-D.45/2013 Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk 75/2008 ve 76/2008
(Lefkoşa Dava No:598/1992)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Şafak Öneri, Hüseyin Besimoğlu, Mehmet Türker.

Yargıtay/Hukuk :75/2008
(Lefkoşa -Dava No: 598/1992)

İstinaf eden: Kıbrıs Endüstri Bankası Ltd., Lefkoşa
(Davalı)

-ile-

Aleyhine istinaf edilen: Türkiye İthalat ve İhracat
Bankası A.Ş (Impexbank) İstanbul-
Türkiye.
-(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Ali F. Yeşilada
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Tahir Seroydaş

Yargıtay/Hukuk 76/2008
(Lefkoşa Dava No: 598/1992)

İstinaf eden: Türkiye İthalat ve İhracat Bankası A.-Ş
(Impexbank) İstanbul-Türkiye
(Davacı)

-ile-

Aleyhine istinaf edilen: Kıbrıs Endüstri Bankası Ltd.,
Lefkoşa.
(Davalı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Tahir -Seroydaş
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Ali F. Yeşilada

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Narin F. Şefik ve Yargıç Talat Usar'ın 598/1992 sayılı davada 11.7.2008 tarihinde verdiği karara karşı Davacı ve Davalı tarafından yapılan istinaflardır.

- -------------

K A R A R

Şafak Öneri: İşbu istinafta, Mahkemenin hükmünü, sayın Yargıç Hüseyin Besimoğlu okuyacaktır.

Hüseyin Besimoğlu: Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde, Davalı aleyhine, 598/1992 sayılı davayı ikame etmiş ve- özetle, Davalı Bankada 26.12.1990 tarihi itibarıyla %7.75 faiz taşıyan 650,000 ABD doları mevduatı bulunduğunu, bu hususu, Davalının mali müşaviri Erdal & Co. Mali Müşavirlik Firmasının, Davacıya gönderdiği bir yazı ile teyit ettiğini, Davalı Bankanın Da-vacıya vermiş olduğu 19.12.1990 tarihli kontragaranti mektubu ile Davacının, Türkiye İş Bankası İstanbul Şişli Şubesine gerekli garantiyi vermek suretiyle tesis etmiş olduğu, 2,000,000 sterlin teminatın nakte dönüştürmek suretiyle kullandığını, Türkiye İş -Bankasının, 2,000,000 sterlini faizleri ile birlikte Davacıdan tahsil ettiğini veya Davacıyı borçlandırdığını, Davalı Bankanın, Davacı Bankaya karşı doğmuş tazmin yükümlülüğü nedeniyle, Davalının, bu miktar için Davacı adına, Davalı Bankada mevduat hesabı -açtığını, hesabın açılmasına ilişkin olarak Davalı Banka, Davacı Bankanın mali müşavirine 27.12.1990, 20.12.1991 ve 20.1.1991 tarihli yazıları göndermek suretiyle bu hususun teyit edildiğini, Davalının, tüm taleplere rağmen, bu mevduata konu parayı, Davacı- Bankaya ödenmediğini ileri sürmüş, Davacı lehine ve Davalı aleyhine aşağıdaki talepte bulunmuştur.

"Yukarıda mezkur gerçek ve nedenlerden dolayı Davacı işbu
davası ile şunları talep etmektedir.
Davacının, Davalı Bankada 26.12.1990 tarihinden beri %7-.75 faiz taşıyan USD$ 650.000(altı yüz elli bin Amerikan Dolarlık) bir mevduatı mevcut olduğuna dair bir Mahkeme ilamı, ve
Davacı lehine ve Davalı aleyhine USD $ 650.000(altı yüz elli bin Amerikan Doları) için 26.12.1990 tarihinden itibaren %7.75 faiz ile -birlikte hüküm,
Davacının Davalı Bankada 19.6.1991 tarihinden beri %13.4375 faiz taşıyan STG.2.005,226 (iki milyon beş bin iki yüz yirmi altı) sterlinlik bir mevduatı mevcut olduğuna dair bir Mahkeme ilamı, ve
Davacı lehine ve Davalı aleyhine STG 2,005,22-6 (iki milyon beş bin iki yüz yirmi altı) sterlin için 19.6.1991 tarihinden itibaren %13.4375 faizi ile birlikte hüküm, ve
Mahkemenin uygun göreceği başka herhangi bir hüküm ve/veya emir ve/veya çare, ve
İşbu dava masraflarını"

