-D.17/2010
Yargıtay/Hukuk 93/2004 (Lefkoşa Dava No 488/1999)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen,Seyit A.Bensen.

İstinaf eden: 1. Mehmet Küçük, Lefkoşa
2. M.H.Küç-ük İşletmeleri, Ortaköy-Lefkoşa
(Davalılar)

-ile-

Aleyhine istinaf edilen: Özgül Akama c/o Otem(Otelcilik Yüksek
Okulu, Girne
(Davacı)

A r a -s ı n d a.

İstinaf edenler namına: Avukat Fuat Veziroğlu
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Ali Dana ve Ortakları adına Avukat Şefika Durduran.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Taşkent M. Akif ve Yargıç Tanju Öncül'ün 488/99 sayılı davada 28.10-.2004 tarihinde verdiği karara karşı Davalılar tarafından yapılan istinaftır.

-------------
H Ü K Ü M

Mustafa H. Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü sayın Yargıç Gönül Erönen okuyacaktır.

Gönül Erönen: Davacı, Davalı 1 ve 2 aleyhine 1-5.2.1999 tarihinde E.2 N.1 altında açmış olduğu davada aşağıdaki taleplerde bulunmuştur.

"Davalı No 1'in ve/veya Davalı No 2'nin sahibi ve/veya idarecisi bulunduğu Lefkoşa Kazasında Ortaköy Küçük Kentte Cadde üstünde Blok C Pafta No.XX1 Harita 29, Parsel -No. 136, Koçan No.C166 tahtında kayıtlı gayrımenkül üzerindeki 3'üncü kat (Kuzey Doğu Cephesinde sağ taraftaki) dairenin Davacıya satışı ile ilgili takriben 3.3.1992 tarihli yazılı ve/veya sözlü sözleşmenin Davalılar tarafından haksız ve/veya kanunsuz olar-ak ihlalinden dolayı Davacının Davalılardan müştereken veya münferiden talebi davacının düçar kaldığı genel ve/veya özel zarar ziyan ve dava masraflarını talep etmiştir."

Davalılar davaya 2.4.1999 tarihinde isbatı vücut dosyaladılar. Davacı 13.10.1999 ta-rihinde tafsilatlı talep takriri dosyaladı. Davanın duruşması sırasında talep takririni
tadil etmek için Davacı istida dosyalamıştır.

Bidayet Mahkemesi talep takririnin tadil edilmesine izin vererek talep edilen tadilat yapılmıştır. Tafsilatlı talep tak-riri 27.3.2002 tarihinde Mahkemeye dosyalanmıştır.

Davalılar tadil edilmiş tafsilatlı talep takririne karşılık 24.11.1999 tarihinde müdafaa takriri dosyaladılar. Davalılar müdafaa takrirlerinde Davacının iddialarını redderek diğer şeyler yanında Davacını-n sözleşme tahtında öngörülen ödeme mükellefiyetlerini yerine getirmediğini bu nedenle sözleşmeyi ihlal ettiği için zarar ziyana hakları olmadığını ileri sürmüştür. Davacının bu ihlali karşısında Davalılar sözleşmeyi fesh ettiklerini, dava konusu daireyi D-avacıya teslim etmemekle kendilerinin herhangi bir kusuru olmadığını bunun tamamen Davacının ödemeleri vaktinde yapmamış ve eksik ödeme yapmış olduğundan kaynaklandığını ileri sürerek davanın reddini talep etmişlerdir.

Davacı Davalıların 30.11.1999 tarih-inde müdafaaya cevap layihası dosyaladı ve müdafaa takririne cevabında talep takririnde ileri sürmüş olduğu hususları tekrarladıktan sonra Davalıların iddialarını reddederek dava konusu sözleşmenin kendisi tarafından ihlal edilmediğini ve/veya dava konusu -mukaveleyi Davalıların feshettikleri hususunda Davalılar tarafından ileri sürülen iddiaları red ve inkar ettiğini beyan etmiştir.

Davanın duruşmasına 24.11.2000 tarihinde başlanmış ve ancak 13.4.2002 tarihinde tamamlanmıştır. Davanın duruşması esnasında -Davacı şahadet vermiş ve akabinde 2 tanık dinletmiştir. Davacının sunduğu şahadet tamamlandıktan sonra Davalı 1 şahadet vermiş ve 4 de tanık dinletmiştir. Duruşma esnasında toplam 72 adet emare sunulmuştur.

