanın "Davacı şirketin imalat hatasından veya kullanmış olduğu malzemeden kaynaklanmayıp Davalının ve/veya Davalı şirketin işçilerinin bu şişeleri yıkamasında kullanmış olduğu kimyasal ilaçlardan ve/veya kullanılan kimyasal ilaçların doz-unu yanlış bir şekilde kullanılması ile bu şişelerde meydana gelen kılcal çatlamaların daha sonra şişelerin doldurulması ve/veya taşınması esnasında alınan ve/veya meydana gelen darbeler sonucu meydana gelebileceğini ve böyle bir sonuçtan Davalı şirketin u-ğrayabileceği herhangi bir zarar-ziyandan Davacının sorumlu olmayacağını" ileri sürmüştür. Yine müdafaaya cevap takriri layihasında Davacı, şirketten bir yetkilinin 2 defa Kıbrıs'a geldiğini, bazı şişelerde meydana gelen çatlakların Davalının kullanmış old-uğu ilaç dozundan oluştuğunu tespit ettiğini ve bu hususu Davalıya bildirdiğini de ileri sürmüştür.

Davayı dinleyen Kaza Mahkemesi, 5.8.2010 tarihli kararında, Davacı tarafından Davalıya 28.9.2005, 12.10.2005 ve 7.12.2005 tarihli, toplam 21,000 Euro- değerinde, her faturada 2000 adet olmak üzere, toplam 6000 adet polycarbonate damacana satılıp teslim edildiğini, ancak Davalının damacanaların toplam satış bedeli olan 21,000 Euro'yu Davacıya ödemediğini ve Davalının şikayeti üzerine Davacı şirketin yetk-ililerinden Rafael Kazado'nun Şubat 2006'da KKTC'ye gelerek, Davalının fabrikasında Davalının direktörlerinin de hazır olduğu bir anda, başka firmaya ait bir damacana ile Davacı şirkete ait damacana içerisine aynı oranda kimyasal madde koyarak, 2 saat bekl-etmek suretiyle teste tabi tuttuğunu ihtilafsız olgu olarak kabul etmiştir.

Bidayet Mahkemesi kararının devamında, Fasıl 267'yi inceledikten sonra, Davacının satış akdinin varlığına ilaveten, satışa konu eşyaların pazarlanabilir kalitede olduğu ol-gusunu da ispat etmekle yükümlü olduğu sonucuna varmış ve Davacının Emare No.5 ve Emare No.6 olarak ibraz ettiği, Davacının uluslararası alanda elde etmiş olduğu ISO 9001:2001 ve HAS/1: HACCP sertifikaların ilk nazarda damacanaların pazarlanabilir kalitede- üretildiğini gösterdiğini kabul ederek, bu yönde bulgu yapmıştır.

Bu bulgudan hareketle, Emare No.8,9 ve 10 olarak sunulan faturalar tahtında Davacı tarafından Davalıya satılıp, teslim edilen 6000 damacananın kusurlu ve/veya ayıplı olduğunun ispat-ının Davalıya ait olduğunu kabul etmiştir.

Bidayet Mahkemesi devamla, Davalının 6000 adet damacanadan 1700 adet damacananın kusurlu olduğunu ve bu nedenle satış bedelini Davacıya haklı olarak ödemediğini ispat ettiğini kabul etmiş, geri kalan 4300 -adet damacananın kusurlu olduğunu Davalının ispat edemediği kanaatine vararak, Davalının Davacıya 4300 adet damacanın bedelini ödemesi gerektiğine karar vermiştir. Netice itibarıyla Bidayet Mahkemesi, Davacı lehine ve Davalı aleyhine 4300 adet damacanın b-edeli olan 15,050 Euro için ve ayrıca, bu meblağ üzerinden Davalının 1.1.2006 tarihinden itibaren tamamen tediye tarihine kadar yasal faiz ödemesine hüküm vermiştir. Bidayet Mahkemesi kararında, Davalının mukabil talebine herhangi bir şekilde temas etmemiş-tir.

Bidayet Mahkemesinin bu kararından, Davalı 7 istinaf sebebi ile istinaf etmiş, 6. istinaf sebebini, istinafın dinlenmesi aşamasında geri çekmiştir. Davacı ise, 19 istinaf sebebi içeren mukabil istinaf dosyalamıştır.

İstinaf Eden/Davalının is-tinaf sebeplerini 3 başlık altında incelemeyi uygun görürüz:

Birinci başlık altında incelenecek istinaf sebebi, "Bidayet Mahkemesi, Davacı tarafından Davalıya gönderilen 6000 adet damacananın tümü yerine, sadece 1700 tanesinin kusurlu olduğunu kabul etmek-le ve Davacı lehine, 4300 adet damacananın bedeli için hüküm vermekle hata yapmıştır."

