- D. 58/2015
Yargıtay/Hukuk No: 175/2015- (Girne Dava No: 3340/2015)-
-
Yüksek Mahkeme Huzurunda

Mahkeme Heyeti:Ahmet Kalkan, Gülden Çiftçioğlu, Bertan Özerdağ

İstinaf eden: Mehmet Ülmen, Magic Rezidans, Kat 6 No.31,
Bedreddin Demirel Caddesi, Girne
(Davacı)

-ile-

Aleyhine istinaf edi-lenler No: 1 Ahmet Akın ve Oğulları Ltd.,
84 Atatürk Caddesi Küçük
Kaymaklı, Lefkoşa.
No: 2 Cahit Akın,Şehit Ercan
Caddesi-, No.7, Alsancak,
Girne.
No: 3 Asbank Ltd., Karaoğlanoğlu
(Davalılar)

A r a s ı n d a

İsti-naf eden namına: Avukat Selçuk Gürkan ve Avukat Akan Gürkan
Aleyhine istinaf edilen No.1 ve 2 namına: Avukat Boysan Boyra

Girne Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Fadıl Aksun'un 3340/2015 sayılı davada, 27.10.2015 tarihinde verdiği karara karşı, Davacı tara-fından yapılan istinaftır.

-----------
K A R A R
-

-Ahmet Kalkan: İşbu istinafın kararını, Sayın Yargıç Gülden Çiftçioğlu okuyacaktır.
-
Gülden Çiftçioğlu: Huzurumuzdaki istinaf, Davacı/Müstedinin (İstinaf Eden)Girne Kaza Mahkemesinde Davalı No.1,2 ve 3 (Aleyhine İstinaf Edilenler) aleyhine ikâme etmiş olduğu 3340/2015 sayılı davada, 27.10.2015 tarihinde tek taraflı istida tahtında Mahke-menin verdiği ara karardan dolayı Davacı (İstinaf Eden) tarafından yapılmıştır. Davalı No.1 ve 2'ye (Aleyhine İstinaf Edilenler) konu istinaf Davacı/Müstedi (İstinaf Eden) tarafından tebliğ edildiği cihetle, Davalı No.1 ve 2 istinafın duruşmasında hazır b-ulunarak argümanlarını ortaya koymuşlardır.

İSTİNAFA İLİŞKİN OLGULAR

Davacı, Davalı No.1, 2 ve 3 aleyhine, HMUT Emir 2 Nizam 1 tahtında ikâme ettiği davaya bağlı olarak dosyaladığı tek taraflı istidası ile Davalı/Müstedialeyhlerin Davalı/Müstedialeyh -No.3 nezdindeki herhangi bir hesabı dahilindeki 50,000 stg meblâğ ile 30,481 TL ve/veya muadili sterlin meblağa müdahale etmemesi ve/veya para çekilişi ve/veya havale yapmaması ve/veya paranın miktarını bu miktarın altına düşürmemesi ve/veya yükletmemesi -hususunda emir talep etmiştir.

Davacı/Müstedi istidasını, 9/1976 sayılı Yasanın 41. maddesine, Fasıl 6 madde 4-9 ve Mareva Injunction prensiplerine dayandırmıştır.

İstinafa ekli yemin varakasında belirtilen olgular, Alt Mahkeme tarafından (Mavi 31,32) -aşağıdaki alıntıda belirtilen şekilde özetlenmiştir:

" Yemin varakası incelendiğinde, Müstedi, Müstedialeyhler ile Girne'de bir ortaklık anlaşması yaptıklarını ve Müstedialeyh No.1'in mülkiyetinde bulunan ( Emare F ile kayıt altına alınmış)malın satışı i-çin anlaşıldığını iddia etmektedir. Yemin varakasının devamında, Davacı bu malın iyi bir alıcı bulabilmesi için kendi bilgi ve tecrübesini ortaya koyacağını, müstakbel alıcılarla görüşmelerde yer alacağını ve bu gayrimenkul üzerine mimari projeyi kendisini-n yapacağını ifade ederek, gayrimenkule alıcı bulmak için satıştan elde edilecek gelirden 50,000 stg, mimari projedeki hak edişi için ise 30,481 TL alacağı olduğunu iddia etmektedir.
Davacı, yine bu mal için kendisinin aracılığı ile Mehmet Eminoğlu Invest-ment Ltd.in bu malı 550,000 stg ve Hamitköy- Lefkoşa'da bulunan 8 adet apartman dairesini vermek şartı ile satın alınmasına rağmen yukarıda yer verilen alacağının ödenmediğini, şirketin herhangi bir aktifi olmadığını ve şirketin parasının Davalı No.2'nin ş-ahsi hesabında tutulduğunu iddia ederek, ara emri talep etmektedir."

