-D.20/2004 Yargıtay/Hukuk 20/2003
(Lefkoşa Dava No: 6149/01)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Mustafa H. Özkök, Şafak Öneri.
İstinaf eden: 1. Erdoğan Mirat-a, Lefkoşa
2. Gözen Mirata, Lefkoşa
(Davacılar)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu,
KKTC Merkez Bankası, Lefkoşa
2. KKTC -Başsavcısı Hukuk Dairesi,
Lefkoşa
(Davalı No.1)

A r a s ı n d a.

İstinaf edenler namına: Avukat Kıvanç M. Riza
Aleyhine istinaf edilen Dava-lı No.1 namına: Avukat Ali Fevzi Yeşilada.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Taşkent M. Akif'in 6149/2001 sayılı davada 30.12.2002 tarihinde verdiği karara karşı Davacılar tarafından yapılan istinaftır.

--------------

H Ü K Ü M

Metin A. Hakkı:- Bu istinafın kökeninde yatan olguları aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür:

Davacılar, 28.11.2001 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde, Davalılar aleyhine dosyaladıkları yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen dava ile özetle, dava ile ilgili zamanlard-a Kıbrıs Hür Bank Ltd'in Lefkoşa Merkez Şubesinde 432-01-320 numaralı Sterlin türünde tasarruf mevduatları olduğunu, Davalı 1'in 74/91 sayılı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Yasası gereğince oluşturulan bir Fon olduğunu, Davacıların mezkûr banka nezdindeki -sözü edilen hesaplarının 7000 Sterlin'e kadar olan mevduat miktarlarının 74/91 sayılı Yasa kuralları gereğince Davalı 1 tarafından sigortalı olduğunu, Kıbrıs Hür Bank Ltd.'in 1999 yılının sonlarına doğru veya 2000 yılının başlarında ve herhalükârda 10.3.2-000 tarihinden önce 74/91 sayılı Yasa kuralları anlamında 'acze' düştüğünü, bilâhare Devletçe sözü edilen bankanın yönetimine el konulup sonra da tasfiyesine karar verildiğini, ancak Davalı 1 veya Davalıların, Davacıların sözü edilen mevduatlarının 7000 St-erlin'e kadar olan miktarının sigorta kapsamı dışında olduğunu iddia ederek ödemekten imtina ettiklerini öne sürüp Talep Takriri mucibince Davalıların sözü edilen mevduatlarının Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kapsamında olduğuna dair bir Mahkeme kararı tal-ep etmişlerdir.

Davalı 1, 14.3.2002 tarihinde mezkûr davaya bir Müdafaa Takriri dosyalayarak Davacıların talebini reddetmiş ve Müdafaa Takrirlerinde öne sürdükleri iptidâi itirazla Davalı 1'in Yasa ile kurulmuş ve kamu tüzel kişiliğe haiz bir kurul-uş olduğunu, yürütsel veya yönetsel işlemler yaptığını, bu işlemlerin Özel Hukuk alanında değil de Kamu Hukuku alanına girdiğini, dolayısıyla Lefkoşa Kaza Mahkemesinin bu davayı görmeye yetkisi olmadığını, yetkili Mahkemenin Yüksek İdare Mahkemesi olduğunu- iddia edip Davacıların davasının iptal edilmesini talep etmişlerdir. Davalı 1 müdafaasına devamla, Davacı 1'in ilgili zamanlarda Kıbrıs Hür Bank Ltd'in Yönetim Kurulu Başkanı olduğunu, Davacı 2'nin onun karısı olduğunu, Davacıların her ikisinin de fon ka-psamı dışında olduklarını iddia edip Davacıların davasının masrafla redddedilmesini talep etmişlerdir. Davacılar 18.3.2002 tarihinde, Davalı 1'in müdafaasına bir Müdafaa Takririne Cevap layihası dosyalayıp davalarında ısrar etmişlerdir. Davacılar 2.5.200-2 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesine bir istida dosyalayarak Talep Takrirlerindeki iddialarında Mahkemenin izni ile bir değişiklik yapmış ve dava konusu hesabın 11.1.2000 tarihinde 27.044.66 ABD Doları olarak açılmış olduğunu, bu dava ile ilgili zamanlarda- ise matlup bakiyesinin 9442.03 ABD Doları olduğu iddiasını Talep Takrirlerine koymuşlardır.

Davanın duruşması Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 14.6.2002 tarihinde ele alınmış 24.6.2002 ve 28.6.2002 tarihlerinde de devam edip kararı alt Mahkemece -30.12.2002 tarihinde verilmiştir. Duruşma esnasında Mahkemeye şifahi herhangi bir şahadet ibraz edilmemiş, ancak karşılıklı muvafakat çerçevesinde taraflar beyanlar yaparak davanın olguları ile ilgili dosyada duran 4 adet emareyi de Mahkemeye ibraz ederek- hitabelerini yapmışlardır. Davalı 2 duruşma esnasında Savcı tarafından Mahkemede temsil edilmiş ancak davaya herhangi bir Müdafaa Takriri dosyalamamıştır. Davalı 2'nin iddiasına göre onların dava ile direkt ilgileri yoktur ve aleyhlerine hüküm de verile-mez.