İkinci başlık altında incelenecek istinaf sebebi, "Bidayet Mahkemesi, Davalının mukabil talebini tezekkür etmeyerek, bu yönde hiç karar üretmemekle hata yapmıştır."-

Üçüncü başlık altında incelenecek istinaf sebebi, "Bidayet Mahkemesi, verdiği hüküm üzerinden, Davalının 1.1.2006 tarihinden itibaren yasal faiz ve dava masarafları ödemesine emir vermekle hata yapmıştır."

Davacı tarafından dosyalanan mukabil isti-naf sebepleri ise tek başlık altında tezekkür edilecektir:

"Bidayet Mahkemesi, 2005 yılında üretilen damacanalardan 1700 adetinde kusur bulunduğunu teyit eden Emare No.11 tutanağı sözlü şahadet ile değiştirerek, 1700 adet kusurlu damacananın (Emare No. -8, 9 ve 10) 2005 yılının son 3 faturasına ait olduğuna bulgu yaparak, 2005 yılında gönderilen tüm damacanaların kusurlu olduğunu kabul etmemekle ve damacanaların kusurlu oldukları ile ilgili ispat külfetinin Davalıda olduğunu kabul ettikten sonra, Davalı -damacanalardaki hasarın üretim hatasından kaynaklandığını ispat edemediği halde ve Davalı ile aynı dönemde Davacıdan damacana satın alan ve aldığı damacanalardan şikayeti olmayan Osman Ağaoğlu'nun şahadetini değerlendirmeden, 1700 adet damacananın kırılmas-ından Davacıyı sorumlu tutmakla hata yapmıştır."

Esasen İstinaf Edenin 1. başlık altında toparlanan istinaf sebepleri ile Aleyhine İstinaf Edilenin tek başlık altında toparlanan istinaf sebebi, aynı hususlar ile ilgili olduklarından, birlikte incelenecekl-erdir.

Fasıl 267 Emtia Satış Yasası madde 59, mal satın ve teslim alan bir Davalının, satış sözleşmesi altında bir taahhüdün ihlal edilmesi halinde satış bedelini ödemeyebileceği gibi, Davacıya zarar-ziyan için mukabil talepte bulunabileceğini gösterme-ktedir. Madde 59 aynen şöyledir:

"(1) Where there is a breach of warranty by the
seller, or where the buyer elects or is compelled
to treat any breach of a condition on the part of
the seller as a breach of warranty the buyer is
not by reason only- of such breach of warranty
entitled to reject the goods, but he may-
set up against the seller the breach of
warranty in diminution or extinction of the price, or
sue the seller for damages for breach of
warranty.
(2) The fact that a buyer has- set up a breach of
warranty in diminution or extinction of the price
does not prevent him from suing for the same breach
of warranty if he has suffered further damage."

Madde 59,

("-59. (1) Satıcının bir taahhüdü (warranty) ihlal
ettiği, veya satın alıcı, satıcının herhangi bir
koşulu (condition) ihlal etmesini taahhüt (warranty)
ihlali olarak saymayı tercih ettiği veya saymaya
mecbur kaldığı durumlarda, satın alıcı sadece
b-öyle bir taahhüdün ihlali nedeniyle emtiayı
reddetmek hakkına sahip değildir, ancak
(a) Taahhüdün ihlalini satıcı aleyhine
bedeli azaltmak veya ortadan kaldırmak
için ileri sürebilir, veya (b) taahhüdü ihlal nedeniyle zarar ziyan
- için satıcıyı dava edebilir.
(2) Satın alıcının bir taahhüt ihlalini bedeli azaltmak veya ortadan kaldırmak amacıyla ileri sürmüş olması, başka zarara daha uğramışsa, aynı taahhüt ihlali için dava açmasını engellemez.")

Fasıl 267 madde 12 ise, bi-r satış sözleşmesine konu mal ile ilgili bir şartın ne zaman sözleşmenin bir koşulu (condition), ne zaman bir taahhütü (warranty) olduğunu izah eder, ayrıca taahhütün (warranty) ihlali halinde sözleşmenin devam ettiğini, ancak ihlalin tazminat talep etmeye- hak kazandırdığını vurgular.

