-D. 45/2015Yargıtay/Hukuk No:96/2011
(Lefkoşa Dava No:2133/2006)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Ahmet Kalkan, Emine Dizdarlı, Gülden Çiftçioğlu.

İstinaf eden: Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd.,
Lefkoşa.
- (Davalı)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Süleyman Toprak, Lefkoşa.

(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden hazır değil namına: Avukat Kemal Mut.
Aleyhine istinaf edilen hazır değil namına: Avukat Oktay Feridun ve Ortakları ve -Avukat Serhan Çinar adına Avukat Seran Bensen

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Peri Hakkı'nın 2133/2006 sayılı davada 08.07.2011 tarihinde verdiği karara karşı, Davalı tarafından yapılan istinaftır.

----------

K A R A R

Ahmet Kalkan : İşbu isti-nafın kararını, Sayın Yargıç Gülden Çiftçioğlu okuyacaktır.

Gülden Çiftçioğlu: Huzurumuzdaki istinaf, Davacının (Aleyhine İstinaf Edilen), Lefkoşa Kaza Mahkemesinde, Davalı aleyhine ikâme etmiş olduğu 2133/2006 sayılı davada, 8/7/2011 tarihinde Mahkemenin- verdiği hükümden dolayı, Davalı (İstinaf Eden) tarafından yapılmıştır.

Davacı, Alt Mahkemenin 10/3/2008 tarihli tadilat emri ile tadil edilmiş Talep Takririnde, özetle: Davacının Davalı ile aralarında yapmış oldukları hizmet akti neticesinde, 19/6/2001 -
tarihinden itibaren Davalının bünyesinde bulunan Yem Fabrikasında hammal olarak çalışmakta olduğunu, Davacının uygun olmayan şartlarda, sadece şahsına ait olmak üzere, günlük ortalama 15-20 ton yem torbası taşıyıp dağıtmakta olduğunu, Davacının, 3/3/2005- tarihinde Davalının talimatı üzerine her biri 50 kg'dan 340 adet yem torbasının dağıtımı veya indirimi ile ilgili yapmış olduğu yük boşaltımı esnasında, takriben 100 adet yem torbasını indirdikten sonra, bel bölgesinde şiddetli bir ağrı başladığını, Lefko-şa Devlet Hastanesine götürüldüğünü, sağa rotatuar skolyoz teşhisi konduğunu, bulguların ise bel ağrısı, x-ray sağa rotatuar skolyoz, L5 - SI GRI listheiz, C.T L4-5 solda disk bulging, L5 -SI fasetlerde listhezis olduğunu ve Davalının ihmâlkar ve/veya kan-uni vecibelerini ihlâl eder şekilde davranması ve/veya iş yerinde çalışan işçilerin sağlığını korumak için gerekli önlemleri almaması ve/veya gerekli dikkat ve ihtimamı göstermemesi neticesinde, Davacının kalıcı bel ağrısı sakatlığına uğradığını iddia eder-ek, Davalının ihmâlkarlığının ve/veya kanuni vecibeleri hilâfına hareketlerinin tafsilatını vererek, bel ağrısı sakatlığının kalıcı olduğunu, özel ve genel zarar-ziyana uğradığını iddia ederek, uğradığı genel ve özel zarar-ziyanı talep etmesi yanında, Dava-lının, Davacının görevine, 29.4.2005 tarihli yazı ile Davacıya uygun başka bir iş bulunamadığı gerekçesi ile 4.5.2005 tarihinden itibaren son verdiğini, Davacının, 4.5.2005 tarihinden itibaren işsiz kaldığını, Davacının işten çıkarıldığı tarihe değin aylık- 1,080 YTL gelir elde etmekte olduğunu belirtmiş ve işsiz kaldığı süreler için uğradığı ve uğrayacağı gelir kaybının zarar-ziyan olarak kendisine ödenmesi gerektiğini iddia ederek, neticede Davacı lehine ve Davalı aleyhine,
A-2900 YTL özel zarar-ziyan,
B-D-avalının kusuru nedeniyle işsiz kaldığı süreler için uğradığı veya uğrayacağı gelir kaybının zarar-ziyan olarak kendisine ödenmesini,
C-Davacının uğradığı kalıcı sakatlık nedeniyle çekmiş olduğu acı ve ızdırap için genel zarar-ziyan,
D-Yasal Faiz,
E-Başka -uygun ve adil bir çare,
F-İşbu dava masraflarını talep etmiştir.

