-D. 44/2013 Yargıtay/Hukuk 81/2009
(Lefkoşa Dava No: 4915/2006)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Şafak Öneri, Narin F. Şefik, Mehmet Türker.

İstinaf eden: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu c/o KKTC
Merkez Ban-kası
(Davacı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Dr. Erdoğan Mirata, Lefkoşa
(Davalı No: 6)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Ali F. Yeşilada
Aley-hine istinaf edilen namına: Avukat Kıvanç M. Riza

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Hüseyin Besimoğlu'nun 4915/2006 sayılı davada 16.10.2009 tarihinde verdiği karara karşı, Davacı tarafından yapılan istinaftır.

K A R A R

Şafak Öneri: Bu istinafta, Mahkem-enin kararını, Sayın Yargıç Narin F. Şefik okuyacaktır.

Narin F. Şefik: Huzurumuzdaki istinaf, Davalı No.6/Aleyhine İstinaf Edilen tarafından dosyalanan 11.6.2009 tarihli istida gereğince, Davalı No.6 aleyhindeki davanın, Davalı No.6'yı ilgilendirdiği ora-nda iptal edilmesi doğrultusunda Bidayet Mahkemesinin verdiği karardan kaynaklanır.

Davacı tarafından, Davalı No.6 dahil, 18 Davalı aleyhine ikame ettiği Emir 2 nizam 1 tahtındaki dava, 6.10.2006'da dosyalanmıştır. Tafsilatlı Talep Takririnin dosyalanma -tarihi ise 20.6.2007'dir.

Müstedi/Davalı No.6/Aleyhine İstinaf Edilen tarafından 11.6.2009'da dosyalanan istida ile Davalı No.6, şu şekilde talepte bulunmuştur:

"Müstedi: a) Yukarıda ünvan ve sayısı görünen
davanın, kendini ilgil-endirdiği
nisbete, (frivolous and/or
vexatious and/or embarrassing)
anlamsız ve/veya can sıkıcı
ve/veya rahatsız edici olduğu
cihetle ret ve/veya iptal edilmesi,
- veya alternatif olarak,

b) Yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen
davada ısdar edilen celpnamenin
kendine (Davalı No.6'ya) tebliğ
tarihinden itibaren ısbatı vücut
- kaydı yaptırması için tespit edilen
10 gün sürenin, aynı davada Davacı
tarafından dosyalanmış bulunan Talep
Takriri ile ilgili olarak Müstedi
Tarafından dağıtımı Lefkoşa Ka-za
Mahkemesi Mukayyitliğine de yapılan
11.1.2008 tarihli bir yazı ile ve
daha sonra da Mahkemeye dosyalanan
4.4.2008 tarihli ihbarlı istida ile
talep edilen munzam t-afsilatın
verilmesinden itibaren 30 gün
uzatılması,

c) Bu istida masrafları için gerekli
emrin isdarını talep eder."

İstidaya ekli yemin varakasında, 31.1.2000 tarihinde Kıbrıs -Hürbank Ltd.e, Ekonomi ve Maliye Bakanlığı tarafından Yönetici atandığı, 21.3.2000 tarihinde ise bankanın yönetim ve denetimi ile bankanın hisselerinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredildiği, bu durumda, dava sebebinin zaman aşımına uğradığından, Da-vacının Davalı No.6'ya karşı elde edemeyeceği bir talepte bulunmakta olduğundan, bunun Tafsilatlı Talep Takririni rahatsız edici (embarrassing) kıldığı ve davanın reddedilmesi gerektiği, ayrıca Tafsilatlı Talep Takririnde dava sebeplerinin yeterince belirl-enmediği, Davalı No.6 ile ilgili herhangi bir somut iddia ileri sürülmediği, dolayısıyla Tafsilatlı Talep Takririnde Davalı No.6 ile ilgili dava sebebi görülmediği ileri sürülmüştür.

İstidada, Davalıların, 3. şahıs prosedürünü kullanma ihtiyaçları doğabi-leceği, bu prosedürün ispat-ı vücut kaydı aşamasında başlatılması gerektiği, Tafsilatlı Talep Takririnde yeterince ayrıntı bulunmadığından, Davalı No.6'nın bu prosedürü başlatamadığı, ispat-ı vücut kaydı yaptıktan sonra Davacı tarafından munzam tafsilat ve-rilmesi halinde, o aşamada 3. şahıs prosedürünün kullanma imkanı bulunamayacağı belirtilirken, bu nedenle ispat-ı vücut kaydı yapılmasında gerekli olan sürenin uzatılması talebi de yer almaktadır.

