-D. 1/2014 Yargıtay/Genel İstida No: 1/2010

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Yargıç Narin Ferdi Şefik Huzurunda.
Müstedi: Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi, Havva Hanım
Hacı Ali Efendi Vakfının emaneten idarecisi ve
tems-ilcisi, Lefkoşa
ile -
Müstedaaleyh: 1. Ahmet Kayım, Ozanköy
2. Mustafa Kayım, Ozanköy
3. Ali Kayım, Ozanköy
4. Kaza Tapu Amirliği, Girne

A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Avukat Ergin Ulunay ve Avukat Peyman Erg-inel
Müstedaaleyh 1,2,3 namına: Avukat Serhan Çinar
Müstedaaleyh 4 namına: Kıdemli Savcı Gülser Akanyeti.

-----------

H Ü K Ü M

Narin F. Şefik: Müstedi, Girne Kazasına bağlı Ozanköy'de bulunan, Koçan No: 4514(eski Koçan numaraları: 3122 ve/veya 3121-), Pafta/Harita No: X11/30 köy ve Parsel No: 119 olan
kahvehanenin 18 Ocak 1928 tarihli ve 1/1928 numaralı Vakıf Senedi ile Havva Hanım Hacı Ali Efendi Vakfına ait olduğunu, Tapu Dairesindeki kayıtların 1930'larda yandığını, ancak malın bugüne kadar ilgil-i Vakfa ait olarak işlem gördüğü halde söz konusu Vakıf taşınmaz malının yasalara aykırı bir işlem ve/veya hata ve/veya hile ile özel bir kişiye, Müteveffa Havva Hanım Hacı Ali Efendi namı diğerle Havva Hanım Hacı Ali Efendi Bektaş'ın oğluna, daha sonra is-e Vakfı tesis edenin torununun çocukları olan Müstedaaleyh No. 2 ve 3'e devredilerek, Müstedaaleyh No. 2 ve 3 adına kaydolunduğunu belirterek, söz konusu devir işlemleri geçersiz olduğu nedeniyle, devir ve koçan işlemlerinin iptal edilerek, malın Havva Han-ım Hacı Ali Efendi Vakfının ismine tescil edilerek, mevcut kaydın iptali ve dava konusu malın Vakfa geri iadesi ve/veya Vakıf adına kaydettirilmesini ve Müstedaaleyh No.1'in Vakıfla ilgili hesap vermesini talep etmektedir.

