-D.40/2015 Yargıtay/Hukuk No:6/2012
(Lefkoşa Dava No:4662/2009)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:Hüseyin Besimoğlu,Ahmet Kalkan, Emine Dizdarlı

İstinaf eden: Avukat Oktay Serbülent, Doğankö-y-Girne.

(Davacı)
ile -

Aleyhine istinaf edilen:Merhum Ramadan Güney Terekesi(İdare
Memurları Avukat Güner Çakın ve Sadiye
Borahan vasıtası-yla)Lefkoşa.

(Davalı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat- Hasan Balman
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Ergin Ulunay

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Peri Hakkı'nın 4662/2009 sayılı davada 16.1.2012 tarihinde verdiği karara karşı, Davacı tarafından yapılan istinaftır.

------------

H Ü K Ü M

-Hüseyin Besimoğlu: Bu istinafta, Mahkemenin hükmünü, Sayın Yargıç Emine Dizdarlı okuyacaktır.

Emine Dizdarlı: Lefkoşa Kaza Mahkemesinden yapılan işbu istinafta, olgular açısından taraflar arasında görüş ayrılığı yoktur.

Olgular şu şekilde özetlenebili-r:
Davacı, meslekten avukat olup, Mersin-Türkiye ve KKTC Barosuna kayıtlı bir Avukattır. Bütün ilgili zamanlarda Davacı, Mersin'de avukatlık mesleğini icra etmekte idi.

Davalı ise Merhum Ramadan Güney Terekesidir ve Davalı Tereke, Tereke İdare Memurlar-ı vasıtasıyla dava edilmektedir.

Merhum Ramadan Güney hayatta iken, Türkiye'deki hukuki meseleleri ile ilgili olarak bazı işlerinde Davacıyı, avukatı ve/veya hukuk müşaviri olarak atadı.

3.4.2006 tarihinde Merhum Ramadan Güney, İstinaf Eden/ Davacı i-le, Mersin'de yazılı bir "Avukatlık Ücret Sözleşmesi" akteylediler. Söz konusu Sözleşmede belirtilen işlerin yürütülmesi ve/veya sonuçlandırılması neticesinde, Merhum Ramadan Güney, Davacıya 100,000 euro ödeyecekti.

Ramadan H.Güney, 2.11.2006 tarihinde d-aimi ikâmetgâh yeri olan İngiltere'de vefat etti. Bir süre sonra, Merhum Ramadan Güney'in Terekesi, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Tereke Tenfiz Salahiyeti, Tereke İstida No.247/2006 sayılı Tereke'ye istinaden kurulmuştur. Merhumun Terekesinin kurulmasından son-ra, gerek Tereke İdare Memurları gerekse kurulan Terekenin Avukatı Davacının Avukatlık Ücret Sözleşmesi'ne konu işlerin ve/veya Ankara'daki davanın bitirilmesi hususunda Davacıya yetki verdiler. Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde bulunan davanın 26-.6.2008 tarihinde sonuçlanması neticesinde, Davacı 100,000 euro ücretin muaccel hale geldiğini, Davalı Tereke sözü edilen ücreti talep edildiği halde ödemediği nedeniyle Davacı, Davalı aleyhine, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 4662/2009 sayılı işbu istinafa konu- davayı ikâme etti ve yukarıda sözü edilen Avukatlık Ücret Sözleşmesi tahtında 100,000 euro alacağını, faiz ve dava masrafları için hüküm talep etti.
Davalı Tereke müdafaa dosyaladı ve ön itirazda bulunarak, Davacının iddialarını reddetti. Davalı ileri sü-rdüğü ön itirazında, özetle: Dava konusu Avukatlık Ücret Sözleşmesi hükümlerine göre, yetkili Mahkeme Mersin Mahkemesi olduğundan, Common Law'ın (ortak veya göreneksel hukuk) Forum Non Conveniens savunmasını ileri sürdü. Bu hususa ilaveten Davalı, Emare No-.1 Sözleşmeyle ilgili tüm olgular va şahadetin Türkiye'de olduğunu, bu meseleye Türk Hukukunun uygulanması gerektiğini, bu nedenle Muhterem Mahkemenin yargı yetkisini kullanmayarak, davanın ihtilâfın doğal mahkemesi olan Mersin Mahkemesinde dinlenebilmesi -için Lefkoşa Kaza Mahkemesinin, nezdinde bulunan davayı iptal eden bir emir vermesini talep etti.

