-D.13/2017Yargıtay/Hukuk No: 69/2015
(Lefkoşa Dava No: 1407/2011)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Mahkeme Heyeti: Ahmet Kalkan, Gülden Çiftçioğlu, Bertan Özerdağ

İstinaf eden No: 1- KKTC Tarım ve Orman Bakanlığı vasıtasıyla
- KKTC Başsavcılığı - Lefkoşa
No. 2- KKTC Bakanlar Kurulu vasıtasıyla KKTC
Başsavcılığı, Lefkoşa.
(Davalılar)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Özkul Özyiğit, Lefkoşa.
(Davacı)
A r a s ı n d -a.

İstinaf eden namına: Savcı Meryem Beşoğlu
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Özkul Özdevim.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Düriye Elkıran'ın, 1407/2011 sayılı davada, 13.3.2015 tarihinde verdiği karara karşı, Davalılar tarafından yapılan -istinaftır.

---------------

K A R A R

Ahmet Kalkan: Bu istinafta iki karar bulunmaktadır. Kararlar sırasıyla okunacaktır.
Gülden Çiftçioğ-lu :Huzurumuzdaki istinaf, Davacının (Aleyhine İstinaf Edilen) Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Davalılar ( İstinaf Edenler) aleyhine ikame etmiş olduğu 1407/2011 sayılı davada, Mahkemenin 13.3.2015 tarihinde verdiği hükümden dolayı Davalılar tarafından yapılmışt-ır.

Davacının Davalılar aleyhindeki Tafsilatlı Talep Takriri aşağıda belirtilen iki dava sebebini içermekle birlikte, Davacı Avukatı, davanın dinlenmesi sırasında (Mavi 21), Davalılar aleyhindeki ihmal iddiasını ileri götürmeyeceğini mahkemeye beyan eder-ek, davasını 1. dava sebebi ile sınırladı. Bunun üzerine Alt Mahkeme de, meseleyi sadece 1. dava sebebi bağlamında inceleyerek karara bağladı.

Dava sebebi, Davalıların kararları sonucu Davacının Akdoğan'daki çiftliğinde ürettiği yumurtaların satışının düş-mesi ve stoklarının satılamadığı cihetle bozularak, resmi makamlar nezdinde imha edilmek suretiyle Davacının zarar-ziyana uğradığı,

Dava sebebi ise, Davalıların kusurlu davranışları veya ihmalkarlıkları veya dikkatsizlikleri veya kanuni vazife vecibelerin-i ihlâli neticesi Davacının zarar-ziyana uğradığı,

Meselenin daha iyi anlaşılır hale gelmesi için Davacının 1. dava sebebi ile ilgili Tafsilatlı Talep Takririnin 5,6,7 ve 8.paragrafına, ardından Müdafaa Takririnin 5. ve 6. paragrafına ve Müdafaaya Cevap -Takririnin 3. paragrafına göz atmak yararlı olacaktır.

Davacının Talep Takririnin 5,6,7 ve 8. paragrafları aşağıdaki gibidir:

5- Davacı iddia eder ki, 2005 yılı takriben Ekim ve/veya Kasım
ve/veya Aralık aylarında ve/veya takip eden aylarda,
İnci-rli köyü Mağusa'da ortaya çıkan ve kümes hayvanlarında
ve/veya göçmen kuşlarda ve/veya ölülerinde yapılan
tahlillerin, İncirli köyü ve bölgesini kuş gribi (H5 N1)
hastalığı görülmesi üzerine, Davacının bütün uğraşlarına
rağmen tarih ve sayı-sını tespit edemediği, fakat bilgisinde
olan KKTC Bakanlar Kurulunun bir kararı ve/veya Anayasa'nın
124. maddesi uyarınca KKTC Bakanlar Kurulunca Davacının
yukarıda parag. 1'de belirtilen tesislerinin de içinde
bulunduğu bir bölgeyi, kanatl-ı hayvan ve ürünlerinin
tüketilmemesi ve/veya kanatlı hayvan hareketlerinin
durdurulması yönünde süresi üç ayı geçmemek üzere
olağanüstü durum ilanında bulundu. Bu karar uyarınca bu
bölgedeki kanatlı hayvan hareketleri yasaklanmış ve/veya
- kanatlı hayvan ve ürünlerinin tüketilmemesi ve/veya kanatlı
hayvan ve ürünlerinin tüketilmesinin ölüme de neden
olabileceği hususları da basın yolu ile, keza müteaddit
Devlet bildirileri ile halka duyurulmuştu.

