-D.23/09 Yargıtay/Hukuk 73/05
(Lefkoşa Dava No: 127/02)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti:Mustafa H. Özkök,Gönül Erönen, Seyit A. Bensen.
İstinaf eden: Akfinans Bank Ltd., Lefkoşa
(Davac-ı)
-ile-

Aleyhine istinaf edilen : Sami Hikmet - Lefkoşa
(Davalı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Oktay F. Ortakları adına Av. Argun Zeka
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Güneş Menteş adına Gizem Telgrafçıoğlu.-

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Mehmet Türker'in 127/2002 sayılı davada 20.10.2005 tarihinde verdiği karara karşı Davacı tarafından yapılan istinaftır.

-------------

K A R A R

Mustafa H. Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü sayın Yargıç G-önül Erönen okuyacaktır.

Gönül Erönen: Bidayet Mahkemesi huzurundaki olgular şöyledir.:

Davacı, Davalı aleyhine açtığı bu dava ile Şirketler Mukayyitliği nezdinde kayıtlı limited bir şirket olup Bankacılık işleri yapan bir tüzel kişi olduğunu, Davalının- 14.12.2000 tarihinde Davacıya başvurarak bir borç senedi tahtında 1.585 USD (Dolar) borçlandığını, bu meblağı %30 faizleri ile birlikte ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, bu borcuna karşılık DH954 plakalı aracı rehin verdiğini, ancak borcuna karşılık herh-angi bir ödeme yapmadığını, 31.12.2001 tarihi itibarı ile 2,066.48 USD(Dolar) borcu bulunduğunu, bu borç için Davacının %24.5 oranında faiz uygulamakta olduğunu, iddia ile bu meblağ ve bu meblağ üzerinden 1.1.2002 tarihinden itibaren %24.5 faiz ve rehin ol-an DH954 plakalı aracın satılması için lehine hüküm verilmesini talep etmektedir.

Davalı dosyalamış olduğu müdafaa ve mukabil talep takririnde, Davacının tüm iddia ve taleplerini genel olarak red etmekte ve 13.12.2000 tarihinde Davacı bankaya hesabına ya-tırılmak ve/veya tahsil edilmek üzere Bank Of America keşideli 5,000 USD (Dolar)tutarında bir çek yatırdığını, müteakiben ise 1,585 USD(Dolar) çekmek istemesi üzerine Davacının bu meblağı ancak bir borç senedi ve rehin senedi ile verebileceğini söyleyerek -kendisine borç senedi ve rehin senedi imzalattığını, Davacının bu meblağı yatırmış olduğu çek hesabından tahsil edeceğini taahhüt ettiğini, bu nedenle Davacıya herhangi bir borcu olmadığını iddia ederek mukabil dava tahtında ise Davacıya tahsil edilip hesa-bına yatırılmak üzere 5,000 USD (Dolarlık) bu çeki verdiğini, Davacının bu çeki hesabına alacak olarak işlemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, ancak bu taahhüdünü yerine getirmeyerek 5,000 USD (Dolar) tutarındaki bu meblağı hesabına alacak olarak işlemediğini -ve/veya herhangi bir işlem yapmadığını ve kendisini 5,000 USD (Dolar) tutarında zarar ziyana uğrattığını iddia ederek 5,000 USD (Dolar) ve bu meblağ üzerinden 1.1.2002 tarihinden tamamen tediyesine kadar %24.5 oranında faiz için Davacı aleyhine hüküm veril-mesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Davacı dosyalamış olduğu müdafaa takririne cevap ve mukabil talebe müdafaa takririnde ise, bu çekin karşılıksız olup keşidecisi tarafından kapatılmış bir hesaba ait olduğu nedeni ile tahsil edilemediğini, Davalının bu -çeki hesaba yatırmadığını yurt dışındaki bir bankaya gönderilmesi ve tahsil edilmesi için bıraktığını, çekin 27.1.2000 tarihinde taahhütlü posta ile İngiltere'ye Türkiye İş Bankası Londra şubesine gönderildiğini, ancak şubeye ulaşmadığını çekin tahsil edil-mediğini ve herhangi bir karşılığının alınmadığını, bu nedenle konu çek meblağının Davalının hesabına alacak olarak işlenmediğini ve borcuna mahsup edilmesinin mümkün olmadığını, Bank Of America'ya ait bu çekin Postada kayıp olup tahsil edilemediğini bu ne-denlerle Davalının mukabil davasındaki taleplerinin red edilmesi gerektiğini ve talep takriri gereğince lehine hüküm verilmesi gerektiğini, ileri sürmektedir.