Madde 16 ise, satın alınacak malın ne maksat için satın alındığı satıcıya bildirilmişse, satılan malın bu maksat için uygun olması gerektiğine dair sözleşmede zımni bir şart oluştuğunu belirtir. Madde 16 aynen şöyledir:

- "16. Subject to the provisions of this Law and
of any other Law for the time being in force, there
is no implied warranty or condition as to the
quality or fitness for any particular purpose of
goods supplied under a contract of sale, except
as follows-:
where the buyer, expressly or by
implication, makes known to the seller the
particular purpose for which the goods are
required, so as to show that the buyer relies
on the seller's skill or judgment, and the goods
are of a de-scription which it is in the course
of the seller's business to supply (whether he
is the manufacturer or producer or not), there
is an implied condition that the goods shall be
reasonably fit for such purpose:
Provided that,- in the case of a contract for
the sale of a specified article under its patent
or other trade name, there is no implied condition
as to its fitness for any particular purpose,
(b) where goods are bought by description from
a -seller who deals in goods of that description
(whether he is the manufacturer or producer or not),
there is an implied condition that the goods shall
be of merchantable quality:
Provided that, if the buyer has examined the
g-oods, there shall be no implied condition as
regard defects which such examination ought to
have revealed:
(c) an implied warranty or condition as to
quality or fitness for a particular purpose may be
annexed by the usage of trade,
(d-) an express warranty or condition does
not negative a warranty or condition implied by
this Law unless inconsistent therewith."

"16. Bu Yasa kurallarına ve halen yürürlükte olan
başka herhangi bir Yasa kurallarına bağlı kalınması
koşuluyl-a, aşağıda belirtilen haller dışında, bir
satış sözleşmesi uyarınca tedariki yapılan emtianın,
herhangi belli bir amaç için kalitesi veya uygunluğu
ile ilgili herhangi bir zımni taahhüt (warranty)
veya koşul (condition) yoktur.

(a) Satın alıcı, satıcın-ın maharet veya becerisine
ve usuna (judgment) güvendiğini gösterecek
biçimde emtianın hangi belirli amaçla
istendiğini açıkça veya zımnen satıcının
bilgisine getirirse, ve emtia satıcının
(ister imalatçısı- isterse üreticisi olsun
veya olmasın) işi veya ticareti icabı
tedarikini yaptığı türden emtia ise, emtianın
bu amaç için makul bir şekilde uygun olacağına
dair zımni bir koşul (condition) vardır,
Ancak, bel-irli bir metaın patent veya başka
ticari ismi altında satışını öngören bir satış
sözleşmesinde, metaın herhangi belirli bir amaç
için uygunluğu hususunda zımni bir koşul
(condition) yoktur.
(b) İmalatçısı veya üreticisi olup olmadı-ğına bakılmaksızın, emtianın o türden emtia ticareti yapan bir satıcıdan tarife göre satın alındığı durumlarda, emtianın satılabilir (merchantable) kalitede olacağına dair zımni bir koşul (condition) vardır,
Ancak, satın alıcı emtiayı muayene etmiş-se bu muayenenin meydana çıkarması gereken kusurlar (defects) hususunda zımni koşul bulunmaz
(c) Ticaretin teamülleri, kalite veya belli bir amaca uygunluk hususunda zımni bir taahhüt (warranty) veya koşul (condition) öngörebilir,(d) Açıkça vazedilen bir- taahhüt (warranty) veya koşul (condition), bu Yasanın öngördüğü zımni taahhüt veya koşulu geçersiz kılmaz, meğerki onunla çelişkili olsun.
Madde 12, 16 ve 59(1) birlikte ele alındığı zaman, bu davada Davalının Davacıdan satın aldığı ve FOT(free on -truck) şartlarına uygun olarak İstanbul'da, Davacının fabrikasından Davalının gönderdiği kamyona, Davacı tarafından yükletildikten sonra teslim aldığı damacanaların, müteaddit kez su doldurularak tüketicilere satılmak maksadı ile kullanılacağını Davacının -bildiği, Davacının Davalıya satıp teslim ettiği damacanaların bu maksat için uygun olmadıkları gerekçesiyle, Davacının, Davalıdan damacanaların satış bedelini talep eden davasında, malın ticari vasıflarına uygunluk koşulunu bir taahhüt olarak kabul eden Da-valının bu şartın ihlal edildiğine istinaden tazminat talep ettiği ve bu talebi Davacının talebine karşı ileri sürdüğü kabul edilmelidir.

Huzurumuzdaki istinafa konu davaya bakıldığı zaman, Davacının Davalı aleyhindeki davasının, bir alacak davası ol-arak ikame edildiği görülmektedir. Davacının böyle bir dava altında ispat etmekle mükellef olduğu hususlar, Davalıya mal satıp teslim ettiği ve satış bedelini Davalının ödemediği hususlarıdır. Nitekim Davalı 28.9.2005 tarihinde Emare No.8 olarak kaydedilen- 2 No.lu fatura, 12.10.2005 tarihinde Emare No.9 olarak kaydedilen 12 No.lu fatura ve 7.12.2005 tarihinde Emare No.10 olarak kaydedilen 7 No.lu fatura ile 21,000 Euro kıymetinde 6000 adet polycarbonate damacanayı, Davalı, Davacıdan satın ve teslim aldığını- kabul etmektedir. Davalı, bu damacanaların bedelini, Davacıya ödenme