-D. 12/2014 Yargıtay/Hukuk 52/2011
Lefkoşa Dava No: 3586/2004)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Narin F. Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Mehmet Türker.
İstinaf eden: Fuat Veziroğlu, Lefkoşa
- (Davalı No. 1)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Yalım Eralp, İstanbul
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden şahsen hazır
Aleyhine istinaf edilen namına: -Avukat Talat Kürşat.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Peri Hakkı'nın 3586/2004 sayılı davada 23.3.2011 tarihinde verdiği karara karşı, Davalı No. 1 tarafından yapılan istinaftır.

---------

H Ü K Ü M

Narin F. Şefik: Huzurumuzdaki istinaf, Biday-et Mahkemesinin, 23.3.2011 tarihli, zem ve kadih davasında, Davacı lehine verdiği hükümden kaynaklanmaktadır.

Davada zem ve kadih içerdiği iddia edilen sözler, Davalı No.1 tarafından yazılan ve Davalı No.2 tarafından yayınlanan "Annan Planı ve Yalan Maki-naları" adlı kitapta yer almaktadır.

Davacı, Talep Takriri ile, Davalı No.1'in kitabın yazarı olduğunu, Davalı No.2'nin ise kitabı KKTC'de ve Türkiye'de "yayınlayan ve/veya basımını yapan Akdeniz Haber Ajansı Yayınlarının sahibi ve/veya mezkur kitabın ya-yımcısı" olduğunu ileri sürmüştür.
Davacı, Davalı No.2 aleyhindeki davasını, 23.2.2006 tarihinde geri çekmiştir. Bidayet Mahkemesi, Davacı ve Davalı No.1 arasındaki davayı dinlemiş ve 23.3.2011 tarihli kararı ile Davacı lehine ve Davalı No.1 aleyhine 3000- TL tazminat ve 1500 TL dava masrafı için hüküm vermiştir.

İstinaf Eden/Davalı No.1, bu karardan 8 istinaf sebebi ile istinaf etmiştir. İstinafın dinlenmesi aşamasında, istinafını 4 başlık altında toplamıştır.

Davacı, Talep Takririnde, Davalı No.1'in ki-tabı yayınladığı veya yayınlamasına katkı koyduğu iddiasında bulunmadığından, Davalı aleyhine herhangi bir dava sebebi yokken Davacı lehine karar vermekle Bidayet Mahkemesi hata yaptı.
Huzurundaki şahadet ışığında, "Papyonlu Şarlatan" söz dizisinden, Davac-ıya karşı zem ve kadih haksız fiilinin oluştuğunu kabul eden Bidayet Mahkemesi hata yaptı.
Bidayet Mahkemesi, Davalı tarafından tanıtma olarak ibraz edilmek istenen, Annan Planı ve Doğu Perinçek'in kitabının ibrazına izin vermemekle, Davalının müdafaa hakk-ını engelledi ve hata yaptı.
Bidayet Mahkemesi, KKTC'de Davacının tanındığı doğrultusunda şahadet yokluğunda, Davacı lehine herhangi bir tazminata hükmetmekle, tazminat miktarını 3000 TL gibi fahiş bir rakam saptamakla ve dava masrafı olarak 1500 TL tespit- etmekle hata yaptı.

istinaf sebebi:
Davacıya karşı zem ve kadih haksız fiilinin oluşması için tatmin edilmesi gerekli unsurlar, Fasıl 148 madde 17'de yer alır. Zem ve kadih haksız fiilinin oluşması için "publication", yani yazının , 18. maddede ser-dedilen anlamda yayınlanması gerekmektedir.
18. madde aynen şöyledir:

- "18. (1) A person publishes defamatory matter
if he causes the print, writing, painting, effigy,
gestures, spoken words, or other sounds or other
means by which the defamatory matter is conveyed
to be dealt with, either by exhibition, reading,
r-ecitation, description, delivery, communication,
distribution, demonstration, expression or utterance,
or otherwise, so that the defamatory meaning
thereof becomes known or is likely to become known
to any person other than-
the person de-famed thereby, or
the husband or wife of the person publishing
the defamatory statement so long as the
marriage is subsisting.

(2) For the purposes of this section, communi-cation
by open letter or postcard, whether sent to the person
defamed or to any other person, constitutes publication."

