-D. 55/2017 Yargıtay/Hukuk: 5/2015
(Lefkoşa Dava No: 5178/2011)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti : Ahmet Kalkan,Gülden Çiftçioğlu,Bertan Özerdağ

İstinaf eden : Medtech Ltd. Lefkoşa.
(Davalı)

- İle

Aleyhine istinaf edilen : Acendis Handels GmbH. Almanya.
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına :Avukat Serhan Çinar ve Avukat Harun Güryel
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Ergin Ulunay

Lefkoşa Kaza Mahkemes-i Kıdemli Yargıcı Düriye Elkıran'ın, 178/2011 sayılı davada, 27.11.2014 tarihinde verdiği karara karşı, Davalı tarafından yapılan istinaftır.

--------------------

K A R A R

Bu istinafta iki karar bulunmaktadır. Kararlar sırasıyla okunacakt-ır.

Ahmet Kalkan : İstinaf Eden/Davalı, 27.11.2014 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinin, 5178/2011 sayılı davada aleyhine verdiği karara karşı bu istinafı dosyaladı.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

Aleyhine İstinaf Edilen/Davacı, (bundan böyle sadece Da-vacı) İstinaf Eden/Davalı (bundan böyle sadece Davalı) aleyhine dosyaladığı davada, 1.6.2009 tarihinde taraflar arasında tıbbi cihaz alım sözleşmesi yapıldığını, bu Sözleşmeye bağlı olarak 639,571 Euro karşılığı tıbbi edevat, cihaz ve ekipmanların Davalıy-a 16.9.2009, 26.10.2009, 20.1.2010 tarihlerinde teslim edildiğini, 327/1009,328/1009, 388/1209 No.lu faturaların toplamı olan 184,604.15 Euro meblağı Davalının ödediğini, 305/0909 ve 3/9/09, 306/0909 ve 3/9/2009, 307/0909 ve 3/9/2009, 308/0909 ve 3/9/2009,- 309/0909 ve 8/9/2009, 311/0909 ve 9/9/2009, 312/0909 ve 9/9/2009, 313/0909 ve 9/9/2009 ve son olarak 314/0909 ve 9/9/2009 tarihli faturalar bedeli olan 453,227.79Euro, bu miktar üzerinden 20.1.2010 tarihinden itibaren ödenene kadar %20 faiz ve dava masraf-larını talep etti.

Davalı, 19.2.2014 tarihinde dosyaladığı tadil edilmiş Müdafaa ve Mukabil Talep Takririnde, Davacının davasının 3.9.2009,8.9.2009 ve 9.9.2009 tarihli faturalara dayandığını, Davanın 9.9.2011 tarihinde ikame edildiğini, bu nedenle de dav-asının zaman aşımına uğradığını, Davalının 11.6.2009 ve 12.6.2009 tarihlerinde Halk Bankası üzerinden iki adet akreditif açtığını ancak Davacının anlaşma şartlarına uymaması ve/veya gecikmelerden dolayı akreditiflerin iptal olduğunu, geçerli bir sözleşmen-in varlığı kabul edilse bile teslim tarihinin sözleşmenin esasını teşkil ettiğini, gecikmeden dolayı Hastahanenin Kulak-Burun-Boğaz Bölümünün takriben 20.1.2010 tarihinde faaliyete geçebildiğini, Hastahanenin açılış tarihi olan Ağustos 2009 tarihinden, Böl-ümün açıldığı 28.10.2009 tarihine kadar personel maaşı, Sosyal Sigorta, İhtiyat Sandığı, personel vergileri, işletme giderleri ve akreditif zararı olarak toplam 925,712TL zarar-ziyan ve 1,548,420.36TL gelir kaybına uğradığını iddia ederek, bu meblağların ö-denmesini talep etti.

Davacının Müdafaaya Cevabı ile Mukabil Davaya Müdafaa Takririnin dosyalanmasından sonra, 17.2.2014 tarihinde davanın duruşmasına geçilmiştir.

Şahadet, emareler ve Alt Mahkemenin bulgularına göre olgular özetle şöyledir:

Davac-ı, Almanya'da tescilli bir şirket olup tıbbi edevat, cihaz ve ekipmanların satışı ve pazarlaması ile uğraşmaktadır.

Davalı, KKTC Şirketler Mukayyitliğinde kayıtlı limited bir şirkettir. Dava ile ilgili zamanlarda hastahane işletmekte idi.

Taraflar aras-ında, 1.6.2009 tarihinde tıbbi cihaz alım sözleşmesi imza edilmiştir(Emare No.3).

Davacı tarafından Emare No.4 olarak sunulan faturalara konu emtia, Davalıya, 16.9.2009 ve 26.10.2009 tarihlerinde teslim edilmiştir.

