-D.52/2017 Yargıtay/Hukuk : 166/2014
(Lefkoşa Dava No:2338/2011)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti : Ahmet Kalkan,Gülden Çiftçioğlu,Beril Çağdal

İstinaf eden : Zalihe Samancıoğlu yetkili- vekili Turgut
Samancıoğlu vasıtasıyla, Lefkoşa.
(Davacı)

ile

Aleyhine istinaf edilen : No.1- Devlet Emlak ve Malzeme
Dairesi Müdürlüğü vasıtasıyla
- KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa.
No.2- Maliye Bakanlığı vasıtasıyla
KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa.
(Davalılar)

A r a s ı n d a. -

İstinaf eden namına : Avukat İzzet Erkanlılar hazır.
Aleyhine istinaf edilen namına : Savcı Meryem Beşoğlu hazır.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Bertan Özerdağ'ın, 2338/2011 sayılı davada, 23.10.2014 tarihinde verdiği karara karşı, Davacı tarafından -yapılan istinaftır.

-----------------

K A R A R

Ahmet Kalkan :İstinaf Eden/Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinin davasını ret ve iptal eden 23.10.2014 tarihli hükmüne karşı bu istinafı dosyaladı.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

Dosyad-a mevcut olan şahadet, emareler ve Alt Mahkemenin bulguları ışığında olgular özetle şöyledir:

İstinaf Eden/Davacı (bundan böyle sadece Davacı) 22.4.2011 tarihinde, Aleyhine İstinaf Edilen/Davalılar (bundan böyle sadece Davalılar veya yerine göre Davalı -No.1 veya 2) aleyhine, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.2 n.1 altında bir dava dosyaladı.

Davacı, daha sonra 11.5.2012 tarihinde dosyaladığı Tafsilatlı Talep Takririnde özetle: 24.11.2010 tarihinde Davalılar ile yazılı bir anlaşma yaptığını, bu anlaşma-ya göre, Davalılara ait Gazimağusa, Güzelyurt, Girne Şubelerinde ve Lapta Santralinde bulunan yaklaşık 100 ton PVC kaplı Bakır Kablo ile 6 ton çıplak bakır telin Davacıya Davalılar tarafından tonu 6550TL'den ve 10,300TL'den satıldığını, Davalıların anlaşma-ya aykırı olarak ve hileyle PVC boruların içerisindeki tellerin bakır olmadığını bilerek Davacıyla bakır tel üzerinden anlaşma yaptığını, Davacının bakır telleri çelik tellerden ayırmak için %10 işçilik harcaması gerektiğini, %26 oranında çelikli tel mevcu-t olduğunu ve bu esastan hareketle çelikli teller için 169,000TL, işçilik için ise 65,000TL indirim yapılması gerektiğini, tüm ihbarlara rağmen Davalıların kesintileri yapmadığını, üstüne üstlük Davacıya 6000TL gecikme cezası kestiğini, kendisinin Davalıla-rdan muhtelif tarihlerde 255,137.91TL'lik alım yaptığını, Davalılara ödenen miktardan işçilik ücretlerinin ve bakır telin saf çıkmaması nedeniyle toplam %36 oranındaki bir meblağın geri ödeme yapılması gerektiğini ileri sürerek, Talep Takririnde ayrıntılar-ını verdiği şekilde, toplamda 171,397.79TL zarar-ziyan ve ayrı ayrı meblağlar üzerinden %25 faiz talep etmiştir.

Davalılar, Başsavcılık vasıtasıyla 19.11.2012 tarihinde dosyaladıkları Müdafaa Takririnde Davacının iddialarını reddederek, Davacının, satış- şartnamesinde belirtilen ve şartlara uygun olarak 100 ton hurda PVC kaplı bakır telefon kablolarının satışı ihalesine katıldığını, malı görerek ve en yüksek fiyatı vererek satın aldığını, anlaşma şartlarına uymadığını, kati teminat karşılığı yatırılan 70,-000TL'ye el konması dahil tüm işlemlerin hukuka uygun olduğunu, fiyat değişikliğinin mümkün olmadığını ve Davacının davasının haklı sebebe dayanmadığını ileri sürerek, davanın ret ve iptalini talep etti.