Davalı, müdafaa ve mukab-il talep layihasında, Davacının Davalı Bankada 650.000 ABD doları ve 2,000,000 sterlin mevduat hesabı bulunmadığını, Davacı Banka ile Davalı Bankanın esas hissedar ve yetkilisinin Asil Nadir olduğunu, takriben Aralık 1990 ayı içinde Asil Nadir'in, Davacı B-ankadaki hisselerini, M.R.Karamehmet ve Eliyeşil ailelerine satmak üzere Karamehmet ailesini temsilen M.R.Karamehmet ve Eliyeşil ailesini temsilen de Bülent Şemiler ile bir sözleşme yaptığını, bu satış sözleşmesine binaen, Asil Nadir'in verdiğe direktife u-ygun olarak, Davalı Banka namına Türk Bankası Ltd.in İstanbul Şubesine 650,000 ABD dolarlık bir ödemenin yapılmasının sağlandığını, bu paranın Karamehmet veya Eliyeşil aileleri tarafından ödenmesi gerektiği halde, Davacı Banka tarafından ödendiğini, ancak -Bülent Şemiler'in girişimi ile Davalı Banka adına Fahri Tunalıer ve Taner Ataer tarafından Davacıya gönderilen yazılar ile Davacının, Davalı Bankada 650,000 ABD doları ve 2,000,000 sterlin mevduatı olduğuna dair belge verilmesinin sağlandığını, bu kişileri-n böyle bir belge verme yetkilerinin olmadığını, 650,000 ABD dolarlık belgenin hile ile elde edildiğini, Aralık 1990 ayında Asil Nadir'in, özel sebeplerden dolayı, İngiltere'de kullanmak üzere, 2,000,000 sterline ihtiyacı olduğunu, Davacının, Davalının kon-tragarantisi ile Türkiye İş Bankasından temin edilen para ile İngiltere'de, Davalı Bankanın, Davacıya kontragaranti için 19.12.1990 tarihli yazıyı verdiğini 2,000,000 stg.nin İngiltere'de bulunan Servet Talat Erboy'a gönderildiğini, bu şahsın daha sonra bu- parayı Gülten Ahmet'e temlik ettiğini, daha sonra Gülten Ahmet'in Vizards Firmasına verdiği talimat ile 2,000,000 sterlinin Pannone March Pearson'a havale edildiğini, bu şekilde bu paranın el değiştirdiğini, Davacının Davalı Bankada herhangi bir mevduat o-lmadığını ileri sürmüş ve davanın iptalini ve mukabil talep yoluyla davacı aleyhine aşağıdaki şekilde talepte bulunmuştur:

"Davalı Müdafaa Takririnin 1-21 paragraflarını teker teker
tekrarlar ve aşağıdakilerini Davacı ve/veya Bülent
Şemile-r aleyhine talep eder.

19.12.1990 tarihli kontragarantinin yukarıda bahsolunan nedenlerden dolayı geçersiz ve batıl olduğuna dair bir beyan veya hüküm.
29.1.1991 tarihli Davalının Davacının acentesi ve/veya muhasibi olduğu iddiası olunan şahsa gönderilen- ve 650,000 Amerikan Dolarının ve 2,005,226 sterlin mevduat olarak yatırıldığını beyan eden yazının yukarıda bahsolunan nedenlerden dolayı geçersiz ve/veya batıl olduğuna dair beyan ve/veya hüküm.
Dolar ve sterlin konusu hakkında Davalı bankanın mali müşav-iri olan Erdal & Co.nun Davacı bankaya herhangi bir yazı göndermediği ve/veya iddia edildiği gibi herhangi bir yazı gönderildi ise böyle bir yazının geçersiz olduğuna dair bir beyan ve/veya hüküm.
27.12.1990 ve 20.12.1991 tarihli yazı veya belgelerin yukar-ıdaki nedenlerden dolayı geçersiz ve/veya batıl olduğuna dair beyan veya hüküm.
Davacının Davalı bankaya 650,000 Dolar ve 2,005,226 sterlin veya başka herhangi bir miktar mevduat yatırmadığına dair bir beyan.
Davacının Davalıdan 650,000 dolar ve 2,005,226- sterlin ve/veya başka herhangi bir miktar alacağı olmadığı hususunda bir beyan.
Davalının aleyhine talep edildiği gibi hüküm verilmesi halinde İngiltere'de bulunan ve Davacının kontrolü ve/veya yasal tasarrufu altında bulunan 2,000,000 sterlinin Davalıya -ödenmesi ve/veya verilmesi ve/veya Davalının kontrolüne ve/veya yasal tasarrufuna verilmesi için Davacının gereken işlemleri yapması için emir verilmesi.
Davalının aleyhine dolar ve/veya sterlin için hüküm verilmesi halinde verilecek hüküm kadar bir miktar- dolar ve sterlinin Bülent Şemiler tarafından Davalıya ödenmesi için emir veya hüküm.
Gülten Ahmet ve/veya Ali Demirağ'a verilmek veya ödenmek üzere İngiltere'de Pannone March Pearson kuruluşunun elinde ve/veya kontrolünde bulunan 2,000,000 sterlinin ve/ve-ya başka herhangi bir miktarın Gülten Ahmet'e ve/veya Ali Demirağ'a ait olmadığını Gülten Ahmet ile Ali Demirağ'ın bu 2,000,000 sterlini ve/veya herhangi bir kısmını almaya ve/veya talep etmeye hakları olmadığına dair bir beyan veya hüküm.
İ. Gülten Ahmet- ve/veya Ali Demirağ'ın 2,000,000 sterlin ve/veya herhangi bir kısmı ile ilgili Pearson kuruluşuna talimat vermeye hakları olmadığına dair bir beyan veya hüküm.
J. 2,000,000 strlin veya herhangi bir miktar sterlin için Davalı aleyhine hüküm verilmesi hal-inde aynı miktar sterlinin Gülten Ahmet ve/veya Ali Demirağ tarafından Davalıya ödenmesi için hüküm.
K. Dava masrafları.

