-D.6/05 Yargıtay/Hukuk :53/2001
(L'şa Dava No : 232/1999)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti :Taner Erginel,Başkan, Mustafa H.Özkök,Seyit A.Bensen.

İstinaf eden : 1. Mustafa Küçük, Lefkoşa
2. Hayati Eken, Lefkoşa
(Davacı-lar)
ile -

Aleyhine istinaf edilen : Yakın Doğu Üniversitesi Ltd. n/d
Near East University Ltd. Lefkoşa
(Davalı)

A r a s ı n d a.

İstinaf edenler namına : Avukat Tahi-r Seroydaş
Aleyhine istinaf edilen namına : Avukat Menteş Aziz adına
Avukat Süleyman Özsoy.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Hüseyin Besimoğlu ile Yargıç Emine Dizdarlı'nın 232/99 sayılı davada 11.5.2001 tarihinde- verdiği karara karşı Davacılar tarafından yapılan istinaftır.
-------------------

H Ü K Ü M

1.Taner Erginel, Başkan : Bu istinafta Mahkemenin hükmünü
Sayın Yargıç Seyit A. Bensen okuyacaktır.
2.Seyit A. Bensen : İşbu istinaf Tam Kadro-lu Lefkoşa Kaza
Mahkemesinin davacılar (istinaf edenler) tarafından davalı (aleyhine istinaf edilen) aleyhine açılan bir kira sözleşmesini ihlâl davasından davacıların istemini reddeden hükümden yapılmıştır. İhtilâfsız olgular aşağıda gösterildiği şekild-e özetlenebilir.
3. Davalı Yakın Doğu Üniversitesi olup, Lefkoşa'da Dikmen yolu
kampüsünde çarşı merkezi diye bilinen yerde bulunan "Arlı Kafe" isimli restaurant'ın ve/veya işyerinin mal sahibidir.
4. Davadan önceki tarihlerde Mahmut Arlı söz konusu "A-rlı
Kafe'nin" kiracısı idi.
5. Davalı ile Mahmut Arlı arasındaki kira ilişkisi devam
ettiği bir zamanda davacılar Mahmut Arlı'nın tasarrufunda bulundurduğu işyerini kiralamaya talip oldular.
6. Yapılan görüşmeler sonucunda davacılar ile Mahmut Ar-lı'nın
anlaşması üzerine, Mahmut Arlı dava konusu olup kira ve tasarrufunda bulundurduğu işyerini davacılara devretmeyi kabul etti ve bunu yazılı olarak davalıya bildirdi. Davacılar dava konusu işyerini devralmak için anlaşma gereğince Mahmut Arlı'ya 1,7-50,000,000-TL. hava parası ödediler.
7. Davalıya yapılan bildirim üzerine Mahmut Arlı ile davalı
arasındaki kira münasebeti 1.6.1998 tarihinde sona erdirildi. 8. Mahmut Arlı ile davacılar arasındaki devir anlaşmasını
müteakip davacılar, dava-lı ile yazılı bir anlaşma yapmadan
emare 1 makbuz karşılığında davalıya depozito ve Haziran
ayı kirası olarak 29.5.1998 tarihinde £600Stg. karşılığı
251,417,000-TL. ödediler ve dava konusu işyerini Mahmut
Arlı'dan 1.6.1998 tarihinde tes-lim alıp çalıştırmaya
başladılar.
9. Davacılar, Üniversitenin tatile girmesi nedeniyle dava
konusu işyerini 1998 yılı Eylül ayında tekrar açmak üzere Temmuz ayında kapattılar.
10.Davacılar bu arada dava konusu işyerini 50,000,000-TL.
masraf y-aparak boyattı ve 200,000,000-TL. karşılığında da
mutfak dolaplarını yenilettiler.

