-
D. 14/2019Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk 140-141-142/2017
(Lefkoşa Dava No: 7023/2014,
7024/2014 ve 7025/2014)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti :Ahmet Kalkan, Bertan Özerdağ, Peri Hakkı

- Yargıtay/Hukuk No: 140/2017
(Lefkoşa Dava No: 7023/2014)

İstinaf eden :No.1- Ertoğrul Akbel Trading Co.Ltd. Dr.Burhan
Nalbantoğlu Caddesi, 14/1,Ortaköy,Lefkoşa.
No.2- Sema Akbel, Esenlik Sokak, No.2 -Kızılbaş,
Lefkoşa.
No.3 Erhan Akbel, Esenlik Sokak, No.2 Kızılbaş,
Lefkoşa.
(Davalılar)

ile

Aleyhine istinaf edilen : Kıbrıs İktisat Bankası Ltd. L-efkoşa.
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf edenler namına : Avukat Serhan Çinar adına Avukat
Arkun Zeka hazır.
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Savaş Atakan ve Avukat
- Boysan Boyra hazır.

Yargıtay/Hukuk No: 141/2017
(Lefkoşa Dava No: 7024/2014)

İstinaf eden :No.1- Ertoğrul Akbel Trading Co.Ltd. Dr.Burhan
Nalbantoğlu Caddesi, 14/1,Ortaköy,Lefkoşa.
No.2- Sema- Akbel, Esenlik Sokak, No.2 Kızılbaş,
Lefkoşa.

No.3- Erhan Akbel, Esenlik Sokak, No.2 Kızılbaş,
Lefkoşa.
(Davalılar)

ile

Aleyhine istinaf edilen : Kıbrıs İkti-sat Bankası Ltd. Lefkoşa.
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf edenler namına : Avukat Serhan Çinar adına Avukat
Arkun Zeka hazır.
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Savaş Atakan ve Avukat
- Boysan Boyra hazır.

Yargıtay/Hukuk No: 142/2017
(Lefkoşa Dava No: 7025/2014)

İstinaf eden :No.1- Ertoğrul Akbel Trading Co.Ltd. Dr.Burhan
Nalbantoğlu Caddesi, 14/1,Ortaköy,Lefkoşa.
- No.2 Erhan Akbel, Esenlik Sokak, No.2 Kızılbaş,
Lefkoşa.
No.3- Sema Akbel, Esenlik Sokak, No.2 Kızılbaş,
Lefkoşa.
No.4- Ertoğrul Akbel, Irık Derviş Sokak, No.5,
- Çağlayan, Lefkoşa.
(Davalılar)

ile

Aleyhine istinaf edilen : Kıbrıs İktisat Bankası Ltd. Lefkoşa.
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf edenler namına : Avukat Serhan Çinar adına Avuk-at
Arkun Zeka hazır.
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Savaş Atakan ve Avukat
Boysan Boyra hazır.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Bahar Saner'in Konsolide 7023/2014-7024/2014-7025/2014 s-ayılı davalarda, 15.6.2017 tarihinde verdiği karara karşı, Davalılar tarafından yapılan istinaflardır.

----------------

K A R A R

Ahmet Kalkan:İstinaf Eden/Davalılar, Lefkoşa Kaza Mahkemesinin yukarıda unvan ve numaraları belirtilen davala-rda aleyhlerine verdiği hükme karşı, huzurumuzdaki istinafları dosyaladı.

KKTC'de faaliyet yürüten kayıtlı bir banka olan Aleyhine İstinaf Edilen/Davacı (Bundan böyle sadece Davacı olarak anılacaktır.) 5.12.2014 tarihinde İstinaf Eden/Davalı No.1,2,3,4 -aleyhine (Bundan böyle sadece Davalılar veya Davalı No.1,2,3,4 olarak anılacaktır.) dosyaladığı 7023/2014 sayılı davada, tüzel kişiliği haiz Davalı No.1'in asıl borçlu, Davalı No.2 ve 3'ün kefil sıfatıyla dava edildiklerini, Davalıların 28.8.2013 tarihinde- müştereken ve münferiden borç senedi ve/veya taksitli kredi sözleşmesi çerçevesinde 1,000,000 euro borçlanıp nakden aldıklarını, borç ile ilgili olarak Davalı No.1 adında 9013-80391-665 numaralı hesap açıldığını, konu kredi ile ilgili Davalı No.3'ün Lefko-şa Ortaköy'de kain E649 koçan No.lu taşınmaz malını ipotek gösterdiğini, 14 aylık sürede toplam 139,318.74 euro yatırım yaptıklarını iddia ederek, Davalılar aleyhine müştereken ve münferiden 970,935.88 euro, bu miktar üzerinden 21.11.2014 tarihinden itibar-en yıllık üç ayda bir kapitalize %11.7 oranında faiz ve Talep Takririnde ayrıntısı verilen E649 koçan No.lu taşınmazın aleni müzayede ile satılması ve dava masrafları için hüküm talep etti.

Davacı aynı tarihte, aynı Davalılar aleyhine, 7024/2014 sayılı -bir dava dosyalayarak, 28.8.2013 tarihinde Davalıların imzaladıkları kredili mevduat hesabı sözleşmesi tahtında ilk talepte ödenmek üzere 430,000 euro borçlu cari hesap açılmasını talep ettiklerini, Davacının Davalı No.1 adına 9013-80391-667 No.lu Hesabı -açtığını, Davalı No.2 ve 3'ün kefaleti ile açılan borçlu cari hesabın her yılın mart, haziran, eylül ve aralık ayları sonunda hesaba kapitalize edilmek üzere %9 faiz taşıdığını, borcun temerrüte düşmesi halinde faiz nispetinin %14 olarak belirlendiğini, Da-valı No.3'e ait E649 koçan No.lu taşınmaz malın borca karşılık ipotek senediyle teminat olarak gösterildiğini, Davalıların dava tarihinde muaccel hale gelmiş 478,206.01 euro borçları bulunduğunu iddia ederek, 478,206.01 euronun ödenmesi, bu miktar üzerinde-n her yılın mart, haziran, eylül ve aralık aylarında kapitalize edilecek şekilde yıllık %14 oranında faiz, E649 No.lu taşınmaz malın aleni müzayede ile satılmasını ve dava masrafları için hüküm verilmesini talep etti.