Davalı ise tadil edilmiş Talep Takririne karşı dosyaladığı Müdafaa Takririnde, Talep Takririndeki tüm iddiaları
reddederek, iptidai itiraz olarak, Davacının muhatabının kendisi değil, 2005- yılında ayrı bir hukuki varlık olarak kurulan Binboğa Yem Sanayi Ltd. olduğunu, Davalının yasal haklarını, 2005 Mayıs ayında Davalıdan, herhangi bir şerh koymadan bir tamam aldığını, ortada "Estoppel" olduğunu ileri sürerek, davanın masraflarla birlikte r-et ve iptalini talep etmiştir. Davalı Müdafaa Takririnde, 2005 tarihine değin Yem Fabrikasının Davalının bünyesinde olmakla birlikte, 2005 yılından itibaren konu Yem Fabrikasının yukarıda belirtilen Şirkete ait olduğunu, Davacının gereken ağırlıktan fazla -ağırlığı olan yük veya torba kaldırmaya yöneltilmediğini, günlük ortalama 15-20 ton yem torbası taşıdığı yönündeki Davacı iddiasının da son derece gerçek dışı olduğunu ve Davacıya bu yönde talimat verilmediğini iddia ederek, Davacının iddia ettiği rahatsız-lık ispat edilse bile,
rahatsızlığın Davalının yönetimi altındaki bir iş yerinde veya iş saatlerinde meydana geldiğini reddederek, Davacının herhangi bir sakatlığa uğramadığını, konu iş yerindeki işlerden kaynaklanmadığını ve Davalıya bu yönde herhangi bi-r şikayet veya bilginin verilmediğini, böyle bir rahatsızlığa neden olacak herhangi bir kusurunun olmadığını veya ortada Davalıya atfedilecek herhangi bir sebep-sonuç ilişkisinin olmadığını, Davacıyı işte tutma veya başka işe veya kadroya nakletme yükümlü-lüğünün olmadığını, Davacının konu iş yerinde çalışmak istemediğini bildirerek, işten durduğunu veya durdurulduğunu, işten durdurma işleminin Davacının talebi üzerine gerçekleştiğini ileri sürmüştür.
Davalı Müdafaa Takririnde, keza, Davacının 1.10.2004 ta-rihine kadar mevsimlik işçi ve bu tarihten sonra da sözleşmeli düz işçi statüsünde çalıştığını, 4.5.2005 tarihi itibarı ile kendi dilekçesine atfen işine son verildiğini iddia ederek, takriben 2005 yılından itibaren konu yem fabrikasının yukarıda belirtile-n şirkete ait olduğunu beyanla, Davacının günde 15 - 20 ton yem torbası taşıdığı yönündeki iddiasının gerçek dışı olduğunu, Davacıya bu yönde talimat verilmediğini, sakatlığın mevcut olduğu ispat edilse dahi Davalının böyle bir rahatsızlığa neden olacak he-rhangi bir kusurunun olmadığı, ortada Davalıya atfedilecek herhangi bir sebep-sonuç ilişkisinin olmadığını veya illiyet bağının olmadığını, Davalının, Davacının kendi isteği ile işine son verdiğini ve dolayısıyla Davacının haklı bir talebinin olamayacağını- iddia ederek, davanın masaflarla birlikte ret ve iptalini talep etmiştir.

