-D.39/2012 Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk : 140-141/2011

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA Yargıtay/Hukuk : 140/2011
(Lefkoşa Dava No: 2772/2008)

Mahkeme Heyeti : Narin F.Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalk-an.

İstinaf eden: Ahmet Nidai Cabacaba-Lefkoşa.
(Merhume Hatice Nidai Cabacaba Terekesinin Tereke
İdare Memuru sıffatıyla)
(Ek Davalı)

ile -

Aleyhine istinaf edilen:1. Özer Boyacı - Lefkoşa
2. Neriman Özer Boyacı- - Lefkoşa
3. Andeva Estates Ltd. - Lefkoşa.
(Davacılar)

A r a s ı n d a.

İstinaf Eden tarafından Avukat Ergin Ulunay adına Avukat Adnan Ulunay
Aleyhine İstinaf Edilen tarafından Avukat Tahir Seroyda-ş.

Yargıtay/Hukuk : 141/2011
(Lefkoşa Dava No: 2772/2008)

İstinaf eden: Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi
ve/veya Ekonomi ve Turizm Bakanlığı ve/veya
Bakanlar Kurulunu temsilen KKTC Başsavcısı,
- Lefkoşa.
(Davalı)
- ile -

Aleyhine istinaf edilen:1. Özer Boyacı - Lefkoşa
2. Neriman Özer Boyacı - Lefkoşa
3. Andeva Estates Ltd. - Lefkoşa.
(Davacılar)

A r a s ı n d a.

İstina-f Eden tarafından Kıdemli Savcı Sarper Altıncık
Aleyhine İstinaf Edilen tarafından Avukat Tahir Seroydaş

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Mehmet Türker ve Kıdemli Yargıç Bahar Saner'in 2772/2008 sayılı davada 3.11.2011 tarihinde verdiği karara karşı, Davalı-lar tarafından yapılan istinaflardır.

-----------------

H Ü K Ü M

Narin F. Şefik : Bu istinafta, Mahkemenin kararını, Sayın Yargıç Ahmet Kalkan okuyacaktır.

Ahmet Kalkan: Bu istinafa konu davadaki İstinaf eden/Davalı ve Ek Davalı, Lefko-şa Kaza Mahkemesinin 3.11.2011 tarihli Tespit Kararı niteliğindeki hükmünden, 140/2011 ve 141/2011 No.lu istinafları dosyaladılar.

Karar süresince Aleyhine istinaf edilenler, Davacılar,
İstinaf edenler ise yerine göre, Davalı ve Ek Davalı olarak anılac-aktır.

İstinaf ile ilgili olgulara geçmeden, duruşma aşamasına kadar geçen sürece, kısaca temas etmeyi gerekli gördük.

Davacılar 20.5.2008 tarihinde Davalı aleyhine bir dava dosyalayarak,
Davacı No.3 şirketin, 24.7.1973 tarih ve 5705 numaralı tescil b-elgesine binaen 15 Şubat 1975 tarihinde, Davalı nezdinde usulüne uygun bir Türk Şirketi olarak ve/veya MŞ 108 tescil veya sıra numarasıyla kayıt ve tescil edilmiş olduğuna,
Davacı No.3 şirketin herbiri 36 TL kıymetinde 1000 adet hissenin mevcut olup bu hi-sselerin 900 adetinin Davacı No.1'e, 100 adetinin ise Davacı No.2'ye ait olduğuna ve/veya kurucu Rum hissedarlardan Vasso A.Demetriou'ya ait 900 adet hissenin Davacı No.1 Özer Boyacı'ya ve yine kurucu Rum hissedarlardan Andreas Demetriou'ya ait 100 adet hi-ssenin ise Davacı No.2 Neriman Özer Boyacı'ya 19.10.1973 tarihli bir satış senedi ve/veya sözleşmesi tahtında satılmış olduğu ve/veya mezkûr hisselerin Davacı No.1 ve No.2'ye intikal ettiği ve/veya bu hisselerin yasal sahiplerinin Davacı No.1 ve 2 olduğuna-,
Davacı No.3 şirketin Direktörünün Davacı No.1, Sekreterinin ise Davacı No.2 olduğuna,
Davacı No.3 şirketin kayıtlı adresinin 17 Büyük Han, Lefkoşa olduğuna,
Karar verilmesini talep ettiler.