Davacı, yine aynı tarihte, bu sefer- Davalı No.4'ün de eklendiği 7025/2014 sayılı bir dava dosyalayarak, Davalıların 21.11.2013 tarihinde kredili mevduat hesabı sözleşmesi tahtında ilk talepte ödenmek üzere borçlu cari hesap tahtında 150,000 stg borçlandıklarını, bu borç senedi ile bağlantıl-ı 9013-80391-668 numaralı hesap açıldığını, borcun her yılın mart, haziran,eylül ve aralık aylarında kapitalize olacak biçimde yıllık %10 faiz içerdiğini, temerrüt halinde borcun aynı kapitalize şartlara bağlı olarak %15 faiz taşıdığını, Davalı No.4'ün Gir-ne Kazasında kain 7165 koçan No.lu taşınmaz malı ipotek gösterdiğini, Davalıların muaccel hale gelen borçlarını tüm taleplere rağmen ödemediklerini, dava tarihi itibarıyla Davalıların 163,329.93 stg borçları olduğunu iddia ederek, bu miktarın 21.11.2014 ta-rihinden itibaren her yılın mart, haziran, eylül ve aralık aylarının sonunda hesaplanacak yıllık %15 faizinin ödenmesi, 7165 koçan No.lu taşınmaz malın aleni müzayede ile satılarak borca mahsup edilmesi ve dava masrafları için Hüküm ve Emir verilmesini tal-ep etti.

Davalılar, her üç dava için 29.6.2015 ve 17.9.2015 tarihlerinde dosyaladıkları benzer nitelikteki Müdafaa ve Mukabil Talep Takrirlerinde, Davacının iddialarını reddettikten sonra her davaya ait borç senedinden önce açılmış başka hesaplar ve anl-aşmalarının olduğunu, davalara konu 28.8.2013 ve 21.11.2013 tarihli borç senetlerinin yapılandırma sonucu eski hesapların kapatılması ve bu hesapların açılması konusunda yaptıkları anlaşma ile düzenlendiğini, ipotek senetlerinin eski hesaplara karşılık imz-alandığını, talep edildiği gibi borçları olmadığını iddia ettikten sonra mukabil talep altında borç taleplerinin başka hesaplardan kaynaklandığını, mezkur hesaplardaki borcun donuğa düştüğü tarih itibarıyla 29/2013 sayılı Yasa kapsamında belirlenen çarpanl-a çarpılıp borcun miktarına göre vadelendirilmesi gerektiğini iddia ederek, Davalı No.1'in ve/veya Davalıların işbu davaya konu borç senedindeki borcun oluşmasına kaynak teşkil eden önceki hesapların dikkate alınarak, Yasaya uygun bir hesaplamayla, Davalıl-arın tercihine göre ödenmesi hususunda emir ve hüküm verilmesini ve mukabil dava masarflarının ödenmesini talep ettiler.

Davacı, dosyaladığı Müdafaaya Cevap ve Mukabil Davaya Müdafaa Takrirleriyle Davalıların iddialarını reddetti.

İSTİNAF İLE İLGİLİ O-LGULAR:

Davayı dinleyen Alt Mahkemenin bulgularına göre dava ile ilgili olgular özetle şöyledir:

Davalıların Davacı Banka nezdinde dava konusu hesaplar dışında muhtelif hesapları bulunmaktadır.

Emarelere göre bunlar sırasıyla şöyledir:

-Emare No.-13, 13-304-0005449822 No.lu TL Hesabı,
-Emare No.14, 13-301-0004778803 No.lu çek clear Hesabı,
-Emare No.15, 13-301-0004751508 No.lu Hesap,
-Emare No.16, 13-301-0005066238 No.lu Hesap,
-Emare No.17, 13-304-0004778530 No.lu çek clear Hesabı,
-Emare No.-18, 13-141-0005788140 No.lu USD Hesabı,
-Emare No.19, 13-301-0004776657 No.lu euro Hesabı,
-Emare No.20, 13-140-0005788016 No.lu TL Hesabı,
-Emare No.21, 13-301-0004776588 No.lu USD Hesabı,
-Emare No.22, 13-304-0001884213 No.lu Erhan Akbel'e ait
- Hesap,
-Emare No.23, 13-341-0006549940 No.lu borç senedine ait
Hesap,
-Emare No.24, 13-301-4776704 No.lu stg Hesabı,
-Emare No.25, 13-304-4776486 No.lu TL Hesabı,

Davalarda belirtilen hesaplar ise şöyledir:

-7023/2014 sayılı davaya konu 2-8.8.2013 tarihli 9013-
80391-665 No.lu hesapla ilgili 1,000,000 euroluk ödeme
planı içeren Emare No.1 Hesap,
-7024/2014 sayılı davaya konu 28.8.2013 tarih 9013-80391-
667 No.lu 430,000 euro meblağlı Emare No.5 kredili
mevdu-at sözleşmesiyle açılan Hesap,
-7025/2014 sayılı davaya konu 21.11.2013 tarihli
150,000 stg meblağlı Emare No.9 Hesap,

Tarafların mutabakatıyla belirlenen olgulara göre:

-1,000,000 euroluk Emare No.1 Borçlanma tahtında Emare
No.13-17,- 18,19,20 ve 23 No.lu hesaplardaki borç
kapatıldı.
-Emare No.21 Hesap Emare No.5 Hesap ile kapatıldı.

Emare No.9 150,000 stg.lik borçlanma ile daha önce kapatılmış olan Emare No.21'deki borcun limitsiz vadesiz mevduat hesabına 99,678.14 sterlin- meblağ karşılığı USD aktarılmak suretiyle bu hesap, cari işlem yapabilecek bir hesap haline dönüştürüldü.

Alt Mahkeme, yukarıdaki olgulara istinaden Davacının konsolide edilmiş davalardaki borçlanmaların varlığını ispat ettiğine dair bulgu yaptıktan so-nra, Emare No.1,5 ve 9 Hesaplara konu senetler tahtında kapatılan hesapların yapılandırma kapsamında olup olmadığını inceledi.