Davacı ise Müdafaaya Cevap Takririnde Müdafaa Takririndeki tüm iddiaları reddederek, ilgili tarihte ve halen Davalının bir yan kuruluşu olan Yem Fabrikasının Davalıya bağlı old-uğunu işbu dava konusu ile ilgili olarak muhatabının Davalı olduğunu iddia ederek, Talep Takriri gereğince lehine hüküm verilmesini talep etmiştir.

8/7/2011 tarihinde verdiği hükümde, Davalının ön itirazını değerlendiren A-lt Mahkeme,Binboğa Yem Fabrikasının 8.4.2005 tarihinde tescil edildiğinin Emare No.9 Tescil Belgesinden açıklıkla görülmekte olduğunu, Davalının tescil tarihine kadar, Binboğa Yem Fabrikasının Kooperatif Merkez Bankası Ltd. bünyesinde faaliyet gösterdiğini- kabul ettiğini, Davacının 2001 yılında işe girip, 4.5.2005 tarihine kadar Davalının çalışanı olduğunun ihtilafsız olduğunu, Davalının, Davacıya gönderdiği Emare No.3 yazıdan görüleceği üzere, 8.4.2005 olan tescil tarihinden sonra, Davalının 4.5.2005 tarih-inde Kooperatif Merkez Bankası Ltd. olarak Davacının işine son verdiğini göz önüne alarak, Davalının çalıştığı sürede işvereni olduğu hususunda bulgu yapmıştır.
Kararında, Davacının şahadetine itibar eden Alt Mahkeme, Davacının, Davalının talimatı doğrult-usunda, her biri 50 kg olan torbalardan günde toplam 15-20 ton taşımak zorunda kaldığı ve 3.3.2005 tarihinde de 340 torbalık bir işe gittiği, Davacının 100 civarında torba indirdikten sonra belinde şiddetli ağrı hissettiği ve bilahare Lefkoşa Devlet Hastan-esine götürüldüğü, Davacıya ağır yük kaldırmaktan dolayı sağa rotuar skolyoz, bel fıtığı ve bel kayması teşhisi konduğu ve bu rahatsızlığın kalıcı olduğu hususunda bulgu yapmıştır.

Alt Mahkeme ayrıca, kararında, Davalının, Davacıya karşı olan sorumluluğu-nun ihlâli neticesinde, Davacının bu sakatlanmaya düçar olduğu ve Davalının da bu sakatlanmadan tamamen sorumlu olduğu hususunda bulgu yaparak, Davacının çektiği acı ve ızdırap için Davacıya verilecek makul tazminatı 20,000 TL olarak saptamıştır.
Alt Mahke-me, yukarıdakilere ilâveten kararında: Davacının esasa ilişkin olgu olan ve Talep Takririnde yer alan iş akdi ile ilgili iddialarını destekleyecek herhangi bir şahadet ve
belgenin Mahkeme huzurunda bulunmadığı nedeni ile, 19 ay işsiz kalmasından dolayı Da-valıdan talep ettiği 20,520 TL zarar- ziyan talebini, ispat edilemediğinden ret ve iptal etmiştir.

Neticede Alt Mahkeme, Davacının çektiği acı ve ızdırap için Davacı lehine ve Davalı aleyhine:
20,000 TL genel tazminat,
Yasal faiz,
3000 TL dava masrafı i-çin hüküm ve emir vermiştir.

-İstinaf yukarıdaki hükme karşı, Davalı tarafından yapılmış olup, -Davalı İstinaf İhbarnamesinde 17 istinaf sebebi ileri sürmesine rağmen, tüm istinaf sebepleri 3 başlık altında irdelenebilir. Şöyle ki:

1- Alt Mahkeme, Davacının belinden rahatsızlanmasında
Davalının ihmâli olduğuna ve Davalı işverenin Davacı
işç-isine karşı güvenli çalışma koşulu sağlamadığı ve
sorumluluğunu ihlâl ettiğine kanaat getirerek, Davacı
lehine Davalı aleyhine hüküm vermekle hata etmiştir.