Alt Mahkeme, kararında, huzurundaki şahadeti irdelediğinde, Müstedialeyhlerden sadece Davalı No.2'nin Davalı No.3 Bankada (ve/veya türünde) hesabı olduğunun görüldüğünü, dolayısıyla bu -istidada böyle bir emir verilmesi

halinde Davalı No.1'in hukuken ve parasal yönden etkilenmesinin söz konusu olmadığını belirterek, bundan dolayı bu istidaya taraf olmasının doğru olmadığı hususunda bulgu yapmıştır (Mavi 32,33).
Alt Mahkeme kararında- ilâveten, böyle bir emirden etkilenecek olan kişinin münhasıran Davalı No.2 olduğu, yapılacak incelemenin Davalı No.2 ile devam etmesi gerektiği, bu açıdan, davaya taraf olmamakla birlikte, ara emri talep edilen ve/veya hesapta (Emare A) hesap sahibi olar-ak Esen Sonay isimli kişinin de yer aldığının dikkate alınmasının gerektiği, işbu hesaptan para çekme konusunda yetkili olan ve hesap sahibi olarak kabul edilen bir kişiyi davaya taraf yapmayıp, ona söz hakkı verilmeden ara emri verilmesinin doğal adalet i-lkelerine aykırı olduğu ve bu yönde emir talep edilen istidanın reddi gerekmekte olduğu hususunda bulgu yaptığı gibi, bir an için bu bulgunun hatalı olması ihtimaline binaen, Davalı No.2 açısından huzurundaki istidayı incelemeye devam ederek, talep edilen -paranın bu davanın konusu (subject matter) olmadığını ve dolayısıyla Mareva prensiplerinin bu ara emrine uygulanması gerektiğini ifade etmiştir (Mavi 33,34).

Alt Mahkeme, kararında, devamla, Mareva tipi ara emirlerle ilgili olarak uygulanan prensipleri 5- ana başlık altında teker teker ele alıp, mahkemenin yer yönünden yetkili olduğu hususunda bulgu yaptıktan ve davanın esasına girmeme noktasında kendisini ikaz ettikten sonra, Davacının Davalı
No.2 aleyhine iyi bir dava sebebinin olup olmadığı meselesini -incelemesi gerektiğini ve yapılacak incelemenin 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 41.maddesi koşullarından daha kapsamlı olması gereğinden hareketle yapıldığını ifade ederek,

Davacının taleplerini: a) malın azami değerde satışı için uygun alıcı bulmak- karşılığı olarak 50,000 stg, b) mimari proje bedeli olarak 30,481 TL olarak 2 başlık altında toplamıştır. Alt Mahkeme kararında, bu bağlamda, malın azami değerde satışı için yapılacak anlaşmanın ancak malın sahibi ile Davacı arasında yapılabildiği, Emare -F'ye göre, malın Davalı No.1'e ait olduğu, Davacının aracılık ederek bulduğunu iddia ettiği Mehmet Eminoğlu Investment Ltd. ile yapılan Emare I Anlaşmanın Davalı No.1 ile yapıldığı cihetle, privity of contract ilkesi gereği Davalı No.2'nin sorumluluğu olma-yacağı hususunda bulgu yapmıştır (Mavi 34). İlâveten Alt Mahkeme kararında, Davacının yaptığı ve karşılığını istediği faaliyetin, 38/2007 sayılı Emlâkçıların Kaydı Yasası'na girdiği ve bu faaliyetin kayıtlı emlakçı tarafından icra edilebildiği ve Davacının- emlakçı olarak kaydedildiğini Mahkemeye gösteremediği cihetle, konunun bu yönü itibarıyla da Davacının iyi bir dava sebebi olmadığı hususunda bulgu yapmıştır.

Buna ilâveten Alt Mahkeme, kararında, Emare E'ye göre, proje bedeli ile ilgili anlaşmanın Dav-acı ile Davalı No.1 arasında olduğu ve Davalı No.2'nin akde taraf olmadığı cihetle, privity of contract ilkesi uyarınca Davalı No.2'nin sorumluluğunun söz konusu olmadığı hususunda bulgu yapmıştır.

Alt Mahkeme kararında ayrıca, Müstedi tarafın Davalı No-.3 nezdindeki Davalı No.2'ye ait parayı "Şirketin parası" olarak addetmesine rağmen, bu paranın Davalı No.2'nin şahsi hesaplarında olduğunun görüldüğünü belirterek, her halükarda Davalı No.1 ile Davacı arasındaki anlaşmalardan ötürü Davalı

No.2'nin şah-si mal varlığına el konmasının veya bu yönde tedbir üretilmesinin uygun olmadığı hususunda bulgu yapmıştır. Alt Mahkeme kararında ilâveten, satış uyarınca ödenecek paranın şirketin hesabına yatmayıp doğrudan Davalı No.1'e ödenmesinin ilgili akdin tarafları- arasında bir konu olduğu, bu durumun kendiliğinden Davalı No.2'nin sorumluluğunu doğurmadığı, huzurundaki şahadetten ve yemin varakasından böyle bir işlemin sırf Davacının alacağının tahsilini önlemek maksadı ile hileli olarak yapıldığına ilişkin tafsilat- veya somut bir iddianın yer almadığı gibi istidanın istinat ettirildiği mevzuat dahilinde Fasıl 62'ye atıfta bulunulmadığı ve dolayısıyla Davacının Davalı No.2 aleyhine iyi bir dava sebebinin mevcut olmadığı bulgusunu yapmıştır (Mavi 35).