Davanın duruşması yapılmış ve neticede Alt Mahkeme, Davacı lehine ve Davalı aleyhine 650,000 ABD doları, yasal faiz için hüküm ve mu-kabil talep gereğince, Davacının Davalı Bankada 2,005,226 sterlin mevduatı olduğuna dair gönderilen yazıların, yine 27.12.1990 ve 20.12.1991 tarihli yazıların Davalı Bankayı bağlamadığına dair ilam hükmü ile 2,005,226 sterlin ile ilgili Davacının, Davalı -Bankada mevduatı olmadığına ve Davacının, Davalıdan, 2,005.226 sterlin alacağı olmadığına dair ilam hükmü vermiştir. Davacının diğer talepleri ile Davalının mukabil talebindeki diğer taleplerini reddetmiştir.

Bu karar üzerine, Davacı, 76/08 sayılı istina-fı, Davalı ise 75/08 sayılı istinafı dosyalamıştır.
İSTİNAFA KONU OLGULAR

Davacı Türkiye'de kayıtlı bir anonim şirkettir ve bankacılıkla iştigal etmektedir. Davacı, Nisan 1994 ayında, TMSF'ye devredilmiştir. Davacının 1996 yılından itibaren tasfiye işlem-leri, iflas memurları tarafından yürütülmektedir.

Davalı KKTC'de kayıtlı bir şirket olup, bankacılıkla iştigal etmekteydi. Davalı 31.3.2002 tarihinde TMSF'ye devredilmiştir.

Asil Nadir, Davacı ve Davalı Bankanın hissedarlarından birisidir.Asi-l Nadir 15.12.1990 tarihinde İngiltere'de tutuklanmıştır.

Fahri Tunalıer ve Taner Ataer, ilgili tarihlerde, Davalı Bankanın Yönetim Kurulu Üyeleri idi.

Davalı Bankanın Yönetim Kurulu, Davacıya daha önce verilmiş bulunan 2 milyon sterlinlik banka gar-anti süresinin altı ay daha uzatıldığına dair karar almıştır. (Emare No.12)

18.12.1990, 19.12.1990, 27.12.1990, 20.12.1991, 23.12.1991, ve 29.1.1991 tarihli yazılar, Davalı adına, Fahri Tunalıer ve Taner Ataer tarafından imza edilmiştir.