2- Alt Mahkeme, Davacının belinden rahatsızlanmasında
Davalının ihmâli olsa bile, bu i-hmâl ile Davacının belinden
rahatsızlanması arasında, diğer bir deyimle,ihmâl ile
zarar- ziyanı arasında illiyet bağı (causation) olduğuna
kanaat getirerek, Davacı lehine Davalı aleyhine hüküm
vermekle hata etmiştir.

3- Alt Mahkeme, her ha-lükarda hafif cinsten bir rahatsızlık
için, fahiş bir tazminat takdir etmekle hata etmiştir.

Davacının dosyaladığı Mukabil İstinaf sebepleri ise aşağıdaki 4 başlık altında irdelenebilir:

Alt Mahkeme, işbu davanın duruşmasına başlamadan önce, 22/6/-2009 tarihinde taraf avukatlarının hazır olduğu celsede, müşterek beyanları ile Davacı ile Davalı arasında hizmet akdinin varlığı ve Davacının dava ile ilgili tarihlerdeki son maaşının 1,080 TL olduğu hususunu ihtilafsız olgu olarak zabıtlara geçirdiği hal-de, kararında,iş akdi ile ilgili iddiaları destekleyecek herhangi bir şahadet huzurunda bulunmadığı nedeni ile Davacının bu husustaki talebini ret ve iptal etmesi hatalıdır.
Alt Mahkeme huzurunda, Davacının Davalı tarafından haksız yere ve/veya Davalının k-usuru nedeni ile ve/veya Davalının sorumluluğunu ihlâl etmesi nedeniyle işten çıkarıldıktan sonra 19 ay işsiz kaldığı yönünde şahadet olmasına rağmen, bu yönde bulgu yapmamakla hata etmiştir.
Alt Mahkemenin takdir ettiği genel tazminat miktarı aşikar suret-te azdır.
Alt Mahkeme, dava masraflarını Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü'ne göre takdir etmesi gerekirken, rakamsal olarak masraf takdir etmesi hatalıdır.

Bu safhada Davalının 1. istinaf sebebini irdeleyelim:

Alt Mahkeme kararında, Davacının 19.6.2001 -- 4.5.2005 tarihleri arasında Davalının bünyesinde faaliyet gösteren Binboğa Yem Fabrikasında hammal olarak çalıştığı, Davacının çalıştığı sürede işvereninin Davalı olduğu hususunda bulgu yapmıştır. Bu bulgu aleyhine, Davalı tarafından herhangi bir istinaf -söz konusu değildir.
Taraflar arasında, Davalının bir işveren olarak, işin icrası sırasında (in the course of employment) işçi güvenliği açısından, Davacı işçisine karşı dikkat gösterme mükellefiyetinin olduğu hususu ihtilafsızdır.

Alt Mahkeme, ka-rarında, 3.3.2005 tarihinde Davalının işini yaptığı esnada belinde şiddetli ağrı hissettiği ve Acil Servise götürüldüğü hususunda bulgu yapmıştır.

Alt Mahkeme kararında (Mavi 217), ayrıca, Dr. Hüseyin Çelik'in şahadetinden ve Emare No.6,7,8 Raporlardan D-avacıya ağır yük kaldırmaktan dolayı sağa rotouar skolyoz, bel fıtığı ve bel kayması teşhisi konduğu hususunda bulgu yapmıştır.

Davacının yaptığı elle yük taşıma işi açısından, makul olarak öngörülebilir bir bel fıtığı ile bel kayması rahatsızlığı riski-nin söz konusu olduğu Dr.Hüseyin Çelik'in tekzip edilmemiş şahadeti ile ortaya konmuştur. Şöyle ki, Dr. Hüseyin Çelik şahadetinde, yukarıdaki hastalıkların sair kişiler yanında, ağır iş yapan kişilerde nüksettiğini belirtmiştir.