Alt Mahkemenin bulgularına göre, istinafa konu da-va ile ilgili olgular özetle şöyledir:

6.10.2010 tarihinde, M 2/2010 sayılı Değerlendirme Raporu ışığında gerekli piyasa araştırması yapılarak, Telekomünikasyon Dairesinin SOS Çocuk Köyü arkasındaki kablo ambarında ve Lefkoşa-Gazimağusa-Girne ve Güzelyu-rt Şubelerinde bulunan muhtelif malzemelerin hurda olmalarından dolayı açık artırma usulü ile satışlarının yapılmasına karar verildi.

5.11.2010 tarihinde açık artırma usulü ile yapılan satışta, Zalihe Samancıoğlu adına Turgut Samancıoğlu muhtelif PVC izo-leli hurda telefon kablosunu, tonu 6550TL, çıplak bakır teli ise tonu 10,300TL karşılığında en yüksek teklifi vererek ihaleyi kazandı ve taraflar arasında anlaşmaya varıldı.

Taraflar, bu şartlara bağlı olarak, 24.11.2010 tarihinde sözleşme imzaladılar.
-
Sözleşmeye göre, Davacı, Davalılara sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getireceğine dair teminat olarak 70,000TL'lik bir banka teminat mektubu verecekti.

Davacı 70,000TL'lik banka teminat mektubunu sözleşmeye uygun olarak Davalılara verdi.

Davacı, i-haleye konu hurda malzemeleri kaldırmakta geç kalırsa, geç kaldığı her gün için Davalılara 300TL ceza ödemeyi kabul ve taahhüt etti.

Mukavelenin 3. maddesine göre Davalılar, Davacının mükellefiyetlerini kısmen veya tamamen yerine getirmemesi halinde, tem-inat mektubuna ve teminata el koyma hakkına sahip olacaktı.

Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca Davacı hurda malzemelerin tümünü Davalıların depolarından kaldırmakla yükümlü olmakla birlikte, malzemenin tümünü kaldırma yükümlülüğünü yerine getirmemiş, -kaldırılan malzemenin bedelini ise ödemiştir.

Taraflar Davacının başvurusu üzerine, 23.12.2010 tarihinde bir protokol imzalayarak, Davacının sözleşmede belirtilen hurdayı kaldırma yükümlülüğü süresini 5.1.2011 tarihine kadar uzattılar.

Davacı, 5.1.2011 -tarihine kadar hurda malzemenin tümünü kaldırma yükümlülüğünü yerine getiremedi.

Davacı, ek protokol ile verilen ek sürede yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmakla birlikte, 5.1.2011 tarihinden sonra malzeme kaldırmaya devam etti.

Davalılar mükellefiy-etlerini ifa etmede geç kaldığı cihetle, Davacıdan 6000TL para cezası tahsil etti.

Davalılar, Davacının 70,000TL'Lik teminatına 24.02.2011 tarihinde el koydular.

Davacı, ihaleden önce malzemeyi yerinde görmüş ve iki kez bu maksatla hurda malzemenin bul-unduğu depoyu ziyaret etmiştir.

Davacı, protokol ile verilen ek sürenin 5.1.2011 tarihinde dolmasına bir gün kala, 4.1.2011 tarihinde, Emare No.18 Yazıyı Davalılara göndererek, ek süre verilmesini bir kez daha talep etti.

Davacı, kabloların çelikli old-uğu yönündeki iddialarını tekrarlamamış, tenzilat yapılmasını istememiş veya sözleşmenin ihlal edildiğini belirtmemiştir. Davacı, verilen ek sürenin dolmasına karşın hurda kabloları almaya devam ederek gecikmeden dolayı kesilen cezayı ödemiştir.