Bu çerçevede önce Emare No.21 Hesabı inceledi.

Alt Mahkemenin bulgusuna göre, Emare No.21 400,000 USD limitli cari hesap ol-arak açıldı ancak 24.9.2010 tarihine kadar 649,558.76 USD limit aşımına ve/veya artışına mutabık kalan taraflar limiti bu oranda geçici olarak artırdılar.

Limit artışı veya aşımının süresi, 24.9.2010 tarihinden 24.12.2010 tarihine kadar, 90 günün üzerin-de sürmüştür.

Emare No.13 200,000TL limitli hesap, 6.1.2011 tarihinden 12.5.2011 tarihine kadar devam eden süreçte limit aşımı şeklinde çalıştı.

Emare No.17 200,000TL limitli hesap, çek depo hesabı olup, çekler tahsil edildikçe Emare No.25'e aktarılm-aktadır.

Emare No.18 Hesap, 12.5.2011 tarihinde açılıp 29.8.2013 tarihinde kapanan, aylık 14,674 USD eşit taksitlerle ödenecek 700,000 USD'lık bir kredi hesabıdır.

Bu hesaptan Emare No.21 Hesaba 434,834.873 USD aktarılmıştır.

Davalının bu hesabınd-an limit aşımı masrafı alınmıştır. Davacı, Davalıların havalelerini ödeme teklifini kabul etmesine rağmen limit artışına onay vermemiştir.

24.9.2010 tarihi itibarıyla Emare No.21 Hesapta 90 gün ve üstü süreli limit aşımı olduğu ve bunun 24.12.2010 tarih-ine kadar sürdüğü saptandı.

Emare 18 Hesaba faiz ve borca mahsuben ödemeler yapıldığı görülmekle birlikte, düzenli ödemenin olmadığı bu hesap Emare No.1 Hesap ile kapatıldı.

Emare No.19 Hesap, 250,000 euro limitli olup 6.3.2009 tarihinde açılıp 28.3.-2013 tarihinde Emare No.1 Krediden yapılan aktarımla kapatılmıştır.

Emare No.20 Hesap, 12.5.2011 tarihinde açılıp 29.8.2013'de kapatılan 516,000TL'lik kredi hesabıdır. Borç miktarı eşit taksit miktarları ile ödenecekti. Bu Hesabın açıldığı gün itibarıyl-a 486,947.20TL Emare No.13 Hesaba aktarılmış ve hesap bakiyesi düşürülmüştür.

Emare No.13 ve 21 Hesaplar, 90 gün süreyle limit aşımına uğramış ve donuk borç ile ilgili objektif kriter olan süre kriterini karşılamıştır.

Davalılar 2010 yılı içerisinde -geçici ve dönemsel olarak, likidite sorunu nedeniyle borçlarını ödeyemediler ve kredi değerliliklerinde zayıflama oldu.

Emare No.13 Hesap 6.4.2011 tarihinde, Emare No.21'deki Hesap ise 24.12.2010 tarihinde donuk hesaplara atılması gerekirdi.

Taraflar-ın müşterek beyanlarını içeren Emare No.28 Belgeye göre, borçların "donuk alacak" kapsamında olduğunun saptanması halinde Yasanın öngördüğü yapılandırma tahtında Davalıların Davacı Bankaya herhangi bir borçları kalmaz.

Alt Mahkeme olguları değerlendird-ikten sonra, Davalıların yüksek faiz veya ülkedeki ekonomik durumdan dolayı borcun ödenemez hale geldiğini şikayet konusu yapmadıkları ve bu yönde iddiada bulunmadıkları, dönemsel likidite sorunu yaşadıkları, dava konusu borçlara teminat olması maksadıyla -Emare No.2 İpotek Takrirnamesi tahtında taşınmaz mallarını 1,000,000 euro, Emare No.6 İpotek Takrirnamesi tahtında 430,000 euro ve Emare No.10 Takrirname tahtında 150,000 stg için Davacı lehine ipotek ettikleri, Davalı No.1'in faaliyet halinde, ticari itib-ara sahip bir şirket olduğu, mevcut durumda borcun tahsil edilemez bir durumunun söz konusu olmadığı gerekçe ve bulgularıyla Davalıların yapılandırma taleplerini reddederek, her üç dava bakımından aşağıdaki gibi Hüküm ve Emir verdi.

"A.7025/2014 sayılı -dava altında:
a.163,329.93 GBP ödemelerine,
b.163,329.93 GBP üzerinden 21.11.2014
tarihinden itibaren her yılın mart,haziran,eylül ve
aralık aylarının sonunda hesaplanarak kapitalize
edilecek üç ayda bir yıllık- %15 oranında faiz
ödemelerine,
c.Davalı No.4 adına kayıtlı bulunan Girne Kazası,
Yukarı Girne Mahallesi, Kayalı Gedik Mevkii'nde
kayıtlı Koçan No.7165 Pafta/Harita No:XII.29.W.2,
Ada/Blok:G- ve Parsel No: 396'da kain taşınmaz mal
ve/veya gayrimenkulün aleni müzayede yolu ile
satılarak elde edilecek meblağın Davalıların hükümlü
borcuna mahsup edilmesine,
B.7024/2014 sayılı dava altında:
a.478,2-06.01 euro meblağ,
b.478,206.01 euro üzerinden 21.11.2014
tarihinden itibaren her yılın mart,haziran,eylül ve
aralık aylarının sonunda hesaplanarak kapitalize
edilecek üç ayda bir yıllık %14 oranında faiz
- ödemelerine,
c.Davalı No.3 adına kayıtlı bulunan Lefkoşa Kazası,
Ortaköy Mahallesi, Dr.Burhan Nalbantoğlu Caddesi
mevkiinde kayıtlı Koçan No:E649, Pafta/Harita
No:XXI.29 E.I, Ada/Blok:E ve Parsel No:568'de- kain
taşınmaz mal ve/veya gayrimenkulün aleni müzayede
yolu ile satılarak elde edilecek meblağın
Davalıların hükümlü borcuna mahsup edilmesine,
C.7023/2014 sayılı dava altında:
a.970,935.88 euro meblağ,
- b.970,935.88 euro üzerinden 21.11.2014 tarihinden
tamamen tediye tarihine değin her takvim ayı sonunda
hesaplanıp ana borca kapitalize edilmek üzere
yıllık %11.7 oranında faiz ödemelerine,
c.Davalı No.3 ad-ına kayıtlı bulunan Lefkoşa Kazası,
Ortaköy Mahallesi, Dr.Burhan Nalbantoğlu Caddesi
Mevkii'nde kayıtlı Koçan No:E649,Pafta/Harita
No.XXI.29.E.I, Ada/Blok E ve Parsel No.568'de kain
taşınmaz mal ve/veya gayri-menkulün aleni müzayede
yolu ile satılarak elde edilecek meblağın
Davalıların hükümlü borcuna mahsup edilemesine,
D. Masraflar, Davacı tarafından yapılacak masraf
listesi akabinde, Mukayyitlik Amiri tarafından
- tespit edildikten sonra Davalılar tarafından
ödenecektir."

