-D.11/2015 Yargıtay/Hukuk No: 84/2011
(Lefkoşa Dava No: 5633/2007)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti : Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalkan, Gülden Çiftçioğlu

İstinaf eden : 1. Melih Ergüven, Alayköy - Le-fkoşa.
2. Nilgün Ergüven, Alayköy - Lefkoşa.
3. Mustafa Ergüven, Alayköy - Lefkoşa.
(Davalılar)

ile

Aleyhine istinaf edilen : Tasar-ruf Mevduatı Sigorta Fonu c/o KKTC
Merkez Bankası, Lefkoşa.
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına : Avukat Ezer Özsoy adına Avukat Ongun
- Talat hazır.
Aleyhine istinaf edilen namına : Avukat Salih Murat Çağdaşer
hazır.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Bertan Özerdağ'ın 5633/2007 sayılı davada, 31.5.2011 tarihinde verdiği karara kar-şı, Davalı No.1 ve 2 tarafından yapılan istinaftır.

K A R A R

Hüseyin Besimoğlu : Bu istinafta, Mahkemenin hükmünü, Sayın Yargıç Ahmet Kalkan okuyacaktır.

Ahmet Kalkan : Lefkoşa Kaza Mahkemesi, 31.5.2011 tarihinde, Davacı lehine ve -Davalılar No.1 ve 2 aleyhine 115,219.84 stg meblağ, hükümde öngörüldüğü gibi %17.5 nispetinde faiz, Davalı No.1 adına kayıtlı, Emare No.2 İpoteğe konu taşınmaz malın, aleni müzayede ile satışı ve 5000 TL dava masrafı için hüküm vermiş, Davalı No.1 ve 2'nin- mukabil davalarını reddetmiştir. Bunun üzerine, Davalı No.1 ve 2 hükme karşı istinaf, Davacı ise mukabil istinaf dosyalamıştır.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

İstinaf ile ilgili olgular özetle şöyledir.

Bundan böyle İstinaf Eden sadece Davalılar No.1 ve- 2, Aleyhine İstinaf Edilen ise Davacı olarak anılacaktır.

Davacı, KKTC Merkez Bankasının 31.3.2002 tarih ve 473 sayılı kararı ile Kıbrıs Endüstri Bankası Ltd.in yönetimini devralarak mevduat sahiplerini ödediği ve diğer yükümlülüklerini yerine getirdiği- gerekçesiyle, Kıbrıs Endüstri Bankası Ltd.in alacaklarını temlik alan sıfatıyla, Davalılar aleyhine 12.12.2007 tarihinde istinafa konu davayı dosyaladı.

Davalı No.3 aleyhindeki dava, 12.12.2008 tarihinde, tebliğ olmadığından ret ve iptal edildi.

Daval-ılar No.1 ve 2, 23.5.2008 tarihinde, davaya karşı müdafaa ve mukabil dava, Davacı ise 19.11.2009 tarihinde, müdafaaya cevap ve mukabil davaya müdafaa dosyaladı.

21.12.2010 tarihinden itibaren taraflar karşılıklı tadilat talebinde bulundular. Layihaların- teatisi, tadilatlardan sonra 30.3.2011 tarihinde tamamlandı.

Davacı davasında, özetle, Davalı No.1'in takriben 27.2.1998 tarihinde, mersum ve/veya alelade bir borç senedi ile Kıbrıs Endüstri Bankası Ltd.den ilk talepte ödenmek üzere, 3 ayda bir kapitali-ze yıllık %17.5 faizi ile birlikte ödenmek üzere 50,000 sterlin borç para aldığını, Davalı No.2 ve 3'ün bu borca kefil olduklarını ve talep takririnde tafsilatı verilen Davalı No.1 adına kayıtlı taşınmaz malın mezkur borca karşılık ipotek edildiğini, Daval-ı No.1'in bu meblağı banka nezdindeki cari hesabında kullandığını, 31.12.2000 tarihi itibarı ile borcun 116,174.84 stg olduğunu ileri sürerek, bu miktar üzerinden hüküm talep etti.

Davalılar No.1 ve 2, dosyaladıkları müdafaa takriri ve mukabil talepte, D-avacının iddialarını reddederek, Davacının, Davalı No.1'in cari hesabından yetkisizce para çekerek limit aşımına sebep olduğunu, Davalıların Davacıya borçları olmadığını, Davalı No.1'in 5 ayrı hesabında bulunan toplam 93,299,066,047 TL tutarındaki mevduatı-na haksızca el koyduğunu belirterek, bu miktarın faizleri ile birlikte ödenmesini talep ettiler.