Emare No.4 olarak sunulan faturaları-n toplam bedeli 453,227.79 Euro'dur.

Davalı, konu malzemeler ile ilgili 11.6.2009 ve 12.6.2009 tarihlerinde Halk Bankası üzerinden iki adet akreditif açmış ancak konu akreditifler gecikme nedeniyle 2.10.2009 tarihinde iptal edilmiştir. Her iki akreditifi-n sona erme tarihi 30.9.2009 idi.

Davacı, Emare No.3 Sözleşmeye konu tıbbi cihazı Davalıya teslim ederek cihazların montaj ve eğitimini sağlamıştır.

Satılan cihazların Emare No.4 Faturalara konu bedeli olan 453,227.79 Euro Davacıya ödenmemiştir.

Davac-ı Emare No.4 Faturalara konu olan emtianın bedelinin ödenmesine ilişkin, Davalı aleyhine T.C. İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinde açtığı dava, yetkisizlik nedeniyle reddedildi. Bu dava altında Davalı, Davacıya 16,071.52 TL ödemeyi kabul etti ve bu meb-lağı ödedi.

Satılan cihazların toplam bedeli 639,571 Euro olup, Davalı dava tarihine kadar Davacıya 184,604.15 Euro ödemede bulundu ama bunun dışında herhangi bir ödeme yapmadı.

Şahadeti, olguları ve emareleri değerlendiren Alt Mahkeme, 1.6.2009 tarihl-i sözleşmenin emtia satışı için yapıldığına, satılıp teslim edilen malların bedelinin talep edildiği davanın Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 3(f) maddesi kapsamına girdiğine ve 2 yıllık zaman aşımına tabi olduğuna, sözleşmenin 4. maddesinde ödeme zamanının,- ödeme yöntemine göre belirlendiğine, bedelin ödenmesi için tarih belirlenmediğine, Fasıl 267 Eşya Satış Yasası'nın 55(1) maddesine göre satılan malın mülkiyeti Davalıya geçtiğinde bedelin ödenmesi gerektiğine, 1.6.2009 tarihli sözleşmenin 2. maddesi altın-da cihazların montajının yapılması gerektiğine, Fasıl 267 Eşya Satış Yasası'nın 19. ve 21. maddeleri kapsamında satılan cihazların montajı ile mülkiyetin Davalıya geçtiğine, cihazların teslim ve montajının 16.9.2009 ve 26.10.2009 tarihlerinden sonra yapıld-ığına, dolayısıyla Davacının Davalıya dava açma hakkının bu tarihlerden sonra doğduğuna, Dava 9.9.2011 tarihinde açıldığından 2 yıllık zaman aşımının dolmadığına, Davalının mütebaki satış bedeli olan 453,227.79 Euro'yu ödemesi gerektiğine, Davacının konu m-alları 3,8 ve 9.9.2009 tarihinde TIR'lara yüklediğine, sözleşmeye göre 7.8.2009 tarihine kadar gönderilmesi gereken emtiayı göndermemekle sözleşmenin 6. maddesine aykırı davrandığına, Davalının gecikmeden dolayı hiçbir şart koymadan malı teslim aldığına, -teslimden sonra bundan dönemeyeceğine ve talepte bulunmayacağına, bu nedenle mukabil talebin ret ve iptal edilmesi gerektiğine bulgu yaptıktan sonra, 29/2013 sayılı Yasanın 5(4) maddesine uygun olarak borcu yapılandırdıktan sonra Davacı lehine Davalı aleyh-ine 494,434.83 Euro meblağ, bu miktar üzerinden 5.12.2013 tarihinden tamamen tediyesine değin yasal faiz ve dava masraflar için hüküm verdi, mukabil talebi ise masrafsız reddetti.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı, dosyaladığı istinaf ihbarnamesinde, 9 istinaf- sebebi ileri sürmüştür.

Davalı Avukatı istinaf duruşması sırasında istinaf sabeplerini 4 başlık altında ele alıp hitap etmiştir.

Davalı Avukatının 4 başlık altında ele aldığı istinaf sebeplerini, 3 temel başlık altında incelemek mümkündür.

Buna göre-:

Muhterem Alt Mahkeme, Davacının davasını zaman aşımı sebebiyle reddetmemekle hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, Davalının Mukabil Talebini reddetmek ve Davacı aleyhine hüküm vermemekle hata etti.
Muhterem Alt Mahkeme, 29/2013 sayılı Yasanın 5(4) maddesi- tahtında hesaplama yaparak Davacı lehine 494,434.83 Euro meblağ ve 5.12.2013 tarihinden itibaren yasal faiz için hüküm vermekle hatalı hareket etti.
TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI:

Davalı Avukatının istinaf sırasında ileri sürdüğü iddia ve argümanları-nın özeti şöyledir:

Alt Mahkemenin zaman aşımı süresinin 2 yıla tabi olduğu bulgusu doğrudur. Ancak Alt Mahkeme, fatura tarihlerini dava sebebinin doğduğu tarih olarak almamak ve cihazın KKTC'ye teslim ve montaj tarihini esas almakla hata etti. Keza, alı-ş-veriş CİF(Cost,Insurance and Freight) olarak yapıldığından cihazların TIR'a yüklendiği tarihin teslim tarihi olarak alınması gerekirken bu yapılmadı. Neticede Alt Mahkeme zaman aşımı ön itirazını hatalı bulgularla reddetti.

