-
D. 9/11 Yargıtay/Hukuk No: 24/2009
(Gazimağusa Dava No: 67/2007)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti : Narin F.Şefik,Hüseyin Besimoğlu,Ahmet Kalkan.

İstinaf eden :1. Harbay-Sezgin ve Oğulları Ltd., Mehmetçik
2. Cenk Osman Şe-ren, Mehmetçik
3. Sezgin Şeren, Mehmetçik
4. Tolga Naim Şeren, Mehmetçik
(Davalılar)

- ile -

Aleyhine istinaf edilen: Gök - Tuğ Ticaret Ltd., Şht. İbrahim
Nidai Cad., No.12, Lapta
-(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf edenler namına: Avukat Arif Tahir Erişen
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Alper Dede adına Avukat Ayşen Toroslu.

Gazimağusa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Melek Esendağlı'nın 67/2007 sayılı davada- 13.2.2009 tarihinde verdiği karara karşı Davalılar tarafından yapılan istinaftır.

--------------

H Ü K Ü M

Narin F. Şefik : Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Ahmet Kalkan okuyacaktır.

Ahmet Kalkan : İstinaf Eden/Davalılar, Ga-zi Mağusa Kaza Mahkemesinin 67/2007 sayılı davada aleyhlerine verdiği hüküm nedeniyle bu istinafı dosyaladılar.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

İstinafa konu dava ile ilgili olguları şu şekilde özetleyebiliriz.

Aleyhine İstinaf Edilen/Davacı bir limited- şirket olup her türlü inşaat ve hırdavat malzemeleri alım-satımı ile iştigal etmektedir.

Aleyhine İstinaf Edilen/Davacı, Davalılar aleyhine Gazi Mağusa Kaza Mahkemesinde 15.1.2007 tarihinde istinafa konu davayı ikame ederek, İstinaf Eden/Davalılar ile -akdedilen sözlü alım-satım akdi şartları tahtında kredili satış yoluyla ve ilk talepte ödenmek üzere geçerli piyasa fiyatı üzerinden 15170 nolu ve 10/3/2006 tarihli fatura tahtında toplam 7938 Amerikan Doları karşılığında inşaat demiri ve/veya emtia satın -aldıklarını ileri sürerek yasal faizleri ile birlikte 7938 Amerikan Dolarının ödenmesini talep etti.

İstinaf Eden/Davalılar dosyaladıkları müdafaa takrirlerinde, taraflar arasında iddia edildiği şekilde alış-veriş olduğunu ancak borcun ödendiğini Davalı-ların borçları olmadığını, dolayısıyle davanın reddini talep ettiler.

Bundan böyle Aleyhine İstinaf Edilenden Davacı, İstinaf Eden/Davalılardan ise Davalılar olarak bahsedilecektir.

Davalılar Avukatı, davanın duruşmasında mavi 10'da belirtildiği şeki-lde Mahkemeye beyanda bulunarak talep takririnin 1,2 ve 3. paragraflarını kabul ettiklerini belirtmiştir.

Daha sonra devam eden duruşmada Davalı Avukatı Davacının talep takririnde konu edilen 15170 nolu fatura dışında Davacıya ait açık hesap defteri ile- 15025 nolu ve 15157 nolu faturaların ibrazına dava sebebi ile alakalı olmadıkları nedeniyle itiraz etti. Ancak Mahkeme konu belgelerin ibrazına izin verdi.

Davacı, duruşmada, Davalıların 7938 Amerikan Doları ödeme yaptıklarını kabul etmekle birlikte bu- parayı Davalıların başka borçlarına mahsup ettiklerini beyan etti.

Daha sonra davayı hükme bağlayan Mahkeme, kararında Davalıların talep takririnin 1.,2.,3. paragraflarını kabul etmekle 7938 Amerikan Doları borçları olduğunu kabul ettiklerini belirtere-k mavi 35'de şöyle demiştir.

"Davada iddia olunan birçok husus bu şekilde ihtilafsız olarak kabul edildikten sonra Davalıların incelenecek tek iddiası borcun ödenmiş olduğudur. Olumlu iddiayı yapan ispatla yükümlü olur. (Gör. Y/H.11/81 D.28/81) Bu durumd-a artık ispat yükü yer değiştirmiş ve Davalılara geçmiştir. (Gör. Y/H.43/90 D.30/90)"

İlk Mahkeme, kararında itiraza uğrayan emareleri neden kabul ettiğini izah ederken, Davalılar tarafından yapılan ödemelerin Davacı tarafından Davalıların başka borçlar-ına mahsup edilebileceğini kabul ederek, Davalıların, Davacıya borçlu oldukları sonucuna varmak suretiyle Davalılar aleyhine münferiden ve müştereken 7938 Amerikan Doları ve yıllık %3 faiz ve dava masrafları için hüküm verdi.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı-lar Avukatı İlk Mahkemenin bu kararına karşı istinaf dosyaladı.

Dosyalanan istinaf ihbarnamesinde 9 istinaf sebebi ileri sürülmesine rağmen istinaf sebeplerini 2 başlık altında toplamak mümkündür.