Davacı, müdafaaya cevap ve mukabil davaya müdafaa takririnde, Davalıların iddialarını reddederek, mevduatların Davalıların borçlarına mahsup edildiğini ileri- sürdü.

Davayı dinleyen Alt Mahkemenin bulgularına göre olgular şöyledir:

Davalı No.1, 27 Şubat 1998 tarihli Emare No.1 Borç Senedini imzaladı.

Davalı No.1, Emare No.1 Borç Senedini imzaladıktan sonra, Emare No.2 167/98 sayılı İpotek Takrirnamesini imz-alayarak, adına kayıtlı Lefkoşa Alayköy'de, Koçan No.8, Pafta/Harita No.XXI/43.W.1. Parsel No.K 762'de kain 18 dönüm, 2 evlek 1500 ayakkareden müteşekkil taşınmaz mal ile yine aynı yerde, Koçan No.9, Pafta/Harita No.XXI/43.W.1, Parsel No.K 764'de kain 2 dö-nüm 2 evlek 2600 ayakkareden müteşekkil taşınmaz mallarını borca karşılık teminat gösterdi.

Davalı No.1, Emare No.1 Borç Senedine göre Davacıdan 50,000 stg borçlandı. Davalı mezkur borcunu, 27.2.1998 tarihinden itibaren %17.50 nispetindeki faizi ile birl-ikte her yılın Mart, Haziran, Eylül ve Aralık ayları sonunda ana paraya eklenecek şekilde ilk talepte ödeyecek, yapılan ödemeler öncelikle faizlere mahsup edilecekti.

Davalı No.2 mezkûr Borç Senedi ve İpotek Senedini kefil sıfatıyla imzaladı.

Davalı No.-1'in aynı dönemde, Kıbrıs Endüstri Bankası nezdinde 40256 No.lu sterlin cari hesabı vardı ve bu hesaptan çalışıyordu (Emare No.4).

Davalı No.1, 2.3.1998 tarihli yazı ile, Bankanın Ergüven Tavukçuluk Ltd.in 1892 No.lu hesabına, 40256 No.lu cari hesaptan n-akit transfer yapmasına izin ve yetki verdi(Emare No.3).

Banka hesap ekstrelerini alıp inceleyen, kontrol eden itiraz etmeyen ve Kıbrıs Endüstri Bankası Ltd. ile çalışmaya devam eden Davalı No.1, hesaplardaki işlemleri kabul etti.

Davalı No.1'in yazıl-ı talimatı ile yapılan havale işlemleri geçerli ve Davalı No.1'i bağlayıcı banka işlemleridir.

Davalı No.1'in, Kıbrıs Endüstri Bankası Ltd. nezdinde bulunan 8548,8749,9007 ve 8640 No.lu 4 adet mevduat hesabının varlığı ispatlanırken, 8563 No.lu mevduatın- varlığı ispatlanamadı.

Davalı No.1'e ait mevduat hesaplarının başka borçlara tahsis edildiği ispatlanamadı.

Davalı No.1'in mevduatlara dayalı talebi, Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 3(ç) maddesine göre 6 yıl içerisinde yapılmadığından zamanaşımına uğra-dı.

Alt Mahkeme, yukarıdaki olgular ışığında Davacı lehine Davalılar aleyhine, başlangıçta belirttiğimiz gibi hüküm verirken, Davalı No.1 ve 2'nin mukabil taleplerini ise reddetti.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Alt Mahkemenin hükmüne karşı istinaf dosyalayan Dava-lı No.1 ve 2'nin istinaf ihbarnamesinde 3 istinaf sebebi olmasına rağmen, Davalılar Avukatı, 2 istinaf sebebi üzerinde durdu. İstinaf ihbarnamesinde gerekçeleri ile birlikte yer alan bu istinaf sebeplerinin ana başlığı şöyledir:

Muhterem Bidayet Mahkemesi-, işbu istinafa konu 31.5.2011 tarihli kararında, Davalılar tarafından dosyalanan Mukabil Talep Takriri gereğince hüküm ve/veya emir vermemekle ve/veya Davalıların Mukabil Talep Takririndeki taleplerini reddetmekle hata etmiştir.
Muhterem Bidayet Mahkemes-i, Davacı lehine ve Davalılar aleyhine işbu istinafa konu kararındaki meblağ ve/veya faiz ve/veya ipotekli malların aleni müzayede yoluyla satışı yönünde emir ve/veya hüküm vermekle hata etmiştir.