"-18.(1) Bir kimse, zem ve kadih içeren baskıyı,
yazıyı, boyanmış şeyi, resimi, maketi, jest ve
mimikleri, söylenen sözleri, veya başka sesleri
veya zemmedici malzemeyi veya ifadeyi başka yöntemle
ileten şeyleri teşhir etme veya sergi-leme, okuma,
dinleti, ezbere okuma, tarif etme, teslim etme,
iletme veya ulaştırma, tevzi etme veya dağıtma,
gösterme veya gösteri düzenleme, ifade etme veya
ağızdan ses çıkarma veya başka biçimde hareketle
bunların zemmedici a-nlamının - (a) zemmedilen kişiden başka herhangi bir kişi
tarafından , veya
(b) evlilikleri yürürlükte bulunduğu sürece,
zem ve kadih içeren beyanı yayımlayan
kişinin karısı veya kocası dışında he-rhangi
bir kişi tarafından öğrenilmesine veya
öğrenilmesi olasılığının yaratılmasına sebep
olursa, zemmedici malzeme yayımlamış olur. (2) Bu madde amaçları bakımından açık mektup
veya kartpostalla yapı-lan iletişim, ister zemmedilen
kişiye, isterse başka bir kişiye gönderilmiş olsun,
yayınlama oluşturur."

Zem ve kadih haksız fiilinin oluşması için, zem ve kadih ihtiva ettiği iddia edilen metnin, yazarın kendisi, eşi ve hakaret edilen kişi d-ışında en az bir kişinin daha bilgisine getirilmesi gerekir.
Davacı, Davalı ve Davalının eşi dışında bir kişi yazıyı görmediği takdirde, yazının madde 18'de belirtildiği şekilde yayınlanmış olduğu kabul edilemez. Haksız fiilin oluşması için, yazının yazı-ldığı ve yazının yayınlandığı iddialarının esasa müteallik olgu olarak talep takririnde yer alması gerekir.

Davacının talep takririne bakıldığı zaman, talep takririnin 2. paragrafında, Davalı No.1'in kitabın yazarı, Davalı No.2 ise kitabı yayınlayan ve-/veya basımını yapan Akdeniz Haber Ajansı Yayınlarının sahibi ve/veya mezkûr kitabın yayımcısı sıfatı ile dava edildikleri görülür. Talep takririnin içerisinde Davalı No.1'in kitabı yazdığı ve/veya kaleme aldığı, Davalı No.2'nin ise kitabı yayınladığı ve/v-eya yayınlanmasını sağladığı yer alır. Talep takririnde kullanılan yayınlama kelimesi, madde 18 anlamında değil, kitabın basım işlemini yaptırdığı anlamında kullanılmıştır.

Bir zem ve kadih davasında talep takririnde nelerin yer alması gerektiği, Gatley -on Libel and Slander, 8th ed. Paragraf 1061'de şu şekilde izah edilir:

-"1061. Material facts. The statement of claim must
contain a concise statement of the material facts
on which the plaintiff relies, but not the evidence
by which they are to be proved. The material facts
are the publication by the def-endant, the words
published, that they were published of the plaintiff,
where necessary the facts relied on as causing them
to be understood as defamatory or as referring to
the plaintiff, and knowledge of these facts by those
- to whom the words were published, and where the
words are slander not actionable per se any
additional facts making them actionable, such as
that they were calculated to disparage the plaintiff
in an office, etc., held by him or- that they had
caused special damage."

-(Esasa ilişkin olgular. Talep takririnde esasa müteallik olguların yer alması şarttır. Bu olguları ispat edecek şahadetin talep- takririnde yer alması gerekmez. Esasa müteallik olgular Davalı tarafından yayınlama, yayınlanan kelimeler, bu kelimelerin Davacı hakkında yayınlandığı, gerektiği hallerde sözlerin zem ve kadih ihtiva ettiğini veya Davacıyı ilgilendirdiği gösteren olgular -ile sözlerin yayınlandığı kişiler tarafından bu hususların bilindiği ........" dir.)

Talep takririnde Publication ile ilgili ne tür detayın olması gerektiği ise 1065.paragrafta yer alır:

-"1065. Details of publication. The statement of
claim must in principle show that the words were
published on a stated occasion to a named person
or persons other than the plaintiff. Thus, in an
action for libel on a letter or memorandum the
p-laintiff should specify the date on which and
the person or persons to whom the libel was
published. But the principle requires only that
the defendant be given due notice of the case
he has to meet, and there is no fixed general
rule. Where the p-ublication complained of is
in a newspaper or book it is not usual to plead
particular acts of publication unless the
plaintiff is relying on special facts not
generally known."