Davacı Müdafaaya cevap dosyalayarak, Davalının iddialarını reddetti ve Davacının hak arama özgürlüğünün kısıtlanamayaca-ğını ileri sürdü.

Taraflar arası-ndaki layihalar teatisi tamamlandıktan sonra, 24.11.2011 tarihinde Davalı Merhum Ramadan Güney Terekesi, Tereke İdare Memurları sıfatıyla ihbarlı bir istida dosyalayarak, ön itirazın öncelikle ele alınmasını talep etti. Davacı ön itiraz maksatları bakımınd-an taraflar arasında ihtilâfsız olan bazı evrakların emare yapılması halinde, ön itirazın öncelikle dinlenmesine itirazı olmadığını belirtti. Bunun üzerine Mahkeme, Mersin Barosu Avukatlık Ücret Sözleşmesi Emare No.1, Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 247/2006 say-ılı Tereke Emri Emare No.2, 22.11.2007 tarihli Vekaletname Emare No.3, Davalı Avukatının Davacıya gönderdiği ihbarlar Emare No.4 ve Davacı Avukatının Davalıya gönderdiği ihbarlar Emare No.5 olarak kaydedildi.

Mahkeme tarafları dinledikten sonra, istinaf-a konu davayı dinlemeye en uygun, doğal mahkemenin (Forum Non Conveniens) Mersin-Türkiye Mahkemeleri olduğu, Mersin Mahkemelerinin bu davayı yargılamasının Lefkoşa Kaza Mahkemesine nazaran daha uygun olduğu kanaatine vararak, davayı reddederek iptal etti. -
İstinaf bu karardan yapılmış olup, istinaf ihbarnamesi 4 istinaf sebebi içermekle birlikte, istinafın duruşması esnasında Davacının üzerinde durduğu istinaf sebepleri aşağıdaki iki başlık altında özetlenebilir:

Muhterem Mahkeme kararını verirken, 9/1976- sayılı Mahkemeler Yasası'nı veya Yasanın 24.maddesini hiç incelemedi. Her halükârda sadece The Eleftheria davasındaki prensipleri emsal alarak bu konuya uygulamakla ve Türkiye Mahkemelerinin daha uygun Mahkeme olduğu bulgusuna varmakla hata etti.
Muhtere-m Mahkeme, Davalının ara emirleri müracaatı sırasında yetkiye itiraz etmediği, bu nedenle geç kaldığı hususunu göz ardı ederek hatalı hareket etti.

Birinci başlık altında özetlenen istinaf sebebine
baktığımızda, İstinaf Eden, Alt Mahkemenin 9/1976 sayılı- Mahkemeler Yasası'nı hiç tezekkür etmediği veya bu konuda Yasanın belirlediği kurallar çerçevesinde bir saptama yapmadığı nedeniyle, Türkiye Mahkemelerinin daha uygun mahkeme olduğuna dair bulgusunun hatalı olduğunu iddia etmiştir.

İstinafın hükme bağl-anması bakımından yararlı olacağına inandığımız cihetle, öncelikle 9/1976 Mahkemeler Yasası'nı incelemeyi uygun bulduk. Mahkemelerin yetkileri Yasanın 24.maddesinde düzenlenmektedir.