Bidayet Mahkemesi huzurunda bulunan şahadeti değerlendirerek aşağıdaki bulgulara varmıştır.
(Mav-i74-75)
"Bu davada Davalı dava konusu 5.000 USD'lık (Dolar) Amerikan Bankasına ait çeki tahsil etmek ve bedelini kendisine ödemek üzere Davacı bankaya teslim etmiştir. Davacı banka bu çekin bedelini tahsil edip davalıya ödemek için gerekli olan dikkat ve ö-zeni göstermekle mükelleftir. Davacı banka bu çekin tahsili ve bedelinin Davalıya ödenmesi için gerekli dikkat ve özeni gösterdi mi? Davacı banka Davalı tarafından kendisine teslim edilen yabancı bir banka çekini tahsil edilmesi için taahhütlü posta yolu i-le İngilteredeki muhabir banka olan İş Bankasına göndermiştir. Halbuki Davacı banka bu çeki çok daha güvenli bir yol olan KKTC'deki İş Bankası vasıtası ile ve kurye ile gönderebilirdi. Davalının şahadetine göre Davacı banka ve/veya yetkilileri çeki KKTC'de- İş Bankasına verip İş Bankası da İngiltere'deki şubesine gönderip çekin tahsilini sağlayacaklardı. Davalının bu şahadetinin aksine huzurumda inanıp itibar edeceğim başka bir şahadet yoktur. Davacı tanığı Avni Raif Birman'ın çekin posta yolu ile gönderilec-eğini Davalının bildiği ve Davalıya bunu söyledikleri yolundaki şahadeti inanılır bir şahadet değildir. Davalıya da istintakı esnasında böyle bir iddia yapılmamıştır.Davalının bu husustaki şahadetine inanmamak için hiçbir neden yoktur. Davalının şahadeti -sırasındaki tutum ve davranışı hal ve hareketlerini çok yakından gözledim. Davalı çok doğal, gerçekçi, inanılır ve güvenilir bir tanık olarak üzerimde son derece olumlu bir izlenim bırakmıştır. Dolayısıyle Davalının inandığım şahadeti ışığında Davacı banka- daha güvenli bir tahsil yöntemi olan İş Bankası vasıtası ile ve kurye ile bu çeki tahsil etmek için Davalıdan almasına rağmen iadeli taahhütlü posta yolu ile gönderip tahsil etme yönüne giderek hiçbir güvencesi ve garantisi olmayan bu tahsilat yolunu seçm-ek suretiyle kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiş ve çekin kaybolmasına ve bedelinin tahsil edilmemesine sebep olarak Davalının çek bedelini alamamasına ve Davalının çek bedeli olan 5,000 USD (Dolar) zarar ziyana uğramasına neden olmuştur. Bu h-ususta bulguya varırım. Vardığım bu bulgu ışığında Davalı mukabil davasında başarılı olduğundan mukabil dava tahtında Davalı leyhine Davacı aleyhine 5,000 USD (Dolar) için hüküm verilmesi gerekmektedir. Davalı bu meblağın kendisine ödenmemesi nedeniyle %24-.5 faiz kaybı ve zarar ziyana düçar kaldığını iddia edip 5,000USD (Dolar= üzerinden 1.1.2002 tarihinden itibaren %24.5 faiz talep etmektedir. Davalı şahadetinde de faiz talebinde bulunmaktadır. Davacı banka tanığı da o dönemde bankanın uyguladığı faiz oran-ının yıllık %24.5 olduğunu söylemektedir. Davalının Davacıya olan borcu için Davacı lehine de bu uygulama nedeniyle %24.5 faiz hükmü verilmiştir. Davalı 5,000 USD (Dolar) zarar ziyana uğradığı gibi bu meblağı kullanmaması ve Davacıya olan borcunun (1.585 U-SD (Dolar)) ödeyememesi nedeniyle de Davacıya %24.5 faiz ödemek durumunda da kalmıştır. Dolayısıyle davalı 5,000 USD (Dolar) üzerinden %24.5 faiz kaybı ve/veya zarar ziyana da uğramıştır ve lehine %24.5 faiz için hüküm verilmesi gerekmektedir.