Davalı, 17.11.2008 tarihinde dosyaladığı Müdafaa takririnde,- Davacıların iddialarını reddederek, farklı olgu ve gerekçeyle davanın reddini talep etti.

Bu arada, Hatice Nidai Cabacaba terekesinin tereke idare memuru Lefkoşa'lı Ahmet Nidai Cabacaba, bir istida dosyalayarak, davaya ek davalı olarak dahil edilmelerini- talep etti.

22.7.2009 tarihinde, Lefkoşa Kaza Mahkemesi, adı geçen terekenin davaya ek davalı olarak dahil edilmesine emir verdi.

Ek Davalı, 7.8.2009 tarihinde Müdafaa ve Mukabil Dava Takriri dosyalayarak, Davacıların iddialarını reddetti ve davanın i-ptali ile Rum şirketi adına kayıtlı taşınmaz malların terekeye ait olduğuna karar verilmesini talep etti.

Bu safhadan sonra, taraflar arasında, müteakip layiha teatisi tamamlanmış ve duruşma aşamasına gelinmiştir.

Ek Davalı, duruşma aşamasında, Mukabil- Taleplerini kamu hukukunu ilgilendirdiği cihetle geri çekti.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

Bu istinafa konu olgular özetle şöyledir:

Davacı No.3 Andeva Estates Ltd., 24.7.1973 tarihinde 5705 Kayıt Numarası ile Rum Şirketler Mukayyitliğinde kurulmuş bi-r Limited şirkettir. (Emare 1, Mavi 189)

Adı geçen şirketin kurucu hissedarları aşağıdaki gibidir.

Andreas Demetriou 100 hisse
Vasso A.Demetriou900 hisse

KKTC Tapu ve Kadastro Müdürünün tespitlerine göre, Aşağı Dikmen'de kain 3003 kayıt No.lu taş-ınmaz mal, şirket adına kayıtlı olup, 15.7.1974 tarihinden önce Y 505/72 ipotek Numarası ile Özer M.Boyacı lehinde ipotekli idi. (Mavi 279)

19.10.1973 tarihinde Andeva Estates Ltd. ile Özer Mehmet Boyacı ve Neriman Özer arasında "Contract of Sale" başlıkl-ı bir mukavele yapıldı. Bu mukaveleye göre Andeva Estates Ltd. tarafından Özer M. Boyacı ve Neriman Özer'e "Properties Sold" başlığı altında şirketin tüm hisseleri olan 1000 hisse, 25.000 KL'sı karşılığında satıldı. Bu ibarenin hemen altında "Properties Be-longing to Company Sold by this contract" başlığı altında, Aşağı Dikmen'de bulunan taşınmaz malların da satıldığı açıkça sözleşmeye yazıldı ve taşınmaz malların tafsilatı verildi.

Mavi 223'de yer alan bu satış senedini şirket mühürü ile Andreas Demetrio-u ve Özer M. Boyacı imzaladı. Neriman Özer'in senette imzası bulunmamaktadır.

Mavi 195'te yer alan Ticaret, Sanayi ve Kooperatifler Bakanlığının raporuna göre, 22.10.1973 tarihli Rum Şirketler Mukayyitliğinden alınmış onay belgelerinden, tek direktör olar-ak Özer Mehmet Boyacı, sekreter olarak Neriman Boyacı ve şirketin kayıtlı adresi 27. İstanbul Sokak Lefkoşa olduğu tespit edildi.

Özer Boyacı ve Neriman Boyacı, 1975 yılında Şirketin kaydı için KTFD Şirketler Mukayyitliğine müracaat ederken bu belgelere- ilaveten Özer Boyacı tarafından imzalanan şirket yıllık raporunu (MŞ 32) sundular.

Sunulan belgeler arasında, şirket hissedarlarının değiştiğini gösteren Rum tarafından alınmış orijinal onay belgesi ibraz edilmemiştir.

O tarihte sunulan belgeleri değe-rlendiren zamanın Şirketler Mukayyitliği, 15.2.1975 tarihinde Andeva Estates Ltd.i, 24.07.1973 tarih ve 5705 sayılı tescil belgesine istinaden Türk Şirketler Mukayyitliğine kaydetti.