Davayı dinleyen Bidayet Mahkemesi aşağıda belir-tilen bulgulara varmıştır:
"Huzurumuzdaki şahadeti ve emareleri titiz bir şekilde inceleyip değerlendirdikten sonra , davacı ile davalı No 2 arasında 3.3.1992 tarihinde yazılı bir satış sözleşmesi aktolunduğu (Bak: Emare 1) Emare 1 satış sözleşmesi ki dav-acının şahsen alıcı sıfatıyle davalı No 2 adına ise direktör sıfatıyle Mehmet Küçük'ün imzaladıkları ve davalı No 2 şirketin mühürü ile de mühürlendiği Emare 1 sözleşmeyi Mehmet Uzun'un alıcının sözleşme tahtındaki bütün mesuliyeti için kefil sıfatıyle imz-aladıkları davalı No 2'nin davacıya davalı No 1'in kamilen kayıtlı mal sahibi bulunduğu Lefkoşa-Ortaköy Küçükkent'te cadde üstünde Blok C 166, numaralı koçan gereğince kayıtlı bulunan Pafta No XXI Harita No.29. Köy, Parsel No 136 içerisine inşa edilecek ol-an apartmanın 3'üncü katında, kuzey-doğu cephesinde sağ taraftaki takribi 134m2 büyüklüğündeki daireyi £36,000 sterlin mukabilinde satmayı, davalının da daireyi mezkûr satış bedeli mukabilinde satın almayı karşılıklı olarak kabul ve taahhüt ettiklerini dav-alının davalı No.2'ye 36,000 Sterlin satış bedeline mahsuben sözleşme tarihinde yani 3.3.92 tarihinde 100 sterlin ödendiği ve mütebaki meblağ olan 35,900 sterlini ise 1.5.92 tarihinden 1.3.94 tarihine kadar ayda 100 sterlin ve 1.4.94 tarihinden itibaren de- borcun tediyesine kadar aylık 200 sterlinlik taksitlerle ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, Emare 2'den Emare 65'e kadar olan emarelerin tahsilat fişleri ve/veya makbuzları ile Banka dekontları oldukları Emare 2'den 42'ye kadar olanların tahsilat fişleri ve-/veya makbuzları, emare 9,emare 20 ve emare 33 dışındakilerin 100 sterlinlik ödemeleri emare 9'un 500 sterlinlik, emare 20'nin 400 sterlinlik ve emare 33'ün ise 500 sterlinlik ödemeleri gösterdikleri emare 42'den emare 61'e kadar olan Banka dekontlarının i-se emare 55 dışındakileri 100 sterlinlik emare 55'in ise 500 sterlinlik ödemeleri gösterdikleri tüm ödemelerin toplam tutarının 7,900 sterline baliğ olduğunu bir başka anlatımla davacının davalı No.2'nin ve/veya davalılara emare 1 satış sözleşmesinin aktol-unduğu tarih olan 3.3.92 tarihinden emare 65 ile 21.5.97 tarihinden yapılan son ödeme tarihine kadar ve/veya bu tarihler arasında 3,600 sterlinlik satış bedeline mahsuben toplam 7,900 sterlin ödediği hususunu doğru olarak kabul eder ve bu hususlarda bulgu -yaparız. Keza davacının davalı No.2'ye ilk ödeme yapmaya başladığı tarih olan 3.3.92 tarihinden son ödemenin yapıldığı tarih olan 21.5.97 tarihine kadar Mart 92 ayı ile Mayıs 97 ayları da dahil olmak üzere geçen sürenin 63 ay olduğu bir başka ifade ile 5 y-ıl 3 ay olduğu ve yukarıda belirtilen toplam ödeme miktarı olan 7,900 sterlinin 63 aylık süre zarfında ödendiği hususunu da bir bulgu olarak yaparız. Bu noktada davacının davalı No 2 ve/veya davalılara yaptığı 7,900 sterlinlik meblağın davacının talep takr-iri ile ne denli bir uyum içerisinde olduğuna değinmenin uygun olacağı kanaatindeyiz. Davacı tadil edilmiş talep