Alt Mahkeme, Davacının satı-şa konu cihazları zamanında teslim etmediği bulgusunu yapmakla birlikte, Davalının zamanında ihbar gönderdiğini, gecikmeden uğradığı zarar-ziyandan feragat etmediğini, gecikmiş malların teslimini reddetmesinin daha büyük zarara yol açacağını dikkate almada-n Davalının o güne kadar oluşan zararından feragat etmediğini gösteren davranışlarını değerlendirmeden reddetmekle hata etti.

Davalının hastane açacağı Davacı tarafından bilinen bir gerçek olmasına rağmen Alt Mahkeme, öngörülebilecek bir zararı reddetmek- ve gerekçesiz bir şekilde 29/2013 sayılı Yasayı uygulayarak, borcu Davanın açıldığı yıl olan 2011 yılının katsayısı ile çarparak miktarı 494,434.83 Euro'ya çıkarmakla hata etti.

Davacı Avukatı ise hitabında, özetle: Davanın Fasıl 267 Eşya Satış Yasası a-ltında açıldığını, ortada bir satış sözleşmesi olduğunu, burada sözleşmeden kaynaklanan zaman aşımının 6 yıl olduğunu, ancak eşyanın satış ve teslimini içeren Zamanaşımı Yasası'nın 3(1)(f) maddesi esas alınsa bile, zaman aşımının teslim tarihinden başlayac-ağını, bu nedenle Alt Mahkemenin zaman aşımını reddeden bulgusunda hata olmadığını, Davalının malı teslim alırken herhangi bir şerh koymadığı için zarar-ziyan taleplerinden feregat ettiğini, ortada öngörülebilir bir zarar olmadığını, bu nedenle Alt Mahkeme-nin bulgularında hata olmadığını ileri sürerek, istinafın reddini talep etti.

İNCELEME:

Dava zabıtları, emareler, tarafların iddia ve argümanları ve Alt Mahkemenin kararı incelenip değerlendirildi.

Bu meselede öncelikle 1. istinaf sebebinin incelen-mesi gerekmektedir.

Muhterem Alt Mahkeme, Davacının davasını zaman aşımı sebebiyle reddetmemekle hata etti.

Alt Mahkeme, kararımızın "OLGULAR" bölümünde belirttiğimiz gibi, 1.6.2009 tarihli sözleşme emtia satışı için yapıldığı gerekçesiyle, davadaki za-man aşımı süresini Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 3(1)(f) maddesine bağlı olarak (2) yıl olarak kabul etmiştir.

Zamanaşımı Yasası'nın 3(1)(f) maddesine göre, dava sebebinin doğduğu tarihten başlayarak iki yılın geçmesi üzerine, satılan ve teslim edilen -herhangi bir eşya veya emtia, ticarethane faturası, otel faturası, defter hesabı borcu, yapılan iş ve emeğin karşılığı, sanatkar, işçi veya hizmetkarların gündelikleri veya ücretlerle ilgili dava açılamaz.

Huzurumuzdaki mesele, emtia satışı ile ilgili ol-up, satılıp teslim edilen eşyanın bedelinin ödenmemesi ile ilgilidir.

Davacı Avukatı, davasının Fasıl 267 Eşya Satış Yasası'nın 55(1) maddesi altında açıldığını ve sattıkları eşyanın bedelini talep ettiklerini kabul etmektedir.

Yargıtay/Hukuk 4/2003 D.-6/2006 sayılı Mehmet Gazioğlu ve Marzek Etiketten davasında, eşya satışı ile ilgili zaman aşımının, Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 3(1)(f) maddesine göre 2 yıl olduğu kabul edilmiştir.

Huzurumuzdaki meselede eşya satışıyla ilgili Emare No.3 Sözleşmeye ko-nu tıbbi cihazlar, Zamanaşımı Yasası'nın 3(1)(f) maddesinde belirtilen, "satılan veya teslim edilen eşya" tanımına girdiğinden, Alt Mahkemenin, mesele ile ilgili zaman aşımı süresini Fasıl 15 Zamanaşımı Yasası'nın 3(1)(f) maddesi altında 2 yıl olarak tespi-t etmekle hata etmediği anlaşılmaktadır.