6- Davacı iddia eder ki, yuka-rıdaki şekilde İncirli köyünde
tespit edilen ve tahlil neticesi pozitif çıkan H5 N1 kuş
gribi hastalığı nedeniyle, KKTC Hükümeti ve/veya Bakanlar
Kurulu ve/veya ilgili makamlar Bulaşıcı Hastalıklar Yasası
(Fasıl 45 ve 17/1959 sayılı Yasalar-) tahtında muhtelif
tarihlerde ve ezcümle 9.01.2006, 18.01.2006, 19.01.2006,
25.01.2006, 08.02.2006 tarihli ve başka muhtelif tarihli
kararlar alarak, kuş gribinin yayılmasını önlemeye matuf
çalışmalar yanında, İncirli köyüne 10 km. mesafed-e bulunan
tüm köyleri ve Davacının çiftliğinin de bulunduğu Akdoğan
köyü dahil çevre köyleri bu şekilde yasak ve tehlikeli
bölge ilan etmek ve/veya tarih ve sayısını tespit
edemediğimiz bir karar almak suretiyle bu bölgelerdeki

kanatlı h-ayvan ve/veya tavukları ve/veya açıktaki kanatlı
hayvanları toplatarak Veteriner Dairesine itlaf ettirmiş
ve daha sonra ise, takriben 01.03.2006 tarihli 551-2006

Karar numarası ile İncirli köyündeki kuş gribi şüphesi
nedeniyle maddi zarara -uğrayan ve İncirli köyüne 10 km.
mesafe içerisinde bulunan köylerdeki üreticilerin tazmin
edilmesi hususunu Bakanlar Kurulunca karara bağlayarak
gereğini İFA ile ilgili kişileri tazmin etti.

7- Davacı iddia eder ki, Davalı No.1'in kararı ve/ve-ya
kararları ve/veya Davalıların bu karar ve/veya kararları
nedeni ile Ekim 2005'ten itibaren yaptıkları açıklamaları
ve/veya dava konusu kararlar neticesi basın organlarının
konuya olan duyarlı yayınları sonucu, Davacının
Akdoğan'daki -çiftliğinde ürettiği yumurtaların satışı
düştü ve/veya satışları kısa dönemde ciddi oranda geriledi
ve/veya tamamen durma noktasına gelerek ciddi stok
birikimi meydana geldi ve bu stoklar satılmadığı cihetle
bozularak, resmi makamlar nezdin-de imha edilmek suretiyle
Davacının özel zarar-ziyana uğramasına neden oldu.

8- Davacının yukarıdaki gerçekler ışığında uğradığı zarar-
ziyanın tafsilatı şöyledir: Davacı, Şubat 2006 tarihinde
120,000 adet ve Nisan 2006 tarihinde 570,000- adet, yani
toplam 690,000 adet yumurtayı KKTC resmi makamları
nezdinde gömmek suretiyle imha etmiş ve bu yüzden o
zamanki yumurta adet fiyatı 0.14TL/kuruş olması hasebi ile
de (690,000 X 0.14 : 96,000 TL) Doksan Altı Bin Türk
Lira-sı zarar-ziyana uğramıştır.

Davalıların Müdafaa Takririnin 5,6 ve 7. paragrafları ise şöyledir:

5- Tafsilatlı Talep Takririnin 5'inci paragrafı reddedilir.
Dava konusu olayın olağanüstü ve tüm dünyayı etkileyen
salgın-öldürücü ve bulaşıcı b-ir vakıa olduğu, Davalıların
bu olayda herhangi bir sorumluluğunun olamayacağı ve
Davalıların yasal gereklilik ve/veya mevzuat uyarınca
alınması gereken kararları alarak yapılması gereken
işlemleri yaptığı dolayısıyla yasal herhangi bir-
sorumluluklarının olmadığı iddia edilir. AB Konsey
Direktifleri 82/894/ EEC,91/494/EEC, 93/11/EEC, AB Konseyi
Parlamento Direktifleri 2001/82/EC ile AB Komisyon Kararı
84/90/EEC uyarınca kuş gribi-Avian Influenza (A.I.) ile
mücade-lede sair uygulamalar yanında öncelikle tüm kanatlı
kümes hayvanlarının ve bunların yem ve sularının kapalı
alanlarda bulundurulması, salgın durumunda kimlerin
iletişim görevinde olacağı ve ne yapılması gerektiği,
gömme çukurlarının ner-elerde oluşturulacağı, mücadelede
bulunacak ekiplerin kimler olduğu belirlenmelidir.
Herhangi bir bölgede (A.I.) kuş gribi vakası tespit
edildiği zaman enfeksiyonun görüldüğü yerin etrafında en
az üç kilometre yarı çapında bir koruma al-anı
oluşturulması ve kanatlı hayvanların itlaf edilmesi
gerekmektedir. Koruma alanı enfeksiyonun görüldüğü yerin
en az on kilometre yarı çapı olan gözetim alanı içerisinde
yer almalıdır. Gözetim alanında ise hiçbir kanatlı
hayvanın- et yumurta ve ürünlerinin kümes hayvanı ölüsü
karkası ve virüs yayabilecek yem, araç-gereç, atık vs.nin
işletmelerden, bölgeden çıkarılması yasaklanmalı ve yine
bölgeye getirilmesi engellenmelidir. Bölgedeki tüm
çiftlikler denetlenerek- uygun şekilde barındırılmayan
kanatlılar ve işletmeler için uygun olan tedbir ve
yaptırımlar uygulanır. Gönüllü olarak imha ettirmek
isteyen kişi ve kurumlara ise gereken gözetim sağlanır ve
kayıt tutulur. Kamuoyu basın, kitapçık, broş-ür, levha vs.
ile bilgilendirilmelidir. Davalı No.2 bu kurallara uygun
olarak,
a- 9.1.2006 tarihinde dünyayı tehdit eden kuş gribi vakası
ve bu hastalığın ülkeler arasında yayılmasında en
büyük etken olan hastalık taşıyıcı göçm-en kuşların
hastalık etkenlerini ülkeye bulaştırma ihtimali
dikkate alınarak önleyici tedbir olarak Fasıl 45
Bulaşıcı Hastalıklar (Hayvanlar) Yasası'nın 4.
maddesinin verdiği yetki ile Kanatlı Hayvanlar
Arasında- Bulaşıcı Hastalıkların Yayılmasının Önlenmesi
Emirnamesini onaylayarak Resmi Gazete'de
yayınlanmasına emir vermiştir.

