-D.13/11 Yargıtay/Hukuk 59/2009
(Mağusa Genel İstida No: 19/90)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Mustafa H. Özkök, Narin F. Şefik, Hüseyin Besimoğlu.

İstinaf -eden:1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni temsilen KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa
2. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ekonomi ve Maliye Bakanlığını temsilen KKTC
Başsavcılığı, Lefkoşa
(Müstedaaleyh-)

-ile-

Aleyhine istinaf edilen: Növber Salih, Londra, yetkili vekili Avukat Selçuk Gürkan vasıtasıyle,
Girne
(Müstedi)

A r a s ı n d a.

İstinaf edenler namına:K-ıdemli Savcı Pervin Sağlamer
Aleyhine istinaf edilen namına:Avukat Münüre Dağlar.

Gazi Mağusa Kaza Mahkemesi Başkanı Ahmet Kalkan'ın 19/90 sayılı Genel İstidada 17.6.2009 tarihinde verdiği karara karşı Müstedaaleyhler tarafından yapılan istinaftır.

-----------------------

H Ü K Ü M

Mustafa H.Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Hüseyin Besimoğlu okuyacaktır.
Hüseyin Besimoğlu: Bu istinaf, Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedinin 26.1.1990 tarihli 19/90 no'lu istidası gereğince Ga-zi Mağusa Kaza Mahkemesinin 17.6.2009 tarihinde Müstedi lehine verdiği karardan yapılmıştır.

İSTİNAFA KONU OLGULAR:

İstinafa konu olgular özetle aşağıdaki gibidir.

Gazi Mağusa'da Ay Luka Mevkiinde, parsel 629, P/H 33/3 E.2 1 evlek 2200 ayakkare ar-sanın ½ hissesi 5.9.1958 tarihinde Melis Makru adına kayıtlı idi.

Müstedi, bu taşınmaz malı 24.3.1956 tarihinde Mağusa'da yapılan yazılı bir satış senedi ile 456 Kıbrıs Lirasına Melis Makru isimli şahıstan satın aldı. Bu satış anlaşması ile 50 Kıbrıs Lira-sı peşin ödedikten sonra bakiyenin aylık taksitlerle ödenmesi kararlaştırıldı. Bakiye borcun tümü ödendikten sonra Müstedi ile Melis Marku arasında 11.9.1970 tarihli ikinci bir satış senedi yapılarak satış bedeline karşılık 500 Kıbrıs Lirası ödeme yapıldığ-ı kabul edildi ve bu taşınmaz malın Müstedinin tasarrufunda olduğu belirtilerek koçan devir işleminin mevcut siyasi durumun sona ermesi üzerine devredileceği kararlaştırıldı.

Müstedi, 1956 yılında İngiltere'ye yerleşti ancak zaman zaman Kıbrıs'a gelmekte- idi. İstida konusu malın ½ hissesi İTEM yasasının 4. maddesi altında engellidir. Diğer ½ hissesi 16.9.1958 tarihinde Şükrü Mulla Ahmet'e devredildi. 17.8.1982 tarihinde ise Şükrü Mulla Ahmet bu malı Fatma Elkuvvetli'ye bağış yolu ile devretti.

Aleyhine İ-stinaf Edilen/Müstedinin, yetkili vekili Av.Selçuk Gürkan 26.11.1990 tarihinde Gazi Mağusa Kaza Mahkemesine 19/90 no'lu istidayı dosyaladı ve aşağıda izah edilen taleplerde bulundu.

"A. Muhterem Mahkemenin bir kayıt kararı isdar eyleyerek Müstedinin 11.9.-1970 tarihinde yazılı bir mukavele tahtında Melis Makru isimli şahıstan satın aldığı ücretini ödediği halde ülkedeki koşullar nedeniyle kaydını bugüne kadar kendi adına yaptırmadığı ve kaydı halen Rumlar adında bulunan ve/veya bulunması gerekli Gazi Mağusa-da Ay Luka Mahallesinde Pafta/Harita 33/3, E.2, Parsel 629'da kain arsanın ½ hissesini işbu başvuruyu yapan Müstedinin namına kaydı hususunda bir kayıt kararı,

B. İlgili malın itiraz edilmemiş mülk olması halinde ayninin ifraz edilmiş mülk haline getirile-rek öylece kaydı hususunda bir emir."

Müstedi bu istidasını, Sivil Mahkeme Nizamatı E.46, N.2, 7/80 sayılı yasanın 3,4,6,7 ve 8. maddeleri ile Fasıl 15 Zaman Aşımı Yasasının 8.maddelerine istinad ederek istidasını Av.Selçuk Gürkan'ın yemin varakası ile -destekledi.