Madde 24 aynen şöyledir:

"24.(1) Kaza Mahkemesi, Anayasa veya Yasalar- uyarınca
Yüksek Mahkemeye ilk mahkeme olarak yetki veren
kurallar ile aşağıdaki(3)'üncü fıkra kuralları
saklı kalmak koşuluyla:
Dava sebebinin tamamen veya kısmen, mahkemenin yetki alanı sınırları içinde doğmuş ol-ması,
Davalının veya davalılardan herhangi birinin, davanın ikame edildiği zamanda, Kaza Mahkemesi yetki alanı içinde ikamet etmesi veya iş yapmış olması,
Dava sebebinin tamamen veya kısmen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti sınırları dışında Kıbrıs'ta -doğmuş olması ve davacının, davanın ikâme edildiği zaman Kaza Mahkemesinin yetki alanı içinde ikamet etmesi,
halinde bu Yasanın 25'inci maddesi kurallarına uygun
olarak davaya bakıp karara bağlamaya yetkilidir.
Ancak, tarafların dava açı-ldığı zaman Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti sınırları dışında
ikamet etmesi halinde yetkili mahkeme Lefkoşa Kaza
Mahkemesidir.
(2)........................................
(3).........................-..............."

Yukarıdan görülebileceği gibi, Yasanın 24(1)(b)maddesi altında, davalının veya davalılardan herhangi birisinin dava ikame edildiğinde, kaza mahkemesinin bölgesel yetki alanı içerisinde ikamet etmesi veya iş yapması halinde, mahkeme davay-a bakıp karara bağlamaya yetkilidir (Bknz:Y/H 155/2012 D.41/2014).

Yine 9/1976 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 38.maddesi, mahkemeler tarafından uygulanacak mevzuat ve mahkemelerin yetkileri ile ilgili genel kurallar içermektedir.

Yasanın 38.maddesinin (-c) ve(d) bendleri aynen şöyledir:

"38. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti mahkemeleri aşağıdaki muvzuatı uygular:
...................
...................
Anayasa'nın 1.geçici maddesinin, (1).fıkrasında belirtilen ve yürürlükte kalmış olan mevzuat,
Anayasa'ya -aykırı veya bağdaşmazlık halinde olmadıkça, yukarıdaki (c) bendinde belirtilen mevzuat saklı kalmak koşuluyla, ahkâmı umumiye ve nısfet hukuku ilkeleri,
..................
.................."

Görülebileceği gibi, İngiliz Ahkâmı Umumiye (Common Law) -
ilkeleri KKTC Anayasası'na ve yürürlükte kalmış mevzuata aykırı olmadığı müddetçe KKTC'de mevzuat olarak uygulanır.

İngiliz Devletler Hususi Hukuku kuralları (English Private International Law) İngiliz Ahkâmı Umumiye Hukukunun (Common Law) bir parçasıdı-r ve bu kurallar Kıbrıs'ta 1963'ten önce uygulanmakta idi (Bknz:Patiki V Patiki 20 C.L.R Part 1,45).

İngiliz Devletler Hususi Hukuku kurallarına göre, bazı durumlarda taraflar arasındaki anlaşmazlıkların, yabancı mahkeme tarafından görüşülmesinin, İngili-z Mahkemelerince görüşülmesine nazaran daha uygun olacağı nedeniyle, yabancı ülke mahkemesinin yargı yetkisini kabul ederek, davanın durdurulmasına ilişkin emir verebilir.

İstinaf Eden/Davacı Avukatı, 9/1976 Mahkemeler Yasası'nın 24(1)(b) maddesinin KK-TC Mahkemelerini yetkili kıldığı cihetle, Forum Non Conveniens kuralının uygulanamayacağını ileri sürmektedir.
Alt Mahkeme huzurundaki ihtilafsız olgulara göre, taraflar arasında akdolunan Emare No.5 Avukatlık Ücret Sözleşmesi Mersin'de yapılmıştır. Yine- Emare No.5 Avukatlık Ücret Sözleşmesi'nin 10. maddesine göre, Davacıya veya Davalıya yapılacak olan her türlü bildirimin Sözleşmede belirtilen Mersin'deki adreslere yapılacağı ve Avukatlık Ücret Sözleşmesi'nden doğacak anlaşmazlıklarda Mersin'deki Mahkeme-lerin ve bu Mahkemelere bağlı icra dairelerinin yetkili oldukları hususları yazılı olarak yer almaktadır.