Davanın olguları ile ilgili alt Mahkeme önündeki tarafların beyanları aynen şöyledir:

"14.6.2000:
Avukat Kıvanç M. Riza: ......................
Talep Takririnde ileri sürdüğümüz olgular ile
ilgili iddiaları doğru olarak k-abul ederler, ancak
yasal durum ile ilgili olarak aramızda ihtilâf
vardır ve bu hususta da sırası geldiğinde yasal
argümanlarda bulunacağız. Yani özetle, Davacıların
birer gerçek kişi olduğu ve söz konusu bankada
mevduatları- bulunduğu ve diğer hususlar taraflarca
müşterek olgu olarak kabul edilmektedir. Ayrıca
Davacı 1'in davada sözü edilen Kıbrıs Hür Bank Ltd'in
Yönetim Kurulu Başkanı olduğu, bu dava ile ilgili
zamanlarda, bizim tarafımızdan kabul e-dilmektedir.
..................................................

Avukat Ali F. Yeşilada: Gerçeklerin böyle olduğunu
ben de kabul ederim, ortadadır. Dolayısıyla bu
beyana katılırım."

"24.6.2002 Ali F. Yeşilada:
Bu davan-ın hitabına hazırlanırken daha önce
Mahkemeye yazdırdığımız olguların meselenin
karara bağlanmasında yeterli olmadığı hususunda
tereddüte düştüm. Bana kısa bir tehir verildiği
takdirde söz konusu bankaya hangi tarihte ve
ha-ngi gerekçe ile yönetici tayin edildiği, hangi
tarihte Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna aktarıl-
dığını ve onun gerekçeleri hususunda kesin bilgi
edinmek, gerekirse belgesini Mahkemeye sunmak için
tehire ihtiyacım vardır.

Kıv-anç. M. Riza: İtirazım yoktur.

Süleyman Candar: İtirazım yoktur.

Mahkeme: Dava 28.6.2002 tarihine ertelenir."

28.6.2002 tarihinde Mahkeme yine tüm tarafların
hazır olduğu bir celsede oturmuş ve 4 adet emare
karşılılı muva-fakat çerçevesinde Mahkemeye ibraz
edilmiştir. Emare 1'in tarihi 28.1.2000 olup Ekonomi ve Maliye Bakanlığı tarafından Kıbrıs Hür Bank Ltd'in Yönetim Kurulu Başkanlığına hitap eden bir yazıdır ve "......... 31.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere- bankanız Yönetim Kurulunun tüm yetkileri ile bankanızı imzaları ile mükellefiyet altına sokmaya yetkili tüm personelin imza yetkileri 2'nci bir bildirime kadar kaldırılmıştır" demektedir.

Emare 2, 21.3.2000 tarihli ve E-504-2000 sayılı Bakanlar Kur-ulu kararıdır ve "............... Kıbrıs Hür Bank Ltd'in yönetim ve denetimleri ile bu bankanın hisselerinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmesine karar verildi" demektedir.

Emare 3 ise, E-1666-2000 sayılı ve 9.10.2000 tarihli yine bir Baka-nlar Kurulu kararı olup ilgili bankanın "bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin" kaldırıldığı kararının alındığını göstermektedir. Emare 4 ise, 9.1.2001 tarihli Kıbrıs Hür Bank Ltd'in Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından Fasıl 113 Şirketler- Yasasının 21(d) maddesi tahtında şirketin tek hissedarı kaldığı gerekçesi ile tasfiyesine emir verildiğini göstermektedir.

Tablonun tamamlanması amacı ile Davalı 1'in kabul ettiği Talep Takririndeki 5'nci iddianın da aynen karara dahil edilmesinde- fayda vardır. Sözü edilen Talep Takririnin 5. paragrafı da aynen şöyledir:

"Kıbrıs Hür Bank Ltd., 1999 yılının sonlarına doğru
ve/veya 2000 yılının ilk aylarında ve herhalûkarda
10.3.2000 tarihinden önce ve/veya bu dava ile ilgili
- tüm zamanlarda, 74/91 sayılı Yasa kuralları
anlamında acze düştü, bilâhare, Devletce yönetimine
el kondu, sonra da tasfiyesine karar verildi, ancak,
hal böyle olmasına rağmen, Davalı no.1 ve/veya
Davalılar, Davacıların sigorta k-apsamında bulunan
dava konusu mevduatlarının sigorta kapsamı dışında
olduklarını iddia etmekte ve söz konusu mevduatları
ödemekten imtina etmektedirler".