11. Dava konusu işyerinde ve bu işyerinin ittisalinde bulunan
6 adet dükkanda tadilat yapılacağı gerekçesiyle davacılar tarafından dava konusu işyeri tahliye e-dilip 1998 yılı Eylül ayı sonlarında boş olarak davalıya teslim edildi. Bilâhare yapılan tadilat nedeniyle konu işyerinin bulunduğu bina yurt binası olarak tamamlandı. Bundan sonraki hususlar taraflar arasında ihtilâflıdır.
12. Davacılar talep takririnde,- 17 Eylül 1998 tarihinde davalı
ve/veya yetkililerinin davacılara müracaat ederek dava
konusu işyerinde ve davacıların icar ve tasarrufunda
bulunan işyerinin ittisalinde bulunan 6 dükkânda tadilat
yapacaklarını ve bu amaçla dava ko-nusu işyerini geçici
olarak tahliye etmelerini ve en geç 20 gün zarfında
yapılması tasarlanan tadilâtın tamamlanıp dava konusu
işyerinin davacılara en geç 20 gün zarfında iade edileceği
taahhüdünde bulunduğunu iddia etti.
13. Davac-ılar, davalının ve/veya yetkililerinin bu müracaatını
olumlu karşılayarak dava konusu işyerini takriben 20 Eylül 1998 tarihinde davalıya teslim ettiklerini iddia ettiler.
14. Davacılar takriben 10 Ekim 1998 tarihinde davalıya
müracaat ederek dava konu-su işyerinin kendilerine iade edilmesini talep etmeleri üzerine, davalının dava konusu işyerinin bulunduğu yerin veya binanın komple olarak yurt binası haline getirilmesi hususunda karar aldığını ve dolayısıyle dava konusu işyerinin davacılara iade edilmey-eceğini davacılara bildirdiğini iddia ettiler.
15. Davacılar 28.1.1999 tarihinde açtıkları davada, davalının
kira sözleşmesi ile Eylül 1998 tarihli sözleşmeyi ihlâl ettiğini ve bu nedenle kendilerini zarar ziyana düçar ettiğini ileri sürerek davalıdan,
-Mahmut Arlı'ya ödenen 1,750,000,000-TL.,
Dava konusu dükkanın boyanması için ödenen
50,000,000-TL.,
Mutfak dolaplarının yenilenmesi için ödenen 200,000,000-TL.,
11 aylık kazanç kaybı için 3,300,000,000-TL. zarar ziyan,
Davalıya ödenen £400Stg. depozito-nun iadesini, ve
Genel zarar ziyan talep ettiler.
16. Davalı, dosyaladığı müdafaa takririnde, davacıların talep
ve iddialarını reddetti ve diğer şeyler arasında, davacıların kiracıları olmadığını, adı geçen "Arlı Kafe" ile ilgili 19.5.1998 tarihinde kir-acı ve mutasarrıfı olan Mahmut Arlı'nın kendine yapmış olduğu müracaatta 1.6.1998 tarihinden itibaren davacılara konu kafeyi devretme niyetinde olduğunu bildirmesi üzerine davalının bu müracaatını kabul ettiğini ve davacıların 1.6.1998 tarihinden 30.6.1999- tarihine kadar bir yıllık devre için davacılara bir iş anlaşması imzalamalarına tabi kendilerine izin verdiğini ve bu izne tabi davacıların mezkûr kafeteryayı tasarruflarına aldıklarını fakat davacıların davalı ile herhangi bir iş anlaşması imzalamadıklar-ını ileri sürdü.
17. Davalı, ilâveten, tadilatla ilgili davacılara herhangi bir
taahhütte bulunmadıklarını, davacıların kendi rızalarıyle taraflar arasındaki münasebetleri sona erdirdiklerini ve davalıya dava konusu kafeteryayı teslim ettiklerini, daval-ının hiçbir zaman davacılara dava konusu kafeteryayı teslim ve iade etmeyi taahhüt etmediğini, her zaman için davacıların dava konusu kafeteryayı izne tabi işlettiklerini ve bu iznin de taraflar arasında fesh olunduğunu, bundan dolayı da davacıların herhan-gi bir zarar ziyana hakları olmadığını ileri sürdü.
18. Davanın duruşması sırasında davacı 1, şahadet vermiş ve
şahadetini desteklemek için 2 de tanık dinletmiştir. İlaveten dav alıya depozito ve kira ödendiğini gösteren makbuzu da emare 1 olarak Mahkem-eye sunmuştur. Davalı ise herhangi bir şahadet sunmamıştır.