3. şahıs prosedürü ile ilgili Hukuk Muhakemeleri Usul Tüz-üğü'ne, 30.9.2011 tarihinde AE 522/11 ile yapılan tadilat neticesinde, 3. şahıs prosedürü, müdafaa takriri dosyalanma safhasına kadar başlatılabilmektedir. Bu nedenle, Müstedi/Aleyhine İstinaf Edilen, istidadaki 2. talebinde, talep ettiği şekilde ispat-ı v-ücut dosyalama safhasında, 3. şahıs prosedürünü başlatma gereksinimi olmadığından, bu talebin incelenmesine gerek kalmamıştır.

Davacı/Müstedaaleyh/İstinaf Eden, Davalı No.6/Müstedinin istidasına itiraz ihbarnamesi dosyalamış ve itiraz ihbarnamesine ekli y-emin varakasında zaman aşımı süresinin dolmadığını, gerekli tafsilatın davada verildiğini ileri sürerek, istidanın reddini talep etmiştir.

İstidayı dinleyen Bidayet Mahkemesi, Hukuk Muhakemeleri Usul Tüzüğü Emir 19 nizam 26 altında, zaman aşımı iddiası n-eticesinde Davacının, Davalı No.6 ile ilgili iddialarının gereksiz olduğuna ve/veya skandal niteliğini taşıdığına ve/veya davayı etkilediğine ve/veya zora koyduğuna karar verip, Müstedi/Davalı No.6'nın bu iddiasını reddetmiştir.

Bidayet Mahkemesi, Hukuk -Muhakemeleri Usul Tüzüğü Emir 27 nizam 3'ü, Emir 1B nizam 3 ile birlikte tezekkür ettikten sonra, zaman aşımı iddiasının Emir 27 nizam 3 altında layihalar tamamlanmadan ele alınabileceğine karar vermiş, Kıbrıs Hürbank Lt.'e 31.1.2000 tarihinde Ekonomi ve M-aliye Bakanlığı tarafından yönetici atandığına, bilahare 21.3.2000 tarihinde bankanın yönetim ve denetimi ve hisselerinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmesine karar verildiğine, dava sebeplerinin, davanın ikame edildiği tarihten önceki 5 ve/veya- 6 sene zarfında zuhur etmediği nedeniyle davanın zaman aşımına uğradığına, Talep Takririnde Davalı No.6 ile ilgili talepler hakkında ayrıntı ve tafsilat verilmediğine, Davalı No. 6 ile ilgili taleplerin izahatının yapılmadığına, davanın Davalı No.6'nın mü-dafaa yapmasını gerektirecek makul sebepler ortaya koymadığına, yargılama sürecinin kötüye kullanıldığına ve yargılamanın adil bir biçimde çözümlenmesine engel oluşturduğuna bulgu yapmış ve Davalı No.6 aleyhindeki davanın iptal edilmesine emir vermiştir. B-idayet Mahkemesinin bulgusu aynen şöyledir:

"Yukarıdaki gerçekler ışığında davanın Fasıl 15
madde 5 ve Fasıl 148 madde 68 ve tahtında yasanın
öngördüğü sürelerden sonra ikame edildiği,
Davacının talep takririnde Davalı 6 ile ilgili
talepleri hakkında- ayrıntı ve tafsilat vermediği
Davalı 6 ile ilgili taleplerinin izahatının
yapılmadığı, davanın Davalı 6'nın müdafaa yapmasını
gerektirecek makul sebepler ortaya koymadığı, bu
nedenle yargılama sürecinin kötüye kullanıldığı ve
yargılamanın adil bir bi-çimde çözümlenmesine engel
oluşturduğu konusunda bulguya varırım. Bu bulgum
ışığında Davacının dava layihasının dava ikame etmek
veya müdafaa yapmak için makul sebepler ortaya
koymadığı, ve Layihanın yargılama sürecini kötüye
kullandığı ve yargıla-manın adil bir biçimde
çözümlenmesine engel oluşturduğu, nedeniyle
Davalı 6 aleyhindeki davanın Davalı 6'yı ilgilen-
dirdiği oranda iptal edilmesine karar veririm."

İstinaf Eden/Davacı/Müstedaaleyh, Bidayet Mahkemesinin bu kararından 5- istinaf sebebi ile istinaf etmiş olmasına rağmen, istinafın dinlenme aşamasında, istinafını tek başlık altında toplamıştır.

"Strike out istidasını kabul ederek, davayı iptal etmekle Bidayet Mahkemesi hata yaptı."