b- Fasıl 45 Bulaşıcı Hastalıklar (Hayvanlar) Yasası madde
4 uyarınca, kasabalarda, köylerde ve diğer yerleş-im
yerlerinde açıkta kümes hayvanı besleyicilerinin karar
tarihi itibarı ile üç gün içerisinde kümes
hayvanlarını kapalı kümeslere almaları ve kapalı
alanlarda beslemeleri, bu süre içerisinde kapalı
alanlara alı-nmayan kümes hayvanlarının Veteriner
Dairesinin gözetiminde ilgililerce toplatılması ve
belirlenecek yöntemle imha edilmesine ayrıca kanatlı
hayvan hareketlerinin durdurulmasını ilan etmiştir.

c- Yine Davalı No.2 18.1.2006 tari-hinde Fasıl 45 sayılı
Yasanın verdiği yetkiye dayanarak göçmen kuşlarının ve
özellikle kuş gribi yönünden riskli olan su kuşlarının
uğrak yeri olan sulak alanlar ile göletleri enfekte
ihtimalleri de dikkate alınarak halk-ın ve/veya her
türlü hayvanın hiçbir surette yaya ve araçla
göletlerin çevresinde bulunmasını ve uymayanların
yetkililerce engellenmesi kararı alıp ilan etmiştir.

d- Yine Davalı No.2 tarafından 1.2.2006 tarihinde
ulusl-ararası salgın haline gelen ve ülke gündeminde
yer alan kuş gribi sorunuyla ilgili tüm bilgilerin bir
merkezde toplanması, alınacak önlemlerin bu merkez
tarafından yürütülmesi ve buna yönelik bilgilerin
doğru ve güvenili-rliği açısından tek merkezde
toplanılmasının gerekliliği açısından belirlenen
birimlerin katılımıyla "kuş gribi koordinasyon
merkezi" kurulması onaylanmış ve bu merkez
kurulmuştur.

e- Yine Davalı No.2 tarafından, 8.2.2-006 tarihinde,
uluslararası boyutta insanlığı rahatsız eden kuş gribi
sorunu nedeniyle tavukçuluk sektörüne yönelik ek
kararlar alınmıştır. Buna göre, tavukçuluk sektöründe
entegre tavukçuluk tesislerinin, mevcut kümesle-rin
bölge ve yerleşim planını, her kümesin işletme amacı
ve kapasitesine yönelik bilgi ve belgeler, tesislerde
ölen hayvanların imha edilme yöntemine ilişkin plan,
olası bir hastalık halinde hayvanların imhasına
iliş-kin plan ve uygulanan aşı programlarının yer
aldığı bir dosya düzenleyerek, Veteriner Dairesine
sunmalarına, Veteriner Dairesinin de tavukçuluk
işletmelerini düzenli olarak denetlemesi, numune alıp
kontrol etmesi, ölü veya şüpheli hayvanlar-ın
durumlarının araştırılması, kümes randımanının tespit
edilmesi ve gerekli tüm denetimleri ve tedbirlerin
yapılması ve diğer ilgili konularda
yetkilendirilmesine emir verilmiştir.
Yapılan çalışmalar ve alınan kararlar ile ilgili
- olarak daha ayrıntılı bilgi ve belge işbu davanın
duruşması aşamasında Muhterem Mahkeme huzurunda ibraz
edilecektir.

6- Tafsilatlı Talep Takririnin 6. ve 7. paragraflarındaki tüm
iddialar ret ve inkar edilir. 23,24 Ocak 2006 tarihinde
-İncirli köyünde kuş gribi-Avian Influenza (A.I.) vakası
görülmüştür. Kuş gribi vakasının görülmesi üzerine ulusal
ve uluslararası kontrol zorunluluğu gereği kuş gribi acil
eylem planı yürürlüğe girmiştir. Buna göre koruma alanı ve
gözetim a-lanı oluşturularak gereken çalışmalar
başlatılmıştır. Davacının tesisi koruma alanında değil
gözetim alanında olan tesislerden birisiydi. Gözetim
alanında kanatlı hayvanlar zorunlu olarak itlaf
edilmemiştir. İtlaf zorunluluğu üç kilometre ç-apı içindi.
Davacının bozulan yumurtalarının ve/veya iddialarının
ve/veya Dünya çapında bir tehlike ve/veya salgın ve/veya
virüsün sorumluluğunun Davalılara yükletilmesi mümkün
değildir. Davalılar iddia eder ki, Davacı gibi birçok tesis
- sahibi, kendi isteği ile bozulan ve sağlığı tehdit eden
kanatlı hayvan ve/veya yumurtalarını gömerek sorumluluk
örneği göstermişlerdir. Davacının oluşan bir zarar-ziyanı
varsa (ki işbu husus reddedilir) Davalıların herhangi bir
sorumluluğu- bulunmamaktadır.

