-D.51/2015 Yargıtay/Hukuk No: 136/2014
(Lefkoşa Dava No:6170/2013)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Hüseyin Besimoğlu,Ahmet Kalkan,Gülden Çiftçioğlu.

İstinaf eden: Hacı Baysal, Lefkoşa.
(Davacı)

- ile -

-
Aleyhine istinaf edilen: No.1-KKTC Maliye Bakanlığı vasıtasıyla
ile KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa. No.2-KKTC Başbakanlığı vasıtasıyla
KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa.(D-avalılar)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Şefik Aşçıoğulları
Aleyhine istinaf edilen namına : Kıdemli Savcı Sarper Altıncık

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Yargıcı Fadıl Aksun'un 6170/2013 sayılı davada, 8.8.2014 tarihi-nde verdiği karara karşı, Davacı tarafından yapılan istinaftır.

-----------------

H Ü K Ü M

Hüseyin Besimoğlu : Bu istinafta, Mahkemenin hükmünü, Sayın Yargıç Ahmet Kalkan okuyacaktır.

Ahmet Kalkan : İstinaf Eden/Davacı, Lefkoşa Kaz-a Mahkemesinin, davasını ret ve iptal eden kararına karşı bu istinafı dosyaladı.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

İstinaf Eden/Davacı (bundan böyle sadece Davacı), Aleyhine İstinaf Edilen/Davalılar (bundan böyle sadece Davalılar)
aleyhine açtığı davada, Ka-mu-İş Sendikasına üye bir çalışan olduğunu, yetkili sendika ile KKTC arasında 24.5.2013 tarihinde imzalanan ve 1.1.2013-31.12.2014 tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi gereğince ödenmesi gereken 1,002.73 TL tutarındaki Ramazan Bayramı Ödeneğinin ödenme-diğini iddia ederek, bu miktarın faizleri ve dava masrafları ile birlikte ödenmesini talep etti.

Avukatları vasıtasıyla Müdafaa Takriri dosyalayan Davalılar, Alt Mahkemenin davayı görmeye yetkili olmadığı ve Davalıların unvanda hatalı gösterildiği ön iti-razlarında bulunduktan sonra, Bayram Ödeneğinin 47/2010 sayılı Yasa gereğince ödenmeyeceğini, böyle bir ödemenin Yasaya aykırı olduğunu iddia ederek davanın reddini talep ettiler.

Alt Mahkemenin bulgularına ve ihtilafsız olgulara göre, olgular özetle şö-yledir:

Davacı, işçi statüsünde bir çalışandır.

Davacının bağlı bulunduğu Kamu-İş Sendikası toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili bir sendikadır.

Yetkili sendika ile KKTC arasında, 24.5.2013 tarihinde, Davacıyı da kapsayacak şekilde bir Toplu İş Sözle-şmesi imzalandı.

1.1.2013-31.12.2014 tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesini, KKTC'yi temsilen Davalı No.1 Maliye Bakanlığı imzalamıştır (Emare No.4).

Emare No.4 olarak ibraz edilen Toplu İş Sözleşmesinin 11(5) maddesine göre, her işçiye, Ramazan ve- Kurban Bayramında, en geç üç gün önceden Bayram Ödeneği ödenmesi gerekmektedir.

Davacının 13.8.2013 tarihi itibarıyla aylık brüt maaşı 1,726.92 TL, net maaşı ise 1,407.90 TL'dir.

Davalılar, Toplu İş Sözleşmesinde belirlenen kıstaslara göre ödenmesi ger-eken Ramazan Bayramı Ödeneğini, 47/2010 sayılı Kamu Çalışanlarının Aylık (Maaş-Ücret) Ve Sair Ödeneklerinin Düzenlenmesi Yasanın hükümlerine ve özellikle 8(7) maddesine açıkça aykırı olduğu gerekçesi ile ödemeyi reddettiler.

