-D. 6/2013 Yargıtay/Hukuk 119/2011
(Mağusa Dava No: 4623/2009)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Narin F. Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalkan.
İstinaf eden: 1. Kuzey- Kıbrıs Eğitim Vakfı, DAÜ Kampüsü, Mağusa
2. Doğu Akdeniz Üniversitesi, DAÜ Kampüsü, Mağusa
(Davalılar)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Doç. Dr. Atilla Elçi, Yeni Boğaziçi
- (Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Fuat Veziroğlu
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Hasan Esendağlı adına Avukat Ayfer Şefik.

Mağusa Kaza Mahkemesi Başkanı Tanju Öncül'ün, 4623/2009 -sayılı davada 21.7.2011 tarihinde verdiği karara karşı, Davalılar tarafından yapılan istinaftır.

--------------

H Ü K Ü M

Narin F. Şefik: Huzurumuzdaki istinaf, Bidayet Mahkemesinin, 21.7.2011 tarihli, Davalılar/İstinaf Edenlerin ön itirazını reddede-n kararından yapılmıştır.

Davacı/Aleyhine İstinaf Edilen tarafından ikame edilen davada, Davacı, Davalılar ile arasında akteylenen hizmet sözleşmesinin yasadışı ve haksız nedenlerle feshedildiğini, sözleşmeye aykırı hareket edildiğini, fesih ihbarının ge-çersiz olduğunu iddia ederek, Davacı ile akteylenen hizmet akdinin halen yürürlükte olduğuna dair deklarasyon, haksız sebeplerle fesih ve/veya sözleşmeye aykırı hareket edilmesi nedeniyle de özel ve genel zarar-ziyan talebinde bulunmuştur.
Tafsilatlı Tale-p Takririnde, Davacı, "Davalıların Davacıyla aralarında iş akdinin ve/veya hizmet ilişkisinin feshinin ve/veya bu hususta yapılan fesih bildiriminin haksız ve/veya geçersiz olduğuna dair mahkeme kararı ve/veya emri ve/veya deklarasyon" talep ettikten sonra-, Davacı, sözleşme feshedilmeseydi istihdam edileceği, 10.5 aylık sürenin aylık maaş tutarı olarak 132,447TL, Akademik Personel ve/veya Toplu İş Sözleşmesi tahtında 2 adet 13. maaş olarak 25,228TL, sözleşmeden kaynaklanan bildirim tazminatı olarak 37,841.4-0TL, İş Yasası'nın 12. maddesinin (1) ve (2). fıkraları uyarınca 6 haftalık yasal ihbar süresine ilişkin ihbar ücreti olarak 18,921 TL, yine İş Yasası'nın 12. maddesinin (2). fıkrasının (D) bendi uyarınca 33,111.75TL, 13. maddesinin (3). fıkrası altında 60-,074.75TL tazminat ile genel zarar-ziyan ve manevi tazminat ve yasal faiz talep etmiştir.

Davalılar dosyaladıkları Müdafa Takririnin 1. paragrafında ön itirazlarına yer verdiler. Müdafaa Takririnin 1. paragrafı aynen şöyledir:

Davalılar, Davalı No.1 ve-/veya No.2'nin yasa ile kurulmuş ve/veya yürütsel ve/veya yönetsel yetki kullanan organlar ve/veya makamlar olduğunu, dolayısıyla herhangi birinin almış olduğu herhangi bir karar ve/veya yapmış olduğu işlemle ilgili ihtilâflara ancak Yüksek İdare Mahkemesi-nin bakabileceğini ve/veya kaza mahkemesinin yetkisinde bulunmadığını ve/veya Davacının bütün iddiaları haklı olsa bile (ki değildir) öncelikle Yüksek İdare Mahkemesinde dava konusu karar ve/veya işlem hakkında dava açması ve ancak böyle bir davada başarıl-ı olması halinde talepleri için kaza mahkemesine başvurması gerektiğini dermeyan ederler ve işbu nedenle davanın ret ve/veya iptalini talep ederler.
Ön itirazı dinleyen Bidayet Mahkemesi, yetkili mahkemenin
Yüksek İdare Mahkemesi olduğu yönündeki Davalıla-rın ön itirazını reddederek, yetkili mahkemenin kaza mahkemesi olduğuna karar vermiştir.

