-D.6/06 Yargıtay/Hukuk 4/2003
(Magosa Dava No: 1701/97)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Gönül Erönen, Şafak Öneri.

İstinaf eden: 1. A. Mehmet Gazioğlu & Sons Ltd., Magosa
2. Ahmet Gazioğlu n/d Ahme-t Mehmet Ali Gazioğlu-
Magosa
(Davalılar)

-ile-

Aleyhine istinaf edilen:Marzek Etiketten, Gesellschaft m.b H.
Yetkili vekili Gerhard Neuhuber,Magosa
(Davacı)

A r a s ı n d -a.

İstinaf edenler namına: Avukat Orhan Z. Bilgehan ve Avukat Tağmaç Bilgehan
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Güneş Menteş.

Gazi Mağusa Kaza Mahkemesi Başkanı Mustafa Güzoğlu ve Kıdemli Yargıç Çetin Veziroğlu'nun 1701/97 sayılı davada 18/11/2002 t-arihinde verdikleri karara karşı Davalılar tarafından yapılan istinaftır.

-------------

H Ü K Ü M

Nevvar Nolan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Gönül Erönen okuyacaktır.

Gönül Erönen: Bu istinafa konu olgular özetle söyledir:-

Aleyhine İstinaf Edilen/Davacı, Avusturya'da kayıtlı içki üretimi, şişeleme, ambalaj işleri ve satışı ile iştigal eden bir şirkettir. Davacı, bu davayı yetkili vekili Gerhard Neuhuber vasıtasıyle ikame etmiş bulunuyor.

İstinaf Eden/Davalılardan, Daval-ı No 1, KKTC şirketler mukayyitliğinde kayıtlı bir şirket olup her türlü içki ve alkollü içki üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. Davalı 2 ise Davalı 1'in hissedar ve/veya ortaklarındandır ve ilgili zamanlarda Davalılar Davacının müşterilerindendi.
-
Davacının iddiasına göre, 7.4.1994 ile 24.3.1995 tarihlerinde iki kez Davalı şirket üretmekte olduğu bira şişelerinde kullanılmak üzere Davacıdan etiket satın aldı. Davacı Davalıya etiket bedellerini ödemesi için (2) yıllık bir süre verdi. 7.04.1994 tarih-li fatura tutarı 352.430ATS, (Avusturya Şilini) 24.03.1995 tarihli fatura tutarı ise 83.120ATS idi. Davalı etiket bedellerine tuta muhtelif tarihlerde birtakım ödemelerde bulunduktan sonra iki faturadan ibaret toplam bakiye 290.140.99 ATS borcu kaldı. Dava-cı bu meblağı ve 24.3.1995 tarihinden itibaren yasal faizini talep etmektedir.

Davalılar tüm bu iddiaları reddetmektedirler ve Davacının alacağı olmadığını fakat alacağı olduğu varsayılsa bile alacağının zamanaşımına uğradığını iddia etmektedirler.

Dav-alılar ayrıca, Davacının taleplerine karşılık dosyaladıkları müdafaa ve mukabil taleplerinde özetle şu hususları ileri sürmektedirler: Davacının vekili konumundaki Gerhard Neuhuber dava ile ilgili zamanlarda Davalı No1'in personeli bulunmakta idi, ancak Da-valı şirketle ilişkisi kesilince Davalılarla arası açıldı. Davalı No.1, Davacıdan daha önceleri Gerhard aracılığı ile etiket satın almakta ve Davacıya ödemeler yapmakta idi. Takriben 1992 ve/veya 1993 yılında Davacıya 500.000 set etiket siparişi verdi anca-k aralarında çıkan anlaşmazlık neticesinde siparişi iptal etti. Bunun üzerine Davalı No 1 etiket ihtiyaçlarını yerli piyasadan tedarik etmeye başladı. Aralarındaki durum düzelince Davalı 1 Davacının elinde bulunan 2.711.000 set etiket satın almak istedi. 1-1 ay taksitlerle ödeme yapmak için Davalının temsilcisi durumunda olan Gerhard ile Davacı arasında bir protokol imzalandı. Bunun üzerine Davacı konu 2.711.000 adet etiketi Davalı 1'e gönderdi. Dava konusu etiketlerin kullanılmaya başlandıktan bir süre sonr-a bozuk olduklarını tesbit eden Gerhard bu sorunu Davacı ile halletmek için çeşitli temaslarda bulundu. Bu arada Davalı, Gerhard'ın talimatıyla peyder pey etiketler için yapılan ödemeleri durdurdu ve takriben 1994 yılı sonlarında Davacıya bir yazı gönderer-ek sorunu çözmek üzere Davacıyı Kıbrıs'a davet etti. Ayrıca bozuk etiketler yerine 500.000 adet yeni etiket getirmelerini talep etti. Takriben 1995 yılında kağıt üreticisi firmanın temsilcisi ile Davacının temsilcileri Kıbrıs'a gelerek Davalı ile temasta -bulundular, etiketlerin bozuk olduğunu kabul ve tesbit ettiler. Etiketlerdeki bozukluğun giderilmesi için yapılan çalışmalar da sonuç vermeyince Davacı bozuk etiketler yerine yeni etiketler göndermeyi kabul etti.Ancak bu vaadini de yerine getirmedi.