KTFD Bakanlar Kurulu 26.02.1975 tarih ve 6301 sayılı kararı ile kaydı ta-svip etti.(Mavi 195)

Andeva Estates Ltd., 26.06.1980 tarihinde, Girne Kaza Mahkemesinde 398/80 sayılı bir genel istida dosyalayarak, 7/80 sayılı Yabancıdan Satın alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasası altında, Aşağı Dikmen'de kain 3003 kayıt No.lu taşınmaz- malın şirket adına kaydını talep etti.

Andeva Estates Ltd. daha sonra, bu istidayı geri çekti.

1997 yılında Andeva Estates Ltd.in tescili maksadı ile, Şirketler Mukayyitliğine şirketin hissedarlarının Türk olduğunu kanıtlayıcı onay belgesi sunulmadığı- gerekçesi ile, Bakanlar Kuruluna önerge sunuldu.

Bakanlar Kurulunun 28.5.1997 tarih E-839-97 sayılı kararı ile Andeva Estates Ltd.in direktörü ve sekreteri olarak görülen Davacılar No.1 ve 2'den, Andeva Estates Ltd.in 15.7.1974 tarihindeki hissedarları,- hisse adetleri ve direktörleri ile ilgili ek belge ve bilgi istendi.

Bakanlar Kurulunun bu kararı üzerine, Davacılar, Andeva Estates Ltd. ile Özer Boyacı ve Neriman Boyacı arasında aktolunan, 19.10.1973 tarihli satış sözleşmesi ile şirketin sicil defter-ini Şirketler Mukayyitliğine sundular.

Bu arada Ek Davalı, 13.7.1968 tarihinde aktolunan (Emare 11) satış senedi tahtında 3003 kayıt No.lu gayrimenkulün 560 KL karşılığında Müteveffiye Hatice Nidai'ye satıldığını iddia ederek ilgili resmi dairelere mürac-aat etti.

Mavi 251'de yer alan Emare 11 mukaveleye göre, Sodiris Hristodulu vekili Dimitri Brogobiu aracılığı ile 3003 Kayıt No.lu taşınmaz malı Hatice Nidai'ye sattı.

Mezkûr mukaveleye göre, satış bedeli 560 KL olup, Hatice Cabacaba 300 KL'yı senet t-arihinde, mütebaki miktarı ise devir günü ödeyecekti. (Mavi 251)

Mezkûr taşınmaz mal Andeva Estates Ltd. adında kayıtlı olmakla birlikte, KKTC Eşdeğer Tazmin Komisyonunun 18.9.1991 tarihli kararı ışığında, konu gayrimenkulün Hatice Cabacaba'ya puanlarına -karşılık verilmesi uygun görüldü. (Mavi 253)

Aynı Komisyon Hatice Cabacaba'ya, puan satın alması için izin verdi.(Mavi 254)

KKTC Eşdeğer Tazmin Komisyonu, 83 sayılı kararı ile, konu malın Kesin Tasarruf Belgesinin Hatice Cabacaba'ya verilmesini karara ba-ğladı.(Mavi 255)

Bakanlar Kurulunun Andeva Estates Ltd. ile ilgili ek araştırma istemesi üzerine, Andeva Estates Ltd. ile ilgili 2005-2006 yıllarında Rum Şirketler Mukayyitliğinde yapılan araştırmada, Şirketin Direktörünün Özer M.Boyacı, sekreterin Nerima-n Boyacı, kayıtlı adresinin ise Büyük Han olduğu saptanmasına rağmen, hissedarlarının değişmediği ve Andreas Demetriou ile Vasso A.Demetriou olduğu belirlendi.

Şirketler Mukayyitlğinin 19.10.2006 tarihli yazısında, şirket hisselerinin Davacılara geçtiğin-i tespit eden bir kararın alınması halinde, gerekli işlemlerin yapılabileceği ifade edildi ve Davacılardan Mahkemeden tespit kararı almaları istendi.

Bunun üzerine Davacılar, bu istinafa konu davayı açtılar.

Davayı dinleyen İlk Mahkeme,sair deliller- yanında, özellikle hissedarlar ile ilgili şirket sicil defteri ve satış senedine değer vererek, Davacıları haklı buldu. İlk Mahkemenin kararı aşağıdaki gibidir.