Netice iti-barı ile tüm yukarıda belirttiklerim ve vardığım bulgular ışığında,

Davacı lehine Davalı aleyhine 1,585 USD (Dolar)
1,585 USD (Dolar) üzerinden 14.12.2000 tarihinden tamamen tediyesine kadar yıllık %24.5 faiz için hüküm verilir.
DH 954 plaka nolu Jaguar m-arka aracın aleni müzayede yolu ile satılarak elde edilecek mablağ Davalının borcuna mahsup edilmesine hüküm verilir.

Mukabil dava tahtında,

Davalı lehine Davacı aleyhine 5,000 USD (Dolar)
5,000 USD (Dolar) üzerinden 14.12.2000 tarihinden tamamen tediyes-ine kadar yıllık %24.5 faiz için hüküm verilir."

Davacı mukabil talep uyarınca Davalı lehine verilen karardan istinaf etmiştir. Davacı lehine Davalı aleyhine verilen hüküm ile ilgili Davalı herhangi bir istinaf dosyalamamıştır.

İstinaf Eden Davacının is-tinaf sebepleri beş başlık altında olmakla beraber bunlar iki başlık altında şöyle özetlenebilir:

Bidayet Mahkemesi huzurunda bulunan tüm şahadeti yanlış değerlendirerek Davacının Davalının tahsil edilmesi amacıyla Davacıya vermiş olduğu ve karşılığı olm-ayan bir çekin tahsil yöntemini seçerken gerekli dikkat ve özeni göstermemiş olduğu ve bu nedenle Davalının zarar ziyana uğradığı yönünde bulguya varmakla ve Davalının mukabil talebi doğrultusunda hüküm vermekle hata etmiştir.

Taraflar arasında herhangi b-ir anlaşma olmamasına rağmen Muhterem Bidayet Mahkemesi yasal faiz yerine sanki taraflar o oranda sözleşmeye varmış gibi davranarak faiz için %24.5 hüküm vermekle hata etti.

İstinaf Edenin esas yakınması, çekin tahsili yönünde Davacı bankanın seçmiş oldu-ğu yöntemin hatalı veya dikkatsiz bir şekilde davranması sonucu bu çekin kaybolduğu bulgusuna varmasına ilişkindir.

Davalının, 14.12.2000 tarihli borç senedi(Emare 2) tahtında Davacıya 1585 USD ödemesiyle ilgili karar hakkında istinaf olmadığından Bidayet- Mahkemesince Davalı aleyhine verilen hükümle ilgili herhangi birşey söylemeyi uygun bulmuyoruz.

İstinaf Eden, huzurunda aksine şahadet olmamasına (Mavi 82,83,84,85,87) karşın genelde uygulanan yöntemin taahhütlü posta yoluyla olduğu ve bunun da Davalının- bilgisinde olduğunun açıkça görülmesine rağmen, Bidayet Mahkemesinin bu konuyu Davacı bankanın dikkatsizliği olarak değerlendirmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

İstinaf Eden devamla, çekin kaybolduğunun öğrenilmesi üzerine Davacı bankanın Posta Da-iresine ve Davalıya göndermiş olduğu yazıların Davalının haklarını korumak için gerekli dikkat ve özeni ve basireti gösterdiğine işaret ettiğine, bu konuda mahkemenin yanıldığını, şahadet olmadığı ve Davacı tanığına soru sorulmadığı halde, sadece Davalı ta-nığına dayanarak ve inanarak konu çekin Posta Dairesine verilmesini dikkatsizlik olarak telakki edilebilir bulgusunun hatalı olduğunu, çekin posta yoluyla gönderilmiş olması nedeniyle Fasıl 303 Posta Dairesi Yasasının 45. maddesine göre de çekin Posta Dair-esine verilmesi halinde mülkiyet ve sorumluluğun Posta Dairesi müdürüne ait olduğunu, ileri sürmüştür.

