-D.25/2015 Yargıtay/Hukuk 37/2011
(Girne Genel İstida No: 124/1980)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Hüseyin Besimoğlu,Ahmet Kalkan,Emine Dizdarlı.

İstinaf eden: Alpay Ahmet Kocareis, Girne
- (Müstedaaleyh No: 3)

- ile -

Aleyhine istinaf edilen: No. 1- Peter Charles Jagger,
İngiltere
No. 2- Vivien Drummond Jagger,
İngiltere
- (Müstedi No.1 ve 2)
No. 3- KTFD Ekonomi ve Maliye
Bakanlığı veya Devlet Emlak ve
Malzeme Dairesi vasıtasıyla,
KTF-D
(Müstedaaleyh No. 2)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına : Avukat Güner Çakın
Aleyhine istinaf edilen No.1 ve No.2 namına : Avukat Faik Dana
Aleyhine istin-af edilen No.3 namına: Kıdemli Savcı Fatma Ertuğrul

Girne Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Beril Çağdal'ın, 124/1980 sayılı davada, 29.3.2011 tarihinde verdiği karara karşı, Müstedaaleyh No.3 tarafından yapılan istinaftır.

----------------

-K A R A R

Hüseyin Besimoğlu: Müstediler, 7/1980 sayılı Yasa altında 11.6.1980 tarihinde dosyaladıkları ve daha sonra 21.6.1989 tarihli istida gereğince, 27.7.1989 tarihinde tadil edilmiş istida uyarınca, Girne Kazasında Karaman Köyünde Kayıt No.573, Plot- 90, Varaka/Plan No.XII 19.W.2 tahtında kayıtlı gayrimenkul malın bir parçası olup istida konusu 21.7.1973 tarihli mukaveleye ekli planda 3 No.lu parsel olarak tarif edilen ve bilahare mezkur Plot 90'ın bölünmesi neticesinde Tapu Dairesince Girne Kazasında- Kayıt No.6126, Parsel 90/5, Varaka/Plan XII/19 W.2 tahtında kaydolunan gayrimenkul malın Girne Kaza Tapu Dairesince Müstedilerin adına kaydolunması hususunda emir verilmesini talep ettiler,

18.9.1981 tarihinde Müstedaaleyh No.1 ve 2'nin itirazlarının dos-yalanmasını müteakip Alpay Ahmet Kocareis, Avukatı vasıtasıyla dosyalamış olduğu 9.3.1989 tarihli
istida ile Müstedilerin dosyalamış oldukları istidaya Ek Müstedaaleyh olarak dahil edilmesini talep etti.

Tarafların itiraz etmemesi sonrasında, 23.3.1989
-tarihinde verilen bir emirle Alpay Ahmet Kocareis, esas istidaya Ek Müstedaaleyh No.3 olarak dahil edildi.

Ek Müstedaaleyh No.3'ün de itirazını dosyalamasını
müteakip konuyu ele alan Alt Mahkeme, Müstedilerin istidalarında ileri sürdükleri taleplerinde h-aklı oldukları, istida konusu taşınmaz mal üzerindeki ipoteğin zamanaşımına uğradığı ve 7/1980 sayılı Yasanın aradığı tüm hususların ispat edildiği kanaatine vardı ve Müstedilerin istidalarındaki talepleri doğrultusunda emir verdi. Alt Mahkeme, istida konu-su taşınmaz malın bakiye satış bedeli olan 7589 KL'nin muadili Türk Lirasının Maliye Bakanlığına yatırılmasına ayrıca emir verdi.

Alt Mahkemenin kararı sonrasında, Ek Müstedaaleyh No.3 huzurumuzdaki istinafı dosyaladı.

İSTİNAF KONUSU OLGULAR

Müstediler,- istida tarihinde evli olup, İngiltere'de ikamet etmekteydiler.

İstida konusu taşınmaz malın 13,000 Kıbrıs Lirasına satılması konusunda, 21 Temmuz 1973 tarihinde, Müstediler ile Angela Estates Ltd. arasında yazılı sözleşme yapıldı (Mavi 72 Emare No.1).