"Netice itibarıyla,

Davacı No.3'ün 24.7.1973 tarih ve 5705 numaralı tescil belgesine bin-aen 15.2.1975 tarihinde Davalı nezdinde kurulmuş ve/veya M.Ş 108 tescil ve/veya sıra numarasıyla usulüne uygun kaydedilmiş bir limited şirket olduğu, ve
Hissedarlarının Davacı No.1 ve 2 olduğu tespit edilir ve bu konularla alakalı TESPİT KARARI verilir."
-
İSTİNAF SEBEPLERİ:

İlk Mahkemenin kararına karşı, hem Davalı hem de Ek Davalı istinaf dosyaladı.

Davalı Yargıtay/Hukuk 141/2011 sayılı istinafında 7 istinaf sebebi ileri sürmüştür. Bu istinaf sebeblerini tek başlık altında toplamak mümkündür. Buna gö-re:

Muhterem İlk Mahkeme, huzurundaki şahadet ve emareleri hatalı değerlendirerek, Emare 7'ye dahil defterin ve/veya sözleşmenin, Andeva Estates Ltd'in hissedarlarını ve hisse adetlerini gösterir nitelikte olduğuna, hisse devir belgeleri olmadan hisseler-in devredildiğine, Davacı No.3 şirketin usulüne uygun kaydedildiğine ve hissedarlarının Davacı No.1 ve 2 olduğuna bulgu yaparak tespit kararı vermekle hata etmiştir.

Ek Davalı dosyaladığı Yargıtay/Hukuk 140/2011 sayılı istinafta 16 istinaf sebebi ileri s-ürmesine rağmen, bu istinaf sebeplerini 4 ana başlık altında incelemeyi uygun gördük.

Buna göre:
Tespit kararları, yasal bir haktan neşet etmesi gerekirken, Muhterem İlk Mahkeme Davacıların talep ettikleri konulara bağlı olarak yasal hakları ile ilgili o-lmayan konularda tespit kararı vermekle hata etmiştir.

Muhterem İlk Mahkeme, kamu hukuku alanına giren bir meselede, yargı yetkisi olmadan, tespit kararı vermekle hata etmiştir.

Muhterem İlk Mahkeme, Fasıl 113 Şirketler Yasası'nın 112 B(1)(A) maddesi A-nayasa Mahkemesinin 1/88 sayılı kararıyla Anayasaya aykırı bulunduğundan ve 112 B(1)(A) maddesi sözkonusu 112 B maddesinin yasa yapmak (enacting) maddesi olduğundan, 112 B (4) maddesini huzurundaki meseleye uygulamakla hata etti ve konu maddeyi yanlış uygu-ladı.

Muhterem İlk Mahkeme, huzurundaki şahadet ve emareleri hatalı değerlendirerek, Emare 7'ye dahil defterin ve/veya sözleşmenin şirketin hissedarlarını ve hisse adetlerini gösterir nitelikte olduğuna, hisse devir belgeleri olmadan hisselerin devredil-diğine, Davacı No.3 şirketin usulüne uygun kaydedildiğine ve hissedarlarının Davacı No.1 ve 2 olduğuna bulgu yaparak tespit kararı vermekle hata etmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI:

Davalıyı temsilen Mahkemeye hitap eden Kıdemli Savcı, olgulara kı-saca değindikten sonra, özetle, sicil defteri olarak sunulan defterin sicil defteri olmadığını, geçerli kabul edilse bile hisse devri için geçerli delil olarak kabul edilmemesi gerektiğini, bu konuda Ek Davalı Avukatının görüşleri ile hemfikir olduğunu, sö-z konusu Andeva Estates Ltd. şirketin hissedarlarının Davacılar No.1 ve 2 olduğunu gösteren geçerli bir belgenin sunulmadığını, halen hissedarların adı geçen Rumlar olduğunu, Emare 7'de yer alan sözleşmenin geçerli bir sözleşme olmadığını, hisse devir belg-elerinin ibraz edilmediğini, mevcut olgularla verilen tespit kararının hatalı olduğunu ileri sürerek istinafın kabulunü talep etti.