Olgular ve yasal durumu değer-lendiren Alt Mahkeme, uyuşmazlığın çözümünde yetkili Mahkemenin Lefkoşa Kaza Mahkemesi olduğuna bulgu yapıp ön-itirazı reddettikten sonra, Davacının 13.8.2012 tarihinde işe girdiğine, 47/2010 sayılı Yasanın 4(1) maddesi kapsamında Yasa kurallarına tabi old-uğuna, Bayram Ödeneğinin 47/2010 sayılı Yasanın 8(7) maddesine açıkça aykırı olduğuna, sözleşmelerin yasalara aykırı olamayacağına bulgu yaptıktan sonra, Toplu İş Sözleşmesinin Bayram Ödeneği ödenmesini öngören 11(5) maddesinin geçersiz olduğuna hükmederek-, Davacının davasını reddetmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı, Avukatı vasıtasıyla dosyaladığı istinaf ihbarnamesinde 5 istinaf sebebi ileri sürmüştür.

İstinaf sebeplerini incelediğimiz zaman, tüm istinaf sebeplerinin, 47/2010 sayılı Kamu Çalışanların-ın Aylık (Maaş-Ücret) ve Diğer Ödeneklerinin Düzenlenmesi Yasası'nın 8(7) maddesi ile diğer maddelerinin Alt Mahkeme tarafından hatalı yorumlandığı temeli üzerine inşa edildiğini müşahede ettik. Bu esastan hareketle, Davacının tüm iddialarını tek başlık al-tında ele alıp incelememizin mümkün olduğu sonucuna ulaştık.

Buna göre, Davacının istinaf sebeplerini aşağıdaki başlık altında inceleyeceğiz:

Muhterem Alt Mahkeme, Davacının davasını reddederken, Bayram Ödeneğinin 47/2010 sayılı Kamu Çalışanlarının Aylı-k (Maaş-Ücret) ve Diğer Ödeneklerinin Düzenlenmesi Yasası'nın 8(7) maddesi kapsamında olduğuna bulgu yapmakla, Yasanın 8(7) maddesini Yasanın diğer maddeleri ve işçi-işveren ilişkilerini düzenleyen mevzuat ile birlikte değerlendirmemek ve Toplu İş Sözleşme-sinin 11(5) maddesinin geçersiz olduğuna hükmetmekle hata etti.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI:

Davacı Avukatı istinaftaki hitabında, özetle: Bu meselede 47/2010 sayılı Yasanın 8(7) ile Toplu İş Sözleşmesinin 11(5) maddelerinin yorumlanması gerektiğin-i, Alt Mahkemenin Toplu İş Sözleşmesinin 11(5) maddesinde bahsedilen ve Davalılar tarafından ödeneceği taahhütünde bulunulan Bayram Ödeneğinin 47/2010 sayılı Yasanın 8(7) maddesine açıkça aykırı olduğu bulgusunun hatalı olduğunu, konu Yasada ödeneklerin 9,-10,11, 12 ve 13. maddelerde düzenlendiğini, Bayram Ödeneğinin 13. madde kapsamında bir ödenek olduğunu, Yasaya aykırı olmadığını ve Davacıya ödenmesi gerektiğini, Toplu İş Sözleşmesinin 42/1996 sayılı Grev ve Referandum Yasası kapsamında yapıldığını ve önc-elikle bu Yasanın uygulanması gerektiğini, dolayısıyla Toplu İş Sözleşmesinde belirtilen ödeneklerin 12. ve 14. maddelerde 1 ay içinde ödenmesi gerektiğinin ifade edildiğini ama bunun yerine getirilmediğini, konu Sözleşmenin Fasıl 149 Sözleşmeler Yasası ka-psamında olmadığını, Toplu İş Sözleşmesinde kamu işçilerine bir taahütte bulunan KKTC Devletinin aksini iddia etmesinin estoppel prensipleriyle de bağdaşmadığını, istinafın kabul edilerek, talep gereğince hüküm verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Dava-lıyı temsilen Başsavcılık, istinaftaki hitabında, özetle: Taraflar arasında olgular bakımından bir ihtilaf olmadığını, Alt Mahkemenin ihtilafı doğru değerlendirdiğini ve doğru sonuca ulaştığını, açıkça Yasaya aykırı bir menfaatin Sözleşmedeki taraflardan -birine ödenmesinin mümkün olmadığını, Toplu İş Sözleşmesinin 42/1996 sayılı Yasa altında yapılmasının metnin sözleşme niteliğini ortadan kaldırmayacağını, sözleşmelerdeki genel kuralların toplu iş sözleşmelerine de uygulanacağını, 47/2010 sayılı Yasanın 8(-7) maddesinin çok açık olduğunu, buna göre 13. maaş dışında hiçbir ad altında ek ödenek verilmesinin mümkün olmadığını, 13. maddede sözü edilen ödeneklerden, saat başı olarak belirlenenlerin hariç tutulduğunu, bu nedenle Alt Mahkemenin kararında hata olmad-ığını iddia ederek, istinafın reddini talep etti.