Davalılar/İstinaf Edenler, Bidayet Mahkemesinin bu kararından, 5 istinaf sebebi ile istinaf etmişlerdir. İstinafın dinlenmesi esnasında, İstinaf Edenler, istinafları-nı 2 başlık altında toplamışlardır:

Bidayet Mahkemesi, Emare No.5 olarak ibraz edilen Akademik Personel Sözleşmesini, özel hukuk sözleşmesi olarak kabul etmekle hata yapmıştır.
Bidayet Mahkemesi, yetkili mahkemenin Yüksek İdare Mahkemesi değil, kaza mah-kemesi olduğuna dair bulgu yapmakla hata etmiştir.

İstinaf Edenler, Bidayet Mahkemesinin Emare No.5 sözleşmeyi, sadece hizmet akdine bakarak idari bir sözleşme olarak kabul ettiğini, toplu iş sözleşmesi nedeniyle ise, aynı sözleşmenin özel hukuk ala-nına girdiğine dair bulgu yaptığını, Bidayet Mahkemesinin hizmet akdine bakarak sözleşmenin idari bir sözleşme olarak kabul edilmesi gerektiği bulgusu ile ilgili olarak, Davacının herhangi bir istinafı bulunmadığını, bu nedenle, toplu iş sözleşmesi ilişkis-i nedeniyle Emare No.5 sözleşmenin özel hukuk sözleşmesi olarak nitelendirilemeye-ceğine, İstinaf Mahkemesinin karar vermesi halinde, karşı istinaf yokluğunda, Emare No.5 sözleşmenin idari bir sözleşme olarak kabul edilmesi ve dolayısıyla yetkili mahkemeni-n Yüksek İdari Mahkemesi olması gerektiğini ileri sürmüştür.

İlk önce yetkili mahkeme ile ilgili istinaf sebebini inceleyeceğiz.

İstinaf Edenler, Emare No.5 sözleşmeye istinaden, ikame edilen davada kaza mahkemesinin yetkili olduğuna kara-r veren Bidayet Mahkemesinin hata yaptığını ve yetkili mahkemenin Yüksek İdare Mahkemesi olması gerektiğini iddia etmektedirler.

Davacının davasına bakıldığı zaman, Davacının Talep Takririndeki talebi aynen şöyledir:

A.Davalıların Davacıyla aralar-ındaki iş akdinin
ve/veya hizmet ilişkisinin feshinin ve/veya bu
hususta yapılan fesih bildiriminin haksız ve/veya
geçersiz olduğuna dair mahkeme kararı ve/veya emri
ve/veya deklarasyonu,

Davalıların 11-a paragraf-ı uyarınca Davacıya 132,447-TL ödemesi hususunda mahkeme emri ve/veya hükmü.

Davalıların 11-b paragrafı uyarınca Davacıya 25,228-TL ödemesi hususunda mahkeme emri ve/veya hükmü.

Davalıların 11-c paragrafı uyarınca 37,841.40-TL ödemesi hususunda mahkeme e-mri ve/veya hükmü.

Davalıların 11-d paragrafı uyarınca 18,921-TL ödemesi hususunda mahkeme emri ve/veya hükmü.

Davalıların 11-e paragrafı uyarınca 33,111.75-TL ödemesi hususunda mahkeme emri ve/veya hükmü.

Davalıların 11-e paragrafı uyarınca 60,074.75-T-L ödemesi hususunda mahkeme emri ve/veya hükmü.

Davalıların 12. paragraf uyarınca genel zarar ziyan ve/veya manevi tazminat ödemeleri hususunda mahkeme emri ve/veya hükmü,

İ. Yasal Faiz,

J. Mahkemenin uygun göreceği ahar bir çare,

K. İşbu dava masrafla-rı."

İstinaf Edenler, Davalıların idari bir makam olduklarını, üniversitenin kamu hizmeti verdiğini ve Emare No.5 sözleşmede, özel hukuku aşan kurallar bulunduğunu, Davalıların kamu kudretlerini kullandıklarını, bu nedenle, Emare No.5'in idari bir s-özleşme olduğunu ve idari bir sözleşme ile ilgili ihtilafların Yüksek İdare Mahkemesinde irdelenmesi gerektiğini ileri sürmektedirler.

İstinaf Edenler, ileri sürdükleri bu argümanlarını YİM/İstinaf 4/2009 (D.4/2010), YİM/İstinaf 7/2005 (D.1/2008), Yargıt-ay/Hukuk 38-39/2000 (D.2/2002) ve YİM 108/2009 (D.6/2012)'ye dayandırmışlardır.

Aleyhine İstinaf Edilen ise, taleplerini İş Yasası ve Toplu İş Sözleşmesine dayandırdığını, bu nedenle, yetkili mahkemenin kaza mahkemesi olduğunu ve Bidayet Mahkemesinin kar-arının doğru olduğunu ifade etmektedir.

Doğu Akdeniz Üniversitesi ile Akademik Personel arasında imzalanan sözleşmelerden kaynaklanan birçok davada, yetkili mahkeme konusu irdelenmiştir.

Bunları sıra ile inceleyecek olursak, ilk karar YİM 353/2-004 (D.4/2007)'dir.

Tek yargıç huzurunda dinlenen bu davada, Davacı, "30.3.2004 tarihli yazı ile bildirilen ve 30.5.2004 tarihinden itibaren Davacının görevine Doğu Akdeniz Üniversitesi veya Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü tarafından son verilmesine- ilişkin kararın tamamen etkisiz ve/veya hükümsüz ve/veya herhangi bir sunuç doğuramayacağını" ileri sürerek, buna dair hüküm talep etmiştir.

Davalı, 13.10.2003 tarihli sözleşme ile birim sorumlusu olarak istihdam edilmiş, sözleşme her iki tarafa da 2 -ay önceden gerekçe göstererek sözleşmeyi feshetme yetkisi vermiştir. Davalı, Davacıya mevzuata uygun istihdam edilmediği gerekçesiyle, 30.3.2004 tarihinde, 30.5.2004 tarihinden itibaren görevine son verildiğini bildiren bir yazı göndermiştir. Konunun kamu- hukuku sahasında değil de özel hukuk sahasında olduğuna yönelik iptidai itiraz mahkeme tarafından,

"Huzurumuzdaki meseledeki Davalı, kamu hizmeti
görmektedir, Davacı ile kamu hizmetinin görülmesi
amacıyla bir sözleşme yapmıştır ve amme kudretine
dayan-arak dava konusu kararı almıştır. Hernekadar
Davalı, müdafaasının 11'nci paragrafında, Davalı
ile arasındaki sözleşmeyi feshetiğini belirtmekte
ise de, Emare 1 yazıda Davacının görevine son
verdiğini belirterek amme kudretini kullandığını
göstermektedi-r. Dolayısıyla konu kamu hukuku
sahasındadır. Bu nedenle birinci iptidai itiraz
reddedilir"

denerek reddedilmiştir.

YİM/İstinaf 7/2005 (D.1/2008)'de, tek yargıçlı Yüksek İdare Mahkemesi "Davalı tarafından 17.7.2003 tarihinde alınan ve Davalıya 7.8.2-003 tarihinde yazılı olarak bildirilen, Davacı ile Davalı arasındaki 2.7.2002 tarihli sözleşmenin ve/veya 31.7.2003 tarihinde süresi sona erecek sözleşmenin uzatılmamasına ilişkin kararın tamamen hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna ve/veya herhangi bir sonuç- doğurmayacağına dair hüküm talep eden Davacı lehine karar vermiştir.

Bu davada, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 10. maddesine göre, mukavele bitim tarihinden en az 3 ay önce, Davacı, mukavelenin tazelenmesini istediği takdirde, Davalıya mür-acaat etmesi gerektiği, Davalının ise, sözleşme bitim tarihinden en az 2 ay önce başvuruyu cevaplaması gerektiği yer aldığı halde, Davacı süresi içerisinde istemini bildirmiş olmasına rağmen, Davalı belirtilen süre içerisinde cevap vermemiştir.
Davalı, te-k yargıcın kararını istinaf etmiş ve bu istinaf davasının dinlenmesinde, Yüksek İdare Mahkemesinin yetkisi olmadığını ileri sürmüştür.

YİM/İstinaf "Vakıf Yönetim Kurulunun Anayasa'nın 152. maddesinde ifadesini bulan yürütsel ve yönetsel yetki kullanan bi-r organ olduğunu" ve "bu nedenle Vakıf Yönetim Kurulunun ürettiği" karar ve/veya işlemin "Yüksek İdare Mahkemesi denetiminde olduğu" ve bu hususu inceleme yetkisinin münhasıran Yüksek İdare Mahkemesinde olduğu kanaatinde olduklarını ifade ederek, yetki iti-razını reddetmiştir.