Davacının Müdafaya Cevap Takririnin 3. paragrafı ise şöyledir:

3. Davacı iddia eder ve der ki, Davalıların da Müdafaa
Takririnde kabul ve teslim ettikleri gibi, hiçbir kanatlı
hayvanın et ve yumurta ürününün Davacının işletmesi-nden
ve/veya bölgeden çıkarılması yasaklandığı cihetle Talep
Takririnde tafsilatı verilen yumurtalar Davacının elinde
kaldığı ve/veya satılma imkanı ortadan kalkması sonucu
bozularak imha edilmiş, bu nedenle de yasa ile de olsa
mülkiyet- hakkının kullanılmasına getirilen kısıntı ve/veya
belirtilen sınırlamalar sonucu Davacı zarar-ziyana uğradığı
veçhile tam bir tazminat hakkı doğmuş ve bu tazminat
Davalılar tarafından ve/veya Devlet tarafından ödenmesi
gerekmektedir.
Alt- Mahkeme huzurunda dinlenen dava esnasında, taraflar, ihtilafsız olgular hususunda mutabık kalarak bu olguları mahkemeye aktarmıştırlar. Alt Mahkeme, kararında, tarafların mutabık kaldıkları ihtilafsız olguları aşağıdaki şekilde sıralamıştır:

- Davacı, A-kdoğan'da faaliyet gösteren tavuk çiftliğinin
ve/veya yumurta üretim tesislerinin sahibi ve/veya
kontrol ve yöneticisi idi.

- Davacı, ilgili zamanlarda, Akdoğan köyünde tahsis ve
tasarrufunda bulunan çiftliğinde yumurta üretimi
- yapmakta ve/veya ürettiği yumurtaları KKTC nezdinde
özellikle Lefkoşa, Mağusa ve Girne'deki market, bakkal
ve pastanelere pazarlamakta idi.

- Davacının üretim çiftliği takriben 18.000 adet tavuk
kapasiteli ve 4 kat 4 sı-radan oluşan yem, su ve gübre
otomasyonu mevcut, fanlı, soğutuculu sistemde üretim
yapıyordu.

- Davacı 2005 yılı Ekim ayında 16,000 adet ve/veya o
civarlarda yeni sürü yumurta sahibi idi.

- Davacının günlük takriben 14,8-00 adet yumurta üretimi
vardı.

- 23-24/1/2006 tarihlerinde de İncirli köyünde kuş gribi
(Avian Ifluenza) (AI) vakası görülmüştür.

- Akdoğan köyü koruma alanında olan bir köydür ve
Davacının tesisi de Akdoğan'da bulunduğu ci-hetle koruma
alanında olan bir tesistir.

- Davacıya ait 570,000 adet yumurta 5/4/2006 tarihinde
Akdoğan Belediyesi ve KKTC Veteriner Dairesi Veteriner
Hekimi gözetiminde gömülmek suretiyle imha edilmiştir.

- AB Konsey direktifle-ri 82/894/EEC, 91/494/EEC,
93/119/EEC, AB Konseyi Parlamento Direktifleri
2001/82/EEC ile AB Komisyon kararı 84/90/EEC uyarınca
kuş gribi - Avian Influenza (AI) ile mücadelede sair
uygulamalar yanında, öncelikle tüm kanatlı -kümes
hayvanlarının ve bunların yem ve sularının kapalı
alanlarda bulundurulması, salgın durumunda kimlerin
iletişim görevinde olacağı ve ne yapılması gerektiği,
gömme çukurlarının nerede oluşturulacağı, mücadelede
- bulunacak ekiplerin kimler olduğu belirlenmelidir.
Herhangi bir bölgede (AI) kuş gribi vakası tespit
edildiği zaman, enfeksiyonun görüldüğü yerin etrafında
en az üç kilometre yarı çaplarında bir koruma alanı
oluşturulması v-e kanatlı hayvanların itlaf edilmesi
gerekmektedir. Koruma alanı enfeksiyonunun görüldüğü
yerin en az on kilometre yarı çapı gözetim alanı

içerisinde yer almalıdır. Gözetim alanında ise hiçbir
kanatlı hayvanın et, yumurta ve- ürünlerinin kümes
hayvanı ölüsü, karkası ve virüs yayabilecek yem, araç-
gereç, atık vs.nin işletmelerden, bölgeden çıkarılması
yasaklanmalı ve yine bölgeye getirilmesi
engellenmelidir. Bölgedeki tüm çiftlikler denetlenerek-
uygun şekilde barındırılmayan kanatlılar ve işletmeler
için uygun olan tedbir ve yaptırımlar uygulanır.
Gönüllü olarak imha ettirmek isteyen kişi ve kurumlara
ise gereken gözetim sağlanır ve kayıt tutulur.
Kamuoyu, -basın, kitapçık, broşür, levha vs. ile
bilgilendirilmelidir.