Davacının talep takririne göre alacak tek bir faturaya- münhasırdır. Hal böyle olmasına rağmen Muhterem İlk Mahkeme talep takririnde yer almayan, esasa ilişkin olgu teşkil eden olgu ve belgeleri kabul etmekle hata etmiştir.
Muhterem İlk Mahkeme konu fatura bedelinin ödendiğine ilişkin şahadet ve emareler sunu-lmasına rağmen davayı reddetmemekle hata etmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI:

Davalılar Avukatı özetle, Davacının talebinin talep takririnde belirtilen 15170 nolu faturaya dayandığını, bu faturada gösterilen borç miktarını ödediklerini Emare 8 çe-k ile ispatladıklarını, buna rağmen Muhterem İlk Mahmemenin hatalı şekilde talep takririnin dışına çıkarak başka emarelerin sunulmasına izin verdiğini, Davalıları sürpriz iddialarla karşı karşıya bıraktığını, esaslı olgu olan ve talep takririnde yer alması- gereken hususlarda şahadet verilmesine izin verdiğini, dikkate alınmaması gereken bu hususları dikkate alarak aleyhlerine hüküm verdiğini, bundan ayrı olarak Muhterem İlk Mahkemenin, müdafaa takririnde "çek" ten bahsedilmeyerek Davacının müdafaaya cevap d-osyalamasına fırsat verilmediği sonucuna ulaşmakla hata ettiğini, Davacıların müdafaaya cevap takriri ile talep takririni genişletmeyeceği prensibini Muhterem İlk Mahkemenin dikkate almayarak hatalı bulgu yaptığını ileri sürmüştür.

Davacı Avukatı hitabı-nda özetle, Muhterem İlk Mahkemenin kararında herhangi bir hata olmadığını, prensiplerin karara doğru uygulandığını, Davalılar Avukatının şekilci bir yaklaşımla meseleye yaklaştığını, Davacının devam eden bir alış verişte aldığı paraları borca mahsup etmey-e hakkı olduğunu, bunun dışında Davalıların ek ve munzam tafsilât isteyebileceğini, istememekle Davacının borç ile ilgili hususlarda şahadet sunabileceğini, ibraz edilen emarelerin esaslı olgu niteliğinde olmadığını, tafsilat nitelikli olduklarını, Davacın-ın şahadeti talep takririne koymasına gerek olmadığını, talep edilen fatura miktarının tüm ödemelerden sonra kalan bakiye borç olduğunu ve Mahkemenin bu borcun ödenmesine hüküm vermekle doğru davranmadığını ileri sürdü.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN İNCELENMESİ: -

Taraf Avukatlarının iddialarına kısaca değindikten sonra, istinaf sebeplerinin incelenmesi gerekmektedir.

İstinaf sebeplerini daha önce ifade ettiğimiz gibi 2 başlık altında ele alıp inceleyeceğiz.

I.Davacının talep takririne göre alacak, tek bir
- faturaya dayandırılmış olmasına rağmen, Muhterem İlk
Mahkeme talep takririnde yer almayan esasa ilişkin olgu
niteliğindeki olgu ve belgeleri kabul ederek,
Davalıların borçlu olduklarına hükmetmekle hata
etmiştir.

Bu meselede esasa ilişk-in olgu kavramı üzerinde çok durulmuştur. Esasen istinafın temel sorunu "esasa ilişkin olgu" hukuki kavramının bu meseleye doğru uygulanıp uygulanmadığına ilişkindir.

İlk Mahkemenin kararına baktığımızda mavi 36-37'de esasa ilişkin olgu tanımlanmasının -doğru şekilde yapıldığını görmekteyiz. İlk Mahkeme kararında şöyle demiştir.

"Esasa ilişkin olgu dava sebebini veya müdafaayı tam olarak ortaya koyan olgudur. Dava layihasında esasa ilişkin olgunun belirtilmemesi veya eksik belirtilmesi takriri kusurlu -ve geçersiz kılar.Esasa ilişkin olgu takrirde belirtilmemişse bu hususta şahadet verilemez veya verilmiş olan bu yöndeki şahadet dikkate alınmaz. (Gör: Y/H.11/94 D.14/98)
Esasa ilişkin olgunun ne olduğu her davanın kendi özel koşulları ve olguları iç-inde ayrı ayrı incelenerek bulunabilir. Her meseleye uygulanacak bir tanımlama yapılması mümkün değildir. (Gör: Y/H.74/87 D.31/88)"

İlk Mahkeme prensibi doğru olarak kararına aktarmakla birlikte önemli olan bu prensibi huzurundaki meseleye doğru uygulay-ıp uygulamadığıdır.

Bunu saptamak için olgu olarak Davalılar tarafından da kabul edilen talep takririnin 3. paragrafını kararımıza aktarmayı uygun bulduk.

