-D. 21/2010 Yargıtay/Hukuk : 52/2008
(Lefkoşa Dava No: 1676/2004)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Mustafa H.Özkök, Gönül Erönen, Seyit A. Bensen.

İstinaf eden : Haza İthalat ve İhracat Ltd., K.Kaymaklı - Lefkoşa
- (Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen : KKTC Maliye Bakanlığı, Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi
Müdürlüğü, KKTC Başsavcılığı vasıtasıyle, Lefkoşa
(Davalı)
- A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına:Avukat Ergin Ulunay
Aleyhine istinaf edilen namına: Başsavcı Yardımcı Muavini Ersoy Ölçter.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Narin F.Şefik ve Yargıç Talât Usar'ın 1676/2004 sayılı- davada 28.4.2008 tarihinde verdikleri karara karşı Davacı tarafından yapılan istinaftır.

----------------------------

H Ü K Ü M

Mustafa H.Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Seyit A. Bensen okuyacaktır.

Seyit A.Be-nsen: Hurda ticareti yapan Davacı şirket ile Davalı Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürlüğü arasında yapılan 18.4.2003 tarihli satış antlaşması ile, Gemikonağı'ndaki Kıbrıs Maden Şirketi (CMC) bölgesi ve yükleme limanı içerisinde bulunan KKTC'ye ait 200 -ton civarında hurda metal ve 500 ton civarında hurda saç malzemesi, hurda metal malzemesinin kilosu 141,000 TL'den ve hurda saç malzemenin kilosu 32,000 TL'den olmak üzere Davacı şirkete satıldı.

Davacı 16.4.2004 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde ikam-e ettiği 1676/2004 sayılı dava ile, 18.4.2003 tarihli satış sözleşmesi hükümlerine uygun olarak ilgili yerde hurda kesim ve yığım işlerine başladığını, bilahare davaya konu hurdaların bulunduğu Gemikonağı Serbest Liman ve Bölgenin 26.5.2003 tarihli bir işl-etme sözleşmesi tahtında 49 yıllığına Doba Investment Ltd.'e kiralandığını, Doba Investment Ltd.'in Ağustos 2003'de Lefke'de oturum yapan Güzelyurt Kaza Mahkemesinde dosyaladığı 249/03 sayılı davada, bu davada Davacı olan şirket aleyhine 4.8.2003 tarihind-e bir ara emri temin ederek Davacıyı Gemikonağı Serbest Liman ve Bölgesinde, Kıbrıs Maden Şirketi yani (CMC)'nin bıraktığı bölgeye ve tesislere herhangi bir şekilde girmekten ve/veya müdahale etmekten ve/veya dava konusu hurdaları almaktan men ettiğini, me-zkûr ara emrinin Davacıya tebliğ edildiği tarih olan 11.8.2003 tarihine kadar Davacının 1,000 ton civarında hurda demiri işleyerek preslemeye hazır bir halde 10 yığın halinde istiflediğini ve pazarlamaya veya ihraç etmeye hazır bir hale getirdiğini, bahse- konu ara emrinin 22.10.2003 tarihinde kesinleştiğini, Doba Investment Ltd.'in dava konusu hurdalara el koyup bunları sattığını, dolayısıyle Davacının satış sözleşmesinin hükümlerini yerine getirmediğini ve Davalının da ayni sözleşmeden neşet eden yükümlül-üklerini ifa etmeyerek taraflar arasındaki satış sözleşmesini ihlâl ettiğini, Davalının satış sözleşmesini ihlâl etmesi neticesinde Davacının zarar ziyanının tazmin edilmesi gerektiğini iddia ile layıhasında tafsilatını verdiği 266,500,000,000 TL özel tazm-inat, dava konusu hurdaları alıp pazarlayamadığı için 100,000 USD genel tazminat ve dava masrafları için lehine hüküm talep etmiştir.

Doba Investment Ltd. Ek Davalı olarak davaya ithal edilmiş ancak, duruşmanın bitmesini müteakip hitaplara geçilmeden ön-ce Ek Davalı aleyhindeki talepler geri çekilmiştir.

Davalı dosyaladığı Müdafaa Takririnde, talep takririnde belirtilen satış anlaşmasının yapıldığını ve dava konusu hurdaların bulunduğu Gemikonağı Serbest Liman ve Bölgesinin, Serbest Liman ve Bölgeler Y-önetim Kurulu tarafından 26.5.2003 tarihli bir işletme sözleşmesiyle 49 yıllığına Ek Davalı Doba Investment Ltd.'e kiralandığını kabul etti.