-Emare No.1 Sözleşmeye göre, 10 gün içerisinde 2000 KL, 2 ay içerisinde 2000 KL. daha ödenecek, bakiye 9000 KL ise 21.12.1973 tarihinden itibaren ayda 250 KL taksitlerle ödenerek, her halükarda tüm borç 4 yıl içinde kapatılacaktı.

Sözleşme tarihinden- sonra Müstediler, satıcı Angela Estates Ltd.e makbuz karşılığında ve banka havaleleri ile muhtelif ödemeler yaptılar (Mavi,78,79, 80,81, 82,83, 84,85, 86,87,88,89).

Müstediler hak sahibi olduklarına dair müracaat yaptılar ve bu müracaatlar, K.T.F.D Savu-nma Bakanlığı tarafından kabul edildi ( Mavi 90, Emare No.14).

Angela Estates Limited, Kıbrıs Cumhuriyeti Şirketler Mukayyitliği nezdinde kayıtlı bir şirket olup, bu Şirketin KKTC'de kaydı bulunmamaktadır (Mavi 94-95 Emare No. 17,18 Emare No.16, Mavi 93).-

Konu mal, 20.7.1974 tarihinden önce ikame edilmiş 627/1974 sayılı dava altında, Ara Emri ile ilgili engellidir (Mavi 103-117, Emare No.26).

İstida konusu taşınmaz mal üzerinde, 1022/73 No.lu ipotek bulunmaktadır (Emare No.27).

İstida konusu mal, 1.3.1-974 tarihinde ifraz edildi ve birer dönümlük 9'ar parçaya bölündü. 9 parçanın kayıt numaraları 6126, 6127, 6128, 6129, 6130, 6131, 6132 ve 6133 olarak belirlendi. 573 kayıt No.lu taşınmaz mal ifraz sonrası 6126 olarak kayıtlandı.

İstida konusu taşınm-az mal, 1974 Limasol göçmeni sıfatıyla, Müstedaaleyh No.3'e eşi ile birlikte tahsis edildi(Emare No.24). Müstedaleyh No.3'ün eşi adına konu malla ilgili "T" cetvelleri düzenlendi. Konu mal halen Müstedaaleyh No.3 ve eşinin tasarrufundadır.

İSTİNAF SEBEPLE-Rİ

İstinaf Eden/Müstedaaleyh No.3'ün istinafı 10 istinaf sebebi içermekle birlikte, istinafın duruşmasında, İstinaf Eden Avukatının beyanları doğrultusunda istinaf sebeplerini 2 başlık altında toplamak mümkündür. Şöyle ki:

Alt Mahkeme, istinaf konusu ta-şınmazın Güney Göçmeni olduğu cihetle Müstedi adına tahsis edilmiş olduğunu ve öncelik hakkı olduğunu dikkate almayıp istidayı iptal etmemekle ve Müstedilerin 7/1980 sayılı Yasa bakımından ispat külfetlerini yerine getirmiş oldukları konusunda bulgu yapmak-la ve Müstediler lehine emir vermekle hatalı hareket etti.

Alt Mahkeme, istinaf konusu taşınmazın ipotekle engelli olduğunu dikkate almamakla ve zamanaşımına uğradığı nedeniyle ipoteği iptal etmekle hatalı hareket etti.

İNCELEME

başlık altındaki istinaf- sebebinin incelenmesi:

Alt Mahkeme, istinaf konusu taşınmazın Güney Göçmeni olduğu cihetle Müstedi adına tahsis edilmiş olduğunu ve öncelik hakkı olduğunu dikkate almayıp istidayı iptal etmemekle ve Müstedilerin 7/1980 sayılı Yasa bakımından ispat külfe-tlerini yerine getirmiş oldukları konusunda bulgu yapmakla ve Müstediler lehine emir vermekle hatalı hareket etti.