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalılar Alt Mahkemenin hükmüne karşı huzurumuzdaki istinafları dosyaladıktan sonra, Davacı, her istinaf için mukabil istinaf dosyaladı.

Davalıları-n dosyaladığı her istinaf ihbarnamesinde, hüküm verilen miktar ile ilgili istinaf sebebi hariç, tamamen benzer 9 istinaf sebebi bulunmaktadır. Davalılar Avukatı istinaf sebeplerini 4 başlık altında toplayıp hitap etmiştir.

Davalıların tüm istinaf sebepl-eri birbiri ile bağlantılı olduğundan, tek başlık altında tüm istinaf sebeplerini incelemeyi uygun bulduk. Buna göre:

Muhterem Alt Mahkeme, Davalıların mukabil davalarını reddetmek ve Davacı lehine hüküm vermekle hata etmiştir.

Davacının dosyaladığı mu-kabil istinaf ihbarnamesinde üç temel başlık ve 20 alt başlık altında istinaf sebepleri mevcuttur.

Davacının mukabil istinaf sebepleri Alt Mahkemenin bulguları ile ilgili olup bunları da tek başlık altında ve Davalıların istinaf sebepleri ile birlikte in-celeyeceğiz. Buna göre mukabil istinaf:

Muhterem Alt Mahkeme, mukabil istinaf ihbarnamesinde yer alan ve 1'den 20'ye kadar sıralanmış olan bulguları yapmakla hata etmiştir.

TARAFLARIN İDDİA ve ARGÜMANLARI:

Davalılar Avukatının hitabında belirttiği huku-ki argümanların ana başlıklar halinde özeti şöyledir:

Muhterem Alt Mahkeme, huzurundaki yapılandırma talebinin 29/2013 sayılı Yasanın 5(2) maddesi kapsamında yapılmış olduğunu göz ardı etti ve 5(1) madde kapsamında hükümlü borçlar için öngörülen "adil ve- uygun bulma" testini meseleye uygulayıp hata yaptı. Bir an için 5(1) maddesinin hükümler için aradığı kıstasın hüküm haline gelmemiş borçlar için de geçerli olduğunu düşünsek bile, Yasanın amacı tahsili geciken borçları kapsadığından, Davalıların borcunu -yapılandırması gerekirdi.

Alt Mahkeme, Merkez Bankası tarafından yayımlanan Tebliğin 8(1) maddesi gereğince, 3,4 ve 5. Sınıfta takip edilen borçlar kapsamında olan ve 6 ay boyunca takip edilmesi gereken borcu 1. Sınıf kapsamında kabul ederek, tahsili müm-kün olarak değerlendirmiştir. Davacı tanıklarının şahadeti yukarıda izah edildiği gibi olmasına rağmen hatalı sonuca ulaşılmıştır.

Davalıların borçlarının 18.8.2010 tarihinde donuk borç olarak kabul edilmesi gerekirdi. Ancak Alt Mahkeme, Emare No.21 Hesap- limitinin 3 ay süreyle yükseltildiği konusunda tarafların mutabık kaldığına ve 24.12.2010 tarihinde donuğa atılması gerektiğine bulgu yaptı. 39/2001 sayılı Bankalar Yasası'nın 30,31 ve 34. maddelerine göre, tüm işlemlerin kayıt altına alınması gerekmekted-ir. Şöyle ki, mutabakat ile kayıt dışı limit artışı anlaşması mümkün olamayacağından, Alt Mahkemenin bu bulgusu hatalıdır.

Alt Mahkeme Emare No.13 ve 21 Hesapların sorunlu olduğuna bulgu yaptıktan sonra, yayımlanan Tebliğin 5(2) maddesine göre tüm hesapla-rın sorunlu hesap haline gelmesi gerekir. Alt Mahkeme bir kısım hesabı sorunlu, bir kısmını sorunsuz kabul etmekle hata etmiştir.

29/2013 sayılı Yasanın getirdiği kriterler Mahkeme huzurunda olmasına ve ekonomik kriz nedeniyle borçların sorunlu olduğu kon-usunda şahadet ibraz edilmesine rağmen, Alt Mahkemenin yasal koşul niteliğindeki unsurların iddia edilmediği gerekçesiyle reddedilmesi hatalıdır.

Mahkeme huzurundaki şahadet ve emareler Davacının davasının reddini, mukabil talep gereğince hüküm verilmesin-i gerektirmektedir.

Davacı Avukatının hitabında belirttiği hukuki argümanlar ise ana başlıklar halinde şöyledir:

Muhterem Alt Mahkemenin, borçların yeniden yapılandırılması konusunda takdir hakkı olduğu kanaatine varması doğru ve Anayasa Mahkemesinin 18/-2013 sayılı kararıyla uyumlu bir sonuçtur.

Muhterem Alt Mahkeme, aynı zamanda uzman olan ve Davalıların hesaplarını 2013 yılına kadar donuğa atmayan Ahmet Melih Karavelioğlu'nun şahadetini dikkate almakla hata etmedi.

Mevcut şahadet Davalıların borçları-nın I. Sınıf kapsamında olduğunu göstermekte ve 6,7,8 ay hatta 1 yıl limit üstünde seyreden bir hesabın sadece limit aşımı veya artırımı yapıldığı nedeniyle donuğa atılması gerekmemektedir.

Davalılar 2009-2010 yılları arasında donuğa düştüklerini söyledik-leri dönemde, Bankaya 1,200,000 dolar ödediler. Bunun nedeni ödeme güçlüğü değil, mal getirmek olduğu düşünüldüğünde, limit aşımını veya artırımını, donuğa atmak için sebep göstermek ve borcu sorunlu addetmek hatalıdır. Aksi halde Merkez Bankasının kişiler-in kredibilitesi için vereceği görüşlerin bir anlamı kalmaz. Davalılar 2014 yılından önce donuğa düşmediler.

Davacı Bankanın kayıtsız hiçbir işlemi bulunmamaktadır. Bankacılık işlemlerinin tümünün yazılı olması gerekmemektedir. Müşterinin talimatı ile işl-em yapılması bankacılığın teamülü olup, bunu yok saymak bankacılık sisteminin çökmesi sonucunu doğurur.

Davalıların 4. ve 5. istinaf sebepleri yeterli gerekçeden yoksundur.

Emare No.17 Hesap kapsamında tahsil edilen çeklerin başka hesaba yatırılması bank-acılık kurallarına veya Tebliğe aykırılık oluşturmaz. Müşterinin talep veya talimatı ile aktarım yapılabilir. Davalıların donuğa düştüğünü iddia ettiği hesaplarıyla ilgili davası bulunmamaktadır. Bu konuda şahadet yoktur.

Bir borçlunun ülkenin kötü ekonom-ik koşulları veya yüksek faiz nedeniyle borcunu ödemekten aciz hale gelmesi esaslı olgu olup, bunun iddia ve ispat edilmesi gerekir. Mezkur Yasa otomatik uygulama metodu getirmedi. Bu anlamda Alt Mahkemenin bulgusunda hata yoktur.

Ülkemizde donuğa düşmesi- gereken bir borcu donuğa çekmeyen bir banka Merkez Bankası tarafından işleme tabi tutulur. Davacı Banka denetimden geçmiş bir kuruluştur. Yasalara uygun olmayan bir davranışı tespit edilememiştir. Bu nedenle de donuğa düşmesi gereken bir borcun aktif tutu-lması gibi bir uygulama yapılmış değildir. Davalıların kredi değerliliğinin zayıfladığı iddiası ispatlanmış bir olgu değildir.

Tebliğin 4(1)(a) maddesi altında borcun 1. Grupta tutma konusundaki ispat yükümlülüğünün Davacıda olduğunu söyleyen Alt Mahkeme -hata etmiştir.

Bu meselede yapılandırma talebi Davalılar tarafından yapılmıştır. Dolayısıyla, koşulların oluştuğunu ispat yükümlülüğünün Davalılarda olması gerekir. Müdafaa ve Mukabil Talep Takrirlerinde hesaplar ile ilgili esaslı olgular ileri sürülmediğ-inden, hesapların donuğa düşürülmesi ile ilgili bulgular hatalıdır.

Alt Mahkemenin mukabil istinafa konu bulguları hatalı olmasına rağmen vardığı sonuçta hata olmadığından, istinafın reddi gerekmektedir.

İNCELEME

Tarafların iddia ve argümanları, dosya- içeriğindeki şahadet ve emareler incelenip değerlendirildi.

Bu istinafa konu davalar birleştirilerek dinlenmiştir. Her üç davada farklı sözleşmeler altında Davalılardan olan kredi alacağı talep edilmesine rağmen, Davalıların, Davacı Banka nezdinde önce-den açılmış, kapatılmış veya birleştirilmiş hesapları olduğu bir gerçektir.

Davalıların her davaya ilişkin borç senedi sırasıyla 7023/2014 sayılı davada 28.8.2013, 7024/2014 sayılı davada 28.8.2013, 7025/2014 sayılı davada 21.11.2013 tarihli olup her üç -borç senedi ve/veya sözleşmesi 29/2013 sayılı Yasanın Cumhuriyet Meclisinde kabulünden ve Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce düzenlenmiştir. Bu durum Davalıların, önceden var olan ve kapatılan hesaplarının dava konusu borçlandırma ile olan ilgi ve etkis-ini incelemeyi gerekli kılmaktadır.

Davalıların dosyaladıkları tüm istinaf ihbarnamelerinde tamamen benzer nitelikte (9) istinaf sebebi bulunmaktadır. Davacı Avukatı, dosyaladığı mukabil istinafında, Alt Mahkemenin 1'den 20'ye kadar sıraladığı bulguların-ın hatalı olduğunu ileri sürmektedir.

İstinaf ve mukabil istinaf sebepleri değerlendirildiğinde, Alt Mahkemenin tüm bulgularının incelenmesi gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır. Ancak bu incelemeye geçmeden önce, yapılandırma ile ilgili hukuki durumu hu-zurumuzdaki uyuşmazlığı ilgilendirdiği kadarıyla izah etmeyi uygun bulduk.

25.11.2013 tarihinde KKTC Cumhuriyet Meclisinde kabul edilen 29/2013 sayılı Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken ve/veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandı-rılması Yasası (Bundan böyle sadece 29/2013 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 5.12.2013 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi, daha sonra 48/2014 sayılı Değişiklik Yasası ile tadil edildi.

29/2013 sayılı Yasanın huzurumuzdaki ihtilafı ilg-ilendiren temel kavramları, "borç ilişkisi" "Yasanın amacı" "kapsamı", "donuk alacak", "Borçların yapılandırılması" ve "Mahkemenin takdir hakkı" ile ilgili kurallarıdır.

Yasadaki tefsire göre "borç ilişkisi" kamu kurum ve kuruluşlarının taraf olduğu alac-ak verecek ilişkileri dışında, bir sözleşme veya senet düzenlemek suretiyle akdolunmuş, kredi kartı kullanmak suretiyle oluşanlar dahil, her türlü alacak verecek ilişkisini kapsamaktadır.