Huzurund-aki şahadeti, emareleri ve saptadığı olguları değerlendiren Alt Mahkeme, uyuşmazlık konusunun özel hukuk alanına girdiğine, Davacının ihale edilen malzemeyi önceden gördüğüne ve malzemenin ne olduğunu bilerek ihaleye girdiğine, ihale koşullarının ihlal edi-lmediğine, ihale edilen ürünlerin şartnamede çelikli olduklarının yazılmaması ile sözleşmenin ihlal edildiği iddiasının ileri gidemeyeceğine, Davacının ek protokol imzalayarak süre koşulunu değiştirdiğine, indirimin yapılması ve hurda kabloların çelikli çı-kması ile ilgili taleplerinde, ek protokoldeki diğer koşullar aynen yürürlükte kalacağı maddesi ile ısrarlı olmadığını ortaya koyduğuna, kendisine verilen ek süreye rağmen malzemeyi almayan Davacının sözleşmeyi ihlâl ettiğine ve pul parasını talep edemeyec-eğine, ek teminata el konmasının sözleşmeye uygun olduğuna, Davacıdan tahsil edilen 6000TL cezanın sözleşmeye uygun olduğuna bulgu yaparak, Davacının davasını reddetmiş, masraflarla ilgili emir vermemiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı, Avukatı vasıtasıyl-a dosyaladığı istinaf ihbarnamesinde, 7 istinaf sebebi ileri sürmüştür.

İstinaf sebeplerini, nitelikleri gereği tek başlık altında toplamak mümkün olmadığından, 7 istinaf sebebini ayrı ayrı inceleyeceğiz.

Buna göre, (Mümkün olduğunca istinaf ihbarna-mesindeki aslına sadık kalarak):

Muhterem Alt Mahkeme, tarafların davada daraltmış oldukları ihtilafsız konulara ilaveten yine ihtilafsız farz ettiği "Davalılar Davacının teminatına 24.02.2011 tarihinde el koymuşlardır" şeklindeki konuyu ihtilafsız zanne-tmesi hatalıdır.
Muhterem Alt Mahkeme, Davacı nam ve hesabına 4 adet örnek kablo ile Davalı nam ve hesabına 2 adet örnek kablo sunulduğunu kabul etmekle beraber, bu kablolarla ilgili Davacı nam ve hesabına verilen izahatı dikkate almamakla hata etti.
Muh-terem Alt Mahkeme, Davacı Tanığı İrfan Paşa Özakalın'ın 4.2.2011 tarihli Emare No.23 Raporu ile Mahkeme huzurunda vermiş olduğu şahadet ile Mahkemenin bu konudaki bulgusu taban tabana zıt olduğundan, verilen karar hatalıdır.
Muhterem Alt Mahkeme, Davalıla-r ile Davacı arasındaki sözleşmenin feshedilmesinden sonra, açılan ihalelerin kendisinin kazandığı ihaleden farklı olduğu ve hurda malzemelerin 6550TL yerine 3200TL'den satılması ile Davalıların sözleşmeyi ihlâl ettikleri iddiasına itibar etmemekle hata et-miştir.
Keza Muhterem Mahkeme, böyle bir durumun ihale şartlarına da aykırı olduğunu dikkate almamakla hata etmiştir.
Muhterem Alt Mahkeme, satılıp teslim olunan PVC'nin esasta bakır kablo değil de çelikli PVC bakır kablo olduğu hususuna gerekli ehemm-iyeti ve ağırlığı ve bilhassa, Fasıl 267 Eşya Satış Yasası'nın 16. maddesinde öngörülen kriterleri göz ardı etmekle hata etmiştir.
Emare No.7 madde 20 açık ve seçik olarak, Davalıların "force majeure" olduğunu zımnen kabullenerek erteleme yönüne gitmekle,- teyit ve teslim etmelerine rağmen, Muhterem Mahkeme yazılan ve hatalı tefsirle Davalının değil Davacının sözleşme ahkamına aykırı olarak hareket ettiğini dikkate almamakla ve/veya aksine bulgu yapmakla hata etti.
Muhterem Alt Mahkemenin, estoppel kavramıy-la ilgili görüş ve bulgusu "executory estoppel'e yönelik olmakla birlikte, davadaki "executed estoppel" olgusunu göz ardı etmiş olup, bu kavramın layihalarda