takririnin 8'inci paragrafında davalılara toplam 7,900 sterlin ödemede bulunduğunu belirttikten sonra 11. paragrafında da bu meblağı %30 oranın-da faizleri ile birlikte kendisine ödenmesini talep etmektedir. Davacının tadil edilmeden önceki talep takririnin 8'inci ve 11(c) paragraflarında da ayni iddia ve talep yapılmakta idi. Görüleceği üzere bizlerin yaptığı 7,900 sterlinlik bulgu ile davacının -talep takririnin iddia ve talebinde yer alan 7,900 sterlinlik arasında 500 sterlinlik bir fark bulunmaktadır. Emare 2'den Emare 65 'e kadar yer alan tahsilat fişleri ve/veya makbuzları ile banka dekontları davacı tarafından Mahkemeye emare sunulmuştur. Nas-ıl oluyor da davacı 7,900 sterlinlik meblağı hesaplamıyor. Hesaplamadığı bir yana talep takririnde tadilat aşamasında da bu hususu tesbitle dile getiremiyor. Bu noktada bizlerin davacının talep takririni yeterince inceleme araştırma hesaplama yapılmadan üz-erinde hassasiyetle durulmadan hazırlandığı noktasına ulaştırmaktadır. Bu hususu şu amaçla vurgulamaktayız. Bir an için Davacının davasında haklı olduğu kabul edilecek olursa alamadığı hak, kazanacağı meblağ da ancak 7,900 sterlin olacaktır. Mahkemelerin t-alep takririnin dışına çıkarak hüküm vermeleri mümkün değildir. Anlaşılacağı üzere yaptığı ödeme hususundaki bulgumuz ile davacının talep takriri ile tam anlamıyla örtüşmemektedir. Bu noktada üzerinde durulması gerekir. Diğer bir husus da emare 1 sözleşmen-in 2(a) maddesinde 3.3.92 tarihinden 1.3.94 tarihine kadar 3000 sterlin peşinatın davacı tarafından davalı No 2'ye ve/veya davalılara ödenmesi gerekip gerekmediği hususudur. Emare 1 sözleşmeye göre 3000 sterlinlik peşinat ödenmiş olacaktır. Bu gerçekten mü-mkün müdür? Bu hesaplama doğru kabul edilebilir mi? 3.3.92 tarihinden 1.3.94 tarihine kadar süre 25 aydır. Emare 1 sözleşmenin 2(a) maddesine göre davacı 3.3.92 tarihinde 100 sterlin ödemiştir. Emare 2 makbuzda bu hususu ortaya koyduğu yukarıda vurgulanan -satış sözleşmesi 1.4.94 tarihine kadar 100 sterlinlik aylık taksit ödeyeceğini hükme bağladığına göre ve bu sürenin de 25'de olması hasebine binaen davacının bu sürede toplam 3000 sterlin değil de 2500 sterlin ödemesi gerektiği asıl olandır. Binaenaleyh Em-are 1 sözleşmenin 2(a) maddesindeki hususları kendi içerisinde çeliştiği ortada olan bir gerçektir. 3000 sterlin rakamının doğru olmadığı ve 25 aylık olarak öngörülen süre için 2500 sterlin ödenmesi gerektiği sonucuna varır ve bu doğrultuda bulgu yaparız. -Bu noktada emare 1 sözleşmede 3000 sterlin ödenmesi gereken taksitlerdi. Ayrı olarak ödenmesi gereken bir meblağ veya peşinat olduğu hususunda bir açıklama veya izah mevcut değildir. Şayet taksitlerin ayrı olarak ödenmesi gerekiyorsaydı bunun açıkça zikred-ilmesi gerekirdi. Yine bu noktada iken emare 1 satış sözleşmesinin 2(d) maddesine göre de satış bedelinin ödenmesi için öngörülen ve/veya tayin edilen zamanların sözleşmenin esasını teşkil ettiklerini hükme bağladığı cihetle bizlerin de bunun böyle olduğu -sonucuna varır ve bu doğrultuda bulgu yaparız."

