-D.24/2012Yargıtay/Hukuk No: 49/2011
(Lefkoşa Dava No: 3711/2010)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti : Narin F.Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalkan

İstinaf eden : Near East University Ltd. Lefkoşa.
(Davalı)
-ile

Aleyhine istinaf edilen : 1. Rıdvan Mültici, Merhum Sıdkı
Multici'nin Terekesinin Tereke İdare Memuru sıfatıyle, Lefkoşa.
2. Selçuk Necipoğlulları, Merhum
Sıdkı Multici'nin Terekesinin
Tereke İdare Memuru sıfatıyle,
Lefkoşa-.
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına : Avukat Emel Serdaroğlu
Aleyhine istinaf edilen namına : Avukat Adnan Ulunay.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıç Bertan Özerdağ'ın 3711/2010 sayılı davada 06.05.2011 tarihinde ver-diği ara karara karşı Davalı tarafından yapılan istinaftır.

----------------

H Ü K Ü M

Narin F.Şefik : Bu istinafta, Mahkemenin kararını, Sayın Yargıç Ahmet Kalkan okuyacaktır.

Ahmet Kalkan : İstinaf eden/Davalı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinin- 6.5.2011 tarihinde, 2.3.2011 tarihli istidayı ret ve iptal eden kararından bu istinafı dosyaladı.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

İstinaf ile ilgili olguları aşağıdaki gibi özetleyebiliriz.

Bundan böyle İstinaf eden sadece Davalı, Aleyhine istinaf edile-nler ise Davacılar olarak anılacaktır. Davacıların her ikisi de Tereke İdare Memuru sıfatıyla dava açmışlardır.

Davacılar, 25.5.2010 tarihinde, Davalı aleyhine ikame ettikleri dava ile Müteveffa Sıdkı Multici'nin dava konusu tarihlerde, 2.2.2005 tarihli h-izmet akdi ile Davalı tarafından inşaatlarda işçi olarak çalışmak üzere istihdam edildiğini, 6.2.2006 tarihinde Müteveffanın, Davalının işini yaptığı esnada, üzerine bastığı varilin kayması sonucunda düşüp öldüğünü, Davalının hizmet akdini ihlâl ederek, iş- güvenliği ile ilgili ihmallerde bulunması ve/veya İş Yasası'nın 55. maddesi altında ısdar edilen İş (İnşaatlarda İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği) Tüzüğü'nün kurallarını ihlâl ettiğini ileri sürerek, talep takririnde açıklandığı gibi özel ve genel tazminat ta-lep ettiler.

Davalı, dosyaladığı müdafaa takririnde, bu istinafa konu ön itirazın yanısıra, Davacıların iddialarına da cevap verdi.

Davalı Müdafaa takririnde ön itiraz olarak, Davacıların iddia ve taleplerinin Fasıl 148 Haksız Fiiller Yasası uyarınca z-aman aşımına uğradığını ileri sürdü.

Davacılar dosyaladıkları müdafaaya cevap takririnde sair hususlar yanında ön itiraza cevap olarak, davanın Haksız Fiiller Yasası altında açılmadığını, Fasıl 149 Akitler Yasası ve 22/92 sayılı İş Yasası altında bir hiz-met akdinin ihlâlinden dolayı açıldığını, dava zaman aşımının 6 yıl olduğunu ileri sürerek ön itirazı reddettiler.

Layihaların tamamlanmasından sonra, Davalı, 21.03.2011 tarihinde bir istida dosyalayarak, ön itirazın öncelikle görüşülmesi hususunda emir -talep etti.

Taraflar ön itirazın öncelikle görülmesi konusunda uzlaştılar ve İlk Mahkeme öncelikle ön itirazı dinleyip karara bağladı.