- Davalı No.2, yukarıdaki kurallara uygun olarak, 9/1/2006
tarihinde dünyayı tehdit eden kuş gribi vakası ve bu
hastalığın ülkeler arasında yayılmasında en büyük etken -
olan hastalık taşıyıcı göçmen kuşların hastalık
etkenlerini ülkeye bulaştırma ihtimali dikkate alınarak
önleyici tedbir olarak Fasıl 45 Bulaşıcı Hastalıklar
(Hayvanlar) Yasası'nın 4. maddesinin verdiği yetki ile
Kana-tlı Hayvanlar Arasında Bulaşıcı Hastalıkların
Yayılmasının Önlenmesi Emirnamesini onaylayarak, Resmi
Gazete'de yayınlanmasına emir verdi.

- Fasıl 45 Bulaşıcı Hastalıklar (Hayvanlar) Yasası madde 4
uyarınca kasabalarda, köylerde ve- diğer yerleşim
yerlerinde açıkta kümes hayvanı besleyicilerinin, karar
tarihi itibarı ile üç gün içerisinde kümes hayvanlarını
kapalı kümeslere almaları ve kapalı alanlarda
beslemeleri, bu süre içerisinde kapalı alanlara
- alınmayan kümes hayvanlarının Veteriner Dairesinin
gözetiminde ilgililerce toplatılması ve belirlenecek
yöntemle imha edilmesini, ayrıca kanatlı hayvan
hareketlerinin durdurulmasını ilan etti.[ İhtilafsız

olguya konu Em-are No.4'teki 9.1.2006 tarihli Bakanlar

Kurulu
kararı ve bu karar doğrultusunda çıkarılan

Emirname
şöyledir:

KARAR NUMARASI: S-76-2006
KANATLI HAYVANLAR ARASINDAKİ BULAŞICI HASTALIKLARIN
YAYILMASININ ÖNLENMESİ EMİRNAMESİ

Baka-nlar Kurulu, son zamanlarda dünyayı tehdit eden
kuş
gribi vakasındaki gelişmeleri ve bu hastalığın
ülkeler arasındaki yayılmasında en önemli etken olan
hastalık taşıyıcı göçmen kuşların, hastalık etkenlerini
ülkemize bulaştırabi-lecekleri ihtimalini dikkate
alarak, önleyici tedbir olarak Fasıl 45 sayılı Bulaşıcı
Hastalıklar (Hayvanlar) Yasası'nın 4'üncü maddesinin
verdiği yetkiye dayanarak, ekteki Kanatlı Hayvanlar
Arasındaki Bulaşıcı Hastalıkların -Yayılmasının
Önlenmesi Emirnamesini onaylayarak Resmi Gazete'de
yayımlamasına karar verdi.

9.1.2006

BULAŞICI HASTALIKLAR (HAYVANLAR) YASASI
(Fasıl 45, 17/1959)

(KANATLI HAYVANLAR ARASINDAKİ BULAŞICI HASTALIKLARIN YAYILMASININ ÖNLE-NMESİ EMİRNAMESİ)

Bakanlar Kurulu, Fasıl 45 sayılı Bulaşıcı Hastalıklar (Hayvanlar) Yasası'nın 4'üncü maddesinin verdiği yetkiye dayanarak, kasabalarda, köylerde ve diğer yerleşim yerlerinde açıkta kümes hayvanı besleyicilerinin, bu Karar tarihi itibarıy-la üç gün içerisinde kümes hayvanlarını kapalı kümeslere almalarını ve kapalı alanlarda beslemelerini, bu süre içerisinde kapalı alanlara alınmayan kümes hayvanlarının Veteriner Dairesinin gözetiminde Veteriner Dairesi görevlileri, Kaymakamlıklar, Belediye-ler ve/veya köy Muhtarlıkları tarafından toplatılmasını ve Veteriner Dairesince saptanacak yöntemle imha edilmesini, ayrıca kanatlı hayvan hareketlerinin durdurulmasını ilân eder.]

- Davalı No.2, 18/1/2006 tarihinde Fasıl 45'in verdiği
yetkiye da-yanarak, göçmen kuşların ve özellikle kuş
gribi yönünden riskli olan su kuşlarının uğrak yeri
olan sulak alanlar ile göletleri enfekte ihtimalleri de
dikkate alınarak halkın ve/veya her türlü hayvanın
hiçbir surette yaya ve -araçla göletlerin çevresinde
bulunmaması ve uymayanların yetkililerce engellenmesi
kararı alıp ilan etmiştir ( Emare No.4 ).

[İhtilafsız olguya konu Emare No.4'teki Bakanlar Kurulu

kararı ve bu karar doğrultusunda çıkarılan Emi-rname

aşağıdaki gibidir.