Bidayet Mahkemesi daha sonra varmış olduğu bulgular neticesinde tarafların üzerinde durduğu diğer bir hususa değinmiştir. Şöyle ki ,

Davacıya göre ilk taksit 3.3.1992 tarihinde ödendiğine göre Davalılar -bu tarihten itibaren 24 ay zarfında dava konusu daireyi kendisine teslim etmeleri gerekmekte idi. Davalıya göre ise konu dairenin teslimi Lefkoşa Türk Belediyesinden inşaat izni alındığı tarihten itibaren 24 ay zarfında gerçekleştirilecekti.(Mavi 186.)

Ş-ahadeti ve huzurundaki emareleri değerlendiren Bidayet Mahkemesi 24 aylık sürenin ilk taksidin ödendiği tarih olan 3.3.1992 ve/veya 1.4.1992 tarihinden itibaren başlamasının daha doğru ve uygun olduğu görüşüne varmıştır. Detaylı bir şekilde yapmış olduğu i-nceleme sonucu Bidayet Mahkemesi bu konuda aşağıdaki neticeye varmıştır.

"Esasında mukavelede zaman mukavelenin esas şartlarından birini teşkil etmişse ve şartın yerine getirilmesinde gayri makul bir gecikme varsa kabahatsız taraf diğer tarafa ihbar edere-k makul bir müddet vermek şartı ile şartın yerine getirilmesini talep edebilir. (Bu konuda daha geniş bilgi için bak : Hukuk İstinaf 26/70)
Davacının zarar ziyanla ilgili talebi yukarıda da belirtildiği üzere davalıların daireyi öngörülen zamanda teslim et-memelerinden dolayı sözleşmeyi ihlal ettikleri tarih olan Mayıs 1997'de ayni şartlar tahtında ve/veya ayni fiyata benzer bir daireyi almasının mümkün olmadığından kaynaklandığı aşikardır.
Emare 1 sözleşmenin dairenin teslimini düzenleyen 3. maddesi maddede- öngörülen zamanın sözleşmenin esasını teşkil eden olduğu hususunda herhangi bir kayıt içermemektedir. Bu itibarla teslimle ilgili zaman mukavelenin esas şartlarından birini teşkil etmediği sonucuna varır, bu doğrultuda bulgu yaparız. Bu böyle olduğuna gör-e davacı davalılara 21.5.97 tarihinde bir ihbar vermesi ve ihbarda makul bir süre öngörerek bu züre zarfında dairenin teslim etmesini talep etmeli idi. Bu yapılmış değildir. Bu ihbar verilmediğine göre zarar ziyan talebinde de bulunması yasal açıdan mümkün- değildir. Binaenaleyh davacının zarar ziyanla ilgili talebinin de reddedilmesi gerekir. Başka bir anlatımla davacı genel zarar ziyan talebinde de muvaffak olmuş değildir.
Görüleceği üzere davacı davasında kısmen muvaffak olmuştur. Bu nedenle dava masrafl-arının yarısına hak kazanmıştır.
Netice itibarıyla ve yukarıda tüm söylenenler neticesinde davacı leyhine ve davalılar aleyhine müştereken ve münferiden olmak üzere aşağıda belirtildiği şekilde emir ve hüküm verilir.
Davalılar davacıya 7400 sterlin ödeyec-eklerdir.
Davalılar davacıya 7400 sterlin üzerinden ve işbu hüküm tarihinden itibaren nihai tediye tarihine değin yasal faiz ödeyecektir.
Yapılacak bir masraf listesi mucibince Lefkoşa Kaza Mahkemesi Mukayyidi tarafından tesbit edilecek dava masraflarının -yarısı davalılar tarafından davacıya ödenecektir."

Davalılar bu karardan istinaf etmiştir. Davalının istinaf sebebleri esasta 2 başlık altında bulunmaktadır ve bunlar ana hatları ile şöyledir:

1. Bidayet Mahkemesi davacı lehine ve/veya davalılar
al-eyhine hüküm vermekle ve/veya £7,400 stg ve/veya
faizleri için hüküm vermekle ve/veya davayı
reddetmekten kaçınmakla hata etmiştir.
2. Bidayet Mahkemesi davacı lehine ve/veya davalılar
aleyhine hüküm vermekle ve/veya davayı reddetmekten -
imtina etmekle hata etti.

Davacı'da Emir 35 Nizam 10 altında dosyalamış olduğu mukabil istinafta şu yakınma nedenlerini ileri sürmüştür:
Muhterem Bidayet Mahkemesi dava konusu sözleşmenin davalılar tarafından ihlal edildiği neticesine vardıktan sonr-a Davalıların Davacıya zarar ziyan ödemelerini hükmetmemekle hata etmiştir.
Muhterem Bidayet Mahkemesi Fasıl 149 Akitler Yasası'nın 55'inci maddesini yanlış tefsir etmiştir ve/veya yanlış uygulamıştır ve/veya Davalıların sözleşmeyi ihlal etmiş olmaları hus-usunda bulgu yaptıktan sonra mezkur 55'inci maddeyi uygulamakla hata etmiştir.
Muhterem Bidayet Mahkemesi Davacının Davalılara 21.5.1997 tarihinde bir ihbar vermesi gerektiği ve/veya teslimle ilgili olarak zamanı mukavelenin esas şartı durumuna getirmesi g-erektiği hususunda bir neticeye varmakla ve/veya Davacının tazminat talebini böyle bir şarta bağlı addetmekle hata etmiştir.
Muhterem Bidayet Mahkemesi herhalükarda Davalılarca Davacıya £7,400 üzerinden hüküm tarihinden itibaren yasal faiz ödenmesine hükme-tmekle hata etmiştir. Muhterem Bidayet Mahkemesi huzurundaki şahadette £7,400'ün 1992-1997 tarihleri arasında ödendiği ve/veya her taksidin hangi tarihte ödendiği hususunda ve/veya ihlalin Mayıs 1997 de yapıldığı hususunda bulgu ve sarih şahadet olmasına r-ağmen tüm meblağ için karar tarihinden (2004) itibaren faiz ödenmesine hükmetmekle ve/veya ödemenin yapıldığı tarihten itibaren faiz ödenmesine hükmetmemekle hata etmiştir.
Muhterem Bidayet Mahkemesi Davacının başka bir daire almaya ve bu maksat için £10,8-48 fazla ödemesine Davalıların sebep olduğu neticesine vardıktan sonra Davalıların Davacıya zarar ziyan olarak b