İNCELEME

İstinaf sebeplerini, tarafların iddia ve hukuki argümanlarını inceleyip değerlendirdik:

Muhterem Alt Mahkeme, Davacının davasını reddederken, Bayram Ödeneğinin 47/2010 sayılı Kamu Çalışanlar-ının Aylık (Maaş-Ücret) ve Diğer Ödeneklerinin Düzenlenmesi Yasası'nın 8(7) maddesi kapsamında olduğuna bulgu yapmakla, Yasanın 8(7) maddesini Yasanın diğer maddeleri ve işçi-işveren ilişkilerini düzenleyen mevzuat ile birlikte değerlendirmemek ve Toplu İş- Sözleşmesinin 11(5) maddesinin geçersiz olduğuna hükmetmekle hata etti.

Bu istinafa konu davada, olgular bakımından taraflar arasında ihtilâf bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu hukuki esaslar üzerinden tartışıldığı cihetle, Alt Mah-kemenin Davacının davasını reddeden bulgusunu kararımıza iktibas etmeyi gerekli gördük. Alt Mahkemenin bulgusu şöyledir:

"Yukarıda bu Mahkeme 47/2010 sayılı Yasanın 8(7) maddesinin emredici nitelikte olduğunu ve bu madde ile Toplu İş Sözleşmesinin 11(5-) maddesinin çeliştiğini ifade etmiş durumdadır.

Bu durumda karşımda Yasa ile çelişen bir Sözleşme vardır. Hukukun temel kurallarından olan normlar hiyerarşisi prensibi de bir yasanın sözleşmeye göre daha etkin olduğunu ifade etmekte ve İş Hukuku Kural-ları da yukarıda değinildiği üzere bu duruma bir istisna teşkil etmemektedir. Yine 47/2010 sayılı Yasanın 4(1) maddesi de Toplu İş Sözleşmelerinin bu Yasaya aykırı olmadığı ölçüde uygulanacağını ifade etmektedir.

Yukarıda değinildiği üzere, toplu iş s-özleşmeleri genel anlamda bir sözleşmedir ve özel yasasında düzenleme bulunmadığı ölçüde, özellikle temel sözleşme hukuku prensipleri açısından, ülkemizde Fasıl 149 kurallarına tabidir.

Fasıl 149'un 23. maddesi (b) bendi yasa ile ters düşen sözleşmeleri-n ters düştükleri oranda geçersiz olduklarını ifade etmektedir. Bu durumda 47/2010 sayılı Yasanın 8(7) maddesi ışığında Emare No.4 Toplu İş Sözleşmesinin 11(5) maddesinin geçersiz olduğuna ve Davalılara karşı icbar edilemeyeceğine bulgu yaparım" (Mavi 53).-

Alt Mahkemenin bulgusundan anlaşılacağı gibi, Emare No.4 Toplu İş Sözleşmesinin Bayram Ödeneğini öngören 11(5) maddesi, 47/2010 sayılı Kamu Çalışanlarının Aylık (Maaş-Ücret) ve Diğer Ödeneklerinin Düzenlenmesi Yasası'nın 8(7) maddesine aykırı bulunmuş -ve Sözleşmeler Yasası'nın 23(b) bendine göre, sözleşmelerin yasa ile ters düşen maddelerinin geçersiz olacağı genel prensibine istinaden, Toplu İş Sözleşmesinin 11(5) maddesinin geçersiz olduğuna bulgu yapılarak, Davacının davası reddedilmiştir.

Alt Mahk-emenin bulgularıyla ulaştığı sonuç, huzurumuzdaki meselede, Toplu İş Sözleşmesinin niteliğini, Sözleşmeler Yasası'nın genel hükümleri ile olan ilişkisini, Toplu İş Sözleşmesinde yer alan maddelerin hukuki sonuçlarını incelememizi zorunlu kılmaktadır.

Tar-aflar arasındaki ihtilafın esası hukuki olduğundan, meselenin daha iyi anlaşılabilmesi için, uyuşmazlığa konu Yasa maddelerini karara aktarmayı uygun bulduk.