KARAR NUMARASI: S-135-2006
KUŞ GRİBİ VAKASININ ÖNLENMESİNE İLİŞKİN EK TEDBİRLER

Bakanları Kurulu, S-76-2006 sayılı ve 9.1.2006 sayılı kararı ile kuş gribi vakasına yönelik alınan önleyici tedbirlere ek olarak, Fasıl 45- sayılı Bulaşıcı Hastalıklar
(Hayvanlar) Yasası'nın verdiği yetkiye dayanarak, ilişikteki Emirnameyi onaylayarak Resmi Gazete'de yayınlanmasına karar verdi.

18.1.2006

BULAŞICI HASTALIKLAR (HAYVANLAR) YASASI TAHTINDA EMİRNAME
(Fasıl 45, 17/1959)

-Bakanlar Kurulu, Fasıl 45 sayılı Bulaşıcı Hastalıklar (Hayvanlar) Yasası'nın verdiği yetkiye dayanarak, göçmen kuşların ve özellikle kuş gribi yönünden riskli olan su kuşlarının uğrak yeri olan sulak alanlar ile göletleri enfekte ihtimallerini de dikkate a-larak, halkımızın ve/veya her türlü hayvanın hiçbir surette yaya veya araçla göletlerin çevresinde bulunulmamasını, ve uymayanların yetkili kişilerce engellenmesini ilân eder.]

- Davalı No.2 tarafından 1/2/2006 tarihinde Uluslararası
salgın halin-e gelen ve ülke gündeminde yer alan kuş
gribi sorunuyla ilgili tüm bilgilerin bir merkezde
toplanması, alınacak önlemlerin bu merkez tarafından
yürütülmesi ve buna yönelik bilgilerin doğru ve
güvenilirliliği açısından belirl-enen birimlerin
katılımıyla kuş gribi koordinasyon merkezi kurulması
onaylanmış ve bu merkez kurulmuştur.

- Davalı No.2 tarafından 8/2/2006 tarihinde Uluslararası
boyutta insanlığı rahatsız eden kuş gribi sorunu nedeni
ile- tavukçuluk sektörüne yönelik ek kararlar
alınmıştır. Buna göre tavukçuluk sektöründe entegre
tavukçuluk tesislerinin, mevcut kümeslerin bölge ve

yerleşim planı, her kümesin işletme amacı ve
kapasitesine yönelik bilgi ve -belgeler, tesislerde
olan hayvanların imha edilme yöntemine ilişkin plan,
olası bir hastalık halinde hayvanların imhasına
ilişkin plan ve uygulanan aşı programlarının yer
aldığı bir dosya düzenlenerek, Veteriner Dairesine
- sunulmalarına, Veteriner Dairesinin de tavukçuluk
işletmelerini düzenli olarak denetlemesi, numune alıp
kontrol etmesi, ölü veya şüpheli hayvanların
durumlarının araştırılması, kümes randımanının tespit
edilmesi ve ger-ekli tüm denetimlerin yapılmasına ve
tedbirlerin alınmasına ve diğer ilgili konularda
yetkilendirilmesine emir verilmiştir.
[İhtilafsız olguya konu Emare No.4'teki Bakanlar Kurulu

kararı aşağıdaki gibidir:

KARAR NU-MARASI: S-297-2006

KUŞ GRİBİ İLE İLGİLİ GELİŞMELERDEN ETKİLENEN

TAVUKÇULUK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN ÖNLEMLER

Bakanlar Kurulu, dünyamızda global bir sorun haline gelen kuş gribi ile ilgili gelişmelerden etkilenen tavukçuluk sektörüne yönelik aşağıd-aki kararı aldı:

I. TAVUKÇULUK SEKTÖRÜNÜN ALACAĞI ÖNLEMLER:

Entegre tavukçuluk tesisleri, işletmelerine ilişkin
aşağıdaki bilgileri ihtiva eden bir dosya düzenleyerek
Veteriner Dairesine sunarlar:

(A) Mevcut kümeslerin bölge ve yerleşim plan-ları
(B) Her kümesin işletme amacı ve kapasitesine ilişkin
bilgi ve belgeler
(C) Tesislerinde ölen hayvanların imha edilme yönetimine
ilişkin plan
(Ç) Olası bir hastalık halinde hayvanların imhasına
ilişkin plan
(D) Uygula-nan aşı programları

II. VETERİNER DAİRESİNİN ALACAĞI ÖNLEMLER:

(A) Tavukçuluk işletmeleri düzenli olarak denetlenecek
(B) Numuneler alınıp kontrol edilecek
(C) Kesime gönderilecek hayvanlar kesim öncesi kümeste
yerinde denetlenecek
(Ç) Küm-esteki ölü veya şüpheli hayvanların durumları
araştırılacak
(D) Kümeslere konulan civciv sayıları ölen miktarlar ve
çıkış sayıları kontrol edilip, kümes randımanı tespit
edilecek
(E) Kümeslerdeki piliçlerin gelişim durumları- incelenecek
(F) Kesimhanelerde kesimler Veteriner Dairesine bağlı
Veteriner Hekim denetiminde yapılacak
(G) Kesim ve kesim tarihleri, paketleme/üretim tarihleri,
soğuk depolara giriş ve çıkış tarihleri denetim
altında olaca-k
(Ğ) Soğuk depoların ısı dereceleri ve muhafaza şartları
denetlenecek
(H) Bunlara ilaveten kesimhanelerdeki ve kümeslerdeki
gerekli tüm denetimler Veteriner Dairesine bağlı
Veteriner Hekimler tarafından yapılacak.