Alt Mahkeme ka-rarında devamla, 3. prensip bağlamında Davalı No.2'nin parasının Girne'de bulunduğu, Davalı No.1'in ise mahkemenin yargı yetkisi içerisinde malı olduğunun iddia edilmediği hususunda bulgu yaptıktan sonra, 4. prensip bağlamında Davalı No.2 aleyhine iyi bir -dava sebebi olmadığından, malını elden çıkarıp çıkarmamasının Davacının alması muhtemel hükmü etkilemeyeceği hususunda bulgu yapmıştır. Yukarıdakilere ilâveten, Alt Mahkeme kararında, 5. prensip çerçevesinde ise Davalı No.2'nin taraf olmadığı anlaşmalardan- şahsi mal varlığı ile sorumlu olmasının Davalı No.2 aleyhine ciddi, gereksiz ve dengesiz bir külfet doğuracağı sonucuna vararak, Davalı No.2 aleyhine Mareva Injunction prensiplerinin tatmin edilmediği cihetle, istidanın Davalı No.2 açısından ret ve iptali-ne ve ayrıca Davalı No.1'in bu istidadaki talepler ile ilgisinin bulunmadığı cihetle Davalı No.1 açısından da ret ve iptaline karar vermiştir
(Mavi 36).

İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı/Müstedinin (İstinaf Eden) istinaf ihbarnamesinde ileri sürdüğü 3 istinaf- sebebi aşağıdaki şekilde ele alınabilir. Şöyle ki:

Alt Mahkeme, ara emri talep edilen ve Davalı /Müstedialeyh No.3 nezdindeki Davalı Müstedialeyhlerin herhangi bir hesabı dahilindeki paranın dava konusu (subject matter) olmadığı hususunda bulgu yaparak v-e talep edilen ara emrini vermeyerek hata etmiştir.

Alt Mahkeme, alternatif olarak meseleye Mareva Injunction prensiplerini uygularken, şirketin malının satışından elde edilen 510,000 stg'nin aslında Davalı No.1 Şirkete ait olmadığı ve Davalı No.2'nin şa-hsi malı olduğu hususunda kanaat getirerek ve Davacının Davalı No.1 Şirketin içinin boşaltıldığı ve bunun Davacı gibi diğer tüm şirket alacakların haklarını haleldar edici olduğu iddialarını göz ardı ederek hata etmiştir. Bu bağlamda, şirket adına olması g-ereken varlık veya para başka kişilerin hesaplarında veya emanetinde tutulmakla birlikte, bu para veya varlık üzerinde hak ve menfaatin şirkete ait olduğunu göz ardı ederek, talep edilen ara emrini vermemekle hata etmiştir.

Alt Mahkeme, meseleye Mareva- Injunction prensiplerini uygularken, Davacının ortaklık anlaşmasına dayalı dava sebebini alternatif olarak emlâkçılık ve/veya komisyonculuk olarak değerlendirmekle hata etmiştir.

1.İSTİNAF SEBEBİNİN İRDELENMESİ:

Alt Mahkeme, kararında (Mavi 33), ar-a emri talebine konu paranın bu davada, dava konusu (subject matter) olmadığını belirterek, Mareva prensiplerinin talep edilen ara emrine uygulanması gerektiği kanaatine varmıştır.

Davacı/Müstedi Avukatı istinaftaki hitabında, Alt Mahkemenin, ara emri ta-lebine konu paranın dava konusu (subject matter) olmadığı hususunda bulgu yapmakla ve talep edilen ara emrini vermemekle hata ettiğini iddia etmiştir.

Davalı/Müstedialeyh No.1 ve 2 Avukatı ise, istinaftaki hitabında, ara emri talebine konu paranın dava -konusu olmadığını ileri sürerek, Alt Mahkemenin bulgularında hata etmediğini iddia etmiştir.

Bilindiği üzere, dava konusunu teşkil eden taşınır mallarla ilgili ara emirleri, Fasıl 6 madde 4 ve 9/1976 Mahkemeler Yasası madde 41 uyarınca verilmekte olup, m-ahkeme bu bağlamdaki bir istida tahtında, dava konusu taşınır malın korunması, gözetim altına alınması veya alıkonması için karar verebilir.

