-D. 26/09 Yargıtay/Hukuk No: 72/ 01
(Lefkoşa Dava No: 3504/99)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heye-ti: Mustafa H. Özkök, Seyit A. Bensen, Necmettin Bostancı.

İstinaf eden : İsmet Kural, Şişli - İstanbul
(Davacı)

- ile -

Aleyhine istinaf edilen : Kıbrıs Eurobank Ltd. Lefkoşa
- (Davalı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Kıvanç Rıza ve Avukat Tahir Seroydaş
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Hasan Hasipoğlu.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Şafak Öneri ve Yargıç Narin F.Şefik'i-n 3504/99 sayılı davada 2.10.2001 tarihinde verdiği karara karşı Davacı tarafından yapılan istinaftır.

---------------------------

H Ü K Ü M

Mustafa H. Özkök : Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Seyit A. Bensen okuyacaktır.
-
Seyit A. Bensen : Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Davalı aleyhine dosyaladığı 3504/99 sayılı davada özetle, Davalı banka nezdinde 500,000 Alman Marklık ve % 12 faiz nisbetli, 3 ay vadeli, 11308 numaralı bir mevduat hesabı bulunduğunu, hesabın 13.1.199-5 tarihinde başlayıp 13.4.1995 tarihinde sona erdiğini ileri sürdü. Davacı, Davalı banka nezdindeki hesabının vadesinin yeniden uzatılmamasını 7.9.1999 tarihli bir yazı ile talep ettiğini, Davalı bankanın kendisine bu hesabın 26.2.1998 tarihinde banka kayı-tlarında kapatılmış görüldüğünü bildirdiğini, kendisinin hesabın kapanması için herhangi bir talimat vermediğini ve dolayısıyle 3 ay vadeli, 11308 numaralı mevduat hesabındaki paranın Davalı tarafından kendisine ödenmediğini ileri sürerek, hesapta mevcut 5-00,000 DM ve bu meblağ üzerinden 13.1.1995 tarihinden itibaren ve her üç ayda bir hesaplanıp ana paraya eklenecek şekilde senede %12 nisbetinde faiz talep etmiştir.

Davalı dosyaladığı müdafaa takririnde, Davalı bankada 11308 numaralı bir mevduat hesabı -bulunmadığını, bu rakamın ancak Alman Markı (DM) olan hesapların kodu olduğunu, Davacıya 7.9.1999 tarihli bir yazı ile 26.2.1998'de kapatıldığı belirtilen hesabın, Davacı adına açılan 13.1.1995 tarih ve 01-11308-00280-08 sayılı DM. hesabı olduğunu, Davacın-ın Davalı Bankada bundan başka herhangi bir mevduat hesabı bulunmadığını belirterek davanın masraflarla ret ve iptal edilmesini talep etti.

Davacı Müdafaaya Cevap takririnde, dava konusu 11308 numaralı mevduat cüzdanında bulunan imzaların Davalı Bankayı- bağladığını iddia etti.

Davanın duruşması yapılmıştır. Davanın duruşması esnasında Davacı şahsen şahadet verdi ve 4 de tanık dinletti. Müdafaa adına Davalı Bankanın direktörü, hissedarı ve başkanı sıfatı ile Nur Şenlet Selhep şahadet verdi. Duruşma esn-asında Mahkemeye, 11308 numaralı mevduat defteri emare 1 olmak üzere, 8 adet emare ibraz edildi.

Sunulan şahadeti ve ibraz olunan emareleri tetkik ettikten sonra Lefkoşa Kaza Mahkemesi, Emare 1 defterin o zamanki Davalı Bankanın Yönetim Kurulu Başkanı o-lan Kemal Akkaya ve Genel Müdür Yalçın Poyraz'ın talimatı ile hazırlandığını, 11308'in bir hesap numarası değil, DM hesap kodu, yani ana hesap numarası olduğunu ve bir müşteri hesap numarası olmadığını, Emare 1'de belirtilen 500,000 DM'ın Davacı tarafından- 13.1.1995 tarihinde Davalı Bankaya yatırılmadığını, Davalı Bankada Davacı adına 500,000 DM'lık 11308 numaralı bir mevduat hesabının bulunmadığını kabul ederek, Davacının Davalı Banka aleyhindeki davasını isbat edemediğinden masraflarla ret ve iptal etti. -

Davacı İlk Mahkemenin bu hükmünden istinaf etti. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 16 sebep içermektedir. İstinafın duruşmasında üzerinde durulan istinaf sebepleri aşağıda görüldüğü gibidir.