Davalı -adına Fahri Tunalıer ve Taner Ataer imzalı 19.12.1990 tarihli belge, Davacıya hitaben yazılan ve Servet Talat Erboy'un talimatıyla 2,000,000 sterlinlik kat'i kontragarantisinin, Türkiye İş Bankasına hitaben Davalının sorumluluğu altında olduğu belirtilen b-ir belgedir.
(Emare No. 1)

20.12.1991 tarihli Davacı adına açılan %13,75 faiz oranlı, 2,005,226 sterlin mevduat hesabının vadesinin sona erdiği, faizin 20.12.1991 tarihine kadar Davacıya transfer edileceği, ana paranın ise 6 ay süre ile temdit edildiği -bildirilen belge, Davalı adına, Fahri Tunalıer ve Taner Ataer tarafından imza edilip gönderilmiştir. (Emare No.2)

29.1.1991 tarihli Yalım A.Ş. (Serbest Muhasebecilik Mali Müşavirlik)'e hitaben yazılan belge, Davacının, Davalı Bankadaki mevduat hesap baki-yesinin, 31.12.1990 tarihi itibarıyla 2,005.226 stg. ve 650,000 ABD doları olduğunu bildiren ve Davalı adına Fahri Tunalıer ve Taner Ataer tarafından imza edilip gönderilen bir belgedir.(Emare No.3)

Davalı adına, Fahri Tunalıer ve Taner Ataer imzalı ve 2-7.12.1990 tarihli olup, Davacıya hitap eden belge, 19.12.1990 tarihli kontragarantiye dayanarak, aynı tarihte Türkiye İş Bankası aracılığı ile verilmiş olan teminat mektubunun nakte dönüştürülmesi ile Davalının tazminat yükümlülüğünü yerine getirmemesind-en dolayı, faizleri ile birlikte toplam 2,005,226 sterlinin, Davalı Bankada Davacı adına açılan mevduat hesabına alacak olarak kaydedildiği bildirilen bir belgedir.(Emare No.4)

Davacı adına Dr. Selçuk Öğrendil ve Ufuk Ünsal tarafından imza edilen ve 23.1-2.1991 tarihli olup Davalıya hitaben gönderilen belge, Davalı Bankadaki 2,005,226 sterlin mevduatın vadesinin 19.6.1992 tarihine kadar uzatılmasını ve tahakkuk eden faiz tutarı olan 144,229 sterlinin 20.12.1991 tarihli Valör ile Lloyds Bank PLc. London nez-dindeki hesaplara transfer edilmesini bildiren bir belgedir.(Emare No.6)

Türkiye İş Bankası A.Ş. Şişli Şubesi adına, Salih Kurtuluş ve Halil Eroğlu imzalı belge,18.12.1990 tarihli yazıya yanıt olarak Davacıya gönderilen ve Davacı lehine, 6 ay vadeli bir -faiz tatbik edilmek koşuluyla, 2,000,000 sterlin döviz kredisi ile, yurt dışına yönelik taleplerde kullanılmak üzere, 2,000,000 sterlinlik dövize nakit teminat mektubu kredisi açılması hususunda mutabık kalındığı bildirilen bir belgedir.(Emare No.10)

19.-12.1990 tarihli ve 815 sayılı kontragaranti ışığında, Türkiye İş Bankasından, 2,000,000 sterlinlik teminat mektubu verilmesini talep eden belge, Davacı tarafından imza edilmiştir.(Emare No.11)

Fahri Tunalıer ve Taner Ataer imzalı emare yazılar dışında, -Davalı Bankada, Davacının, 2,000,000 sterlin ve 650,000 ABD doları mevduatı olduğunu gösteren belge sunulmamıştır.

Davalı Bankanın muhasebe kayıtlarında, Davacıya ait 2,000,000 sterlin ve 650,000 ABD doları mevduat olduğuna dair kayıt tespit edilmemişti-r.

Davalının, Davacıya göndermiş olduğu emare yazıların içeriğinde, Davalı Bankada, Davacının mevduat hesabı olduğunu gösteren herhangi bir kayıt veya hesap numarası veya mevduat olduğunu gösteren bir kayıt yoktur.

Davalı Bankanın kontragarantisi i-le Türkiye iş Bankasının düzenlediği teminat mektubuna konu paranın, İngiltere'ye havale edildiği veya gönderildiği, Türkiye İş Bankasının Davacıdan 2,000,000 sterlini tahsil ettiği veya Davacının bu miktarı İş Bankasına ödediğine dair bir belge sunulmamış-tır.