19. Davayı dinleyen tam kadrolu İlk Mahkeme, dava takrirlerini
ve şahadeti değerlendirerek, davacılar ile davalı arasında bir akti ilişki olduğu konusunda itibar edilir bir şahadet tesbit edem-ediklerini, emare 1 makbuzun, davacılar ile davalı arasında akti bir ilişkinin meydana geldiğini değil de ileride davacılar ile davalı arasında yapılacak olan akti ilişkide tarafların iyi niyetini gösterdiği bulgusuna vardı. Bu hususta İlk Mahkeme kararınd-a mavi 69 ve 70'de şöyle demektedir.
"Biz Mahkeme olarak bu konuda davacı 1'in şahadetini tezekkür ettik. Bu tanığı şahadet verirken yakınen izleme fırsatı bulduk. Bu tezekkür sonucu ve tüm gerçekler ışığında davacılar ile davalı arasında bir akti ilişkin-in olduğunu veya yazılı bir anlaşma olduğunu tesbit edemedik. Bu konuda itibar edilir bir şahadet tesbit edemedik. Davacılar, davada konu edilen dükkanın veya işyerinin tasarrufunu Mahmut Arlı isimli bir şahıstan devralmıştır. Bu doğru olarak kabul etmiş o-lduğumuz bir hakikattır. Mahmut Arlı yasal olarak tasarrufunda bulunan işyerini davacılara devredebileceği konusunda davalıya bildirimde bulunmuş ve dava konusu dükkanın tasarrufunu devretmeyi kabul etmiştir. Bu nedenle davacılar ile Mahmut Arlı arasında a-kti bir ilişki meydana gelmiştir.......
Akti ilişki davacılar ile Mahmut Arlı arasında meydana gelmiş olduğu cihetle Mahmut Arlı, konu yer ile ilgili olarak, davalı ile arasında olan hukuki münasebete kendi isteği ile son vermiştir. Daha sonra davacılar ko-nu yeri kiralamak arzusu ile davalının ilgilileri ile görüşme yapmış, akti bir ilişki yapılmasına olanak tanımak için emare 1 makbuz ile davalıya bir aylık kira ve depozito olarak £600-Sterlin ödenmiştir. Emare 1 depozit ve bir aylık kullanım bedelinin öde-nmesi, davacılar ile davalı arasında akti bir ilişki meydana geldiğini göstermez. Bu konudaki iddialara itibar etmiyoruz. Emare 1, davacılar ile davalı arasında akti bir ilişkinin meydana geldiğini değil de ileride davacılar ile davalı arasında yapılacak o-lan akti ilişkide tarafların iyi niyetini gösterebilir. Bu niyet tek başına akti bir ilişki meydana getirmez."

İlk Mahkeme davacılar ile davalı arasında akti bir ilişki tesis edilmediğinden, depozito olarak verilen £400Stg.'in davacılara iadesi için hükü-m verdi. Davacıların diğer taleplerini ise reddetti.
20. Davacılar, İlk Mahkemenin bulgularının hatalı olduğunu
ileri sürerek istinaf etmişlerdir. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 10 sebep içermekle birlikte bunlar özetle şöyledir.
(1). Muhterem Bidayet- Mahkemesinin emare 1 makbuz ile ödenen
depozito ve bir aylık kira bedelinin davacılar ile davalı arasında akti bir kira ilişkisi meydana getirmediği hususundaki bulgusu hatalıdır.
(2). Muhterem Bidayet Mahkemesinin, davacıların Mahmut
Ar-lı'ya 1,750,000,000-TL. bir hava parasını davalının
bilgisi dahilinde ödendiği hususunda bulgu yapmamakla
ve/veya davacılar ile Mahmut Arlı arasındaki ilişkide
davalının katkı veya sorumluluğu olmadığı ve/veya
d-avalının verilen bu hava parasından sorumlu
olmasının hukuken mümkün olmadığı hususundaki bulgu
ve kanaatleri hatalıdır.
(3). Muhterem Bidayet Mahkemesinin dava konusu dükkan veya
işyerinin boyanması veya mutfak dolapl-arının
yenilenmesi için yapmış olduğu masrafları davalı ile
davacılar arasında akti bir ilişki meydana gelmemesi
nedeniyle talep etmeye yasal hakları bulunmadığına
mütedair bulgu ve kanaatleri de hat-alıdır.
(4). Muhterem Bidayet Mahkemesinin tadilât yapıldıktan
sonra dava konusu dükkânın davacılara teslim
edileceği yönünde davacılar ile davalı arasında bir
anlaşma olmadığı hususundaki bulgu ve kanaatleri
hatalıdır.
(5-). Muhterem Bidayet Mahkemesi davacılar leyhine
£400-Stg.'lik talep ve yasal faiz için hüküm
vermesine rağmen dava masrafları için emir vermemekle
hatalı hareket etmiş ve/veya bu husustaki adli takdir
yetkisini ha-talı olarak kullanmıştır.
(6) Muhterem Bidayet Mahkemesi olgular ve şahadet
tahtında davacıların talepleri doğrultusunda karar
ve/veya hüküm vermemekle hatalı hareket etmiştir.