Daval-ılar yukarıda özetlenen iddiaları ışığında Davacının bozuk etiketler için Davalı No 1'den almış olduğu 150.000ATS'yi iade etmekten imtina ettiğini, bu etiketler için Davalı 1'in vergi harç ve nakliye ödediği için zarar ziyana uğradığını belirterek mukabil -dava yoluyla 150.000 ATS'nin iadesini, 50.000 ATS zarar-ziyan ile bunların faizlerini talep etmektedirler.

Davacı dosyaladığı müdafaaya cevap ve mukabil davaya müdafaa takririnde, taraflar arasındaki ilişkinin 1995 sonu ve 1996 yılı başlarına kadar devam- ettiğini, talep ve iddialarında ısrar ettiğini, bu nedenle talebinin zaman aşımına uğramadığını, mukabil davada yer alan Davalıların iddialarını kabul etmediğini, Davalılara herhangi bir borcu olmadığını beyanla mukabil davanın iptali ile talep takriri do-ğrultusunda hüküm talep etmiştir.

Davanın duruşması sırasında Davacının bir temsilcisi şahadet vermiş ve ayrıca lehine bir de tanık dinletmiştir. Davalılar tarafından ise Davalı 1 şahadet vermiş ve 2 de tanık dinletmiştir. İbraz edilen 28 adet emare olmu-ştur.

Sunulan şahadeti esaslı bir incelemeye tabi tutan Bidayet Mahkemesi, Davacının Davalı 1 aleyhine davasını ispatladığını ve 213.290.99 ATS alacağı olduğunu, keza Davalı 1'in Davacı aleyhine olan mukabil davasında ise Davalı 1'in Davacıdan 13.494 ATS -alacağı olduğu hususunu ispat ettiği bulgusuna vararak, Davacı lehine ve Davalı 1 aleyhine olmak üzere 213,290.99 ATS'nin tediyesine, 213,290.99 ATS üzerinden 24.3.1995 tarihinden tüm tediyesine değin yasal faiz ödenmesine hüküm vermiştir. Mukabil davada i-se Davalı No 1 lehine Davacı aleyhine olmak üzere 13.494 ATS'nin tediyesine, 13.494 ATS üzerinden 17.5.1994 tarihinden tüm tediyesine değin yasal faiz ödenmesine, hüküm vermiştir.

Bidayet Mahkemesi, Davacının Davalı 2 aleyhine olan davasını ise red ve ipt-al etmiştir.

Davalılar, Davalı 1 aleyhine verilen karardan istinaf etmiştir.Davalıların istinaf sebebleri 3 başlık altında özetlenebilir:
Bidayet Mahkemesi dava layihalarında yer almayan iddia ve/veya olguları ve/veya şahadeti dikkate alarak Davacı lehin-e ve Davalı 1 aleyhine hüküm vermekle hata etmiştir.
Bidayet Mahkemesi Davacı tanıklarının şahadeti temel konularda büyük çelişkiler içerdiği halde bu çelişkileri dikkate almadan ve ihtimaller dengesini Davalı taraf lehine kullanması gerektiği halde bunu y-apmayarak ve varmış olduğu görüş ve bulguları şahadete uygun olmadığı halde Davacı lehine ve Davalı 1 aleyhine hüküm vermekle hata etmiştir.
Bidayet Mahkemesi zaman aşımına ilişkin yasa maddesini ve veya ilgili maddede yer alan "absent" sözünü yanlış yorum-lamıştır ve/veya müruru zaman bir gerçek olduğu halde Mahkemece dikkate alınmamakla veya Mahkeme bu konu üzerinde gereğince ve yeterince durmamakla ve/veya konuyu geçiştirmiş olması nedeni ile Davacının talebinin zamanaşımına uğramadığı hususunda bulguya v-armakla hata etmiştir.

İstinaf Edenin avukatı istinafın duruşması sırasında öncelikle Bidayet Mahkemesinin Davacının talebinin zaman aşımına uğramadığı hususundaki bulgusuna değinmiştir (3.cü istinaf başlığı). Bu konuda zamanaşımı prensibinin tarihçesine -de girerek detaylı bir şekilde Mahkemeye hitapta bulunmuştur.

Özetle, İstinaf Edenin avukatının iddiasına göre Bidayet Mahkemesi Fasıl 15'in 8. maddesini hatalı yorumlayıp uygulamıştır, ve Davacının tüm talepleri zamanaşımına uğramıştır.