Davacı mevduat talebi ile ilgili iddialarını Emare No.1,2,3,4,5,6,7,10,11. yazılar ile Emare No.8 ve 9., 3.12.2007 tarihli belgelere dayandırmıştır.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Yargıtay/Hukuk 76/2008 sayılı istinafta, İstinaf Eden, Davacı, 8 istina-f sebebi ileri sürmüş olmakla birlikte, istinaf duruşmasındaki argümanlarını dikkate alarak, istinaf sebeplerini tek başlık altında özetleriz:

"Alt Mahkeme, Davacı Bankanın, Davalı Bankada, 2,000,000 sterlin mevduatı olduğu konusundaki şahadete itibar et-meyip, Davacının Davalı Bankada 2,000,000 sterlin mevduatı olmadığı ve Fahri Tunalıer ile Taner Ataer'in, Davalı adına yazdıkları ve Davacının Davalı Bankada 2,000,000 sterlin mevduatı olduğu yönündeki yazılarının yetkisiz olarak yazıldığı bulgularını ya-pıp, bu bulgular ışığında Davacı lehine ve Davalı aleyhine 2,000,000 stg. için hüküm vermemekle hatalıdır."

Yargıtay/Hukuk 75/2008 sayılı istinafta, İstinaf Eden/ Davalı, 4 istinaf sebebi ileri sürmüş olmakla birlikte, istinaf duruşmasındaki argümanlar-ını dikkate alarak, istinaf sebeplerini tek başlık altında özetleriz:

"Alt Mahkemenin, Davacının, Davalı Bankada, 650,000 ABD doları mevduatı olduğuna bulgu yapması ve bu bulgu ışığında Davalı aleyhine 650,000 ABD doları için hüküm vermesi hatalıdır.''

-Her iki istinaf birleştirilmek suretiyle dinlenmiştir.

İNCELEME

76/2008 sayılı istinafa konu istinaf sebebinin incelenmesi:

"Alt Mahkeme, Davacı Bankanın, Davalı Bankada, 2,000,000 sterlin mevduatı olduğu konusundaki şahadete itibar etmeyip Davacının -Davalı Bankada 2,000,000 sterlin mevduatı olmadığı ve Fahri Tunalıer ile Taner Ataer'in, Davalı adına yazdıkları ve Davacının Davalı Bankada 2,000,000 sterlin mevduatı olduğu yönündeki yazılarının yetkisiz olarak yazıldığı bulgularını yapıp, bu bulgular -ışığında Davacı lehine ve Davalı aleyhine 2,000,000 stg için hüküm vermemekle hatalıdır."

İstinaf Eden/Davacı, Davalının kontragarantisi ve Davacının talebi üzerine Türkiye İş Bankası Şisli Şubesinin düzenlemiş olduğu 2,000,000 sterlinlik teminat mektu-bunun paraya çevrilip İngiltere'de ödendiğini, Türkiye İş Bankasının bu meblağın ödenmesini istediğini, Davacının bu parayı İş Bankasına ödediğini, Davalının kontragarantisi nedeniyle Davacının paranın tahsili için Davalıya müracaat ettiğini, Davalının pa-rayı ödeyecek mali imkanı haiz olmadığından, bu paranın Davalı Bankada mevduat olarak yapılmasını talep ettiğini, Davalının bu hususu kabul etttiğini, Davacı adına 2,000,000 sterlinlik bir mevduat hesabı açtığını, müteaddit kez yapılan taleplere rağmen bu -mevduat ödenmediğinden, mevduatın tahsili için bu davayı açtığını ileri sürmektedir.

İstinaf Eden/Davacı, 2,000,000 sterlin tutarındaki mevduatı ile ilgili talebini, Talep Takririnin 5 ve 6. paragrafında aşağıdaki şekilde ifade etmektedir:

(Para 5)"-Davalı Bankanın Davacı Bankaya vermiş olduğu 19.12.1990 tarihli kontra garanti mektubuna dayanarak, Davacı Bankanın Türkiye İş Bankası İstanbul Şişli Şubesine gerekli garantiyi vermek suretiyle tesis ettirmiş olduğu £ 2,000,000(iki milyon) sterlinlik temin-at nakte dönüştürülerek kullanıldığı nedeniyle, adı geçen İş Bankası Şubesi mezkur £ 2,000,000(iki milyon) sterlini faizleri ile birlikte Davacı Bankadan tahsil etmiş ve/veya Davacı Bankayı borçlandırmıştır. Davacı yukarıda mezkur 19.12.1990 tarihli Kontra- Garanti mektubunun tüm muhteviyatına mana ve yasal değerine davanın duruşmasında temas edecektir.

(para 6)Davacı Bankanın talebi üzerine, Davalı Banka yukarıda zikredildiği şekilde Davacı Banka'ya karşı doğmuş tazmin yükümlülüğüne karşılık Davacı Ba