İstinaf sebepleri ve Dav-alı Avukatının hitabı göz önüne alındığında, Davacının Davalının işini yaptığı esnada (in course of employment) bel rahatsızlığı bağlamında yaralanıp yaralanmadığı, Davalının ihmâlkar olup olmadığı, ihmâlkar olması halinde, Davacıya doktor tarafından konan- teşhis bağlamında bel rahatsızlığının/yaralanmasının sebebi (cause) ile Davalının ihmali arasında illiyet bağı (causation) olup olmadığı hususu ihtilaflı hususlardır.

Taraf Avukatları, istinaftaki hitaplarında, ağırlıklı olarak Davalının ihmâlkarlığı- üzerinde durdukları cihetle, öncelikle bu konuyu ele alıp irdelemeyi uygun gördük.
Davacının Tafsilatlı Talep Takririnin 3.paragrafında, Davalının ihmâlkar ve/veya kanuni vecibelerini ihlâl eder şekilde davranması ve/veya iş yerinde çalışan işçilerin sa-ğlığını korumak için gerekli önlemleri almaması ve/veya gerekli dikkat ve ihtimamı göstermemesi neticesinde, Davacının kalıcı bel ağrısı sakatlığına uğradığı iddia edilerek, Davalının ihmâlkarlığının ve/veya kanuni vecibeleri hilâfına hareketinin tafsilatı-, aşağıdaki şekilde verilmiştir:
İş yerinde çalışan işçilerin sağlığını korumak için gerekli önlemleri almamak ve/veya bu konuda gerekli koşulları sağlamamak,
işçilerin uygun şartlarda çalıştırılması ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemek,
genel ola-rak basiretsiz ve/veya ihmâlkar davranmak ve veya insan sağlığı için gerekli ihtimamı göstermemek,
bir insanın kaldırması gereken ağırlıktan fazla ağırlığı olan yük ve/veya torba kaldırmaya yöneltmek,
ağırlığın ne şekilde kaldırılacağını gösterme ve/veya e-ğitici bilgi verme uyarısı koymamak,
uzun süre çok ağır yük kaldırıp indirmesini sağlamak.

Davacının yukarıdaki Talep Takriri irdelendiğinde, spesifik olarak Davalının hangi kanuni vecibesini ihlâl ettiğinin (statutory duty to provide a safe system of -work ) ifade edilmediği görülmektedir. Bu safhada, huzurumuzdaki dava ikâme edildiği tarihte, şu anda yürürlükte olan 35/2008 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası'nın yürürlükte olmadığını belirtmek gerekir. Doğal olarak, Davacı da davasını, Davacının Ta-fsilatlı Talep Takririndeki ifade ediş şekli ile "ihmâlkarlık /işçilerin uygun şartlarda çalıştırılması ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemek" diğer bir
anlatımla, işverenin işçisine karşı Common Law tahtındaki yükümlülüklerinin ihlâline/Common- Law negligence/ ihmâlkarlık bağlamında çalışma sistemini oluşturmadaki ihmaline (Employer's Common Law duty to provide a safe system of work) dayandırarak bu yönde tafsilat vermiştir.

Neticede Alt Mahkeme de, Davalının sorumluluğunu, Davalının ihmâlin-e /işverenin işçisine karşı güvenli çalışma koşulları sağlamakla ilgili yükümlülüğün ihlâline, diğer bir anlatımla, Davalının çalışma sistemini oluşturmadaki ihmâline/ Common Law tahtındaki yükümlülüklerinin ihlâline dayandırmıştır.

Bu safhada hukuki pr-ensiplere değinmeyi uygun görmekteyiz.

Fasıl 148 Haksız Fiiler Yasası tahtında bir