Alt Mahkeme, emtianın mülkiyetinin Davacıya 16.9.2009 ve 26.10.2009 tarihlerinde geçtiğini, dava sebebinin bu tarihlerden sonra meydana geldiğini, bu nedenle zaman aşımı süresinin dolmadığını tespit etmiştir.

Za-manaşımı Yasası'nın 3(1)(f) maddesine göre, 2 yıllık zaman aşımı süresi, satılan ve teslim edilen eşyalarda dava sebebinin doğduğu tarihten itibaren başlamaktadır.

Taraflar arasında imza edilen Emare No.3 Tıbbi Cihaz Alım Sözleşmesinin 4. maddesi "Ödeme -Zamanı"nı düzenlemektedir. İlgili madde aynen şöyledir:

"Ödeme zamanı:
SATICI 1 ve SATICI 2 temin edeceği malların ayrıntılı
olarak proformaların gönderilmesine müteakip - ödemelerin tamamı Leasing ve/veya Muraba ve/veya Akreditif şartlarında yapıla-caktır. SATICI 2 gerek kendisinin temin edeceği mallarda ve gerekse SATICI 1'in temsilcisi sıfatı ile yapacağı montajların tümünü bitirip ALICI tarafından kesin kabulün yapılması ve eğitimlerin tamamlanması işlemleri ile mükellef olup bu durum için ekstra -ücret talep etmeyecektir.

Gümrüklenmiş malın gümrük sahasından çıkarılıp ALICININ faaliyet adresine nakli, sigortalanması, montajı ve ALICIYA teslimi işinin organizasyonu ALICININ, SATICI 2'ye ve ön görülen gümrük müşavirlik firması ve/veya Leasing firma-sına vereceği vekalet ile tamamlanacaktır. Bu işlem için yapılacak tüm masraflar Leasing firması ve/veya ALICI tarafından karşılanacaktır."

Maddenin içeriğinden görülebileceği gibi, ödemelerin tamamının Leasing ve/veya Murabaha ve/veya akreditif şartların-da yapılması kararlaştırılmış, bundan ayrı olarak kesin kabul için cihazların montajı ve eğitiminin tamamlanması şartı getirilmiştir.

Huzurumuzdaki meselede 11.6.2009 ve 12.6.2009 tarihlerinde açılan ve vadeleri 30.9.2009 tarihinde dolan akreditifler, va-delerine uyulmaması nedeniyle, 2.10.2009 tarihinde, Davalının kabul etmemesiyle iptal edilmiştir(Emare No.13 ve 14).

Vadeleri geçtiği için akreditifleri kabul etmeyerek iptalini sağlayan Davalı, 16.9.2009 ve 26.10.2009 tarihlerinde konu cihazların sözleşm-ede belirtilen kesin kabul kapsamında montajını ve personel eğitimini kabul etmiş, Davacı sözleşmenin kesin kabul şartını yerine getirmiştir.

Buna göre, kesin kabulden önce akreditifleri geç teslim nedeniyle iptal edilen satışa konu cihazlar, Emare No.3 -Sözleşmeye uygun olarak monte edilip eğitimleri sağlandığından Davacı, alacağını sözleşmeye uygun olarak, eşyanın mülkiyetinin alıcıya kesin kabulüyle geçmesi üzerine talep etme hakkına sahiptir. Vadelerinin dolması nedeniyle akreditiflerin iptal edilmesi -Davacının alacağını faturalı alacak haline getirmez. Davacı davasını taraflar arasında aktedilmiş olan Emare No.3 Eşya Satış Sözleşmesine dayandırmıştır. Buna göre, geç teslim nedeniyle iptal edilen akreditif koşulları ortadan kalktığından, tıbbi cihazın s-özleşmeye uygun olarak kesin kabul şartları altında Davalıya tesliminin gerçekleşmesi gerekmektedir. Davacı bakımından dava sebebinin doğduğu tarih, Emare No.3 Sözleşme şartlarını yerine getirdiği, ancak Alıcının ödemeyi reddettiği tarihtir. Davacı, talebi-ni Emare No.3 Sözleşmeye dayandırdığından, Talep Takriri bu anlamda eksik veya kusurlu olmadığı gibi, Davacının akreditife dayanan bir davası bulunmamaktadır. Davacının sözleşme altındaki yükümlülüklerinin devam ettiği bir safhada, satıştan kaynaklanan ala-cağıyla ilgili zaman aşımı süresinin başlatılması veya alacağının zaman aşımına uğraması mümkün değildir.

Eşya Satış Sözleşmelerinde, zaman aşımının başladığı tarihin belirlenmesi açısından, Murphy v.Joe O'Teele & Sons & Anor (2014) IEHC 486 davasına atıf-ta bulunurum.

Bunun sonucu olarak, Alt Mahkemenin Fasıl 267