-D. 13/2018 Yargıtay/Hukuk No: 156/2014
(Girne Dava No: 1817/2012)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Ahmet Kalkan, Bertan Özerdağ, Peri Hakkı

İstinaf eden: No.1- Sıdkı Tamer Şakir İlkay, Amerika Birleşik - Devletleri
No.2- Metin Şakir İlkay, Amerika Birleşik Devletleri
(Davacılar)

ile

Aleyhine istinaf edilen: No.1- Bumerang Travel Club Ltd., Lefkoşa
No.2- İs-mail Zeynel Abidin, Lefkoşa (Davalılar)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Faik Dan-a
Aleyhine istinaf edilen No.1 namına: Avukat Ergin Ulunay
Aleyhine istinaf edilen No.2 namına: Avukat Doğu Abidin

Girne Kaza Mahkemesi Başkanı Talat Usar'ın, 1817/2012 sayılı davada, 2.10.2014 tarihinde verdiği karara karşı Davacılar tarafından yapılan- istinaftır.

------------

K A R A R

Ahmet Kalkan: Bu istinafta, Mahkemenin kararını, Sayın Yargıç Bertan Özerdağ okuyacaktır.

Bertan Özerdağ: İstinaf Eden/Davacılar (Bundan böyle sadece Davacılar olarak anılacaktır), Aleyhine İstinaf Edilen/Davalı-lar (Bundan böyle sadece Davalılar olarak anılacaktır) aleyhine, Girne Kaza Mahkemesinin 2.10.2014 tarihinde verdiği karara karşı bu istinafı dosyaladılar.

OLGULAR

Huzurumuzdaki meselenin olgularını şöyle özetleyebiliriz:

Davacılar, davanın görüşüldü-ğü tarihte, Girne Ozanköy'de 788 Koçan No.lu gayrimenkulün ½ hisselerle müşterek kayıtlı mal sahibiydiler. Davacılar, istinafa konu gayrimenkulü, bu istinaf görüşülmeden önceki bir dönemde ve Alt Mahkemenin kararından sonra, Davalılarla müşterek hissedar i-lişkisi bulunan başka bir şirkete satarak mülkiyetini devretmişlerdir.

Davacılar, huzurumuzdaki istinafa konu davadan önce benzer bir ihtilafla ilgili olarak Davalılar aleyhine Girne Kaza Mahkemesinde 2637/2006 sayılı davayı ikame ederek talepte bulunmu-şlar, bu davada verilen karar istinaf edildikten sonra Yargıtay tarafından dinlenerek, Davacılar lehine, Sıdkı Tamer Şakir İlkay ve diğeri ile Bumerang Travel Club Ltd. ve diğeri arasında Yargıtay/Hukuk 98/2009 Dağıtım 17/2011 sayılı karar verilmiştir.

-Bu karardan sonra haksız fiillerin devam ettiği gerekçesi ile bu dava dosyalandı ve bu davada tecavüzün sonlandırılmasına dair bir emir, örnek nitelikte zarar-ziyan, özel ve genel zarar-ziyan ödenmesi taleplerinde bulunuldu.

Bu iddiaları kabul etmeyen D-avalıların müdafaa dosyalaması akabinde davanın duruşmasına geçildi.

Yapılan duruşma neticesinde, Davacılar lehine ve Davalılar aleyhine işgalin, sonlandırılmasına ve kaldırılmasına, zarar- ziyan olarak ise 18,000 TL örnek nitelikli tazminat ödenmesine -mütedair emir ve hüküm verildi.

Davacılar, Alt Mahkemenin daha yüksek meblağda örnek nitelikte zarar-ziyan ödemesine emir vermediği, genel zarar- ziyan taleplerini reddettiği ve bu yönde emir vermediği gerekçesi ile huzurumuzdaki istinafı dosyaladı.

İ-STİNAF SEBEPLERİ

Davacılar istinafında 17 istinaf sebebi ileri sürmekle birlikte, istinaflarındaki hitaplarında istinaf sebeplerini 5 başlık altında toplamışlardır. Biz de Davacıların istinaflarını 3 başlık altında topladık:

Muhterem Alt Mahkeme, Davac-ılar lehine talep edilen miktarda örnek mahiyette tazminata hükmetmemekle (exemplary damages)hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, yolun seviyesinin düşürüldüğü veya trespass ile ilgili tazminat talepleri hususunda karar verildiği ve res judicata oluştuğu bul-gusuna varmakla ve/veya devam eden trespass olduğunu bulgu yapmamakla ve tazminata hükmetmemekle hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, Davalıların Davacılara ait gayrimenkule trespass yapmalarından ve kullanmalarından neşet eden zararlarla ilgili talepleri öz-el zarar-ziyan olarak addetmekle, tafsilat verilmediği gerekçesi ile reddetmekle ve/veya genel zarar-ziyan olarak kabul etmemekle ve neticede genel zarar-ziyan veya tazminat ödenmesi taleplerine emir vermemekle ve/veya reddetmekle hata etti.

TARAFLARIN İD-DİA VE ARGÜMANLARI

Davacılar Avukatının istinaftaki hitabında ileri sürdüğü argümanları şöyle özetledik:

Alt Mahkeme, Davacılar lehine talep ettiği oranda örnek mahiyette tazminata hükmetmemekle hata etti. Şöyle ki: Alt Mahkeme örnek mahiyette tazminat-ı belirlerken, dikkate alınması gereken prensipleri meseleye doğru uygulamış olsa idi, Davalıların, bu konuda daha önce tazminat verilmesine rağmen Davacıların mülkiyet haklarına yönelik tecavüze ve/veya haksız fiil eylemlerine devam ettiklerini, buna isti-naden Davalıların davranışlarının vahameti ve mali kudretini göz önüne alarak daha yüksek miktarda tazminata emir vermesi gerekirdi.

Daha önce Yargıtay tarafından karar verilen, taraflar arasındaki ihtilafın devamında, Davalıların haksız fiilleri ve/vey-a trespass ile Davacıların haklarının ihlali devam etmiş (continuing trespass) ve Davalılar tarafından 0.60 metre seviyedeki yol 8 metre alçaltılarak Davacıların arazisine ihlalde bulunulmuştur. Alt Mahkeme bu ihlalin iddia edilen şekilde yapıldığına bulgu- yapmıştır. Buna rağmen, Alt Mahkeme bu ihlalin önceki davada ihtilaf konusu yapıldığı ve bu konuda karar verildiği gerekçesi ile meselenin res judicata olduğuna bulgu yapmıştır. Bu ihlal önceki davada ileri sürülmediğinden ve ihtilaf konusu yapılmadığında-n, Alt Mahkeme bu konuda karar verildiği bulgusu yaparak bu ihtilafın res judicata olduğu sonucuna varmakla hata yapmıştır. Alt Mahkeme önceki kararı doğru incelemiş olsa idi, Davacıların önceki davada yolun alçaltılması ile ilgili bir taleplerinin bulunma-dığını ve alçaltmanın daha çok yapıldığını tespit edebilecekti.

Alt Mahkeme, Davacıların gayrimenkullerinin Davalılar tarafından tellenerek otopark yeri olarak kullanılmasına ve/veya arazilerine trespass yapılmasına dayanılarak talep edilen tazminatları-n ödenmesini reddetmekle ve tazminat ödenmesine emir vermemekle hata yaptı. Alt Mahkeme, genel zarar-ziyan mahiyetinde talep edilen bu tazminatı, örnek nitelikte tazminata hükmedildiği gerekçesi ile reddetmekle hata yaptı. Alt Mahkeme meseleye doğru prensi-pleri uygulamış olsa idi trespass'a dayanan tazminat taleplerinin tazmin edici (compensation) olduğundan, örnek nitelikte olan ibret verici (exemplary) niteliğindeki tazminat taleplerinden farklı olduğuna ve/veya örnek mahiyetteki tazminatların ek olarak v-erildiğine karar vermesi gerekirdi.

Alt Mahkeme, Talep Takririnde talep edilen zarar-ziyanları özel zarar-ziyan olarak telakki etmekle ve Talep Takririnde tafsilat verilmediği gerekçesiyle reddetmekle hatalı bir bulguya vardı. Talep Takririnde, Davacıl-ar taleplerinin genel veya özel zarar-ziyan olduğunu ileri sürmekle birlikte, talepleri genel zarar-ziyan mahiyetindedir. Gayrimenkullerin eski hale getirilmesi için harcanacak masraflar genel zarar-ziyan niteliğindedir. Genel zarar-ziyan, şikayet konusu e-ylemin neticesinde direkt olarak doğmuş olan zararlardır ve şikayet konusu eylemin neticesinde direkt olarak doğmayan özel zararlardan ayrılmaktadır. Davacıların zararları, Davalıların eylemlerinin direkt neticesinde doğan genel zarar-ziyan olup tafsilatı -verilmesi gerekli değildir.

Tüm belirtilenlerle, istinafın kabul edilerek genel zarar- ziyan ve talep edilen miktarda örnek nitelikte zarar-ziyan ödenmesine emir verilmesi gerekir.

Davalılar adına hitapta bulunan Avukatlar ise özetle şu argümanlarda -bulunmuşlardır:

Alt Mahkemenin kararında hata yoktur. Örnek mahiyette tazminat kişinin mali imkanlarına göre belirlenemez, kaldı ki bu konuda Davalıların mali kudretinin ne olduğu konusunda şahadet de yoktur. Davacılar bu trespass'dan ne gibi bir zarar -veya ne kadar zarar gördüklerini ispatlayamadılar.

Davacıların iddiaları veya ihtilaf olarak ileri sürdüğü hususlar, D. 17/2011 sayılı karardan dolayı res judicata'dır. Alt mahkemenin bu kararı doğrudur ve herhangi bir hata yoktur.

Bu davada devam e-den bir trespass durumu olmadığı gibi, Davacılar dava konusu gayrimenkulü satmış olduklarından ve mal sahibi olmadıklarından, bu istinafta genel zarar-ziyan ödenmesi yönünde talepte bulunamazlar.

Davacıların tazminat talepleri özel zarar-ziyan mahiyeti-nde olduğundan, tafsilatının verilmesi gerekliydi. Davacılar bu zararlarının tafsilatını Talep Takrirlerinde belirtmedikleri cihetle, bu gerekçe ile tazminat taleplerini reddetmekle Alt Mahkeme doğru bir karar verdi.

Belirtilenler ışığında, istinafın ma-sraflarla reddedilmesi gerekir.

İNCELEME

OLGULAR kısmında belirttiğimiz üzere, haksız fiile konu tecavüzün yapıldığı gayrimenkul bu istinaf aşamasında Davacılar tarafından devredildiğinden ve artık mülkiyetlerinde bulunmadığından ve keza tecavüzün- sonlandırılması ile ilgili bir istinaf olmadığından, istinafı talep edilen tazminat açısından inceleyeceğiz. Belirlediğimiz her üç istinaf sebebi tazminatla ilgili olduğundan, istinaf sebepleri tek başlık altında, birlikte incelenecektir.

Davacıların t-azminat talepleri Talep Takririnde üç noktada yapılmıştı. Bunlar örnek nitelikli (exemplary damages), genel (general damages) ve özel (special damages) tazminat talepleridir.

Alt Mahkeme, özel zarar-ziyan tazminat taleplerini, tafsilat verilmediği gerek-çesi ile Harbay-Sezgin ve Oğulları Ltd. ve diğerleri ile Gök - Tuğ Ticaret Ltd. Yargıtay/Hukuk 24/2009 Dağıtım 9/2011 sayılı karara istinaden reddetmiştir. Bu konuda Alt Mahkemenin ilgili prensibi uygulayarak varmış olduğu bu bulgunun hatalı olduğuna dair -bir istinaf sebebi bulunmamakla beraber, Davacıların istinafı, taleplerinin genel zarar-ziyan mahiyetinde olduğundan ve tafsilat verme zorunluluğu bulunmadığından, Alt Mahkemenin, zararlarla ilgili tafsilat verilmeyen talep takriri uyarınca genel zarar-ziy-an ödenmesine emir vermemekle hata yaptığındandır.

Belirttiklerimize dayanarak tazminat taleplerini de "örnek nitelikte tazminat" ve "genel zarar-ziyan tazminat" talepleri olarak, iki başlıkta incelemeye tabi tutacağız.

Tazminat taleplerini incelemed-en önce ihtilaf tazminat üzerine yoğunlaştığından, bir araziye yapılan tecavüz halinde hukukta bahşedilen çareleri belirlemek gerekir kanaatindeyiz.

Trespass - işgal, mal sahibinin tasarrufuna veya tasarruf hakkına, izni olmaksızın veya rahatsızlık yara-tacak şekilde yapılan haksız bir eylemdir (Halsbury's Laws of England 3.Edition Vol.38 para.1194).

Bir araziye hukuka aykırı veya izinsiz giriş trespass oluşturur. Trespass'ı gerçekleştiren kişi, hukuken, arazisine girilen kişiyi tazmin etmekle mükelleft-ir. Bir trespass davasında malına trespass yapıldığını ispat edebilen kişi, herhangi bir fiili kayba uğramasa dahi zarar-ziyan almaya hak kazanır. Trespass'la ilgili davada ağırlatıcı faktörlerin eşlik ettiği durumlarda, mahkeme örnek nitelikli tazminata h-ükmedebilir. Trespass davacıya fiilen kayıplar vermiş ise, davacı bu fiili kaybının tazmini için zarar-ziyan almaya hak kazanır. Eğer davalı davacının arazisini kullanmış ise davacı bu arazinin kullanımı nedeniyle kullanım kaybı için makul bir meblağı tazm-inat olarak alır.

Bu husus, Halsbury's Laws of England 3.Edition Vol. 38 para 1222'de ifade edilmektedir:

"1222 Damages. In an action of trespass the plaintiff, if he proves the trespass, is entitled to recover damages, even although he has not suffere-d any actual loss (c). If the trespass is accompanied by aggravating circumstances, the plaintiff may be awarded exemplary damages (d). If the trespass has caused the plaintiff actual damage, the plaintiff is entitled to receive such an amount as will comp-ensate him for his loss (e). Where the defendant has made use of the plaintiff's land, the plaintiff is entitled to receive by way of damages such a sum as should reasonably be paid for that use (f)."

Bu hukuki durum haricinde, ileri sürülen is-tinaf ile ilgili bir diğer hukuki argüman, devam eden tazminat konusudur. Devam eden tazminat (continuing trespass) yeni bir trespass olup, orijinal trespass'dan dolayı daha önce elde edilen tazminat ile aynı yöntemle, tazminat alınmış olmasına karşın, tal-ep edilebilen tazminattır. Bu konuda Halsbury's Laws of England 3.Edition Vol.38 para 1197'e atıf yaparız:

"1197. Continuing trespass. The continuance of a trespass is a fresh trespass, and is actionable in the same way as the original act of trespass, al-though damages have been recovered for the original act (f)."

Bu safhada konu ile ilgili Holmes v. Wilson 1839 10 Ad. & El. 503 kararına değiniriz:

"Trespass is the proper remedy for wrongfully continuing a building on plaintiff's land, for the erectio-n of which plaintiff has already recovered compensation, and a recovery, with satisfaction, for erecting it, does not operate as a purchase of the right to continue such erection. ......................Held, that, after notice to defendants to remove the b-uttresses, and a refusal to do so, A. might bring another action of trespass against them for keeping and continuing the buttresses on the land, to which the former recovery was no bar."

(Bir -araziye işgal yapıldığında, bu işgal için elde edilen tazminat bu işgalin devamını sağlayabilme hakkını satın alma durumu yaratmaz. Bu işgalin sonlandırılmaması halinde, yeni bir dava açılarak bu işgalin korunduğu ve devam ettiği için tazminat talep edileb-ilir ve önceki davada ödenen tazminat bu talebe bir men yaratmaz.)

Davacılar, istinaftaki hitaplarında, tazminat taleplerinin genel zarar-ziyan niteliğinde olduğunu ileri sürmektedirler. Alt Mahkeme Davacıların tazminat taleplerini inceledikten sonra, b-unlar özel zarar-ziyan niteliğinde olduklarından ve bu zararla ilgili layihalarda tafsilat verilmediğinden, bu talepleri ret ve iptal etmiştir.

İstinafta bu bulgunun hatalı olduğunu ileri süren Davacılar, taleplerinin genel za