Ek Davalı Avukatı, istinaf duruşmasında özetle, Davacı No.1 ve 2'nin hiçbir zaman şirketin hissedarı olmadığını, 1984 yıl-ında tedarik edilen orijinal onay belgelerinden bunun açıkça görüldüğünü, İlk Mahkemenin böyle bir meselede tespit kararı vermeye yetkili olmadığını, tespit kararlarının yasal bir haktan neşet etmesi gerektiğini, Davacı No.1 ve 2'nin hisse devirleri yapılm-adığı için yasal hakları bulunmadığını, Şirketler Mukayyitinin karar vermesi gereken bir hususta, Mahkemeye gidip tespit kararı alınmasının uygun olmadığını, idarenin yetkilerini Yargıya devredemeyeceğini, Mahkeme önünde hisse devir sözleşmesi olmadığını, -bu durumda Mahkemeye gidip sicile göre karar verilmesinin hatalı olduğunu, bu meselenin kamu hukukunu ilgilendirdiğini, Şirketler Mukayyitinin, Fasıl 113 Şirketler Yasası'nın 112 B(4) maddesine göre mevcut delillerle karar vermesi gerektiğini, vermemesi ha-linde ise bunun ihmal olduğunu ve İdare Mahkemesine gidilmesi gerektiğini, bu konunun Yargıtay/Asli/Yetki 6/98 D.1/98'e dayandığını, bunun yanısıra İlk Mahkemenin, Fasıl 113 Şirketler Yasası'nın 112 B(4) maddesine istinaden karar verdiğini, Anayasa Mahkeme-sinin 1/88 sayılı kararında, 28/87 sayılı değişiklik Yasası'nın 112 B(1)(a) maddesinin Anayasaya aykırılığının saptandığını, bu madde yürürlükten kaldırıldıktan sonra tamamı yasa yapma maddesi olan 112 (B)'nin anlamını yitirdiğini, dolayısıyla 112(B)(4)'ün- uygulanmaması gerektiğini, İlk Mahkemenin 112(B) maddesini uygulamakla hata ettiğini, mevcut şahadet ve delillerin böyle bir tespit kararı verilmesine olanak vermediğini ileri sürerek, istinafın kabulünü talep etmiştir.

Davacıların Avukatı ise hitabına- başlarken, öncelikle Rum Şirketler Mukayyitliğinden temin edilen dosyanın Savcılığa verilmesine rağmen, bunun Mahkemeye sunulmadığını, 1974'ten önce Rumların Türklere mal satışını önlemek için aldığı tedbirlerden dolayı, konu gayrimenkullerin önce Davacı -No.1 lehine ipotek edildiğini, sonra şirketin Direktörünün Davacı No.1, Sekreterinin Davalı No.2 olduğunu, sözleşme ile hisseleri satın alarak gayrimenkullerin tasarrufunu elde ettiklerini, Davacıların her şeyi açıkça ortaya koyduklarını, aynı yöntemle baş-ka Kıbrıslı Türklere ait Demvandre Estates Ltd.in kaydının yapıldığını, İlk Mahkemenin doğru tespitlerde bulunduğunu, mevcut emarelerin gerçekleri apaçık ortaya koyduğunu, ortada kamu hukukunu ilgilendiren bir karar olmadığını, İlk Mahkemenin yetkili olduğ-unu, Anayasaya aykırığın mevzu bahis olmadığını, tespit kararları bakımından İlk Mahkemenin dayandığı hukuki prensiplerin doğru olduğunu bu nedenle istinafın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

İNCELEME:

Birleştirilerek dinlenen her iki istinafta, Yargıt-ay/Hukuk 141/2011'de tek başlık altında inceleyeceğimiz istinaf sebebi ile Yargıtay/Hukuk 140/2011 sayılı istinafta 4. başlık altında inceleyeceğimiz istinaf sebebi içerik bakımından aynıdır. Bu nedenle istinaf sebeplerini incelemeye, Ek Davalının Yargıtay-/Hukuk 140/2011 sayılı istinafından başlamayı ve son olarak benzer istinaf sebeplerini her iki istinaf bakımından birlikte ele almayı uygun gördük.

Tespit kararları, yasal bir haktan neşet etmesi gerekirken, Muhterem İlk Mahkeme, Davacıların talep ettik-leri konulara bağlı olarak yasal hakları ile ilgili olmayan ve Şirketler Mukayyitinin yetki alanına giren konularda tespit kararı vermekle hata etmiştir.

Bu istinaf sebebinde