Aleyhine İstinaf Edilen/Müstediler, dosyalamış oldukları çift taraflı bir istida ile Girne Kazası, Karaman Köyü, Kayıt No.6126, Parsel- 90/5 Varaka/Plan XII/19 W.2 tahtındaki 1974 yılından önce Angela Estates Ltd. adına kayıtlı olan taşınmaz malı, 21 Temmuz 1973 yılında mukavele ile satın aldıklarını, satış bedelini ödediklerini, ancak 20.7.1974 yılına kadar koçan alamadıklarını, 20.7.197-4 tarihinden sonra 17/1980 sayılı Yasa altındaki tüm mükellefiyetlerini yerine getirdiklerini ileri sürdüler ve istida konusu olan taşınmazın adlarına kaydolunmasını talep ettiler.

Yapılan duruşma sonrasında Alt Mahkeme, konu taşınmaz malın, sözleşmede b-elirtilen mal olduğu, 7/1980 sayılı Yasanın 6. maddesi kapsamına giren belgelerin ibraz edildiği, konu malın halen sözleşmede adı geçen satıcı adına kayıtlı olduğu, satışa tutar 5411 KL ödendiği, bakiye 7589 KL borç kaldığı, konu malın ipotek engelli olduğ-u ve ipoteğin zamanaşımına uğradığı hususunda bulgu yaptıktan sonra istida gereğince emir verdi. Ayrıca 7589 KL'nin yatırım tarihindeki muadili Türk Lirasının, Maliye Bakanlığının ilgili birimine yatırılmasına emir verdi.

Alt Mahkemenin kararı sonrasınd-a, konu karardan istinaf dosyalayan İstinaf Eden/Müstedaaleyh No.3, 1974 Limasol Göçmeni olduğunu, konu taşınmazın ailesi ile birlikte ikamet etmek maksadıyla adına tahsis edildiğini, konu taşınmazı tamir edip yerleştiğini, malın halen yasal tasarrufunda b-ulunduğunu, 41/1977 sayılı Yasa altındaki haklarının, Müstedilerin haklarından üstün olduğunu, her halükarda Müstedilerin ispat külfetlerini yerine getirmediklerini ileri sürdü ve istinafının kabul edilmesini talep etti.

Öncelikle Ek Müstedaaleyh No-.3'ün, Güney Göçmeni sıfatıyla tahsisten hak sahipliği ile ilgili iddialarını inceleyelim:

İstinaf Eden/Müstedaaleyh No.3'ün esas iddiası, 1974 Limasol Göçmeni olması nedeniyle konu malda tahsisten hak sahibi olduğu, tahsis sonrasında konu taşınmazı- tamir edip ikamet edilir duruma getirdiği, konu malın halen tasarrufunda olduğu, mal sahipliği bakımından Müstediye nazaran daha üstün ve öncelik hakkına sahip olduğudur.

7/1980 sayılı Yasa, yabancıdan satın alınan taşınmaz malların kaydını düzenleyen -özel bir Yasadır. Yasada izah edilen koşulların ispatı halinde, KKTC'de Tapuda kayıtlı bir taşınmaz mal, Yasanın 8. maddesi altındaki koşullar dikkate alınarak, ilgili kişi adına kayıt edilebilir.

Bu gibi bir durumda hakları haleldar olan kişilerin duru-munun ne olacağı ise Yasanın 9.(2) maddesinde düzenlenmiştir.

9(2) maddesi aşağıda olduğu gibidir:

Bu gibi taşınmaz malların başvuru sahibi adına kaydı o
tarihe kadar söz konusu taşınmaz malları icar, işgal
veya zilyetliğinde bulunduranların -hak veya
yükümlülüklerine halel getirmez.

Bu taşınmaz malı, 20 Temmuz 1974 tarihinden önce satın aldığını mahkeme önünde, bu Yasanın 6'ncı maddesi çerçevesinde kanıtlayan bir kişinin, malı tapuda adına kaydettirmesi neticesinde, daha önce bu taşınmaz -malla ilgili olarak adına tapuda kayıt bulunan kişi, kendisine malın rayiç bedeli üzerinden tazminat ödenmesini veya tercihen söz konusu mala karşılık feragat ettiği puanlarının iadesini talep edebilir."

Görüldüğü gibi, bir taşınmaz malı , 20.7.1974 tar-ihinden önce satın aldığını Yasa'nın 6. maddesi altında kanıtlayan bir kişi, malı Tapuda adına kaydettirmesi sonrasında, daha önce bu taşınmaz malla ilgili olarak adına Tapuda kayıt bulunan kişi, rayiç bedel üzerinden tazminat ödenmesini veya tercihen söz -konusu mala karşılık feragat edilen puanların iade edilmesini talep edebilir.