8.2.-2006]

- 22/3/2006 tarihi itibarıyla 1 adet sofralık yumurtanın
fiyatı 0.135 kuruş idi.

Alt Mahkeme, kararında, ihtilafsız olguları yukarıdaki şekilde belirledikten sonra,Davacıya ait toplam 690,000 adet yumurtanın kuş gribi nedeniyle satılamadığ-ından dolayı bozulduğu ve belediye ekiplerince imha edildiği hususunda bulguda bulunmuştur (Mavi 124,125).

Alt Mahkeme kararında (Mavi 125) devamla, 23-24 Ocak 2006 tarihinde İncirli köyünde kuş gribi (Avian Influenza) vakası görülmesi üzerine Ku-ş Gribi (Avian Influenza) hastalığı ile yüksek düzeyde bilinç sağlanması, salgın olasılığına karşı gerekli hazırlığın yapılması, bu hazırlıkların idamesi ve salgın durumunda çevresel korumanın sağlanması için gerekli ulusal önlemlerin tanımlanması ve herha-ngi bir kuş gribi salgını karşısında uygulanması için hazırlanmış bulunan Emare No.1 Avian Influenza Acil Eylem Planının ve Emare No.2 Kuş Gribi Eylem Planının yürürlüğe konduğu hususunda bulguda bulunmuştur.

İlâveten Alt Mahkeme kararında, Emare No.1 ve -2'nin
(Eylem Planının) kuş gribi salgınının görüldüğü ve 3 kilometre yarı çaplı alan içine giren koruma ve 10 kilometre yarı çaplı gözetim alanlarındaki faaliyetlere ilişkin düzenlemeler içerdiği, bu düzenlemelerin Emare No.1 Eylem Planının Madde 4.1'd-e Hareket Kısıtlamalarının Getirilmesi başlığı altında sıralanmış olup huzurundaki dava ile alakalı olan kısımlarının:
- Yetkili resmi veteriner hekimin izni olmadan hiçbir et,
yumurta veya kümes hayvanı ölüsü, karkası işletmeden
çıkarılma-malıdır.
- Yumurta ve/veya yumurta ürünleri ile ilgili onaylanmış
imalathane veya işletmelere gönderilecekler ve izin
verilenler dışında yumurtalar işletmeden
çıkarılmaz
şeklinde olduğu hususunda bulgu yapmıştır.

Alt Mahkeme kararında (Mavi- 126) devamla, Bakanlar Kurulunun, Emare No.4'teki Emirnameler ile Anayasa'nın 36. maddesi ile korumaya alınmış mülkiyet hakkının kullanılmasına kısıtlama getirdiği hususunda bulguda bulunduktan ve Yargıtay/Hukuk 101/2007 Dağıtım 8/ 2009'a atıf yaptıktan - sonra, Davacının gözetim alanında bulunan çiftliğinde ürettiği yumurtaları esasen çiftliğinden çıkaramaması ve ancak yetkili resmi veteriner hekimin iznine bağlı olarak çıkarılabilmesinin Davacının mülkiyet hakkının kullanılmasına getirilen bir kısıtlama -olduğu hususunda bulgu yapmıştır.

İlâveten Alt Mahkeme kararında, Davacının kuş gribi salgını nedeniyle gözetim alanı ilan edilen bölgede bulunan çiftliğinde ürettiği yumurtaları, çiftliği dışına çıkarabilmesine ilişkin getirilen kısıtlamalar sebebiyle sa-tamaması ve bu sebepten bozulan yumurtaların imhası dolayısıyla uğradığı zararın tazmin edilmesi gerektiği hususunda bulgu yapmıştır (Mavi 130).

Neticede Alt Mahkeme, 570,000 adet yumurtanın imha edildiğinin ihtilaflı olmadığı (Mavi 124) ve 120,000 yumur-tanın da Belediye ekiplerince gömülmek suretiyle imha edildiği hususlarında bulgu yapmış, bilahare (Mavi 124), Davacıya ait 690,000 adet yumurtanın kuş gribi nedeni ile satılamadığından dolayı bozulduğu ve belediye ekiplerince imha edildiği hususlarında da- bulguya varmasının ardından (Mavi 125), toplam 690,000 adet yumurtanın imha edildiği yönündeki bulgusuna bağlı olarak 1 adet sofralık yumurtanın bedelinin 0.135 kuruş olduğuna ilişkin taraflar arasında varılmış uzlaşıyı dikkate alarak, imha edilen 690,000- adet yumurta için ödenmesi gereken tazminat miktarının 93,150 TL olduğu hususunda bulgu yaptıktan sonra (Mavi 131), Davacı lehine Davalılar aleyhine, müştereken ve münferiden 93,150 TL meblağ ve dava masrafları için hüküm ve emir vermiştir. Davacının faiz- talebine ilişkin şahadet sunulmadığı ve bunun ispatlanmadığı cihetle, faiz talebini ret ve iptal etmiştir (Mavi 131).