21. İlk önce 1. İstinaf sebebini ele alalım. Yargıta-yın İlk
Mahkemenin olgular hakkındaki bulgularını ancak istisnai hallerde değiştirdiği bilinen bir gerçektir. Bu istisnai hallerden biri de bulguların şahadetle desteklenmediği hallerdir.
22. İlk Mahkeme, davacılar ile davalı arasında bir
akti ilişki -olduğu veya yazılı bir anlaşma olduğu konusunda itibar edilir bir şahadet tesbit edemediklerini, davacıların, akti bir ilişki yapılmasına olanak tanımak için emare 1 makbuz ile davalıya bir aylık kira ve depozito olarak £600-Stg. ödediklerini, emare 1'in d-avacılar ile davalı arasında akti bir ilişkinin meydana geldiğini değil de ileride davacılar ile davalı arasında yapılacak olan akti ilişkide tarafların iyi niyetini gösterdiği hususunda bulgu yaptı. İlk Mahkemenin bulgusunun şahadet ile desteklenip deste-klenmediğine ve şahadetin talep takriri ile uyum içinde olup olmadığına bakmak gerekir.
23. Davacıların talep takririndeki iddiaları şöyledir.
"4. Davalı ve/veya yetkilileri davacıların bu taleplerini olumlu karşılayarak davacılara mezkur yerin o tarihte-ki kiracısı ve/veya işletmecisi olan Mahmut Arlı ile görüşüp ... ve/veya Mahmut Arlı'nın
davacılar lehine kiracılık hakkından feragat etmesi
halinde, Söz konusu yeri ve/veya dükkanı ayda £200-Stg. kira bedeli mukabilinde Davacılara kiralamaya hazır ol-duklarını Üniversitenin tatil dönemi olan Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları için kira almayacaklarını,
İki aylık Depozito talep ettiklerini, ve
Talep olunan kira bedellerini ödemeyi kabul etmeleri halinde her öğretim yılında sözleşmenin yenileneceğini, bel-irterek mezkûr hususları kabul ve/veya teklif ettiler.
5. Davacılar ise mezkûr hususları ve/veya teklifi kabul ederek söz konusu yerin o tarihte kiracısı bulunan Mahmut Arlı ile görüştüler ve Mahmut Arlı'nın söz konusu yerin kiracılık hakkından Davacılar -leyhine feragat etmesi için talep ettiği 1,750,000,000-TL.'yi Davalının bilgisi dahilinde ödediler ve/veya ödemeyi kabul ettiler.
6. Mahmut Arlı'nın mezkûr 1,750,000,000-TL. tahsil edip Davacılar leyhine kiracılık hakkından davacılar leyhine f-eragat etmesi ve/veya bu hususu yazılı olarak Davalıya bildirmesi ve/veya konu yeri tahliye etmesi üzerine de Davacıya takriben 29/5/1998 tarihinde 24274 numaralı makbuz mukabilinde Haziran 1998 ayı kirası olarak £200-Stg. ve 2 aylık Depozito olarak £400-S-tg. olmak üzere ceman £600-Stg. ödeyerek mezkûr yeri her öğretim yılı başında temdit edilmek üzere bir yıllığına icar ve tasarruf