İstidaya ekli, Vakıflar Örg-ütü ve Din İşleri Dairesinin
Genel Müdür Yardımcısı Ali Çavuşoğlu'nun yemin varakasında,
Müteveffa Havva Hanım Hacı Ali Efendi n/d Havva Hanım Hacı Ali
Bektaş'ın 18.1.1928 tarihli 1/1928 sayılı vakfiye ile Havva
Hanım Hacı Ali Efendi Vakfını kurduğunu -ve başka mallar
yanında Girne Kazasına bağlı Ozanköy'de bulunan, 3121 veya
3122 eski koçan ve 4514 yeni koçan No.lu kahvehaneyi bu Vakfa
ait bir mal olarak vakfettiğini, bu malı, Müteveffa Havva
Hanım Hacı Ali Efendi n/d Havva Hanım Hacı Ali Bektaş'ın
30-.9.1932 tarihinde, mevzuata aykırı olarak ve gayriyasal ve
hileli bir şekilde oğlu Mustafa Ahmet Kayım'a devrettiğini, bu
devre rağmen Vakfın mütevellilerinin Müstediye hesap vermeye
devam ettiklerini, Vakfın idaresinin 30.4.1991 tarihine kadar
Müstedide- kaldığını, 7.6.1991 tarihinde Ahmet Kayım'ın
mütevelli atandığını, 30.6.2000 tarihinde Mustafa Kayım'ın bu
malın başka bir mal ile değiştirilmesini talep ettiğini,
22.9.2000 tarihinde bu talebin reddedildiğini, 23.8.2001
tarihinde Müstedaaleyh No.1'in- Müstedaaleyh No. 2 ve 3'e
gayriyasal ve hileli bir şekilde ve meşveretleşerek, bu malı
S-904/2001 sayılı takrir ile devrettiğini, bu devrin Müstedi
tarafından 2006 yılında tespit edildiğini, 8.9.2009 tarihli
K/154/2009 sayılı kararı ile Müstedaaleyh No.-1'in Müteveffa
Havva Hanım Hacı Ali Efendi n/d Havva Hanım Hacı Ali Efendi
Bektaş Vakfının mütevelliliğinden azledildiğini ve Vakfın
idaresini emaneten Müstedinin yürüttüğünü, mal ile ilgili yapılan devirlerin Ahkamü'l-Evkaf'a göre geçersiz olduğu nedeni-yle, devredilen malın tekrar Vakfa iade edilmesine emir verilmesini talep etmiştir.
İstidaya, 5.3.2010 tarihinde itiraz dosyalanmıştır. İtiraz ihbarnamesine ekli yemin varakasında Müstedaaleyh No.1, Girne Ozanköy'de 3121 ve 3122 eski koçan ve 4514 yeni k-oçan ile kayıtlı malın-kahvehanenin- Vakfın kurucusu tarafından oğlu Mustafa Ahmet Kayım'a devredildiğini ve malın Vakfın değil, Mustafa Ahmet Kayım adına olduğunu, mal ile ilgili hatalı olarak Müstediye hesap verildiğini, malın Vakıf malı değil, şahsi mül-k olduğunu, bunu Tapu Dairesinde yaptığı araştırma neticesinde öğrendiğini, dolayısıyla malın Mustafa Ahmet Kayım terekesine ait bir mal olduğunu ve terekenin Tereke İdare Memuru olarak terekenin mallarını tasfiye edip varislere dağıttığını ve tüm varisler-in onayını alarak malı Müstedaaleyh No.2 ve 3'e sattığını, temin ettiği parayı da tüm varislere dağıttığını, herhangi bir hile ve/veya gayriyasallık olmadığını ileri sürerek, bu hususlar ile bağdaşmayan Müstedinin iddialarını reddetmiş ve/veya bilgisizlik -beyan etmiştir.

Müstedaaleyh No.4 tarafından dosyalanan itiraz ihbarnamesinde ise, Müstedaaleyh No.4 aleyhine dava sebebi bulunmadığı ileri sürüldükten sonra, Müstedinin iddiaları ret ve inkar edilerek ve/veya bilgisizlik beyan edilerek, Tapu kayıtları-nda konu gayrimenkulün Mustafa Ahmet Kayım ve/veya Havva Hanım Hacı Ali Efendi tarafından vakfedildiğini gösterir herhangi bir kayıt olmadığını, İstidaya konu olan 3121 ve 3122 sayılı eski kayıtların mevcut kayıtlarla herhangi bir ilgisi olmadığını, konu g-ayrimenkulün Ozanköy'de XII/30 köy Pafta/Harita, 119. Parsel, 4514 sayılı koçan ile kayıtlı kahvehanenin ilk kayıt tarihinin 2/11/1931 olup yüzölçümünün ise 710 ayak kare olduğunu, kayıtlı mal sahibinin ise ½ hisse Mustafa Kayım ½ hisse Ali Kayım olduğunu,- eski mal sahibinin ise Mustafa Ahmet Kayım olduğunu, eski mal sahibi olan Mustafa Ahmet Kayım'ın, S-904/2001 sayılı devir takrirnamesi tahtında satış yolu ile yukarıda tanımı verilen taşınmaz malı devrettiğini, S-904/2001 sayılı devir takrirnamesi tahtınd-a devri yapılan söz konusu taşınmaz malın kaydının 23/12/2001 tarihinde yapıldığını belirtmiştir.

İstida dinlenmiştir. İstidanın dinlenmesi aşamasında,
Müstedinin şahadetinin tamamlanmasından sonra, Müstedaaleyh, 25.11.2011 tarihinde, zaman aşımı iddiası-nı eklemek için, ek yemin varakası dosyalamasına izin verilmesini talep eden tek taraflı bir istida dosyalamıştır. Bu istidaya Müstedi itiraz etmiş ve ek yemin varakası dosyalama izni talep eden istida dinlenerek reddedilmiştir. Bu karara karşı yapılan ist-inaf, Yargıtay Genel İstida/İstinaf 1/2012 (D.1/2013) ile reddedilmiştir. Dolayısıyla, Müstedaaleyh ek yemin varakası dosyalayıp itiraz ihbarnamesine zaman aşımı ile ilgili iddialarını ekleyememiştir.