İstinaf Eden/Davalıların istinaf ihbarnamesi 8 sebep içermekle birlikte, istinaf sebepleri aşağıdaki tek başlık altında ele alınabilir:
- Alt Mahkeme, Davacının gözetim alanında bulunan tesisinden yumurta çıkarabilmesi ve satmasının mümkün olduğu ve Davacının herhangi bir izin talebinde bulunmadığı yönündeki şahadeti dikkate almayarak, yumurta satışının izne bağlanmasını mülkiyet hakkının k-ullanımına getirilen kısıtlama kabul edip, Davacının gözetim alanında bulunan çiftliğinin bölgesine getirilen kısıtlamalardan dolayı satış yapamadığı
ve bu sebepten bozulan yumurtaların zararından Davalıların sorumlu olduğu hususunda bulgu yaparak, Davacı- lehine Davalılar aleyhine hüküm ve emir vermekle hata etmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen/Davacının Mukabil İstinafı ise aşağıdaki tek başlık altındadır:
Alt Mahkeme, Davacı lehine, zarar-ziyanın doğduğu tarihten itibaren faiz vermemekle hata etmiştir.

İ-stinaf Eden KKTC Başsavcısını temsilen hitapta bulunan Savcı, özetle: Davacının ihmalkarlık veya kusur iddialarını geri çektiğini, geriye sadece İdarenin kusursuz sorumluluğunun kaldığını, yumurtaların zorunlu olarak itlafı ile ilgili bir kararın olmadığın-ı, Emare No.6'ya göre, tesis sahibinin " ben yumurtalarımı imha etmek isterim" demesi üzerine veteriner hekim ve belediye başkanının gidip yumurtaları imha ettiğini, Bakanlar Kurulu Kararlarının Fasıl 45 altında alındığını, yumurtaların imhası ile ilgili B-akanlar Kurulu Kararı olmadığını, genel düzenleyici işlemlerin olduğunu, Davacının bölgesindeki yumurtalar ve tavuklar için zorunlu itlaf olmadığını, İncirli Bölgesi içerisinde, yani 3 km içerisinde canlı kanatlı hayvan itlaf edildiğini, ancak Davacının bu-nunla ilgisi olmadığını, Davacının tesisinin 10 km gözetim alanı içerisinde olduğunu, yani bu bölgede zorunlu olarak hayvan itlaf edilmediğini, Davacının getirilen kısıtlamalardan dolayı yumurtaların elinde kaldığını ve yok etmek zorunda kaldığını ve Devle-tin sorumlu olduğunu iddia ettiğini, Devletin ise "ben senin yumurtlarını zorunlu olarak imha etmedim. Senin satışını da kısıtlamadım, piyasada zaten senin bu yumurtaları satman mümkün değildi, bu salgın hastalık dolayısıyla yumurtaların satılmadı ve o yüz-den imha ettin, ben sorumlu değilim" demekte olduğunu ileri sürmüştür.

İlâveten Savcı, Davacının her halükarda Alt Mahkeme huzurunda, yumurtalarını bölgeden çıkarmak izin talep ettiği ve bu talebe rağmen Veteriner Dairesinin izin vermediği hususunda şaha-det ortaya koymadığını ve ayrıca KKTC'nin diğer bölgelerinde yumurtaların satıldığı ve sırf kendi tesisi bu bölgede olduğu için yumurtalarını satamadığı hususunda da şahadet ortaya koyamadığını iddia etmiştir.

Hitap eden Savcı ayrıca, Fasıl 45 altında çı-karılan Emirname ile hayvan besleyicilerinin karar tarihi itibarı ile 3 gün içerisinde kümes hayvanlarını kapalı kümeslere almalarının ve kapalı alana alınmayan kümes hayvanlarının Veteriner Dairesinin gözetiminde toplatılacağının kamuoyuna duyurulduğunu, -Fasıl 45 altında çıkarılan Emirnamelerin yumurta satışının izne bağlanması ile ilgili olmadığını iddia etmiştir.

Yukarıdakilere ilâveten, Savcı hitabında, Davacının, Akdoğan Bölgesine giriş-çıkışın denetime tabi olmasından dolayı yumurtalarının satılamadı-ğını, dolayısıyla Devletin bundan sorumlu olduğunu iddia ettiğini, Mahkemenin de bu yönde bulgu yaptığını, Alt Mahkeme huzurundaki şahadete göre, Hacıali ve Taşkent Tavukçuluğun gönüllü olarak imhalarının söz konusu olduğunu, satış yapılamamasının ve bu yu-murtaların piyasaya sürülememesinin Davacıya veya Davacının bulunduğu bölgeye mahsus bir husus olmadığını, Lefkoşa veya diğer bölgelerdeki tesislerin de yumurtalarını satamadıklarını, Veteriner Dairesinin listelerinin mahkemeye emare olarak sunulduğunu bel-irterek, Alt Mahkemenin yaptığı hukuki değerlendirmenin hatalı olmasının yanı sıra, huzurunda yeterli şahadet olmadan bulgu yapmakla hata ettiğini ileri sürmüştür.
<