"3.İşbu davanın bidayet duruşmasında temas ve tafsilatı
ibraz edileceği veçhile takriben Mart 2-006 tarihinde ve/veya o tarihlerde Davacı ve/veya yetkilisi ve/veya idarecisi ile Davalı No.1 ve/veya yetkilisi ve/veya idarecisi ve/veya müstahdemi ve/veya ajanı ve/veya Davalılar arasında telefoniyen akdedilen sözlü bir alım satım akdi şartları tahtında -Davalılar Davacıdan kredili satış yoluyla ve ilk talepte yasal faizleriyle birlikte ödenmek üzere uyuşulmuş ve/veya makûl ve/veya geçerli piyasa fiyatları mukabilinde ve 15170 nolu 10.3.2006 tarihli fatura tahtında ceman 7938 Amerikan Doları mukabilinde in-şaat demiri ve/veya ticari emtia satın ve teslim aldılar ve/veya Davacı ve/veya müstahdemleri ve/veya ajanları konu ticari emtiayı Davalılara ve/veya müstahdemlerine ve/veya ajanlarına İskele'de teslim ettiler ve Davalıların Davacıya 7938 Amerikan Doları b-orcu doğmuştur.

Söz konusu sözlü alım-satım akdi ile 15170 nolu faturaya ve 19723 nolu sevk irsaliyesine Mahkemede değinilecek ve daha fazla şahadet Muhterem Mahkemeye sunulacaktır."

Talep takririnin 3. paragrafı altında dava sebebinin sadece faturay-a dayandırılıp dayandırılmadığını incelemeden önce konunun daha iyi anlaşılmasını sağlamak için İlk Mahkemenin ispat mükellefiyeti ile ilgili bulgusuna temas etmeyi uygun bulduk.

İlk Mahkeme ihtilafsız olguları belirlerken Davalılar Avukatının duruşmaya -başlamadan önce yaptığı beyana atfen bulgusu şöyledir.

"Davalı kayıtlı Ltd şirkettir ve Mehmetçik'te inşaat malzemesi satışı ile iştigal etmekte olup, Davacının müşterisidir. Davalı No.2,3 ve 4 Davalı 1 şirketin hissedar ve direktörleri olup dava konusu -anlaşmayı Davalı No.1 namına akdettiler.
Mart 2006 tarihlerinde Davacı ile Davalılar arasında sözlü olarak akdedilen bir alım-satım akdi tahtında Davalılar Davacıdan kredili satış yoluyla ve ilk talepte ödenmek üzere 15170 nolu ve 10.3.2006 tarihli fatura- tahtında 7938 USD mukabili inşaat demiri satın ve teslim aldılar.Davalıların 10.3.2006 tarihi itibarıyle Davacıya 7938 USD borcu doğdu.(Mavi 35)"

İlk Mahkeme Davalıların borçlarını mezkur fatura tahtında belirledikten sonra ispat külfetine temas ederek -ödeme ile ilgili ispat külfetinin Davalılara geçtiğini belirtmiştir.

İlk Mahkemenin bulgusu şöyledir,

"Davada iddia olunan birçok husus bu şekilde ihtilafsız olarak kabul edildikten sonra Davalıların incelenecek tek iddiası borcun ödenmiş olduğudur. Çünk-ü iddiayı yapan ispatla yükümlüdür. (Gör.Y/H.11/81 D.28/81) Bu durumda ortak ispat yükü yer değiştirmiş ve Davalılara geçmiştir.(Gör. Y/H.43/90 D.30/90).(Mavi 35)"

İlk Mahkeme Davalıların borcunu 15170 nolu fatura (davada emare 1) tahtında belirleyip is-pat külfetini Davalıya geçirmesine rağmen, duruşmada, Davacının açık hesap defteri ve daha önce olgularda temas ettiğimiz (2) adet faturayı emare olarak sunmasına izin vermiş ve Davalıların 7938 USD tutarındaki ödemesini Davacı tarafından toplam borca mahs-uben tahsil edildiğini kabul ederek Davalılar aleyhine hüküm vermiştir.

Bir Davalı talep takririndeki olguları kabul ettikten sonra talep takririnde belirtilmeyen hususlarla bağlı olabilmesi için ortaya konan olguların dava sebebi teşkil eden esaslı olg-u niteliğinde olmaması sadece davanın ispatı için gerekli teferruat nitelikli şahadet olması gerekmektedir.

İlk Mahkeme kararında Mavi 37'de itirazlı olarak sunulan emareler ile ilgili şöyle demiştir.

".........Davacı Avukatı müdafaada yer alan dava k-onusu borcun ödenmiş olduğu yönündeki iddiayı cevaplaması için şahadeti esnasında tanığa soru yönelttiğinde tanık Emare 2, Emare 3 ve Emare 4'e değinmiş ve ödemelerin izahatını yaparken taraflar arasındaki ilişki ve önceki alış verişlerle ilgili açıklamala-rda bulunmuştur. Neticede Davacının tek iddiası dava konusu 15170 nolu faturanın ödenmemiş olarak halen durduğu ve Davalıların borcunun kapanmamış olduğudur. Davacı dava sebebini de