Yasanın "amacı" 3. maddede belirlenmiş olup, Yasa özel hukuk kişil-eri arasında kurulan borç ilişkilerinde uygulanan yüksek faizlerden ve/veya ülkedeki ekonomik durumdan dolayı tahsili geciken ve/veya tahsil edilemez hale gelen, bu Yasa kapsamına giren borçların mahkemeler tarafından yeniden yapılandırılmasını amaçlamakta-dır.

29/2013 sayılı Yasanın "borç ilişkisi", "yasal faiz" "yasal takip" tefsirleriyle birlikte 3,4,5,6 ve 8. maddelerinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla açılan 18/2013 D.2/2015 sayılı iptal davasında Anayasa Mahkemesi, bir yasanın uygulanırken "amacı" -ile birlikte yorumlanacağını ifade ettikten sonra, Yasanın, özel borç ilişkilerinde uygulanan yüksek faiz ve/veya ülkedeki ekonomik durumdan dolayı tahsili geciken ve/veya tahsil edilemez hale gelen borçların yapılandırılmasını amaçladığını belirtmiştir.

-Borç ilişkileri bakımından burada temel alınması gereken husus, ödenmesi imkansız hale gelen veya geciken borcun ödenememesi veya gecikme sebebinin borçludan kaynaklanmayacak bir nedenden, örneğin yüksek faizlerden ve/veya ülkedeki ekonomik durumdan kayna-klanmış olmasıdır.

Anayasa Mahkemesi 18/2013 D.2/2015 sayılı mezkûr Kararda, yargılanmalarda esas alınacak ölçü normunu, Anayasa yargısı bakımından izah ederken, "borcun ödenemez hale gelmesinde borçludan kaynaklanmayan, ekonomik koşulların ve yüksek fa-izin yarattığı imkansızlık haline bağlı olarak Yasanın amacına uygun şartların mevcut olması" şeklinde ortaya koymuş ve Yasanın sırf borçluları korumak için çıkarılmadığını belirtmiştir.

Aynı şekilde mezkur Kararda, 29/2013 sayılı Yasanın, ülkemizdeki k-oşullar ve yüksek faiz uygulamasının ödenemez hale getirdiği borç sözleşmesini ortadan kaldırmadan, sözleşmeyi değişen koşullara uydurmak ve borçları tahsil edilebilir hale getirmek için çıkarıldığı ifade edilmiştir.

Yasa koyucunun ortaya koyduğu ve Ana-yasa Mahkemesi tarafından yorumlanarak Anayasa'ya uygun bulunan bu amaç çerçevesinde Yasanın 4. maddesinde vücut bulan Yasanın kapsamı belirlenmiştir.

Yasanın kapsamını düzenleyen 4. madde aynen şöyledir:

"4. Bu yasa,
(1) Bankalar veya kredi sağlayıcı-ları ile gerçek veya tüzel kişiler arasında düzenlenen borç senedi ve kredi kartı sözleşmeleri dahil her türlü sözleşme ve akdolunmuş borç ilişkisi içeren ve/veya her halükarda bu fıkrada belirtilen taraflar arasında her ne şekilde olursa olsun oluşan tüm -borç ve alacak ilişkileri sonucunda ortaya çıkan, hakkında yasal takip başlatılmış ve/veya hüküm alınmış olsun veya olmasın tüm borçlardan,

A. 31.12.2012 tarihi itibarıyla donuk alacak kapsamına alınmış veya Tebliğe göre alınması gereken borçları,
B. 31-.12.2012 tarihinden önce yürürlüğe giren yasalar uyarınca yeniden yapılandırılmış borçları,
C. Tebliğin yürürlüğe girmesinden önce hakkında yasal takip başlatılmış olan borçları ve,

(2) Alacaklı tarafın banka veya kredi sağlayıcısı
olmadığı, iki öze-l hukuk kişisi arasında düzenlenen
borç senedi veya her türlü sözleşme ile akdolunan
ve/veya bu fıkrada belirtilen taraflar arasında her
ne şekilde olursa olsun tüm borç ilişkileri
dolayısıyla hakkında 1.1.2013 tarihinden önce yasal-
takip başlatılmış ve/veya Mahkeme hüküm almış
borçları kapsar."

Yasanın 4. maddesinin 2. fıkrasının huzurumuzdaki uyuşmazlık ile ilgisi bulunmadığı gibi, daha önce çıkarılan 12/2012, 12/2013 sayılı Yapılandırma Yasaları altında Davalılar ile- ilgili başlatılan bir yapılandırma işlemi veya yapılandırılmış borçları olmadığından, Yasanın 4(1)(B) maddesi de uyuşmazlık konusu değildir. Yasanın 4(1)(C) maddesi altında Tebliğin yürürlüğe girmesinden önce Davalılar ile ilgili yasal takip başlatılmadığ-ı gibi, böyle bir iddia da ileri sürülmüş değildir. Dolayısıyla Yasanın kapsamı, sadece uyuşmazlığa konu 4(1)(A) maddesi bakımından incelenecektir.

Huzurumuzdaki meselede sırasıyla 7023/2014, 7024/2014 7025/2014 sayılı davalara konu borçlandırma işlemler-inin ve/veya borç senetlerinin ve/veya kredi sözleşmelerinin tümü 31.12.2012 tarihinden sonra düzenlenmiştir. Mezkûr Davalara konu borçlandırma işlemleri, tarihleri itibarıyla 29/2013 sayılı Yasa kapsamında değildir. Bu gerçekten hareket edildiğinde, Daval-ıların istinaflarında veya Davalılar mukabil davalarında başarılı olabilmeleri için, 31.12.2012 tarihinden önce donuk alacak kapsamına alınmış veya alınması gereken borçları olup olmadığının tespiti ve bu borçların dava konusu borçlandırmalarla olan ilişki-sinin belirlenmesi gerekmektedir.