Yargıtay Genel İstida/İstinaf 1/2012 (D.1/2013) -kararından sonra, istidanın dinlenmesine devam edilmiş ve sonuçlandırılmıştır.

İstida maksatları için Müstedi iki tanık, Müstedaaleyh No. 1 ve 3 ise tek tanık dinletmiştir. Müstedaaleyh No.4 ise tanık dinletmemiştir. İstidanın dinlenmesi aşamasında 14 ad-et emare sunulmuştur.

Huzurumda verilen şahadet ışığında, istida ile ilgili ihtilafsız olguları kronolojik olarak aşağıdaki gibi sıralarım:

2.11.1931 tarihli Emare No.1 ve 4514 sayılı koçan ile Kazafana'da XII/30 Pafta/Harita, 119 Parsel üzerinde bir ad-et kahvehane 30/9/1932 tarihinde kadar Havva Hüssein Hacı Ali Efendi Bektash adına kayıtlıydı. Bu malın eski Koçan numarası, yine Emare No.1'de 3122 olarak ifade edilmektedir.
Havva Hanım Hacı Ali Efendi 1/1928 sayılı 18/1/1928 tarihli Emare No.3 Vakıf Sen-edi ile koçan 3122 No.lu bu malı, Vakfa konu etmiş ve hayatta iken kendisinin bu malın mütevellisi olacağını, ölümünden sonra ise oğlu Mustafa Ahmet'in mütevelli olacağını belirtmiştir.

3. Havva Hanım Hacı Ali Efendi eski koçan 3122, yeni koçan
45-14'de kayıtlı kahvehaneyi, oğlu Mustafa Ahmet'e tapu
nezdinde Eylül 1932'de hibe etmiştir.
Evkaf, 29/9/1932 tarihli Emare No.4 bir yazı ile Kazafana'lı Havva Hanım Hacı Ali Efendi Vakfının bir suretini Tapu Dairesine göndermiştir.
2/12/1932 tarihli Em-are No.5 yazı ile Tapu Dairesi, Evkaf Dairesine, Vakıf Senedini aldıklarını, bu senedin vakıf hazırlandığında Tapuya bildirildiğini, ancak yazı gelmeden, 21/9/1932 tarihinde, Havva Hanım Hacı Ali Efendi'nin, Vakfa dahil olan 3122 koçan No.lu kahvehaneyi oğ-lu Mustafa Ahmet'e hibe ettiğini, malı devralan kişinin Vakfın mütevellisi olması cihetiyle, Evkaf Dairesinin de kabul etmesi halinde, Mustafa Ahmet'den koçanını isteyip, koçanı düzelteceklerini, koçanı getirmediği takdirde ise, adına olan kaydın Vakfa dah-il olduğunun not edilerek, ileride mal ile ilgili başka bir devir yapılmasına izin verilmeyeceğini bildirdi.

Emare No.6, 3/12/1932 tarihli yazı ile Evkaf Dairesi, Tapu Dairesi ile hemfikir olduğunu Tapu Dairesine yazı ile bildirdi.
Emare No.7 14.1.1933 ta-rihli yazı ile yine Tapu Dairesi, Mustafa Ahmet'in durumla ilgili bilgilendirildiğini ve koçanının düzeltme yapılması için talep edildiğini, ancak Mustafa Ahmet'in koçanı getirmediğini, koçanın Vakfa dahil olduğu için bundan sonra bu malın devrine izin ver-ilmeyeceğini de Evkafa bildirdi.

Mustafa Ahmet 1966 yılında vefat etti. Ölüm tarihine kadar Evkaf Dairesine hesap vermedi.