Tapuda kayıtlı malı olmayan kişilere, Yasa'nın ilgili maddesiyle herhangi bir hak bahşedilmediği görülmektedir.

İstinaf konusu malın, İstinaf Eden/Müstedaaleyh No.3 adına -Tapuda kayıtlı olmadığı ihtilaflı değildir. Yasada ifadesini bulan kurala göre, konu mal İstinaf Eden/Müstedaaleyh No.3 adına kayıtlı olmadığından, İstinaf Eden/Müstedaaleyh No.3'ün, tahsisten hak sahibi olduğu nedeniyle bir hakkı olduğunu kabul etmek mümk-ün değildir.

Değiştirilmiş şekli ile 7/1980 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasası'nın 8 ile 10. maddelerinin, eşdeğerde mal isteme hakkını haiz KKTC
yurttaşlarının öncelik haklarını korumadığı oranda Anayasa'nın 1, 3, 5, 7, 3-6, 159(2)(4) ve Geçici 1(2). maddelerine aykırı olup olmadığı konusunda inceleme yapan Anayasa Mahkemesi, 8/88 (D. 3/89) sayılı davada şu görüşlere yer vermiştir:

"......................................................
Anayasanın 159. maddesinin (1). f-ıkrasının (b) bendi kapsamına girmesi ve eşdeğere kaynak olabilmesi için bir taşınmaz malın 13 Şubat 1975 tarihinde terkedilmiş bulunması veya o tarihten sonra yasa tarafından terkedilmiş veya sahipsiz taşınmaz mal olarak nitelendirilmesi gerekir. 7/80 say-ılı Yasa 13 Şubat 1975 den sonra yapılmış bir yasa olup kapsamı içinde bulunan taşınmaz malların eşdeğer hak sahiplerine değil de bu yasa altında hak sahibi sayılan kişilere verilmesini öngörmektedir. Bu nedenle 7/80 sayılı Yasaya göre söz konusu mallar t-erkedilmiş veya sahipsiz mal olarak nitelendirilemez. Bu böyle olduğuna göre de tezekkür edilmesi gereken bu gibi taşınmaz malların 13 Şubat 1975 tarihinde terkedilmiş mal sayılıp sayılamayacağıdır.
.......................................................-...
7/80 sayılı Yasa KKTC Anayasasından önce yürürlüğe girmiş bir yasadır. Bu yasa, yasa altında başvuruda bulunan bir hak sahibine hakkını yasaya uygun olarak kanıtladığı takdirde, ilgili taşınmaz mal üzerinde bir nevi mülkiyet hakkı tanımaktadır. Bir y-asanın kendisine hak tanıdığı kişi bunu temin için bir dava açma veya başvuru dosyalamakla bir işlem yapmış olduğu takdirde hakkını bu yasanın kuralları uyarınca karara bağlama hakkını kazanmış olur.-Gör: Birleştirilmiş A.M. 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26 ve 2-7/81 s.11. Anayasanın geçirildiği tarihteki yasal ve fiili durum ve 159. maddesinin (1). fıkrasının (b) bendinin içeriği göz önünde bulundurulduğunda Anayasa koyucunun 7/80 sayılı Yasa kapsamındaki malların bu madde kapsamında terkedilmiş sayılmasını ve 7/-80 sayılı Yasa altında kazanılmış haklara müdahale edilmesini niyet etmiş olmadığı ve maddenin Anayasa koyucunun niyeti doğrultusunda yorumlanması gerektiği görüşündeyiz....... ......................................"

İzah edilenleri, Anayasa Mahkem-esinin kararı ışığında dikkate aldığımızda, İstinaf Eden/Müstedaleyhin, Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedilere nazaran üstün bir hakka sahip olduğu hususundaki iddialarına itibar etmeyiz.

Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedilerin, iddialarını 7/1980 sayılı -Yasa bakımından ispat edip edemediklerini inceleyelim. <