Davalı müdafaasına devamla, Davacının Gemikonağı, Kıbrıs Maden Şirketi (CMC) Bölgesi ve Yükleme Limanı içerisine- girmesine engel olmadığını, Davacının bu bölgeye girmesine ve/veya hurda almasına Ek Davalının Lefke'de oturan Güzelyurt Kaza Mahkemesinde Davacı aleyhine açtığı 249/03 sayılı davada almış olduğu 4.8.2003 tarihli ara emri ile Ek Davalının engel olduğunu v-e Davalının hiçbir şekilde dava konusu satış anlaşmasını ihlâl etmediğini, ara emri ile satış anlaşmasının ifasının imkânsız hale gelmesinden ve/veya anlaşmanın geçersiz ve/veya batıl duruma düşmesinden kendilerinin sorumlu olmadığını, bundan dolayı Davacı-nın herhangi bir zararının olmuş olsa bile, bundan Davalının değil Ek Davalının sorumlu olduğunu, Davacının tesiste bulunduğu süre zarfında 53,295 kg tutarında hurda metal ve saçları dava konusu yerden alıp sattığını ve bu şekilde hurdaların taşınabilir ha-le gelmesi için yaptığı masrafları hurdaları alıp gitmekle karşılamış olduğunu ve herhangi bir zararın söz konusu olmadığını ileri sürmüştür.

Davayı dinleyen Lefkoşa Kaza Mahkemesi, Davacı ile Davalı arasında akdedilen 18.4.2003 tarihli satış anlaşmasın-dan sonra Serbest Liman ve Bölgelerin kontrolünü elinde bulunduran Serbest Liman ve Bölgeler Yönetim Kurulu ile Ek Davalı Doba Investment Ltd. arasında dava konusu yerle ilgili 26.5.2003 tarihinde bir işletme sözleşmesi akdedildiğini, Devlet Emlak ve Malze-me Dairesinin aynı yer için Davacıyla 18.4.2003 tarihinde Emare 2 satış anlaşmasını imzalarken bu tarihten takriben 38 gün sonra Serbest Liman ve Bölgeler Yönetim Kurulunun yine aynı yer için Bakanlar Kurulunun E.978-2003 sayılı kararı tahtında Ek Davalı i-le işletme sözleşmesini imzaladığını, bu durumda Emare 2 sözleşmenin yetkisiz makam tarafından yapılmış olduğu ve sözleşmenin akit taraflarından KKTC Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesinin Emare 2 sözleşmeyi yapmasının veya imzalamasının yasal olmadığını bu ne-denle Emare 2 sözleşmenin geçersiz olduğunu resen hükme bağlamıştır. Bu husus İlk Mahkemede tartışılmamış olsa bile, Mahkemenin bu hususu dikkate alması gerektiği belirtilmiş ve sözleşmenin geçersiz olduğuna karar vermiştir.

İlk Mahkeme Emare 2 sözleşme-nin geçersiz olduğuna ilişkin yapmış olduğu bulguların değiştirilmesi ve sözleşmenin geçerli olduğuna hükmedilmesi halinde, sözleşmenin Davalı tarafından ihlâl edilmiş olup olmadığını da incelemiştir. Davacının dava konusu yerdeki faaliyetlerinin Lefke'de -oturum yapan Güzelyurt Kaza Mahkemesinin 249/2003 sayılı davada verdiği 4.8.2003 tarihli ara emri ile durdurulduğunu ve bu emrin 11.8.2003 tarihinde Davacıya tebliğ edilmesi üzerine, Davacının CMC tesislerindeki faaliyetlerine Emare 2 satış anlaşmasının sü-resi dolmadan son vermek zorunda kaldığını, mezkûr ara emrinin, Ek Davalının sözleşmeden doğan haklarını temin etmek maksadıyle aldığını, Davalının Emare 2 sözleşme mucibince üzerine düşen yükümlülükleri tam olarak ifa etmeyerek mezkûr sözleşmeyi ihlâl ett-iğine ilişkin bulgu yapmıştır.

İlk Mahkeme bu bulgudan sonra, Davacının sözleşmenin ihlâli nedeniyle uğramış olduğu zarar ziyan konusunu da inceledikten sonra, Davacının zarar ziyanını isbat edemediğine dair bulgu yaparak Davacının davasını ret ve iptal- etmiştir. Ek Davalı aleyhindeki dava ise geri çekildiğinden ret ve iptal edilmiştir. Davacı ret kararına karşı bu istinafı dosyalamıştır.

Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 9 istinaf sebebi içermekle birlikte bunları aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür. -Şöyle ki,

Alt Mahkeme taraflar arasındaki 18.4.2003 tarihli sözleşmenin geçersiz ve/veya yasadışı olduğu bulgusunu yapmakla ve yasal olduğu bulgusunu yapmamakla hata etmiştir.
Alt Mahkeme, huzurundaki emareler ve şahadet ışığında Davalının Emare 2 Sözle-şmeyi ihlâl ettiği bulgusunu yapmamakla ve sözkonusu ihlâlden Davacının uğradığı zarar ziyanı ispatladığı bulgularını yapmamakla ve sözkonusu ihlâlden Davacının uğradığı zarar ziyanı ispatlayamadığı bulgularını yapmakla hata etmiştir.
Alt Mahkeme huzurund-aki Emareler ve şahadet ışığında Emare 2 Sözleşmeyi geçerli kabul ederek, Davacı lehine talep edilen tazminata hükmetmemekle ve Davalının Emare 2 Sözleşmeyi ihlâl ettiği nedeniyle Davacı lehine tazminata hükmetmemekle hata etmiştir.
Alt Mahkeme Ek Davalı-nın bir personeli olan ve Ek Davalıyı korumak için tarafsız şahadet vermeyen Mehmet Galatyalı'nın şahadetini doğru kabul etmekle, uzman olan ve tarafsız şahadet veren Davacının tanıklarına özellikle tarafsız ve hurdacılıkta uzman bir tanık olan Nil Yücel'i-n sarsılmayan ve Davalı tarafından istintaka dahi tutulmayan şahadetin, özellikle hurdanın tonunun piyasa bedelinin 320 US Dolar olduğu bulgularını yapmamakla hata etmiştir.
Alt Mahkeme huzurundaki emareler ve şahadet ile Davacının takriben 630 ton hurdan-ın sadece 53,295 kilogramı iç piyasaya pazarladığı, geriye kalan 578 ton hurdanın ise dış piyasaya pazarlanmak için toplatıldığı, her ton hurdanın piyasa değerinin 320 US Dolar olduğu, dolayısıyle Davacı topladığı hurdaları satmamakla 184,960 US Dolar zara-r ziyana uğradığı ve/veya Davacının 250,000 TL zarar ziyana uğradığı bulgularını yapmamakla hata etmiştir.

İstinafın duruşması yapılmıştır. İstinaf Eden Davacı Avukatı yaptığı hitabında özetle, Emare 2 Satış Sözleşmesinin geçerli bir sözleşme olduğunu ve- Mahkemenin bu sözleşmenin geçersiz olduğuna hükmetmekle hata ettiğini, Sözleşme gereği Davacının hurdanın yüzde doksanını topladığını ve en azından 580 ton hurdayı satışa hazır hale getirdiğini, Alt Mahkemenin, huzurundaki tartışmasız ve sarsılmaz şahade-te rağmen Davalının tanıklarının asılsız şahadetine itibar ederek, 28.4.2003 ile 16.7.2003 tarihleri arasında 53,295 kilogram hurdanın toplanıp istiflendiği ve satıldığı, bu nedenle 16.7.2003 tarihinden 11.8.2003 tarihine kadar geriye kalan 578 ton hurdan-ın istiflenmesinin mümkün olmadığı bulgularını yaparak Davacının davasını ispatlayamadığı sonucuna varmakla hata ettiğini, halbuki 3.4.2003 ile 11.8.2003 tarihleri arasında 630 ton hurdanın istiflendiğini, Mahkeme huzurundaki şahadete göre söz konusu zaman-larda bir ton hurdanın satış fiyatının 320 US Dolar olduğunu, hurda piyasasında çalışan Nil Yücel'in şahadetine inanmayıp Ek Davalı şahidi Mehmet Galatyalı'nın şahadetine inanmakla Mahkemenin hata ettiğini dolayısıyle istinafın kabul edilerek, talep edilen- 578x320 US dolar =184,960 US Dolar için Davacı lehine hüküm verilmesini talep etmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen Savcı ise yaptığı hitabında özetle, İlk Mahkemenin 18.4.2003 tarihli sözleşmenin imzalandığı tarihte CMC tesislerinin Serbest Liman Bölgeler -Yasası tahtında Serbest Liman ve Bölgeler Müdürlüğünün kontrolünde olduğu nedeniyle Davalının sözleşme tarihinde yetkisiz olarak sözleşmeyi imzaladığını ve bu nedenle sözleşmenin geçersiz olduğunu resen hükme bağladığını, İlk Mahkemenin sözleşmenin ihlâli -nedeniyle Davacının uğramış olduğu zarar ziyanı da incelediğini ve Davacının talep takririnde özel ve genel tazminat başlığı altındaki iddialarının hiçbirini isbat edemediğini hükme bağladığını, bu nedenle İlk Mahkemenin kararının doğru olduğunu ileri süre-rek istinafın reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Tarafların hitapları ve sunulan şahadet ile emareler incelendiği zaman davanın olgularının kısaca şöyle olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı şirket ile Davalı Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürlüğü a