-D.41/2014 Yargıtay/Hukuk 155/2012
(Lefkoşa Dava No: 373/2009)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti:Hüseyin Besimoğlu,Ahmet Kalkan,Gülden Çiftçioğlu

İstinaf eden: Erboy Turizm İnşaat ve Otomasyon Sanayi Ticaret
- Ltd. Şirketi, İzmir, Türkiye(Davacı)

-ile-

Aleyhine istinaf edilen: 1. Oshan Sabırlı, Gazimağusa
2. Sander Kahveciler, Lefkoşa
(Davalı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden müstedi t-arafından Avukat Mustafa B. Asena
Aleyhine istinaf edilen müstedaaleyh No.1 tarafından Avukat Özge Bengüsu
Aleyhine istinaf edilen müstedaaleyh No.2 tarafından Avukat Gözel Halim ve Avukat Batuhan Halim

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Emine Dizdarlı'nın- 373/2009 sayılı davada, 19.9.2012 tarihinde verdiği karara karşı Davacı tarafından yapılan istinaftır.

----------

K A R A R

Hüseyin Besimoğlu: Bu istinaf, Davacının Lefkoşa Kaza Mahkemesinde ikame etmiş olduğu 373/2009 sayılı davanın-, ön itiraz nedeniyle iptal edilmesi üzerine, Davacı tarafından yapılmıştır.

Davacı, Türkiye Cumhuriyeti Yasaları altında kurulmuş kayıtlı limited bir şirket olup, sair şeyler yanında araç kiralama işleri ile iştigal etmekte ve İzmir'de faaliyet gösterme-kte idi. 35 AK 7587 plakalı araç, 21.10.2005 tarihli 022799 numaralı kira mukavelesi ile Davacı tarafından Davalı No.1'e kiralanmış ve konu araç aynı gün Davalı No.1'e teslim edilmiştir. Davalı No.1 ise aynı gün, 35 AK 7587 plakalı aracı Davalı No.2'ye, Da-valı No.2 ise konu aracı aynı gün Gürsan Çıralı isimli kişiye teslim etmiştir.

Gürsan Çıralı, 23.10.2005 tarihinde, İzmir-Çeşme istikametinde, 35 AK 7587 plakalı araç ile seyir halinde iken, "Ovacık" dönel kavşağında bir kaza yapmış ve bu kaza sonucu ara-ç içerisinde yolcu olarak bulunan Arzu Mahrum isimli kişi almış olduğu bedensel yaralardan dolayı vefat etmiştir.

Arzu Mahrum'un, Gürsan Çıralı'nın dikkatsiz veya ihmalkârane araç kullanmasından dolayı vefat etmesi üzerine, ailesi veya yakınları ,Çeşme- Asliye Hukuk Mahkemesinde Davacı ve Gürsan Çıralı aleyhine 2005/379 sayılı davayı ikame ederek, Davacı ve Gürsan Çıralı aleyhine genel ve özel tazminat talep etmiştir. Mezkur davanın yapılan duruşmasında, Davacı ve araç sürücüsü Gürsan Çıralı aleyhine m-üştereken ve münferiden 30,000TL manevi, 105,319.42TL maddi tazminat ve 18,668TL masraf için hüküm verilmiştir.

İzmir,Çeşme Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/379 sayılı davasındaki hükümlü meblağları ödemiş olduğunu ileri süren Davacı, ödemiş olduğu bu mebl-ağların iadesi veya tazmini için, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde Davalılar aleyhine istinafa konu davayı ikame etmiştir.

Davacı, Davalılar aleyhine ikame etmiş olduğu davada, Davalı No.1'in sözleşmeye aykırı davrandığını, Davalı No.2'nin de Davalı No.1 ile -sözleşme yapılırken birlikte olduklarını, birlikte kiralama talebinde bulunduklarını, aracı birlikte aldıklarını, Davalı No.2'nin de kira koşullarına uyma taahhüdünde bulunduğunu, sözleşmeye taraf olduğundan Davalı No. 1 ile müştereken sorumlu olduğunu, Da-valıların kasten ve/veya haksız ve/veya yetkisiz ve/veya kusurlu ve/veya ihmalkârane ve/veya yasaya aykırı ve/veya kanuni vecibelere ve/veya akti yükümlülüklere aykırı davrandıklarını ileri sürmüş ve Davalılar aleyhine 203,668TL zarar-ziyan, yasal faiz ve -dava masrafları için hüküm verilmesini talep etmiştir.

Davalı No.1 müdafaa layihası ile Davacının tüm
iddialarını reddetmiş ve Davalı No.1 aleyhine herhangi bir dava sebebi olmadığını, KKTC mahkemelerinin bu davayı görmeye yetkili olmadığını, 26.10.200-5 tarihli ibraname ile borç ibra edildiğinden aleyhine dava ikame edilemeyeceğini, benzer konuda İzmir'de ilamsız icra işlemi başlatıldığını, bu nedenle aleyhine başka bir dava daha ikame edilemeyeceğini ileri sürmüş ve aleyhindeki davanın iptalini talep e-tmiştir.

Davalı No.2 dosyalamış olduğu müdafaa layihası ile, sair şeyler yanında, Davalı No.2'nin 21.10.2005 tarihli Sözleşmeye taraf olmadığını, "Privity of Contracts" ilkesi ışığında sorumlu tutulamayacağını, sözleşme Türkiye'de imzalandığından ve tra-fik kazası Türkiye'de meydana geldiğinden dolayı KKTC mahkemelerinin davaya bakma yetkisinin olmadığını ileri sürmüş ve aleyhindeki davanın iptalini talep etmiştir.

Müdafaa layihalarında ileri sürülen ön itirazların öncelikle ele alınması için Davalı-lar tarafından yapılmış olan istidalar Alt Mahkeme tarafından ele alınmış ve öncelikle ön itirazların dinlenmesine karar verilmiştir.

Davalı No.1'in müdafaa layihası ile ileri sürdüğü ön itirazlar aşağıda olduğu gibidir:

1. Davalı No.1 aleyhine dava -sebebi yoktur.

2. Davacının Arzu Mahrum'un ailesine ödemiş olduğu meblağları Davalı No.1'den talep etme hakkı yoktur. Her halükarda Davalı
No.1 aleyhine İzmir 12. İcra Dairesi Müdürlüğünde 1.9.2008 tarihinde ilamsız icra dosyalandığından, aynı konuda bir-den fazla hukuki işlem başlatılamayacağı için Davalı No.1 aleyhine dava açılamaz.

3. 26.10.2005 tarihinde, Davacıya 9,500TL ödenmiş, karşılığında bir ibraname imzalatılmış, borç ibra edilmiş ve bu ibraname ile ilerideki alacaklardan da feragat edilmiştir-. Bu nedenle Davalı No.1'in dava edilmesi mümkün değildir.

Davalı No.2'in müdafaa layihası ile ileri sürdüğü ön itirazlar aşağıda olduğu gibidir:

1. Davalı No. 2, 21.10.2005 tarihli Sözleşmede taraf olmadığı için "Privity of Contracts" ilkesi uyarınca Da-valı aleyhine dava sebebi yoktur, bu nedenle aleyhindeki dava iptal edilmelidir.

2. Lefkoşa Kaza Mahkemesinin davayı görme yetkisi yoktur. Bu nedenle, Davalı No.2 aleyhine olan dava iptal edilmelidir.

Alt Mahkeme, ön itirazlarla ilgili argümanları -değerlendirdikten sonra, ön itirazlar doğrultusunda Davacının davasını iptal etmiştir.

Alt Mahkemenin bu kararı üzerine, Davacı bu istinafı dosyalamıştır.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf Eden/Davacı, yedi başlık altında istinaf etmiş olmakla birlikte, i-stinafın duruşmasında istinaf sebeplerini bir başlık altında toplamıştır. Şöyle ki:

"Alt Mahkeme, İstinaf Eden/Davacının Davalılardan olan talebinin, Türkiye İzmir'de meydana gelen bir trafik kazası sonucu ödenmiş olan meblağların Davalılardan rücu yoluy-la talebi içerdiğini dikkate almayarak, konuyu sözleşmeler ve haksız fiiller yasaları açısından inceleyip değerlendirmekle ve Davalıların haksız fiilinden dolayı KKTC'de Davalılar aleyhine dava ikama edilemeyeceği,KKTC mahkemelerinin yetkili olmadığı, her -halükarda dava sebebi KKTC dışında doğduğundan, KKTC'de zarara uğrayan veya hakları tecavüz edilen biri olmadığı bulgusunu yapıp, Davacının davasını iptal etmekle hatalı hareket etmiştir."

İNCELEME:

İstinaf Eden/Davacının Türkiye'de kayıtlı bir limited- şirket olduğu, sair şeyler yanında araç kiralama işleri ile iştigal ettiği, 35 AK 7587 plakalı aracın 21.10.2005 tarihinde 022799 numaralı kira kontratı ile Davalı No.1'e kiralandığı, aynı gün Davalı No. 1'e teslim edildiği, yine aynı gün Davalı No.1'in b-u aracı Davalı No.2'ye teslim ettiği, Davalı No.2'nin ise konu aracı Gürsan Çıralı'nın kullanımına verdiği, konu araç Gürsan Çıralı'nın kontrol ve yönetiminde iken Gürsan Çıralı'nın 23.10.2005 tarihinde, İzmir-Çeşme istikametinde, Ovacık dönel kavşağında b-ir kaza yaptığı, bu kaza sonucu araçta yolcu olarak bulunan Arzu Mahrum isimli şahsın almış olduğu bedensel yaralar nedeniyle vefat ettiği, Arzu Mahrum'un ailesinin Davacı ve araç sürücüsü Gürsan Çıralı aleyhine, Çeşme Asliye Hukuk Mahkemesinde 2005/379 sa-yılı davayı ikame ettiği, Davalı ile Gürşan Çıralı aleyhine müştereken ve/veya münferiden 30,000TL manevi, 105,319.42TL maddi tazminat ve 18,668TL dava masrafı için hüküm verildiği ihtilaflı değildir. Bu hususları taraflar da kabul etmektedir.

İstinaf Ed-en/Davacı, 35 AK 7587 plakalı araç ile ilgili olarak, 21.10.2005 tarihinde Davalı No.1 ile yapılmış olan sözleşme koşullarına Davalı No.2'nin de uyma taahhüdünde bulunduğunu, Davalıların müşterken sorumlu olduklarını, Davalılar KKTC'de ikamet ettiklerinden- KKTC mahkemelerinin yetkili olduğunu ileri sürmüş ve Türkiye'de ödemiş olduğu meblağları Davalılardan rücu yoluyla tahsil etmek için bu davayı ikame etmiş olduğunu ifade etmiştir.

Öncelikle yetki konusunu incelemeyi uygun gördük.

YETKİ KONUSU

- Alt Mahkeme yetki konusunu incelerken, mukavelenin Türkiye'de yapıldığı, Davacının Türkiye'de olduğu, haksız fiilin Türkiye'de meydana geldiği,Kıbrıs'ta haksız fiile maruz kalan birisinin olmadığı hususlarını dikkate aldıktan sonra, böyle bir haksız f-iilinden dolayı Davalılar aleyhine KKTC'de dava açılamayacağı, dava sebebinin KKTC dışında doğmuş olmasından dolayı da Lefkoşa Kaza Mahkemesinin yetkili olmadığı bulgusunu yapmış ve bu bulgu ışığında, İstinaf Eden/Davacının davasını iptal etmiştir.

Alt M-ahkemenin bu konudaki bulgusu şöyledir:

"Daha önce belirttiğim gibi, Otomobil Kira Sözleşmesi Türkiye'de imzalandı ve söz konusu kaza Türkiye'de meydana geldi. Keza Davacı ve Davalı No.1 arasındaki sözleşmenin ihlali de (eğer varsa) Türkiye'de oldu.
Da-va sebebi tamamen Kıbrıs dışında doğdu. Kuzey Kıbrıs'ta zarara uğrayan ve/veya haklarına tecavüz edilen herhangi biri yoktur. Bu nedenle Davacı yukarıdaki prensipler ışığında, bu dava altında Davalıların haksız fiillerinden dolayı dava açamaz ve/veya herha-ngi bir hal çaresi talep edemez ve/veya bu hakka sahip değildir. Bu hususta bulgu yaparım. Bu bulgum ışığında, Davacının bu konudaki iddiasını reddederim. Yine dava sebebinin Kıbrıs dışında doğması nedeniyle de Lefkoşa Kaza Mahkemesi yetkili Mahkeme değild-ir. Bu hususta bulgu yaparım."

Dava zabıtlarına ve Davacının talep layihasına bakıldığında, Davacının, 35 AK 7587 plakalı aracı Davalı No.1'e kiraladığı, Davalı No.2 ile herhangi bir yazılı sözleşme yapmadığı, konu aracın Davalı No.1'e teslim edilmesind-en sonra konu aracın Davalı No.1 tarafından Davalı No.2'e teslim edildiği, Davalı No.2'nin konu aracı Gürsan Çıralı'ya teslim ettiği, 35 AK 7587 plakalı aracın araç sürücüsü olan Gürsan Çıralı'nın İzmir-Çeşme'de bir trafik kazası yaptığı, araçta yolcu ola-rak seyahat eden Arzu Mahrum isimli şahsın vefat ettiği, Arzu Mahrum isimli şahsın vefat etmesi nedeniyle Arzu Mahrum'un ailesi tarafından Türkiye, İzmir'de Davacı ve Gürsan Çıralı aleyhine ikame edilen davada bu kişiler aleyhine özel ve genel zarar-ziyan -ve dava masraflarının ödenmesi için hüküm verildiği, Davacının bu hükümlü meblağı ödediği veya Davalıların mukaveleye aykırı hareketleri nedeniyle davanın Davalılar nedeniyle uğranılan zararın Davalılardan talep edilmesi ile ilgili olduğu anlaşılır.

- Dava zabıtlarına göre, Davanın ikamesinden sonra kazaya sebebiyet vermiş olan Gürsan Çıralı, 12.3.09 tarihinde davaya 3. şahıs olarak dahil edilmiş, 3.şahıs ihbarının tebliği için 24.6.2010 tarihinde emir elde edilmiş, ancak hüküm
tarihine kadar Gürsan Ç-ıralı aleyhine herhangi bir ileri
işlem yapılmamıştır.

İstinaf konusu olgulara göre, İstinaf Eden/Davacının uğramış olduğu bir haksız fiil söz konusu değildir. 35 AK 7587 plakalı araç Emare No. 1 Mukavele ile Aleyhine İstinaf Edilen/ Davalı No.1'-e kiralanmıştır. Trafik kazasına sebebiyet veren 35 AK 7587 plakalı aracı kullanan Gürsan Çıralı isimli kişidir. Konu kaza nedeniyle vefat eden Arzu Mahrum'un ailesinin ikame etmiş olduğu davada, İstinaf Eden/Davacı, ödemiş olduğu maddi
ve manevi tazminat-ı, rücu yoluyla Aleyhine İstinaf Edilen/ Davalılardan talep etmektedir. Rücu talebi, Aleyhine İstinaf Edilen/Davalıların Emare No.1 Mukavaleye aykırı davranmalarına dayandırılmıştır.

İstinaf konusu tüm olguları dikkate aldığımızda, KKTC'de ikamet eden- Davalılar aleyhine dava ikame etmekte hangi mahkeme yetkili olmalıdır ?

Mahkemelerin bölgesel yetkisi, 9/1976 sayılı Mahkemeler Y