Muhterem Mahkeme, Davacıya, kendine fırsat verilse idi Ziraat -Bankasına Davalı hesabına para yatırdığını gösterecek delilleri getirip getiremeyeceği hususunda soru sorulmasına izin vermemekle hata etmiştir. Çünkü, Davacıya, istintakında, böyle bir yatırım yapmadığı, hatta, Davalının Ziraat Bankasının Karaköy Şubesind-e hesabı bile olmadığı iddia edildi ve havale kağıdı olup olmadığı soruldu, bu durumda, bu tanığa (Davacıya) bu iddialarını kanıtlamak için her türlü fırsatın verilmesi gerekirken kendisine soru sorulmasına bile izin verilmemesi büyük bir hatadır.
Muhtere-m Mahkeme, Davacının Ziraat Bankasının Karaköy Şubesi vasıtasıyle Davalıya yaptığı havale ile ilgili evrak ibraz etmek üzere ve bu konuda şahadet vermek için "recall" yapılması için yapılan müracaatı reddetmekle hata etmiştir.
Muhterem Mahkeme, sırf Emare- 1 defter ışığında, Davacının Davalı Bankaya 13.1.1995'de nakit olarak 500,000 DM yatırdığı ilk etapta kabul edilmesi gerekir gibi bir bulguda bulunmakla hata etmiştir. Çünkü, Davacı, hiç bir zaman 13.1.1995 tarihinde Davalı Bankaya nakit olarak 500,000 DM- yatırdığını iddia etmemiştir. Davacı, bilakis bu hesabın, alması gereken faiz miktarları ve bir miktar nakit yatırımı ile oluştuğunu iddia etmiştir.
Muhterem Mahkeme, bir Banka tarafından verilen bir hesap defterinin, şahsın o bankaya defterde belirtilen- meblağı yatırdığını ilk etapta gösterdiği ve bu paranın yatırıldıktan sonra ne olduğuna dair ispat külfetinin Bankaya geçtiği hususunda bulgu yaptıktan sonra, bu davada ispat külfetinin hiçbir şekilde Davalı Bankaya geçmediği, çünkü Davacının kendi tanığı-nın, bu paranın hiçbir zaman mevduat olarak yatırılmadığını söylediği hususunda bulgu yapmakla hata etmiştir. Çünkü, Davacı da bu paranın tümünün yatırılmadığını ifade etmiş, bilakis söz konusu mevduatın nasıl oluştuğu hakkında izahat vermiştir. Davacı, bu- mevduatın, eski mevduatları için ödenmeyen faizler ile nakit olarak yaptığı yatırımdan oluştuğunu, hatta, kendine %10 faiz verilmesi önerisini kabul etmediğini ve mezkûr faiz nisbetinin Emare 1 üzerinde %12 olarak değiştirildiğini iddia etmiştir. Emare 1'-deki bu husustaki değişiklik de bunu teyit etmektedir.
Muhterem Mahkeme, 13.1.1995 tarihinde Davalı bankada Davacı adına 500,000 DM'lık bir mevduat hesabı bulunmadığı hususunda bulgu yapmakla hata etmiştir.
Muhterem Mahkeme, dava masraflarını Davacının ö-demesine emir vermekle hata etmiştir.

İstinafın duruşmasında İstinaf Eden Davacı Avukatı Mahkemeye yaptığı beyanda, Davacının ilkin Davalı Bankaya 7.9.1999 tarihli emare 2 yazıyı göndererek Davalı Banka nezdinde üç ay vadeli, 11308 numaralı bir Alman Mar-kı hesabı olduğunu ve bu hesabının vadesinin bundan böyle yenilenmesini istemediğini ve mezkur hesabında bulunan parasını takriben 13 veya 14 Ekim 1999 tarihinde çekmek istediğini bildirdiğini, Davalı Bankanın verdiği 8.9.1999 tarihli, emare 3 cevap yazıs-ında, bahsi geçen hesabın 26.2.1998 tarihinde Banka kayıtlarında kapatılmış olduğunu, bunun manasının hesapta paranın mevcut olduğunu ve çekilmek suretiyle hesabın kapanmış demek olduğunu, Müdafaa Takririnde ise Davalı Bankada böyle bir hesabın mevcut olma-dığının iddia edildiği, halbuki ellerinde Davalı Bankanın iki yetkilisi tarafından imzalanmış emare 1 defterin bulunduğunu, kaldı ki Davacının hesabın nasıl açıldığı hususunda şahadet verdiğini, Davacı şahadetinde, bir seferde 1,000,000,000 DM daha sonra d-a 500.000 DM toplam 1,500.000.000 DM'ı Davalı Bankanın T.C Ziraat Bankası Karaköy Şubesinde bulunan hesabına yatırdığını, zamanla banka sahibi ile aralarında anlaşmazlık çıktığını ve mevduatlarını geri aldığını, ancak faizlerinin ise ödenmediğini, Banka Yö-netim Kurulu Başkanı Kemal Akkaya'ya şikâyeti üzerine daha evvel yatırdığı mevduata faiz ödenmediği için faiz hesaplaması yapıldığını ve o faize 60-70.000 Mark daha ekleyerek 500,000 Marka tamamladığını ve karşılığında kendisine emare 1 mevduat defterini v-erdiklerini, bu defterde %10 faiz verdiklerini, faize itiraz ettiğini ve kalemle faizi %12 yaptıklarını ve bu yapılanın söylediklerinin en büyük teyidi olduğunu, Davanın dinlenmesi üzerine Mahkemenin aleyhine bir karar verdiğini, halbuki ihtimaller dengesi-ne dayanarak Davacı lehine bir karar vermemekle Mahkemenin hata ettiğini belirtti. Mahkemeye Türkiye'den havale yapıldığını gösterecek delilleri getirmesi hususunda soru sorulmasına Mahkemenin izin vermediğini, yine Davacıyı şahadeti bittikten sonra recall- yapmak istediğini ve bu talebini de reddettiğini, Mahkemenin soru sorulmasına ve recall yapılmasına izin vermemekle hata yaptığını ileri sürdü.