Yasanın 4(1)(A) maddesi bakımından bir banka olan Davacı ile tüzel kişi olan Davalı No.1 ve gerçek kişi olan diğer Davalılar arasında düzenlenen borç senedinin veya borç ilişkisi içeren her türlü sözleşmenin yarattığı -borç-alacak ilişkisinin 31.12.2012 tarihi itibarıyla donuk alacak kapsamına alınmış veya Tebliğe göre alınması gereken borç olup olmadığının tespiti, yapılandırma talepleri bakımından gereklidir.

Burada önemli olan, borcun 31.12.2012 tarihi itibarıyla d-onuk alacak kapsamına alınmış olması veya Tebliğe göre donuğa alınması gereken borç niteliğinde olmasıdır.

Bir borç 31.12.2012 tarihi itibarıyla veya o tarihe kadar donuk alacak kapsamına alınmamış veya Tebliğe göre alınması gereken borç niteliğinde deği-lse, Yasanın kapsamına girmeyen böyle bir borcun, 29/2013 sayılı Yasanın 4(1)(A) maddesi altında yapılandırılması mümkün olmayacaktır. Bu nedenle, öncelikle donuk alacak kriterlerinin belirlenmesi gerekir.

Yasadaki tefsire göre "donuk alacak" KKTC Bankal-ar Yasası'nın 23'üncü maddesi uyarınca yayımlanan, "Bankaların Kredileri İle Diğer Alacaklarının Nitelikleri Ve Karşılıklar" Tebliğindeki ifadesi ile oluşur.

29/2013 sayılı Yasada Kalkınma Bankası ve Kredi Sağlayıcıları açısından tefsir edilen donuk alac-ak tarifinin bu mesele ile ilgisi olmadığından, meseleyi sadece Bankalar bakımından ele alacağız.

Bankalar Yasası'nda bahsi edilen Tebliğ, 29/2013 sayılı Yasada şöyle tefsir edilmiştir.

"Tebliğ" KKTC Bankalar Yasası'nın 23. maddesi uyarınca 28.1.2002 t-arihinde yayımlanarak yürürlüğe giren, "Bankaların Kredileri ile Diğer Alacaklarının Nitelikleri Ve Karşılıklar Tebliğini" anlatır.

28.1.2002 tarihli Resmi Gazete'nin 11. sayısında yayımlanan Tebliğin, 5. maddesi "Donuk Alacaklar"ı düzenlemektedir. Tebli-ğin 5. maddesi aynen şöyledir:

"Donuk 5. 1- Bu Tebliğe göre, Üçüncü, Dördüncü ve Beşinci
Alacaklar Gruplarda sınıflandırılan ve ana paranın veya
faizin vadesinden veya ödenmesi gereken
tarihlerden itibaren tahsi-linin 90 günden fazla
gecikmiş olduğu tüm alacaklar, tahakkuk
ettirilen faizlerin ve borçlu üzerindeki faiz
benzeri yüklerin ana paraya ilave edilip
edilmediğine veya yeniden finanse edili-p
edilmediğine bakılmaksızın, bu Tebliğin
uygulanmasında donuk alacak olarak kabul
edilir.
2- Kredi müşterisinin aynı banka tarafından
verilmiş birden çok kredisinin mevcut bulunması ve bu kredile-rden herhangi birinin yapılan sınıflandırma gereği donuk alacak olarak kabul edilmesi durumunda, söz konusu kredi müşterisinin bankaya olan tüm borçları donuk alacak olarak aynı grupta sınıflandırılır. Donuk alacak haline gelen ilk kredinin tamamen geri öd-enmesi durumunda, kredi müşterisinin diğer kredileri bu Tebliğin 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilerek yeniden sınıflandırılabilir. Yasanın 23. maddesinin (3). fıkrasının A(a) bendinin (iii) alt bendi uyarınca, yalnızca kefalet ilişkisinden dolayı, dol-aylı olarak bir risk grubu teşkil eden gerçek ve tüzel kişilere kullandırılan krediler, bu Tebliğ uygulamasında risk grubunu oluşturan kişiler itibarıyla ayrı ayrı değerlendirilir.
Borçlu cari hesap şeklinde kullandırılan ve herhangi bir vade kaydı bulunm-ayan nakdi kredilerde,
Dönem faizleri ile fer'ilerinin 90 günden daha fazla sürede ödenmeyerek ana paraya ilave edilmesi,
Borcun, hesabın katedilmesini izleyen 90 günden fazla sürede ödenmemesi,
Bu Tebliğin 8'inci maddesi hükmüne uygun olmayan bir şekilde -kredi borçlusuna bir başka kredi açılarak tahsili gecikmiş olan faizlerin ve ana paranın finanse edilmesi,
Hesap limitinin 90 günden daha fazla sürekli olarak aşılması durumunda, alacak, donuk alacak kabul edilerek ilgili grupta tasnif edilir."

Tebliğin 5-. maddesinden anlaşılacağı gibi (1),(2) ve (3). fıkralarda, bir banka alacağının hangi hallerde donuk alacak kapsamına gireceği düzenlenmiştir. Buna göre, Tebliğin 5(1) maddesi gereğince bir alacağın donuk alacak olarak kabul edilmesi için, borcun Üçüncü D-ördüncü ve Beşinci Gruplarda sınıflandırılması ve ana paranın tahsilinin faizin vadesinden veya ödenmesi gereken tarihten itibaren 90 günden fazla bir süre gecikmesi gerekir.

Maddenin içeriğinde belirtilen borç sınıflandırılması ve gruplara ayrılması, Teb-liğin 4. maddesinde, "Kredi ve Diğer Alacakların Sınıflandırılması" adı altında düzenlemektedir. Tebliğin 4(1)(c)maddesine göre, tahsil imkanı sınırlı krediler ve diğer alacaklar Üçüncü Grupta, 4(1)(d) maddesine göre, tahsili şüpheli krediler ve diğer alac-aklar Dördüncü Grupta, 4(1)(e)maddesine göre, zarar niteliğindeki krediler ve diğer alacaklar Beşinci Grupta sınıflandırılmaktadır.