İlk Mahkeme, kararında özetle, Haksız Fiiller Yasası'nın 63. maddesine göre, herhangi bir kişi ile ilgili haksız fiil -talebi altında tazminata hükmedilmesi halinde, haksız fiile konu eylem ve hareketler, aynı zamanda bir sözleşmenin ihlâli niteliğinde ise, sözleşmenin ihlâli ile ilgili talepte bulunulamayacağını, bunun kişinin haksız fiile veya sözleşmeye dayanarak dava a-çma ve tazminat talep etme seçim hakkının bulunduğu anlamına geldiğini, Davacıların sözleşmenin ihlâli altında dava açtıklarını, bu nedenle davanın zaman aşımına uğramadığını belirterek, ön itirazı reddetmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

İlk Mahkemenin bu ka-rarından istinaf dosyalayan Davalı, istinaf ihbarnamesinde, 9 istinaf sebebi ileri sürmesine rağmen, İstinaf duruşmasında sadece 1 ve 7. istinaf sebepleri üzerinde durmuştur. İstinaf sebeplerini, tek başlık altında toplamak mümkündür.

Muhterem İlk Mahkeme-, Fasıl 148 Haksız Fiiller
Yasası'nın 58. maddesini uygulamamak ve dava sebebinin haksız fiile bağlı ölümle neticelenen bir olaydan kaynaklandığı bu meselede, zaman aşımının 1 yıl olduğuna bulgu yapmamakla hata etmiştir.

TARAFLARIN ARGÜMANLARI:

Taraf- Avukatları istinaf duruşmasında iddialarını kısaca şöyle izah etmişlerdir.

İstinaf eden Davalı Avukatı özetle, davanın, ölümle neticelenen bir iş kazasına bağlı, Terekenin tazminat talebinden ibaret olduğunu, talep takririnde Davalının İş Sağlığı ve İş- Güvenliği Tüzüğüne aykırı hareket ettiğinin ileri sürüldüğünü, haksız fiilin hukuka aykırı eylem olduğunu, ortada akit ihlâli olmadığını, iş mevzuatının ihlâl edildiğini, bunun kusur sorumluluğu doğurduğunu ve haksız fiil teşkil ettiğini, Davacıların tale-p takririnde akit ihlalinden bahsetmelerinin davanın niteliğini değiştiremeyeceğini, sorumluluk iddialarının ihmale dayandığını, zararlı sonucun doğmasını önlemek için, hukuk düzeninin yüklemiş olduğu ödevlere aykırı hareket etmek veya gerekli tedbirleri a-lmamanın neticesinde ihmal doğduğunu, bunun hukuken haksız fiil teşkil ettiğini, Fasıl 148 madde 58. de ölümle neticelenen haksız fiillerde zaman aşımı süresinin 12 ay olarak belirlendiğini, yasa koyucunun bu iradesinin göz ardı edilemeyeceğini ileri sürer-ek, istinafın kabulünü talep etmiştir.

Davacılar Avukatı, özetle, davayı 22/92 sayılı İş Yasası'na ve geçerli mevzuat olan Common Law'un istihdam ile ilgili kurallarına dayandırdıklarını, hizmet akdinde yazılı olmasa bile işverenin gerekli tedbirleri alm-ak ve dikkatli olmak yükümlülüğü bulunduğunu, 22/92 sayılı İş Yasası'nın 55. maddesi gereğince çıkarılan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'ne aykırı davranılması halinde hizmet akdinin ihlâl edilmiş sayılacağını, bir kişinin dava hakkının hem haksız fiil-den hem de akit ihlâlinden doğması halinde seçim hakkı olduğunu, Haksız Fiiller Yasası'nın 63. maddesinin, birinden tazminat alan tarafın, diğerinden tazminat talep edemeyeceğini düzenlendiğini, İlk Mahkemenin bu esastan hareket ederek doğru sonuca ulaştığ-ını, Davalının haksız fiile dayanmadığını, bu nedenle istinafın reddini talep etmiştir.

İNCELEME:

Taraf Avukatlarının iddia ve argümanlarını bu şekilde özetledikten sonra, tek başlık altında ele alacağımız istinaf sebeplerini incelememiz gerekmektedir.-

Muhterem İlk Mahkeme, Fasıl 148 Haksız Fiiller
Yasası'nın 58. maddesini uygulamamakla ve dava sebebinin haksız fiile bağlı ölümle neticelenen bir olaydan kaynaklandığı bu meselede, zamanaşımının 1 yıl olduğuna bulgu yapmamakla hata etmiştir.