YİM/İstinaf 1/2009 (D.4/2010)'daki Davacı ile yapılan sözleşmede de, YİM/İstinaf 7/2005'deki sözleşmede yer alan madde aynen mevcuttu. 31.12.2002 tarihinde son bulan sözleşme altında, Davalı, 13/8/2002 tarihli bir karar ile Davacı-nın sözleşmesinin feshine ve üniversite ile ilişkisinin kesilmesine karar verdi ve Davacıya bunu 18.4.2003 tarihinde tebliğ etti. Davalı, 9.1.2003 tarihinde karar alarak, Davacı ile aralarındaki 31.12.2002 tarihli sözleşmenin uzatılmamasına karar verdi ve -bu kararı 18.4.2005 tarihinde Davacıya tebliğ etti.

Davacının tek yargıç huzurunda dinlenen davasında, sözleşmenin özel hukuk sözleşmesi olduğu ve Yüksek İdare Mahkemesinin yetkisi bulunmadığı müdafaası yapıldı, ancak bu müdafaa tek yargıçtan oluşan Yüks-ek İdare Mahkemesi tarafından reddedildi. YİM/İstinaf huzurunda yapılan istinafta, Davalı No.1'in yönetsel ve yürütsel yetkiler kullanan bir idari organ olduğu, Davacının hukuk danışmanlığının Doğu Akdeniz Üniversitesi Yönetsel Hizmet Personelinin Kadro ve- Çalışma Tüzüğü altında yönetsel hizmetlerin yürütülmesi için öngörülen kadrolardan oluştuğu için, görevinin kamu hizmetinin yürütülmesine katılmak olduğu kabul edilerek, sözleşmede idareye tek taraflı fesih hakkı tanınmasının özel hukuku aşan hüküm teşkil- ettiği ve bu nedenle, sözleşmenin idari bir sözleşme olduğu belirtilmiş ve davayı dinlemeye Yüksek İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiştir.

Doğu Akdeniz Üniversitesi ile ilgili olmayan ancak idari sözleşme olarak kabul edilen sözleşmeler i-le ilgili önemli bir karar olan YİM 108/2009 (D.6/2012)'de Davacı, Sağlık Bakanlığına, Bakanlar Kurulu kararı ile sözleşmeli olarak istihdam edilmiş, Davalı, sözleşme gereğince sözleşmeyi iptal edince, Bakanlar Kurulu da Davacının sözleşme süresini uzatan -kararı iptal etmiştir. Fesihin geçersiz olduğu iddiasıyla ikame edilen davada, Yüksek İdare Mahkemesi, konu ihtilafın hukuk mahkemesinde çözümlenmesine oybirliğiyle ancak farklı gerekçelerle karar vermiştir.

Azınlık kararı veren Yargıcın görüşü özetle ş-öyledir:

"İdari sözleşmeler, daha önce de belirttiğim gibi,
idare ile özel kişinin iradelerinin uyuşumu ile doğan
iki yanlı işlemlerdir. İptal davası, idarenin tek
yanlı işlemlerine karşı açabileceği için, kanaatimce
iki yanlı işlemlere karşı ip-tal davası açılması mümkün
değildir. Bunun istisnası olarak, sözleşmeden ayrılabilen
idari işlemlere karşı, sözleşmeye taraf olmayan 3.
kişiler tarafından -meşru menfaat koşuluna bağlı olarak-
iptal davası açılabilir.
......
"İdarenin ve- sözleşmeci kişinin sözleşme hükümlerine
uymaması onların akdi sorumluluğunu doğurur. Sözleşmenin
uygulanmasına ilişkin işlemler, sözleşmenin tarafları
bakımından ayrılabilir işlem olarak kabul edilmedikleri
için, bunlara karşı iptal davası açılama-z.(Bak Kemal
Gözler İdare Hukuku cilt 2 s 229)"
Özet olarak yinelemek gerekirse, idari sözleşmelerin
feshinden doğan uyuşmazlıklar, Anayasa'nın 152.
maddesi altında iptal davası konusu oluşturmadığı
için, YİM'in bu tür uyuşmazlıklarda yargı- yetkisi
yoktur.

Anayasa'nın 152. maddesi altında YİM'e tanınan yargı
yetkisi