Mustafa Ahmet'in kızı Havva Arif 1971 yılında mütevelli tayin edildi. 30.5.1984 tarihinde ise bu görevden azledildi
(Emare No.8).
- 10. 30.5.1984-7.6.1991 tarihleri arasında, Evkaf Dairesi,
Vakfı emaneten uhdesine aldı.
11. 7.6.1991 tarihinde Ahmet Kayım mütevelli tayin edildi.
12. 30/6/2000 tarihinde mütevelli Ahmet Kayım'ın oğlu Mustafa
Kayım, Vakfa konu malı başka b-ir mal ile takas etmek için
Evkaf Dairesine müracaat etti (Emare No. 10).
13. 22/9/2000 tarihinde Evkaf Dairesi bu
müracaatı reddetti (Emare No. 11).
14. 23.8.2001 tarihinde 4514 koçan ile kayıtlı mal Mustafa
Kayım Terekesinden satış y-olu ile ½ 'şer hisse Mustafa
Kayım ve Ali Kayım adına kaydedildi (Emare No. 12).
15. Vakfın mütevellisi Ahmet Kayım, Tapu Dairesi Müdürünün
kendisine 4514 No.lu koçan ile kayıtlı malın vakıf malı
olmadığı ve babası Mustafa Kayım adına -kayıtlı bir mal
olduğunu söylemesi üzerine, terekeye ait malı satarak,
malı oğulları olan Mustafa ve Ali Kayım adına
kaydetti. Ahmet Kayım'ın bu doğrultudaki şahadeti
Müstedaaleyh No.4 tarafından istintak edilmediği gibi,
- Müstedaaleyh No.4 bu konu ile ilgili herhangi bir şahadet
de sunmamıştır.

Bu ihtilafsız olgular ışığında, ilgili tarihlerdeki yürürlükte olan mevzuat ışığında, Müstedinin, 4514 koçan No.lu malın kaydının iptal edilerek, malın Vakıf a-dına iade edilmesi talebine yasal olarak hakkı bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

Bir vakfın, madde 4, 5, 6, 7, 8'e uymak kaydı ile aynı Yasanın madde 9'da gösterildiği şekilde kaydedilmesi gerektiği, 22.10.1955 tarihli, Fasıl 337 Evkaf ve Vakıflar Yas-ası'nda yer almaktadır.
31/1970 ve 73/1991 Vakıf ve Din İşleri Dairesi Yasaları ile bu maddeler ile ilgili değişiklik yapılmamıştır. Her iki Yasada da, bu maddelere aykırı olabilecek bir yenilik getirilmediği için, bu maddeler aynen yürürlükte kalmıştır.
-
İstidaya konu Vakıf Senedi, 1928 yılına aittir. O tarihlerdeki mevzuata bakıldığı zaman, vakıf mallar ile ilgili 14.12.1928 tarihi itibarıyle 1928 Cyprus Evcaf (Mohammedan Religious Property Administration) Order in Council'ın yürürlükte olduğunu görürüz-. Bu Order in Council, 1934 yılında 19 sayılı kanun ile tadil edilmiş, daha sonra 2.3.1949 tarihinde 1949 Evkaf Yasası, Cap 259 ile bu Order in Council ve 1934 yılına ait yasa yürürlülükten kaldırılarak, 1949 Evkaf Yasası Cap 259 yürürlüğe konmuştur. 1949- Evkaf Yasası Cap 259 ise, 22 Ekim 1955 tarihinde, Fasıl 337 ile kaldırılmıştır.

14.12.1928 tarihinde yürürlüğe giren 1928 Order in Council'ın 22. maddesinde, vakıfların ne şekilde kaydedileceği belirtilmiştir. Madde 23'e göre ise bu formalitelere -uymayan vakıfların geçerli olmayacağı belirtilmiştir. Madde 22 aynen şöyledir:

-"22. All deeds of Dedication (Vakfiehs) shall be
registered and with regard to their registration the
following provisions shall be complied with:-

The dedicator or founder of a vakf, or his
duly authorized agent, shall present to a
She-ri Judge the Deed of Dedication (Vakfieh),
duly signed by such dedicator or dounder,
and shall apply to him for the registration
of the same.

The Sheri Judge shall thereupon, subject to
the payment of any fees prescribed for
registration, file the Deed- of Dedication
(Vakfieh) and shall register it in a book
kept for the purpose.

On registration as aforesaid the Sheri Judge