Taraf -Avukatlarının üzerinde tartışma başlattıkları dava sebebinin, haksız fiile mi, sözleşmeye mi dayandığı konusu hem akademik alanda hem de uygulamada, üzerinde çok ciddi tartışmaların yapıldığı hukuki bir sorunu içermektedir.

Genellikle bu konu üzerindeki t-artışmalar, yasal yükümlülükler, taraflar arasındaki ilişki, tarafların seçme hakkı ve zarar ziyanın belirlenmesindeki kıstaslar üzerinde yoğunlaşmaktadır.

Bu meselede akademik tartışmalara girmeden, genellikle uygulamadan örnekler vererek, sonuca gitmem-iz gerektiğine inanmaktayız.

Öncelikle, İlk Mahkemenin kararına dayanak yaptığı Matthews v Kuwait Bechtel Corporation (1959) 2 Queens Bench Division sayfa 57'de rapor edilen karardan başlamayı uygun gördük.

Bu davada, Davacı, 30.4.1957 tarihinde, İngil-tere'de Davalı ile yazılı bir hizmet akdi imzaladı ve Kuveyt'te davalı şirket veya ajanlarının işyerlerinde ustabaşı olarak çalışması konusunda anlaştılar. Davacı sözleşmeye uygun olarak Kuveyt'e gitti ve 28 Mayıs 1957'de işini yaptığı esnada, iş kazasına- uğradı. İngiltere'de yapılan hizmet akdinin 12. maddesi Davacının İngiliz kanunları altındaki haklarını etkin olarak korumasını sağladı. 25 Temmuz 1958 tarihinde Davacı, aldığı yaralar ve uğradığı zarar ziyan ile ilgili olarak, Davalı aleyhine, İngiltere'-de bir dava celpnamesi ısdar etti. 19 Ocak 1959 tarihinde dava celpnamesinin yargı yetkisi dışında Davalıya ikamet yeri olan Panamaya tebliği için Mahkemeden izin aldı. Tebliğine izin verilirken şöyle dendi.

"-The plaintiffs claim is for damages for personal injuries
and loss sustained by the plaintiff as a result of an accident which occurred on or about the 28th day of May, 1957, in the course of his employment with the defendants in the Sheikhdom of Kuwait,- the said accident having been caused by breaches by the defendants, their servants or agents, of contracts of employment entered into between them and plaintiff at or about the 30th day of April, 1957."

--Bu alıntıya göre, Davacının talebi, 28 Mayıs 1957 tarihinde Kuveyt'te, Davalının işini yapmakta olduğu sırada, taraflar arasında akdedilen 30 Nisan 1957 tarihli sözleşmenin Davalı veya müstahdemleri veya ajanları tarafından ihlâl edilmesi neticesinde meyd-ana gelen kazada aldığı yaralar ve uğradığı zarar ziyan ile ilgilidir.

Bu davada davalılar, davacının davasındaki dava sebebinin haksız fiile dayandığını, sözleşmeye dayanmadığını, bu nedenle RSC o.11 r.1 altında yargı yetkisi dışına tebliğe izin veren -emrin iptalini talep ettiler. Mahkeme davalıların talebini reddetti. Bunun üzerine davalılar istinaf dosyaladılar.

Meselenin iyi anlaşılması için yukarıda özetini verdiğimiz dava ile ilgili olgulardan anlaşılabileceği gibi, konu direkt olarak zaman aşım-ı ile ilgili olmamakla birlikte, hukuki bir itirazın neticelendirilmesi için, haksız fiil ile sözleşmeler hukuku arasındaki ilişkinin meseleye olan etkisi bakımından önem arzetmektedir.

Mezkûr kararda, İngiltere'deki birçok davada açıklanan görüşlerden- alıntılar yapıldıktan sonra, işçinin seçim hakkı olduğuna ve hizmet akdinin zımni kuralları tahtında İngiltere'de dava açılabileceğine karar verilerek istinaf reddedilmiştir.

İlk Mahkemenin mezkûr davadan alıntı yaparak, hangi dava sebebinden dava açıl-ması gere