Davacı ise Alt Mahkemenin hükmüne karşı mukabil istinaf- dosyalayarak, Alt Mahkemenin, Davalı No.1'in mevduatlarına faiz ödenmesi gerektiği ile ilgili bulgusunun hatalı olduğunu ileri sürmüştür. Davacının mukabil istinaf sebebini tek başlık altında inceleyeceğiz.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI

Davalı No.1- ve 2 Avukatı istinaftaki hitabında, özetle: Alt Mahkemenin Davalı No.1'e ait 5 adet mevduat hesabı olmasına rağmen 4'ünün ispat edildiği bulgusuna varmakla hata ettiğini, layihalarda zamanaşımı iddiası yapılmamasına rağmen mevduat ile ilgili taleplerinin -zamanaşımına uğradığı bulgusu yapılmasının hatalı olduğunu, varlığı ispatlanan mevduat hesaplarındaki paranın faizleri ile birlikte Davalı No.1'e ödenmesi gerektiğini, Davacının taleplerinin haksız olduğunu, limit aşımı yetkisi verilmemesine rağmen limit a-şımına gidildiğini, emare borç senedi karşılığında nakit para ödenmediğini, Davacının hukuken kabul edilmemesi gereken şahadet ibraz ettiğini, Alt Mahkemenin bu şahadeti dikkate alarak davanın ispatlandığı bulgusu yapmakla hata ettiğini, mevcut gerçekler ı-şığında istinaflarının kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.

Davacı Avukatı ise hitabında, özetle: Davalıların, emare borç senedi, hesap özeti ve ipotek takrirnamelerini imzalamış olduklarını, bunu duruşmada kabul ettiklerini, Davacının davasını ispat ett-iğine ilişkin bulguda hata olmadığını, Alt Mahkemenin zamanaşımı bulgusunda hata yapıp yapmadığını Yargıtayın belirleyeceğini, bu konuda takdiri mahkemeye bıraktığını, mevduatlardan 8563 No.lu hesabın Davalı No.1'in borcuna mahsup edildiğini, Bankanın bunu- yapma hakkı olduğunu, Alt Mahkemenin, hesap cüzdanlarındaki paranın hesap cüzdanlarındaki faiz üzerinden ödenmesi bulgusunun hatalı olduğunu, Bankanın 2002 yılında TMSF'ye devredildiğini, Davalı No.1'in mevduatını 2008 yılında aleyhine dava açılması ile t-alep ettiğini ve mevduatlardaki faizin uygulanabilir olmadığını iddia ederek, istinafın reddini talep etmiştir.

İNCELEME:

İstinaf sebepleri başlığı altında istinaf sebeplerini izah ederken Davalının istinaf sebeplerini iki başlık altında, Davacının mu-kabil istinaf sebebini ise tek başlık altında inceleyeceğimizi belirtmiştik.

Bu istinaftaki olguları dikkate aldığımızda, taraflar arasındaki ihtilafa bağlı olarak, banka - müşteri ilişkisi, borç senedi, cari hesap ve mevduat hesaplarının nitelik ve hu-kuki anlamlarının incelenmesi gerekeceğinden, istinaf sebeblerini tek başlık altında ele almayı uygun gördük. Buna göre:

Muhterem Alt Mahkeme, Davalılar aleyhine hüküm vermek ve mukabil talebi reddetmekle hata etti.

Tarafların iddialarını bütünsellik i-çerisinde inceleyebilmek için, öncelikle, Alt Mahkemenin Davalıların mukabil talebini reddetme sebebi olan zamanaşımı bulgusunu incelemeyi gerekli gördük.

Alt Mahkeme, kararında, zamanaşımı ile ilgili olarak şöyle demiştir:

"Davacı davasını Aralık 2-007'de dosyalamış, Davalı No.1
ve/veya Davalılar mukabil talep takririni ise, 23 Mayıs 2008'de dosyalamışlardır. Mukabil talep takririnde talep edilen mevduatların hesap tarihleri ve faiz talep edilen tarihler yukarıda belirtildiği gibi en geç Haziran 20-00 ayına tekabül etmektedir.

Mukabil talep ayrı bir dava sebebi olduğu cihetle zamanaşımı süresi hesaplanırken mukabil talep ile ilgili layihanın dosyalandığı tarih hesaplamada dikkate alınması gerekmektedir.

Buna göre mukabil talep takriri ile ilgili -tarihler dikkate alındığında dava sebebi doğduktan takriben 8 yıldan kısa bir süre önce açılmıştır. Davalılar dava açmak için kendilerine yasanın tanıdığı süreyi geçirmişler, talepleri zamanaşımına uğramıştır"(Mavi 111).