Tebliğin 5(1) maddesi kapsamında bir alacağın "donuk alacak" olarak kabul edilebilmesi için dikkate alınması gereken 1. kr-iter, kredinin bu Gruplardan birine girmesi, 2.kriter ise borcun veya faizlerinin tahsilinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren 90 günden fazla gecikmesidir.

Bu esastan hareket ettiğimizde, Tebliğin 4(1)(a) maddesi kapsamına giren Birinci Grup-standart- nitelikli krediler ve 4(1)(b) maddesi kapsamına giren İkinci Gruptaki-yakın izlemedeki krediler ve diğer alacaklar donuk alacak kapsamında değerlendirilmezler.

Tebliğin 5(2) maddesine göre bir kişinin birden çok kredisinin mevcut olması ve bu kredilerden- herhangi birinin donuk alacak olarak kabul edilmesi halinde, söz konusu kredi müşterisinin bankaya olan tüm borçları donuk alacak olarak aynı sınıfta sınıflandırılmaktadır. Ancak donuk alacak haline gelen ilk kredinin tamamen geri ödenmesi halinde, kredi -müşterisinin diğer kredilerinin, Tebliğin 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi ve yeniden sınıflandırılması mümkün olabilmektedir. Bundan ayrı olarak, kefalet ilişkisi nedeniyle 39/2001 sayılı Bankalar Yasası'nın 23(3)(A)(a)(iii) kapsamında değerlendi-rilen kredilerin ayrı değerlendirileceği belirtilmiştir.

Tebliğin 5(3) maddesinde ise, borçlu cari hesap şeklinde kullandırılan ve vade kaydı bulunmayan nakdi kredilerin donuk alacak olarak kabul edilmesi ve gruplara tasnif edilmesinin kriterleri belirle-nmiştir. Yukarıda iktibas ettiğimiz maddenin içeriğinden anlaşılacağı gibi dönem faizleri ile fer'ilerin ödenmesinde, borcun hesabı katetmesinde ve hesap limitinin aşılmasında 90 günden fazla süre kriteri esas alınmış ve böyle hesapların ilgili gruplarda t-asnif edileceği belirtilmiştir. Sadece 5(3)(c) fıkrasında Tebliğin 8. maddesine uygun olmayan bir şekilde kredi borçlusuna başka kredi açılarak gecikmiş olan faizlerin veya ana paranın finanse edilmesini, donuk alacak için yeterli kriter saymıştır.

Tebl-iğe göre bir alacağın donuk alacak olarak kabul edilmesi için gerekli 1. kriterdeki 3,4 ve 5. Gruplar, Tebliğin sırasıyla 4(1)(c)(d) ve (e) bentlerinde aynen şöyle izah edilmiştir:

"c. Tahsil İmkanı Sınırlı Krediler ve Diğer Alacaklar-
Üçüncü- Grup.

Bu grupta,
Borçlusunun özkaynaklarının veya verdiği teminatların borcun vadesinde ödenmesini karşılamada yetersiz bulunması nedeniyle tamamının tahsil imkanı sınırlı olan ve gözlenen sorunların düzeltilmemesi durumunda zarara yol açması muhteme-l olan veya,
Borçlusunun kredi değerliliği zayıflamış olan ve kredinin zafiyete uğramış olduğu kabul edilen veya,
Anaparanın, faizin veya her ikisinin tahsili vadesinden veya ödenmesi gereken tarihlerden itibaren 90 günden fazla geciken ancak 180 günü geç-meyen veya,
Borçlusunun işletme sermayesi finansmanında veya ilave likidite yaratmada sıkıntılar yaşaması gibi nedenlerle anaparanın veya faizin veya her ikisinin bankaca tahsilinin vadesinden veya ödenmesi gereken tarihten itibaren 90 günden fazla gecikec-eğine kanaat getirilen, krediler ve diğer alacaklar sınıflandırılır.

d) Tahsili Şüpheli Krediler ve Diğer Alacaklar -
Dördüncü Grup.

Bu grupta,
Mevcut koşullarda geri ödenmesi veya tasfiyesi muhtemel görünmeyen veya,
Vadesi gelen ve-ya ödenmesi gereken kredi tutarlarının tamamının kredi sözleşmesinde yer alan hususlar çerçevesinde banka tarafından tahsilinin sağlanamayacağı kuvvetle muhtemel olan veya,
Borçlusunun kredi değerliliğinin önemli ölçüde zayıfladığı ve zafiyete uğradığı ka-bul edilen, ancak birleşme, yeni finansman bulma imkanı veya sermaye artırımı gibi olanakların borçlunun kredi değerliliğine ve kredinin tahsil kabiliyetine yapması beklenen katkı nedeniyle henüz tam anlamıyla zarar niteliği taşımadığı düşünülen veya,
Anap-ara veya faizin ya da her ikisinin vadesinden veya ödenmesi gereken tarihten itibaren tahsilinin gecikmesi 180 günü geçen, ancak 1 yılı geçmeyen, krediler ve diğer alacaklar sınıflandırılır.

e) Zarar Niteliğindeki Krediler ve Diğer Alacaklar -
Beşinc-i Grup.

Bu grupta,
Tahsilinin mümkün olmadığına kanaat getirilen veya
Anaparanın veya faizin veya her ikisinin vadesinden veya ödenmesi gereken tarihten itibaren tahsili 1 yıldan fazla gecikmiş olan veya,
Üçüncü ve Dördüncü Gruplarda belirtilen öze-llikleri taşımakla birlikte, vadesi gelen ve ödenmesi gereken alacak tutarlarının tamamının 1 yılı aşacak bir sürede tahsilinin sağlanamayacağının kuvvetle muhtemel olması nedeniyle zafiyete uğramış olduğuna ve borçlusunun kredi değerliliğini tam anlamıyla- yitirdiğine banka tarafından kanaat getirilen, krediler ve diğer alacaklar sınıflandırılır."

Yukarıda izah edilen sınıflandırmada, tahsili geciken alacaklarda 90 günlük süre aşımı esas alınmış ancak süre aralığı 180 gün ile 1 yıl arasında belirlenmişti-r.

39/2001 sayılı Bankalar Yasası'nın Tebliğ ile ilgili 23. maddesi, krediler ile ilgili