Diğer istinaf ba-şlıklarına da özetle değinen İstinaf Edenin avukatı, Bidayet Mahkemesinin vermiş olduğu kararda Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü çerçevesinde dava layihalarına sadık kalmayarak layihalarda yer almayan bazı iddia ve olguları varmış gibi kabul ederek bu şekil-de davayı işittiğini, şahadet dinlediğini ve bulgular yaptığını iddia etmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen ise bu argümanlara verdiği cevapta özetle, 1., 2. ve 3. istinaf başlıkları altındaki hususlarda Bidayet Mahkemesinin varmış olduğu bulgularda hata yap-madığını, keza Davacının davasını ispat ettiği cihetle Mahkemenin bu sonuca vardığını beyan etmiştir.

3. başlık altındaki istinaf sebebine konu teşkil eden zaman aşımı konusu işbu istinafın akibetini de belirleyeceği cihetle ilk önce bu başlık altındaki -yakınmayı ele almayı uygun bulmaktayız.

Bidayet Mahkemesinin zaman aşımına ilişkin bulgusu aynen şöyle ifade edilmiştir:
"Davacı ile davalılar arasındaki ilişkinin bir eşya satışı olduğu bulgumuz karşısında bu tür eşya satışının Fasıl 15 md 3(1) gereğinc-e 2 yıllık zaman aşımına tabi olması gerekir. Ne varki Fasıl 15 madde 8 ışığında, davacının KKTC dışında bulunduğu dikkate alınarak zaman aşımı hesaplanırken bu sürenin zaman aşımı süresi dışında bırakılması gerekir. Davacının sürekli yurt dışında olduğu m-alum cihetle, davacı aleyhine herhangi bir zaman aşımı süresi işlenmemiştir. Bu nedenle davalıların zaman aşımı iddialarını reddederiz."

Fasıl 15 madde 3(1)(f)'e göre Davacının dava konusu eşya satımı ile igili dava hakkının doğduğu tarihten itibaren iki -yıl geçmesi halinde, satılan ve teslim edilen etiketlerle ilgili alacak hakkı zaman aşımına uğramakta ve Davacı hakkını yitirmektedir.

İstinaf Edenlere göre,bu sürenin geçip geçmediğinin hesaplanmasında davanın 5.11.1997 tarihinde açıldığı dikkate alındı-ğında, 1.ci faturanın zaman aşımı süresi 8.11.1996 tarihinde, 24.3.1995 tarihli 2.ci faturanın ise 24.3.1997 tarihinde dolmaktadır. Bu nedenle İstinaf Edenler Davacının her 2 talebinin de zamanaşımına uğradığını iddia etmektedirler.

Aleyhine İstinaf Edile-ne göre ise, Bidayet Mahkemesi Fasıl 15 madde 8'i doğru yorumlamıştır. Davacının yurt dışında bulunduğu ve Kıbrıs'tan gaybubet ettiği zamanlarda, zaman aşımı süresi çalışmadığı cihetle her iki fatura ile ilgili alacak hakları zaman aşımına uğramamıştır ve -Bidayet Mahkemesinin bu konudaki kararı hatalı değildir.

Fasıl 15 madde 3(1)(F)aynen şöyledir:
"Dava hakkında tahakkuk ettiği tarihten itibaren iki yıl geçmesi üzerine satılan ve teslim edilen eşyalar dükkan faturası, otel faturası yukarıdaki(d)bendinde s-özü edilen defter hesabı, yapılan iş ve hizmet ve sanatkâr, işçi ve müstahdem gündelikleri için o konularda veya onlarla ilgili olarak dava açılamaz."

Fasıl 15 madde 8 aynen şöyledir:
"zaman aşımı süresi hesaplanırken, zaman aşımı süresine tabi bir kişini-n on sekiz yaşından küçük olduğu veya akli dengesi bozuk olduğu veya kendi işlerini idare etmek veya yönetmekten men edildiği veya Kıbrıs'tan gaybubet ettiği herhangi bir zaman, zaman aşımı süresinin dışında bırakılır."

Emare 25 sözleşme aynen şöyledir:
"-MARZEK ETİKETLERİ"
FAMAGUSTA
Ottakring Lisans-Biracılık
Bay Neuhuber eliyle
29 Levent Cad. Magosa KKTC
MERSİN10- TÜRKİYE
Traiskirchen, 30.03.94 SİPARİŞ ONAYI

"Ottakringen Gold Fassl Vienna Lager" ile ilgili olarak, Bay Neuhuber magosa ile Bay Müh.-Chvojka Marzek Etiketleri ile bugün yaptığımız telefon görüşmesini teyit ederiz. Konu 2,711.000 adet çift (ön ve arka etiketler)takımıdır. Mal 1.4.94 günü (6 palet, toplam ağırlık 2.670 kg) sevke haz