Bidayet Mahkemesi, Davacının D-avalı No.6 aleyhindeki davasının zaman aşımına uğradığını ve Davacının Tafsilatlı Talep Takririnde, Davalı No.6'nın müdafaa yapmasını gerektirecek makul sebep ortaya koymadığını kabul ederek, Davacının, Davalı No.6 aleyhindeki davasını ret ve iptal etmişti-r.

Emir 27 nizam 3, açıkça, makul bir dava sebebi içermeyen bir layihanın iptal edilebileceğini ifade eder. Hukuk Muhakemeleri Usul Tüzüğü'nün tadil edilmesine kadar, bu maddenin yorumu, bu nizam altında, bir layiha ile ilgili iptal emrinin tüm layihal-arın dosyaya girmesinden sonra yapılacak bir istida neticesinde verileceği ve zaman aşımı gibi bir iddianın, Hukuk Muhakemeleri Usul Tüzüğü Emir 27 nizam 3 altında değil, Emir 27 nizam 1 altında ileri sürülmesi gerektiği doğrultusundaydı.

Bidayet Mahkeme-sinin de kabul ettiği gibi, Emir 1B nizam 3, açıkça mahkemeye, resen veya müracaat üzerine, "dava ikame etmek için makul sebep ortaya koymayan" layihayı, layihanın dosyalanmasından itibaren iptal etme yetkisi vermektedir. Bidayet Mahkemesi huzurundaki ist-ida, Emir 1B nizam 3'e istinad ettirilmiş olmamakla birlikte, Bidayet Mahkemesi, Emir 27 nizam 3'ün, Hukuk Muhakemeleri Usul Tüzüğü tadil edildikten sonra, daha geniş yorumlanması gerektiği ve layihalar tamamlanmadan, bir layihanın dava ikame etmek için ma-kul sebep ortaya koyup koymadığına bakılabileceğini kabul etmiştir. Bidayet Mahkemesi, Emir 27 nizam 3'ü, Emir 1B nizam 3 ışığında, bu şekilde yorumlamakla hata yapmış değildir. Emir 27 nizam 3'ün okunuşundan, layihaların tamamlanması gerektiği anlamı çıkm-amakla birlikte, Emir 27'nin başlığı, bu emrin layihaların tamamlanmasından sonra verilebileceğini göstermektedir. Hukuk Muhakemeleri Usul Tüzüğü'nün tadilatından sonra bu gereksinim kalmamıştır.

Bu durumda ilk olarak, Bidayet Mahkemesinin, Davacının Da-valı No.6 aleyhindeki davasının zaman aşımına uğraması nedeniyle, Davalı No.6'yı ilgilendirdiği oranda Davacının davasını reddi neticesinde, Bidayet Mahkemesinin, Davacının talebinin zaman aşımına uğradığı bulgusu incelenmelidir.

Zaman aşımı iddiası, Fas-ıl 15 madde 5 ve Fasıl 148 madde 68'e dayandırılmıştır. Fasıl 15 madde 5'e göre, Fasıl 15'de sürelerle ilgili farklı ifade edilmedikçe, zaman aşımı süresi, dava sebebinin doğduğu tarihten itibaren 6 yılın dolduğu süre kadardır. Fasıl 148 Haksız Filler Yasa-sı madde 68 altında ise, bu süre 5 yıldır.

Huzurumuzdaki istinafa konu dava dosyasındaki dava sebebinin ne olduğuna bakıldığı zaman, Davacının Davalılar aleyhindeki dava sebebinin, Tafsilatlı Talep Takririnin 7 ve 8. paragraflarında yer aldığı görülür. B-u paragraflar aynen şöyledir:

"7- Kıbrıs Hürbank Ltd'in yönetim ve denetimi
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredildikten
sonra Fon, Kıbrıs Hürbank Ltd'deki tüm mevduatları
ödemek zorunda kaldı ve ödedi. Mudilerin Kıbrıs
- Hürbank Ltd. nezdinde bulunan Tasarruf Mevduatları
13.737.629.- YTL (On Üç Milyon Yedi Yüz Otuz Yedi
Bin Altı Yüz Yirmi Dokuz Yeni Türk Lirası) idi ve
Davacı tüm tasarruf mevduatlarını ödedi.
8- Davacı ödemek zo-runda kaldığı bu meblağlar
tutarında zarara düçar oldu ve Davacı Kıbrıs
Hürbank Ltd'in Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna
devredilmesine neden olan Davalılardan işbu
meblağları talep etmekte olup Davalıların bu
- meblağları ödemek ve/veya tazmin etmekle yükümlü
olduklarını iddia eder."

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun mevduatları ödediği tarihin 5.11.2004 olduğu, İstinaf Eden tarafından dosyalanan istina