İstinaf Edene göre, Davalının çekin kayıp olmasıyla uğramış olduğunu iddia ettiği zarar ziyanın ancak çekin karşılığının ödenecek olursa sözkonusu olaca-ğını, bu meselede çekin ödenmiş olduğunu, hesabın kapanmış olduğunu, bunun aksine şahadet olmadığını, çek yerine ulaşmış olsa dahi çekin tahsil edilemeyeceği veya ödenemeyeceği hususunda şahadet olduğunu, bu nedenle bundan Davacı bankanın sorumlu tutulamay-acağını, çek bedelinin %24.5 faizle birlikte ödenmesi konusunda da şahadetin bulunmadığını belirterek Mahkemenin hatalı karar verdiğini ve mukabil davanın iptal edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Aleyhine İstinaf Edilen adına bulunan avukat ise cevaben-,
Davacı bankanın sunduğu şahadete göre iadeli taahhütlü posta ile kıymetli bir evrağın gönderilmesi yönteminin düşük maliyetli bir yöntem olduğu nedeniyle bankaların tercih ettiği bir yöntem olduğunun anlaşıldığını belirtmiştir. Çekin posta dairesine tesl-im edilmekle ve kaybolmasından ve tahsil işlemlerini yapamamalarından kendilerinin sorumlu olmadığı ile ilgili iddiaların mesnetsiz olduğunu ileri sürerek, daha büyük rakamlı çeklerin kurye ile gönderildiğine dair şahadet bulunduğunu, ancak bu çeki iadeli -taahhütlü posta ile gönderdiklerini, ve yine postada kaybolmuş olan bu çekin sigortalanmadığını ve iadeli taahhütlü postanın sigortasının da cüzi bir miktar olduğu için tahsil yönüne gitmediklerini, ancak çekin kaybolmuş olduğu esnada bankaya ait olan başk-a evraklarında olduğunu onlarla birlikte kaybolduğunu, bankaların müşterilerine karşı ve müşterilerini korumak için bir çok sorumluluklarının bulunduğunu, gerek mevzuatımızda gerekse içtihat kararlarımızda bunların belirtildiğini söyleyerek bilhassa 29/89 -sayılı Değişiklik Yasası ile değiştirilen Fasıl 262 Poliçeler Yasası 73.(2) maddesinde yer alan
"Bankalar çekle işleyecek hesap açarken, çek karnesi verirken ve bu yasa ile kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, bu işlemlerin gerekt-irdiği dikkat ve özeni göstermekle mükelleftirler."

kuralına Mahkememizin dikkatine getirmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen iddialarına devamla, bankaların müşterilerinin hak ve menfaatlerini koruyabilmek için dikkatli ve basiretli davranmak durumunda oldu-klarını ve kendilerine emaneten verilen kıymetli evrakları en iyi şekilde alarak muhafaza etmeleri ve korumaları gerektiğini belirtmiştir. Bu meselede 5000 Dolarlık bir çekin tahsil amacıyla bankaya verildiğini ancak bankanın düşük maliyeti nedeni ile "caz-ip gelen" iadeli taahhütlü posta yöntemini seçerek sigortalatma ihtiyacı dahi duymadan ve Davalıya bu çekin iadeli taahhütlü gönderileceğini bildirmeden, tüm riski göze alarak konu çekin iadeli taahhütlü olarak gönderildiğini, bu nedenle çekin kaybolmasına- bizzat bankanın sebebiyet verdiğini ileri sürmüştür. Ayrıca Davalı, banka yetkilisinin yüksek meblağlı çekleri özel kurye ile gönderdiklerini ve bu yöntemden Davalının haberdar edilmemiş olabileceği hususunun şahadetinde açıkca görüldüğünü ve böyle bir gö-nderimin daha güvenli olduğunun kabul edildiğini, Davacı bankanın bu çekin tahsili sırasında gerekli dikkat ve özeni gösteremediği nedeniyle bizzat sorumlu tutulması gerektiğini, Dava