Alt Mahkeme, kararında, zamanaşı-mının başlama tarihi ve başlama tarihi ile ilgili olguların esasa ilişkin olgular olduğunu ve layihalarda yer alması gerektiğini kabul etmesine rağmen, Davalılar, zamanaşımının hesaplanan tarihten itibaren başlamadığını veya daha ileri bir tarihten başlama-sı gerektiğini iddia etmediklerinden, mevduat taleplerinin zamanaşımına uğradığı sonucuna varmıştır(Mavi 112).

Dava layihalarında zamanaşımı iddiasının yer almadığı taraflarca kabul edilmektedir.

Zamanaşımının ne olduğu ayrıntılı olarak Yargıtay/Hukuk -24/2011 (D.5/2012) sayılı Yargıtay kararında anlatılmış ve Anayasa Mahkemesinin 13/77 sayılı kararından atıfla şöyle denmiştir:

"Hukuk davalarında davalı, davacının hakkının süre aşımı
nedeniyle düştüğünü müdafaasını ileri sürmediği hallerde davacı dav-alı aleyhine hüküm alabilir. Mahkemeler bu gibi davalarda süre aşımını resen nazarı itibara almazlar."

Görülebileceği gibi zamanaşımının dikkate alınabilmesi için, karşı tarafın talebinin zamanaşımına uğradığını ileri süren tarafın bunu müdafaasında açı-kça ileri sürmesi gerekmektedir. Layihalarda ihtilâf konusu yapılmayan zamanaşımı iddiasını, mahkeme, hak düşürücü süre gibi resen dikkate alıp değerlendiremez.

Zamanaşımının müdafaa takririnde ileri sürüldüğü hallerde ise, bu iddiayı bertaraf etmek istey-en tarafın, talebinin zamanaşımına uğramadığını ileri sürmesi gerektiği Yargıtay/Hukuk 65/2009 D.31/2012'de açıkça belirtilmiştir. Konu kararda şöyle denmiştir:

"Zamanaşımı müdafaasını ortadan kaldırmak isteyen tarafın
buna spesifik olarak layihasında -yer vermesi gerekir. Talebinin zamanaşımına tabi olmadığına talep takririnde yer verilmediği takdirde, müdafaa takririnde dava konusunun zamanaşımına uğradığı müdafaası yapılması halinde, Davacının müdafaaya cevap layihasında açık bir şekilde talebinin zam-anaşımına tabi olmadığını belirtmesi gerekir"(sayfa 8).

Alt Mahkeme, kararında, Yargıtay/Hukuk 65/2009 D.31/2002'de ifade edilen prensibi Bullen and Leake Jacobs Precendents of Pleadings adlı eserinin 12. baskı sayfa 193'ten iktibasla, Davalıların mev-duat ile ilgili mukabil taleplerinin zamanaşımına uğramadığını iddia etmedikleri nedeniyle, mukabil talep takririndeki taleplerinin zamanaşımına uğradığı sonucuna ulaşmıştır.

Herşeyden önce, Davalıların mukabil talebinin zamanaşımı müdafaası bakımından k-usurlu olduğu sonucuna ulaşabilmek için Davacının, Davalıların mukabil taleplerine karşı zamanaşımı defini ileri sürmesi gerekmektedir. Davacı, Davalılar No.1 ve 2'nin mukabil taleplerine karşı zamanaşımı iddiasını müdafaa olarak ileri sürmediğinden, Daval-ıların mukabil talebe müdafaada kendi taleplerinin zamanaşımına uğramadığı veya belirtilen tarihte uğramadığı iddiasını yapmalarına gerek yoktu. Mevcut gerçekler ışığında, Alt Mahkeme, layihalarda ihtilaf konusu yapılmamış zamanaşımı konusunu hitaplardaki -beyanlar tahtında ele alıp incelemek ve Davalılar No.1 ve No.2'nin mukabil taleplerinin zamanaşımına uğradığı bulgusunu yaparak, mukabil talebi ret ve iptal etmekle hata etmiştir.

Alt Mahkemenin zamanaşımı nedeniyle Davalıların mukabil davasını reddetmes-inin hatalı olduğu sonucuna ulaştıktan sonra dava ve mukabil davadaki iddia ve talepleri birlikte değerlendireceğimizden, bu safhada, müşteri-banka ilişkisi, cari hesap, hesaplara para aktarımı ve hesa