Aleyhine İstinaf Edilen Davalı avukatı ise Davacının Talep Takririndeki taleb-inin ne olduğunun belli olduğunu ve Davacının 1. tanığının belirttiği gibi, Bankanın kayıtlarında Davacının hesabının mevcut olmadığını ve olmayan bir hesaptan paranın nasıl çekileceğini sormakta ve Mahkemenin şahadeti doğru değerlendirerek kararını şahad-ete göre verdiğini ve Mahkemenin kararını değiştirecek yasal bir yanlışlığın mevcut olmadığını, keza yakınma konusu recall'la ilgili kararının da doğru olduğunu savunarak istinafın reddini talep etti.

İlk önce 1. istinaf sebebini ele almayı uygun gördük-. Davanın duruşma zabıtlarından istihraç edildiğine göre bu istinaf sebebi ile ilgili olgular özetle şöyledir. Davacı davanın duruşmasında şahadet verdi ve Davalı avukatı tarafından istintak edildikten sonra, Davacı avukatı tarafından tekrar sorgulanmaya b-aşlandı. Davacının tekrar sorgulanmasındaki soru ve cevapları, mavi 29 tutanakta şöyledir:

"S. Sizin banka vasıtasıyle havale yaptığınızı Eurobank'ın Ziraat Bankasında,
Eurobank hesabına para yatırıldığından bahsettiniz size sordu, yanınızda ema-re
var mı?
C. Yanımda yok.
S. Size fırsat verilse böyle bir havale yaptığınızı gösterecek delilleri
getirebilirmisiniz?
C. Neyin delilleri?
S. Diyorsunuz Karaköy'deki Ziraat Bankasındaki?

Mahkeme: Bu soruların sorulmasına izin v-erilmez.
Av.Rıza : Başka sorum yok."

Davacı Avukatı, Davacının, T.C. Ziraat Bankasına Davalı banka hesabına havale yaptığını veya para yatırdığını gösterecek delilleri getirip getiremeyeceği hususunda Davacıya soru sorulmasına Mahkemenin izin vermem-ekle hata ettiğini ileri sürdü.

Hukuk Muhakemeleri Usul Tüzüğü Emir 38. N.1'in ikinci paragrafı şöyledir.

" The Court may direct in what form any question shall be put to a witness, and,except
in regard to matters which are introductory or undisput-ed, may refuse to allow any question to a witness upon his examination in chief or re-examination to be put in a form calculated to suggest the answer to it."

Yukarıdaki nizamattan görüleceği üzere, Mahkeme herhangi bir sorunun bir tanığa hangi şekilde- sorulacağı hakkında direktif verebilir ve takdim edici bir nitelik taşıyan veya ihtilâflı olmayan meseleler dışında, herhangi bir tanığa kendini çağıran tarafça esas sorguya çekildiği sırada veya tekrar sorguya çekildiği sırada istenilen yanıta götüren so-ru sorulmasına müsaade etmez.

Önümüzdeki meselede, İlk Mahkeme "Bu soruların sorulmasına izin verilmez" derken herhangi bir gerekçe vermiş değildir. Ancak mavi 29'daki zabıt incelendiğinde Davacı avukatının Davacıyı tekrar sorguladığında, yanıtın ne ol-acağını da davacıya söylediği anlaşılmaktadır. E.38 N.1'e göre tekrar sorgulamada Mahkemenin istenilen yanıta götüren soru sorulmasına izin vermemesi gerekir. Nitekim İlk Mahkeme de haklı olarak böyle bir soru sormasına izin vermemiştir. İlk Mahkeme, Davac-ı avukatının Davacıya istenilen yanıta götüren soru sormasına izin vermemekle hata etmiş değildir. Bu nedenle 1. istinaf sebebi reddolunur.

2. İstinaf sebebi ile Davacının avukatı, Davacının T.C. Ziraat Bankası Karaköy Şubesinden Davalı Banka hesabına y-aptığı havale veya para yatırması ile ilgili evrak ibraz etmek ve bu konuda şahadet vermek üzere yeniden şahadete çağırmak (recall yapılması) için yapılan müracaatı reddetmekle İlk Mahkemenin hata ettiğini ileri sürdü.

Bu istinaf sebebi ile ilgili olgul-ar özetle şöyledir. Davacı 23.11.2000 tarihi