Alt Mahkeme, önünde ibraz olunan davanın olguları ile ilgili beyanla-rı ve emareleri değerlendirerek Davacı 1'in dava ile ilgili zamanlarda Kıbrıs Hür Bank Ltd'in Yönetim Kurulu Başkanı olduğunu, Davacı 2'nin ise Davacı 1'in karısı olduğunu, davayla ilgisi olabilecek mevzuatın 43/1997 sayılı Yasa ile tadil edilen 74/1991 sa-yılı Yasa, 21/2000, 40/2001 sayılı Yasalar olduğunu, kararında belirttikten sonra şayet davaya 43/97 sayılı Yasa ile değiştirilen 74/91 sayılı Yasa hükümleri uygulanacak olur ise, Davacıların 7000 Sterlin'e kadar olan mevduatlarının Davalı 1'in ihdas ettiğ-i sigorta kapsamında olduğunu, dolayısıyla talep ettikleri ilâmı Mahkemeden almaya hakları olduğunu, ancak 21/2000 sayılı ve bilahare geçirilen 40/2001 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanması gerekir ise, davalarının reddedilmesi gerekeceği kararına varmıştır-, çünkü 21/2000 sayılı Yasanın 9(4) maddesi aynen şöyle bir hüküm içermektedir:

"Bir bankanın sermayesinin %10 ve daha fazlasına
sahip ortakları ile Yönetim Kurulu Başkan ve
Üyelerine, Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcı-
larına, -denetçilerine ve bunların ana, baba,
eş ve çocuklarına ait o bankadaki tasarruf
mevduatı, Fonun sigortası kapsamında değildir."

Alt Mahkeme bu konu ile ilgili olarak kararında (7. sayfada) aynen şöyle demiştir:

"Davacılara hangi ya-sal mevzuat şamildir. Başka
bir deyişle Davaya hangi yasal mevzuat uygulanma-
lıdır? Şayed bu soruya Davacılara ve/veya 43/1997
sayılı Yasa ile tadil olunan 74/1991 sayılı yasa
uygulanmalıdır şeklinde bir yanıt verilecek olursa
- hiç kuşkusuz Davacıların yukarıda izah olunan
mevduatlarının da 7.000 Sterline kadar fonun
sigortası altında olduğu sonucuna varılması
gerekecektir yoksa eğer Davacılar ve/veya
davaya 21/2000 sayılı Yasa ve/veya 40/2001
-sayılı Yasa hükümleri uygulanacaktır denir ve bu
takdirde Davacı no.1'i Kıbrıs Hür Bank Ltd'in
ilgili zamanlarda Yönetim Kurulu Başkanı ve/veya
üyesi olduğu ve Davacı no.2'nin de Davalı no.1'in
eşi olduğu gerçeği karşısında yukarıd-aki mevduat-
ların fonun sigortasının kapsamı dışında olduğu
sonucuna varılması gerekecektir. O halde hangi
yasa uygulanacaktır ve/veya uygulanmalıdır sorusu
huzurumdaki davayı karara bağlamak açısından çok
büyük bir öneme -haizdir."

Alt Mahkeme kararına devamla hangi Yasa hükmünün uygulanması gerektiğini karara bağlamaya çalışırken inter alia bankanın hangi tarihte acze düştüğünü Davacı 1'in hangi tarihte bankanın İdare Meclisi Başkanı sıffatını yitirdiğini veya yetki-lerinin alındığını da araştırıp bunun Davacıların emare 1'e istinaden iddia ettikleri gibi 28.1.2000 tarihinde olmadığını, o tarihte bankanın likitide sorunları olduğunu, bankanın emare 2'nin tarihi olan 21.3.2000 tarihinde yönetimi ve denetiminin ve hisse- senetlerinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredildiğini, çünkü bu tarihte bankanın yönetim ve denetimi ile bankanın hisselerinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna Bakanlar Kurulunca devredilmesine karar verildiğini, o tarihte de 74/91 sayılı Yasanın y-ürürlükte olmadığını, 10.3.2000 tarihinde yürürlüğe giren ve 74/91 sayılı Yasayı ilga eden 21/2000 sayılı Yasanın yürürlükte olduğunu, kabul ettikten sonra davaya yeni, yani 21/2000 sayılı Yasayı uygulayarak yeni Yasanın 9(4) maddesi mucibince Davacıların -mevduatlarının sigorta kapsamında olmadığı sonucuna vararak Davacıların davasını reddetmiştir. Alt Mahkeme keza, Davacıların davasının Özel Hukuk alanında değil de Kamu Hukuku alanında olduğu görüşünü de benimsemiş ve bu durumda Kaza Mahkemesinin bu davay-ı görmeye yetkisi olmadığı kararına da vararak Davacıların davasını reddetmiştir.

Davacılar, 4.2.2003 tarihinde alt Mahkeme kararını Yüksek Mah