Av.Selçuk Gürkan yemin varakasında özetle, olgulara vakıf olduğunu, Müstedinin istida konusu malı 11.9.1970 tarihinde Melis Makru isimli bir şahıstan 1500 Kıbrıs Lirasına satın aldığını bedelini ödediğini, Müstedinin 1974 yılından önce Londra-'da yaşadığını 7/80 sayılı yasanın son zamanlarda bilgisine geldiğini ileri sürdü ve istida gereğince emir talep etti.

Bu istidanın tebliğ edilmesi üzerine Müstedaaleyh 18.10.1991 tarihinde bir itirazname dosyaladı ve itirazı Necati Özduru'nun yemin var-akası ile desteklendi.

Necati Özduru yemin varakasında özetle, Müstedinin yasada öngörülen yasal süre içinde başvurmadığını, bu nedenle istidanın iptal edilmesi gerektiğini ön itiraz olarak ileri sürdü ve yemin varakasına devam ederek 1. sınıf 2. derece- Tapu memuru olduğunu, Müstedinin iddialarının yasal dayanağı olmadığını, satış sözleşmesinin 20.7.1974'den önce yapılmış sayılamayacağını, ilgili belgelerin geçersiz olduğunu, 11.9.1970 tarihli belgenin varlığının şüpheli olduğunu, istida konusu taşınmaz- malın satın aldığı şahıs adına kayıtlı olmadığını, ilgili malı usulünde ve zamanında Dışişleri Bakanlığı nezdinde kayıt ettirmediğini ileri sürdü ve istidanın reddini talep etti.

İstinafa konu bu istida 24.10.1991 tarihinde duruşma olarak tayin edildi. M-üstedi yurt dışında olduğu cihetle istida muhtelif kez tehir edildi. İstidanın duruşma olarak 21.2.2006 tarihine tayin edildiği Müstedi avukatına bildirildi ancak Müstedi ve avukatı Mahkemede hazır olmadığı için Müstedinin istidası 21.2.2006 tarihinde gıya-bında iptal edildi.

Müstedi 4.1.2008 tarihli bir istida dosyalayarak 21.2.2006 tarihinde iptal edilen istidanın canlandırılması talebinde bulundu ve bunun üzerine istidanın 28.5.2008 tarihli Mahkeme emri gereğince canlandırılmasına emir verildi.

İst-idanın canlandırılması üzerine 1.6.2009 tarihinde davanın duruşması yapıldı, yapılan duruşma sonunda Müstediyi haklı bulan Bidayet Mahkemesi 17.6.2009 tarihinde istidanın "A" paragrafı gereğince emir verdi "B" paragrafındaki taleplerin ise iptaline karar -verdi.

İstinaf istidanın "A" paragrafı gereğince verilen bu karardan yapılmıştır.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

İstinaf Edenin istinaf sebepleri aşağıda olduğu gibidir.

1.Muhterem Bidayet Mahkemesi, 7/80 sayılı Barış Harekatından önce Yabancılardan Sözleşme il-e Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydını Düzenleyen Yasayı değiştiren 8/08 sayılı Değişiklik Yasasının geçici 1. maddesini yanlış yorumlamıştır ve kararı hatalıdır. Şöyle ki geçici 1. madde esas yasa'nın yani 7/80 sayılı yasanın yürürlüğe girdiği tarihten -itibaren yasanın 4. maddesinde belirtilen 90 gün içerisinde başvuruda bulunup da başvuruları reddedilenlere yeniden müracaat hakkı tanımıştır. Bu nedenle Müstedi 7/80 sayılı yasanın tanıdığı 90 gün içerisinde başvuruda bulunmadığından yeniden başvuru hakkı- bulunmamaktadır.

2.Muhterem Bidayet Mahkemesi 7/80 sayılı yasayı değiştiren 8/08 sayılı Değişiklik Yasası'nın geçici 1. maddesini yanlış yorumlamıştır ve yasa metnindeki "herhangi bir nedenle ve 1 Eylül 2006 tarihinden sonra" cümlesindeki "ve" bağlacının- ardışık sıra anlamında kullanıldığına ve anlamının yasanın yayınlandığı tarihte başvurup da başvuruları herhangi bir nedenle reddedilenler ile 1 Eylül 2006 tarihinden sonra reddedilenler veya çekilenler arasında tasnif yapmak olduğuna ilişkin bulgusu hata-lıdır. Çünkü, 7/80 sayılı yasa özel bir yasadır ve bu yasaya binaen Mahkemeye yapılacak başvuruların yasanın yürürlüğe girdiği 28.3.1980 tarihinden sonra 90 gün içinde yapılmasını öngören amir bir hüküm içermektedir. Müstedi ise başvurusunu 26.1.1990 tarih-inde yani yasanın öngördüğü 90 gün geçtikten sonra yapmıştır. Dolayısıyla Müstedi, başvurusunu hak düşürücü süre dışında dosyaladığı cihetle başvurunun olması Müstediye herhangi bir hak vermez.