--Burada açıkça zem ve kadih teşkil eden yazının, bir kitapta yer aldığı takdirde, Davacının davasını "publication", yayımlama, il-e ilgili olarak genelde bilinmeyen özel olgulara dayandırmadığı sürece, davada detay verilmesi gerekmediği ifade edilmektedir.

Fullam V. Newcastle Chronicle Journal Ltd (1977) I W.L.R 651, sayfa 654'de bu konu ile ilgili şu sözler yer almıştır:

"If- the plaintiff relies on the natural meaning of
the words (pleading what is called a "popular"
innuendo so as to show what, in his
view, is the natural and ordinary meaning) he must
in his statement of claim, specify the person or
- persons to whom they were published: save in the
case of a newspaper or periodical which is published
to the world at large, when the persons are so
numerous as to go without saying-or book, I would
add."

-(Kelimelerin doğal anlamında kullanıldığını ileri
süren bir Davacının genelde talep takririnde bu
kelimelerin kim veya kimlere yayımlandığını da
belirtmesi gerekir. Ancak tüm dünyaya yayımlanan
bir gazete veya mecmua ve bir kita-p olduğu zaman
bu yayımın çok kişiye yapıldığı iddia edilmesine
gerek olmayacak kadar açık olduğu için, buna gerek
yoktur)

Davalı No.1, kitabı oluşturan metni yazmış, Davalı No.2 metnin kitap olarak yayınlanmasını sağlamıştır. Dav-alı No.1, Emare No.1 Kitabın 9 ile 11. sayfaları arasında yer alan bir ön sözü de kaleme almıştır. Bu Emarenin 11. sayfasında, Davalı No.1'e ait ifadeler aynen şöyledir:

"Bu küçük kitapta, tek amacımız, bir yandan Annan
plânını izah ederken, diğer- yandan İlter Türkmen
ve benzerlerinin yalanlarını, kendi yazdıklarından
ve Annan plânından alıntılar yaparak sergilemek.

Yalancının mumunu söndürmek.
Hepsi bu.

Fuat Veziroğlu
- 24 Temmuz 2003
Lefkoşa"

Emare No.1 Kitabı yazan Davalı No.1, bu kitap vasıtasıyla bazı hususları kamuoyuna sunmak istediğini kendi ön sözünde vurgulamaktadır. Davalı No.1, bu kitabın fiili bası-mında yer almamış, ancak kitabın Davalı No.2 tarafından basılması için kitabı oluşturan metni, Davacı, kendisi ve eşi dışında birisi olan Davalı No.2'e vermiştir. Fasıl 148 madde 18 maksatları bakımından bu davranış mevzuatın aradığı bir yayımdır (publicat-ion) ve bunu destekleyecek şahadet, Bidayet Mahkemesi huzurunda mevcuttur. Talep takririnde Davacı, Emare No.1 Kitabı Davalı No.1'in yazdığını, Davalı No.2'nin yayınladığını belirtmektedir. Davalı No.1'in Davalı No.2'ye kitabı vermekle yayınlamış olduğu ta-lep takririnde yoktur. Talep takririnde, kitabı oluşturan metni Davalı No.1'in yayınladığı iddiası da yoktur. Fasıl 148 madde 11 altında Davalı No.1 ve 2 (joint tortfeasor), müştereken ve müteselsilen sorumlu konumundadır-lar. Böyle kişiler, aynı dava ile -dava edilebilecekleri gibi, ayrı da dava edilebilirler. Bu konu ile ilgili Gatley paragraf 1006'da şu sözler yer alır:

"....the author of the libel and the proprietor,
editor, printer and publisher of the newspaper
in which it appeared are joint-ly and severally
liable, and the plaintiff can join any or all
of them as co-defendants in one and the same
action. If he brings separate actions, two or
more of the defendants may apply to have the
actions consolidated."

(Zem ve kadihin yazarı -ve bunun yayınlandığı gazetenin
sahibi, editörü, basımcısı ve yayımcısı tümü müştereken
ve müteselsilen sorumludurlar ve Davacı onları Davalı
olarak aynı davada dava edebilir. Davacı bu kişiler
aleyhine ayrı dava açtığı takdirde, 2 veya daha fazla -
Davalı, davaların konsolide edilmesi için müracaat
edebilir.)