Dolayısıyla önümüze gelen istinafa konu davada doğru karar verebilmek için, Forum Non Conveniens kurallarına ilişkin ilkelerin ne olduğu ve tarihse-l gelişmesi hakkında bilgi vermemizin yararlı olacağı görüşündeyiz. Forum Non Conveniens'e ilişkin kuralları incelediğimiz zaman görürüz ki, bu ilkelerde sürekli değişiklikler olmuştur.

The Eleftheria davasında (1969,2 All E.R sayfa 641) benimsenen ilke-ler şöyle izah edilmektedir:

"Where plaintiffs sue in England in breach of an agreement
to refer disputes to a foreign court and the defendants apply for a stay, the English court, assuming the claim to be otherwise within its jurisdiction, is not- bound to grant a stay but has a discretion whether to do so or not. The discretion should be exercised by granting a stay unless strong cause for not doing so is shown. The burden of proving such strong cause is on the plaintiffs. In exercising its discre-tion, the court should take into account all the circumstances of the particular case. In particular, the following matters, where they arise, may properly be regarded:

In what country the evidence on the issues of fact is situated, or more readily availa-ble, and the effect of that on the relative convenience and expense of trial as between the English and foreign courts,
Whether the law of the court applies and, if so, whether it differs from English Law in any material respects,
With what country either -party is connected and how closely,
Whether the defendants genuinely desire trial in the foreign country, or are only seeking procedural advantages,
Whether the plaintiffs would (a) be deprived of security for that claim, (b) be unable to enforce any judge-ment obtained, (c) be faced with a time-bar not applicable in England, or (d) for political, racial, religious or other reason be unlikely to get a fair trial."

Görülebileceği gibi, davacıların, yabancı mahkemelere
yargı yetkisi veren bir anlaşmanın ih-lal edilmesine ilişkin İngiltere'de dava ikame ettikleri hallerde, İngiltere Mahkemeleri durdurma emri vermek zorunda değildirler. Ancak böyle bir emri verip vermeme hususunda takdir yetkileri mevcuttur. Bu takdir yetkisi, durdurma emri verilmemesi için gü-çlü sebepler (strong cause) gösterilmedikçe kullanılmalıdır. Bu tür güçlü sebepleri kanıtlama hususundaki ispat külfeti davacıya aittir. Mahkeme, takdir yetkisini kullanırken, davanın tüm ahval ve şeraitini dikkate almalıdır. Özellikle aşağıda belirtilen h-ususların göz önünde bulundurulması gerekmektedir:
Olgular ve şahadet hangi tarafın ülkesinde bulunmaktadır veya hangi ülkede konuya ilişkin şahadete daha kolay ulaşılabilir ve hangi mahkemeye dava ikame edilirse daha az masraflı ve daha elverişli olur,
Me-seleye uygulanacak kanun hangi ülke kanunudur ve iki ülke arasındaki yasalarda esasa ilişkin farklılıklar var mıdır?
Tarafların hangi ülke ile bağlı bulunduğu ve o ülkeye ne kadar yakın oldukları,
Davalının yabancı ülke mahkemesini tercih etme sebebi yalnı-zca prosedürel avantaj elde etmek midir?
Davanın yabancı ülkede görüşülmesi durumunda davacının aşağıda belirtilen koşullardan olumsuz etkilenme ihtimali var mıdır?
o davanın sağlayacağı güvenceden mahrum kalmak,
elde edilecek olan hükmün herhangi bir şeki-lde yürürlü