Fasıl 149 Sözleşmeler Yasası'nın (Türkçe tercümesinin) 23. maddesi aynen şöyledir:

"23.- Aşağıda belirtilen durumlar dışında bir
anlaşmanın amacı veya öngördüğü karşılık
yasaldır.
(a) Yasayla yasaklanmış olması, veya
(b) Müsaade edilirse herhangi bir Yasanın kurallarına ters nitelikte- olması,
veya
(c) Hileli olması, veya
(d) Başka bir kişinin şahsına veya malına zarar vermesi veya ima etmesi, veya
(e) Mahkemece ahlâk dışı veya kamu
siyasetine aykırı- sayılması."

Yukarıdaki durumlarda bir anlaşmanın amacı veya öngördüğü karşılık yasa dışı sayılır. Amacı veya öngördüğü karşılık yasa dışı sayılan tüm anlaşmalar geçersizdir."

47/2010 sayılı Kamu Çalışanlarının Aylık (Maaş-Ücret) ve Diğer Ödenekleri-nin Düzenlenmesi Yasası'nın kapsamını düzenleyen 4(1) maddesi aynen şöyledir:

"4.(1) Bu Yasa kuralları, Devletin ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asıl ve sürekli görevlerde, bu Yasanın -yürürlüğe girdiği tarihten sonra çalışmaya başlayan, genel ve katma bütçelerden veya bunlara bağlı döner sermayelerden aylık (maaş-ücret) alanlara uygulanır. Bu Yasada düzenlenen mali kurallar dışında bu Yasada düzenlenmeyen ancak bu Yasaya ters düşmeyen k-urallarla ilgili olarak yerine göre Kamu Görevlileri Yasası veya kendi özel yasa veya diğer mevzuat kuralları ile toplu iş sözleşmesi kuralları uygulanır.
Devlette veya bu madde kapsamındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarda bu Yasanın yürürlüğe gird-iği tarihten sonra sözleşmeli veya geçici personel olarak veya işçi olarak çalışmaya başlayanlar hakkında da bu Yasada düzenlenen özel kurallar uygulanır."

47/2010 sayılı Yasanın "Genel Haklar" başlığı altında düzenlenen 8. maddesi, 13. maaş ikramiyesi-ni düzenlemektedir. Bu maddenin (7). fıkrası aynen şöyledir:

"Bu Yasa kapsamında çalışanlara onüçüncü maaş ikramiyesi
dışında herhangi bir isim altında ve herhangi bir
şekilde, maaş, ikramiye veya benzeri ödeme yapılamaz."

Davacı Avukatı, T-oplu İş Sözleşmesinde ödenmesi öngörülen Bayram Ödeneğinin, 47/2010 sayılı Yasanın 13. maddesi kapsamında olduğunu iddia ettiğinden, bu maddeyi de kararımıza iktibas etmeyi uygun gördük. Yasanın "ödenek hakkı ve tahsisat hakkı" kenar başlıklı 13. maddesi a-ynen şöyledir:

"13. Bu Yasa kapsamında çalışanlara, bu Yasaya ekli
Birinci ve İkinci Cetvel esas alınarak, bu Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihte Devlette veya bu Yasanın 4'üncü maddesinde belirtilen diğer kamu kurum ve kuruluşlarda ay-nı hizmette bulunanlara uygulanan oranlar (saat karşılığı ve/veya sabit rakam olarak belirlenenler hariç) dahilinde ek ödenek ve tahsisat verilir."

Davacının tabi olduğu Emare No.4 Toplu İş Sözleşmesinin Bayram Ödeneğini düzenleyen 11(5) maddesi ise şöy-ledir:

"11(5). Her işçiye, Ramazan ve Kurban Bayramında
en geç üç gün önce Bayram Ödeneği verilir.
Bayram Ödeneği 81 saatlik ücrettir. Çobanlar
için 87 ve gece bekçiliği için 110 saati ifade
eder.
- Yıl içerisinde ücretlere uygulanan vergi
sistemi dikkate alınarak, Bayram Ödeneğine vergi tahakkuk ettirilecektir."

Alt Mahkemenin bulgularının hukuki açıdan değerlendire-bilmemiz için, öncelikle T