Bu nedenlerle, İstinaf Edenin, Davacının Davalı No.1 aleyhine talep takririnde herhangi bir dava sebebi ihtiva etmediğini ve kitabın Davalı No.1 tarafından yayımlandığını gösterecek şa-hadet sunulmadığı iddiaları yersizdir ve 1. istinaf sebebi ret ve iptal edilir.

istinaf sebebi:

Davacı, talep takririnde, 3. paragrafta, Emare No.1 Kitapta zem ve kadih teşkil ettiğini ileri sürdüğü ifadeleri sıralamıştır. Mavi 11 aynen şöyledir:

"-Şöyle ki,
"... Bu utanç verici gizli mesajda isim vermeden
zikredilen "bir grup eski büyükelçi" kim acaba?
Tabii ki İlter Türkmen ve papyonlu şarlatan Yalım
Eralp, (Sayfa 15)
"...papyonlu şarlatan Yalım Eralp ise..."(Sayfa -40)
"...ve papyonlu şarlatan Yalım Eralp..."(Sayfa 43)
"...Annan belgesinin şampiyonları arasında papyonlu şarlatan Yalım Eralp'in ayrı ve özel bir yeri var. Onun neresini anlatsam ki?(Sayfa 53)
"...Karen Fogg bataryasının topçu subaylarından Yalım Eralp .-.."(Sayfa 53)
"...Papyonlu şarlatan iddia ve yalanlarında o kadar ileri gitmişti ki..."(Sayfa 54)
"... ve papyonlu şarlatan Yalım Eralp'in..."(Sayfa 60)"

Davacı, talep takririnde, bu sözlerin, "kendiliğinden ve/veya sade ve/veya doğal anlam itibarı i-le ve/veya kitapta olduğu şekliyle hakaret ve/veya iftira ve/veya zem ve kadih teşkil ettiğini, bu sözlerin "açık ve sarih bir şekilde Davacıya yönelik yazılmış olup, zaman zaman ise bu sözler ve/veya cümleler ve/veya ibareler ve/veya sıfatlar ve/veya ifad-eler ve/veya iddialardan Davalı No.1'in Davacıyı ima ettiğini (innuendo) kolayca" anlaşıldığını ileri sürmüştür.

Davacı, talep takririnde, sadece şikayet ettiği sözlerin yer aldığı cümlelerin kısımlarına yer vermiştir.

Gatley paragraf 1069'da, zem ve k-adih teşkil ettiği iddia edilen pasajın yazılmasının ve hangi sayfada bulunduğunun belirtilmesinin yeterli olduğu, tüm yazı veya mektubun yazılmasının gerekmediği yer almaktadır:

-"1069. Libellous passages only to be set out. If
the plaintiff is suing in respect of certain
libellous passages in an article or letter, he
should not set out the whole article or letter,
it is sufficient to set out the libellous passages
only, provi-ded their meaning be clear and distinct.
But if the meaning of the passages needs clarification
from the context, or if the imputation conveyed by
the libellous passages is materially altered or
qualified by other passages in the article o-r letter,
the plaintiff should specify those other passages
which, as he contends, are the context from which
the natural and ordinary meaning is derived. He
should not plead the whole article or letter. On
the other hand, semble, he cannot pick and ch-oose
between libellous passages which are not in severable
parts of the work. And there may be cases in which
the plaintiff can set out a whole article in the
statement of claim, and rely on the effect it makes
as a whole, in such a case the defendant -would not
be entitled to particulars or which parts of it are
alleged to be defamatory.
If the libellous passages are conta-ined in a
book, the plaintiff should set them out as separate
passages, indicating in each case the page at which
it is to be found."-

Innuendo, zem ve kadih teşkil ettiği ileri sürülen kelimelerin doğal anlamı ile değil de, yayınlanan kişilerde olan özel bilgiler ışığında, zem ve kadih teşkil ettiği durumu kapsar. Davacı, talep takririnde, yukarıda alıntısı yapılan paragrafta innuend-o kelimesini kullanmış olmakla beraber, talep takririnin 4. paragrafının devamında, davasını, kelimelerin doğal ve sade anlamı üzerine kurduğu görülmektedir. Alıntı yapılan paragrafta, innuendo kelimesi, sözlerin, Davacıya atıfta bulunduğunun anlaşılabilec-eği anlamında kullanılmıştır. Ancak bu, zem ve kadih ile ilgili mevzuatta yer olan innuendo olmadığından, talep takririnde şikayet konusu yapılan sözlerin innuendo ihtiva ettiği ile ilgili bir talep bulunduğu kabul edilmez.

Şikayet konusu kelimelerin doğ-al ve sade anlamı ile kullanıldığı iddia edilmesi halinde, bu kelimelerin makul zeka düzeyi