3.Muhterem Bidayet Mahkemesinin 7/80 sayılı yasayı değiştiren- 8/08 sayılı yasanın geçici 1. maddesinin ikinci paragrafının 20 Temmuz 1974 tarihinden itibaren ve halen bir malı tasarrufunda bulunduranlara ne zaman müracaat ettiklerine bakılmaksızın daha önce herhangi bir şekilde müracaatları reddedilenler veya geri ç-ekilenlere yeniden müracaat hakkı tanıdığına ilişkin bulgusu hatalıdır.

4. Muhterem Bidayet Mahkemesinin Müstedinin konu taşınmaz malı 20.7.1974 tarihinden önce ve halen tasarrufunda bulundurduğu ispat edildiğinden 8/08 sayılı yasanın geçici 1. maddesi al-tında istidasının 1 Eylül 2006 tarihinden sonra reddedilmiş olması şartına tabi olmaksızın yeniden müracaat etme hakkını elde ettiğine ilişkin bulgusu yanlıştır ve kararı hatalıdır.

5. Muhterem Bidayet Mahkemesi Esas Yasa olan 7/80 sayılı yasada belirlene-n 90 günlük hak düşürücü süre dışında 26.1.1990 tarihinde yapılan Müstedinin başvurusunu kabul edip karar vermekle hatalı hareket etmiştir. Şöyle ki 7/80 sayılı yasa özel bir yasadır ve bu yasanın 4. maddesi altında yapılan başvurular 90 gün ile sınırlandı-ğına göre buna harfiyen uyulması gerekmektedir. 8/08 sayılı değişiklik yasasının geçici 1. maddesi de esas yasanın 4. maddesinde öngörülen süre içerisinde bir başvurunun gerekliliği ön şartını ihtiva etmektedir.

TARAFLARIN İDDİALARI:

İstinaf edenin iddia-ları: İstinaf Eden özetle, 7/80 sayılı yasanın 28.3.1980 tarihinde yürürlüğe girdiğini, yasanın 4. maddesi gereğince başvuru sahiplerine yasanın yayınlandığı tarihten itibaren 90 günlük süre içinde müracaat hakkı tanıdığını, bu sürenin hak düşürücü bir sür-e olduğunu, Müstedinin 26.1.1990 tarihinde başvuru yaptığını, 90 günlük süre geçtikten sonra başvuru yaptığı için Müstedinin hakkının düştüğünü, 7/80 sayılı yasanın 19.2.1980 tarihinde yürürlüğe giren 8/08 sayılı yasa ile tadil edildiğini, yasanın geçici 1-. maddesinin Müstedinin lehine bir hüküm içermediğini, Müstedinin istida konusu taşınmaz malı 20.7.1974'den beridir tasarrufunda bulundurduğu için, 8/08 sayılı yasanın geçici 1.maddesi gereğinin halen malı tasarrufunda bulunduranlara ne zaman müracaat etti-klerine bakılmaksızın daha önce herhangi bir şekilde müracaatları reddedilenler veya geri çekilenlere yeniden müracaat hakkı tanıdığına ilişkin bulgusunun hatalı olduğunu, istidanın "A" paragrafı gereğince emir vermekle Mahkemenin hata ettiğini ileri sürdü- ve istinafın reddini talep etti.

Aleyhine İstinaf Edilenin iddiaları: Aleyhine İstinaf Edilen özetle, Müstedinin istida konusu malı 1956 yılında satın aldığını, istidanın 1990 yılında dosyalandığını, 8/08 sayılı yasanın 4. maddesinin 90 günlük süreyi kaç-ıranlara yeniden müracaat hakkı verdiğini, yasanın 1. maddesinin 2. paragrafının bu taşınmaz malı 20.7.1974 tarihinden itibaren ve halen tasarrufunda bulunduran kişilere koşulsuz ne zaman müracaat ettiklerine bakılmaksızın başvurma hakkı tanıdığını, Bidaye-t Mahkemesinin bu istida gereğince karar vermekle hatalı davranmadığını ileri sürdü ve istinafın reddini talep etti.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN İNCELENMESİ:

İstinaf Eden 5 istinaf sebebi ileri sürmekle birlikte istinafın duruşmasında istinaf sebeplerini birlik-te mütalaa ettiği cihetle tüm istinaf sebeplerini bir başlık altında birlikte incelemeyi uygun gördük.

Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedi 26.1.1990 tarihinde dosyaladığı çift taraflı bir istida ile 11.9.1970 tarihinde Melis Makru isimli şahıstan satın aldığı-, Gazi Mağusa'da Ay Luka Mahallesinde 629 parsel nolu taşınmaz malın ½ hissesinin adına kayıt edilmesi için Gazi Mağusa Kaza Mahkemesine bir müracaatta bulundu.

İstinaf Eden/Müstedaaleyh, Müstedinin başvurusuna bir itirazname dosyaladı ve itiraznamesind-e yapılan başvurunun 7/80 sayılı yasanın 4. maddesi gereğince yasanın yürürlüğe girdiği 28.3.1980 tarihinden itibaren 90 günlük süre içinde yapılmadığını bu nedenle ileri götürülemeyeceğini ve iptal edilmesi gerektiğini ön itirazla ileri sürdü, ancak herha-lukarda istida konusu malın 7/80 sayılı yasa kapsamında satın alınan bir taşınmaz mal olmadığı için istidanın bu sebeple iptalini talep etti.

Dava zabıtlarına göre bu istida muhtelif kez tehire uğradıktan sonra 21.2.2006 tarihinde duruşma olarak tayinli i-ken takipsizlikten iptal edildi. Ancak daha sonra yapılan bir başvuru üzerine bu istida 29.8.2008 tarihli Mahkeme emri ile yeniden canlandırıldı. İstidanın canlandırılması üzerine bu istidanın duruşması yapıdı ve Bidayet Mahkemesi Müstedi lehine ve isti-da gereğince istinafa konu kararı verdi.

İstinafa konu bu istidanın dayanağını teşkil eden 7/80 sayılı yasa, Kıbrıs Türklerinin ve bu yasanın yabancı saymadığı diğer devlet uyrukluların, 20 Temmuz 1974 Barış Harekatından önce, yabancıdan sözleşme ile s-atın aldıkları ancak ülkedeki koşullar nedeniyle kaydını yaptıramadıkları taşınmaz malların adlarına kayıt ettirilmesini düzenlemektedir.

20 Temmuz 1974 tarihinden önce yabancıdan bu yasada (7/80) belirtilen koşullara göre taşınmaz mal satın almış olan -ve kaydını yaptırmayan kişilerin, yasanın 4. maddesi gereğince bu yasanın yürürlüğe girdiği tarihten 90 güne kadar ilgili taşınmaz malın bulunduğu Mahkemeye ihbarlı istida ile başvurma hakkı verilmiştir.

7/80 sayılı yasanın 4. maddesi aynen şöyledir

"4.2-0 Temmuz 1974 tarihinden önce Yabancıdan bu yasada
belirtilen koşullara göre taşınmaz mal satın almış olan
ve kaydını yaptırmayan kişiler, bu yasanın yürürlüğe
girdiği tarihten 90 güne kadar ilgili taşınmaz malın
bulunduğu yetkili Mah-kemeye kayıt kararı almak amacıyla
yemin belgesiyle desteklenen ihbarlı istida ile
başvurabilirler."

7/80 sayılı yasa 54/87 sayılı yasa ile tadil edilmiş ve bu tadil yasası 30.07.1987 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

54/87 sayılı tadil yasasının ge-çici 1. maddesi aynen söyledir.

"1. Esas yasa kapsamına giren ve Esas Yasanın 4.
maddesinde öngörülen süre içinde yaptıkları
başvuru gereğince duruşma yapılarak başvuruları
sadece ispat yükümlülüğü açısından reddedilmiş
olup- bu yasa ile esas yasanın 6. maddesinin
(b) fıkrasında yapılan değişikliklerde öngörülen
yeni ispat yolları ile iddiasını kanıtlayabilecek
durumda olan başvuru sahipleri bu Yasanın yürürlüğe
girdiği tarihten başlayarak doksan gün iç-erisinde
yeniden başvuruda bulunabilirler."

7/80 sayılı yasanın 4.maddesinde, bu yasa altında yapılacak başvuruların yasanın yayınlandığı tarihten itibaren 90 gün içinde başvuru yapılması ile ilgili bir süre kısıtlaması vardır.
54/87 sayılı tadil y-asasında da 90 günlük süre kısıtlaması olduğu anlaşılmaktadır.

7/80 sayılı yasa 28.03.1980 tarihinde,54/87 sayılı yasa ise 30.07.1987 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 19/90 sayılı istinafa konu bu istida 26.1.1990 tarihinde dosy-alanmıştır.

Bu şartlarda, Müstedinin istidasını 7/80 sayılı yasanın 4. maddesinin ve 54/87 sayılı yasanın geçici maddesinin aradığı 90 günlük sür