Davacı/Müstedi istidasını, 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 41. maddesine, Fasıl 6 madde 4-9 ve Mareva Injuncti-on prensiplerine dayandırmıştır.
Davacının HMUT Emir 2 Nizam 1 tahtındaki Talep Takriri irdelendiğinde, Davacının Davalılar aleyhine olan dava sebebinin, Davacı ile Davalı No.1 ve 2- ile arasındaki ortaklık

anlaşmasının Davalılar tarafından ihlâli yanında, Davacı ve Davalı No.1 arasındaki mimari proje çizimi ile ilgili sözlü veya yazılı anlaşmanın Davalı No.1 tarafından ihlâline de dayandığı görülmektedir.
Davacının Davalıla-r aleyhine olan talebi de, zarar-ziyan, ortaklığın Mahkeme tarafından feshi ve mimari proje çiziminden doğan alacak talebidir.
Alt Mahkeme huzurundaki Emare I'daki Anlaşma dikkate alındığında, ilk nazarda, Davalı No.1 Şirkete ait olduğu ve ortaklığa ait -olmadığı görünen taşınmaz malın satışından elde edilen ara emri talebine konu paranın herhangi bir şekilde dava konusu (subject matter) olmadığı sabittir.
Alt Mahkeme, ara emri talebine, konu paranın dava konusu olmadığı hususunda bulgu yapmakla hata etm-iş değildir.

Alt Mahkeme kararında, ara emri talebine konu paranın dava konusu (subject matter) olmadığı hususunda bulgu yaptıktan sonra, istidayı, Fasıl 6 madde 4 uyarınca değil de, 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası madde 41 çerçevesinde, Mareva pensipleri t-ahtında değerlendirmeye tabi tutmuştur.

Birleştirilmiş Yargıtay/Hukuk 40/92 ve 41/92 D.12/92'de
vurgulandığı üzere, Mareva Injunction prensipleri, sınırlı ve belirli hallerde kullanılması gereken prensiplerdir. Bu bağlamda, yapılan ara emri istidasında,za-ptedilmesi için başvurulan taşınır malın dava konusu (subject matter) olmadığının ve Mareva Injunction prensiplerine başvurulacağının açık olarak belirtilmesi yanında, bu prensiplerin uygulanmasını gerektirecek olgu ve kriterlerin de yemin varakasında göst-erilmesi gerekir. Özetle, bu çareye

başvurulacağının istidada açık olarak ileri sürülmesi ve karşı tarafa da bu hususta yeterli müdafaa hakkı tanınması, mahkemelerin de, bu prensiplerin sınırlı olarak kullanıldığını dikkate alarak karara varması gerek-mektedir.

Davacı/Müstedinin istidası irdelendiğinde, istidasını Mareva Injunction prensiplerine dayandırdığını istidada açık olarak belirttiği görülmektedir (Mavi 12).

Benzer şekilde, Davacı/Müstedi yemin varakasının 13. paragrafında, yukarıda belirtti-kleri ışığında, men edici bir Mareva Ara Emri ile mezkur status quo'nun sağlanmasının gerekmekte olduğu inancında olduğunu belirtmiştir (Mavi 12).

Davacı Avukatı, Alt Mahkemedeki hitabında da, istidasının dayanağının Mareva Injunction olduğunu açıkça ifa-de etmiştir.

Alt Mahkeme huzurundaki tek taraflı istida ve yemin varakası irdelendiğinde, Mareva Injunction prensiplerine başvurulacağının açıkça belirtildiğinin görülmesi yanında, istidayı Mareva prensipleri tahtında değerlendirmeye tabi tutmak için ger-ekli olan olgulardan, yemin varakasında bahsedildiği görülmektedir.

Dolayısıyla, Alt Mahkemenin, ara emri talebine konu paranın dava konusu (subject matter) olmadığı hususunda bulgu yaparak, istidayı Fasıl 6 madde 4 uyarınca değil de, 9/76 sayılı Mahkemel-er Yasası'nın 41. maddesi çerçevesinde Mareva prensipleri tahtında değerlendirmeye tabi tutması hatalı değildir.

2. İSTİNAF SEBEBİNİN İRDELENMESİ:

Alt Mahkeme kararında (Mavi 33) ara emri talebine konu paranın bu davanın konusu (subject matter) olmad-ığını dolayısıyla Mareva prensiplerinin bu ara emrine uygulanması gerektiğini vurgulayarak, Mareva tipi ara emirlerini ilgilendiren kıstasları kararında özetlemiştir.

Alt Mahkeme kararında ilâveten, yukarıda da vurgulandığı üzere, huzurundaki şahadet ışı-ğında Müstedialeyhlerden sadece Davalı No.2'nin Davalı No.3 Bankada hesabının olduğunun görüldüğünü, do