-D. 18/2022 Birleştirilmiş Yargıtay/Hukuk No: 118/2017 ve 122/2017
(Lefkoşa Dava No: 7255/2012)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti:Narin F. Şefik (Başkan), Bertan Özerdağ, Peri Hakkı

Yargıtay-/Hukuk No: 118/2017
(Lefkoşa Dava No: 7255/2012)

İstinaf eden: No.1- Ali Erel, Lefkoşa
No.2- Hasip Erel, Lefkoşa
(Davacılar)
ile

Aleyhine istinaf edi-len: No.1- KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı, Karayolları Dairesi, KKTC Başsavcısı vasıtasıyla, Başsavcılık Hukuk Dairesi, Lefkoşa
(Davalı No.1)
No.2- Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı, Başkan Yardımcısı, Belediye Mec-lis Üyeleri ve Lefkoşa Şehri Türk Hemşehrileri n/d Lefkoşa Türk Belediyesi - Lefkoşa (Ek Davalı No.1) A r a s ı n d a

İstinaf eden namına: Avukat Mustafa B. Asena
Aleyhine ist-inaf edilen No.1 namına: Kıdemli Savcı Meryem Beşoğlu
Aleyhine istinaf edilen No.2 namına: Avukat Tulin Sabri ve
Av. Süleyman Özsoylular

Yargıtay/Hukuk No: 122/2017
(Lefkoş-a Dava No: 7255/2012)

İstinaf eden: KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı, Karayolları Dairesi, KKTC Başsavcısı vasıtasıyla Başsavcılık Hukuk Dairesi - Lefkoşa
(Davalı No.1)
ile

Aleyhine istinaf edilen:- No.1- Ali Erel, Lefkoşa
No.2- Hasip Erel - Lefkoşa (Davacılar)

A r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Kıdemli Savcı Meryem Beşoğlu
Aleyhine istinaf edilenler namına: Avukat- Mustafa B. Asena

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Fadıl Aksun'un, 7255/2012 sayılı davada, 18.5.2017 tarihinde verdiği karara karşı, Davacılar ve Davalı No.1 tarafından karşılıklı yapılan istinaflardır.

------------

K A R A R

Narin Ferdi -Şefik (Başkan): Bu istinafta farklı gerekçe ile aynı sonuca varan iki karar vardır. Dava ile ilgili olgular Sayın Yargıç Bertan Özerdağ'ın kararında yer almaktadır.

Yargıç Bertan Özerdağ tarafından okunacak kararın sonucu ile hemfikir olmakla birlikte, -aynı sonuca farklı gerekçeler ile varılmıştır.

Davacıların dava konusu malın kayıtlı mal sahibi oldukları, Davacıların adına kayıtlı malın 13,223 ayak karelik bir kısmına Davalı No.1 tarafından asfalt dökülerek yol yapıldığı, bu durumda Davacıların Daval-ılar aleyhine bir trespass davası ikame etmelerinde hata olmadığı bulgusuna katılırım.

Bir trespass davasında başarılı olabilmek için mütecaviz olduğu ileri sürülen kişinin mala izinsiz ve yetkisiz girmiş olması gerekir. Dolayısı ile Davacıların, D-avalılar aleyhindeki davalarında muvaffak olabilmeleri için kayıtlı mal sahibi oldukları mala Davalı No. 1'in izinleri olmadan girdiğini, yolun dökümü esnasında ve halen de izinleri olmadığını ispatlamaları gerekir. Alt Mahkeme huzurunda, dava konusu arazi-ye yol dökme safhasında, Davacıların yol dökülmesine izni olmadığı, yolun dökümünü engelledikleri veya bu konu ile ilgili yargıya müracaat ettiklerine dair herhangi bir şahadet yoktur. Bilakis, Davacıların veya Davacılar ile birlikte merhum babalarının Ek- Davalı No.1'den aldığı telleme izni ve bilahare inşaat izinlerini içeren Emare 11, 12 ve 13'e bağlı olarak, kendi adlarına kayıtlı araziye yol dökülmesine engel olmadıkları gibi, Emare 11'de yer alan koşullara uyarak dava konusu mala telleme yaptıkları ve- bunu yaparken de Ek Davalı No.1 tarafından belirlenen arazilerinin çevresini Emare 11 izne göre telledikleri, tel dışında kalan yere yol yapılmasına engel olmadıkları veya tepki göstermedikleri, ancak yıllar sonra yukarıda belirtilen şartlarda yapılan yol-un arazilerine trespass teşkil ettiğini ileri sürererek huzurumuzdaki istinafa konu davayı ikame ettikleri görülmektedir.

Dolayısı ile Davacıların, gerek yolun döküldüğü tarihte gerekse davacıların istinafa konu davanın açılmasına kadar geçen sürede 1-3,223 ayak karelik alan ile ilgili Ek Davalı No.1 Lefkoşa Türk Belediyesi tarafından verilen izne uygun hareket ettikleri, trespass iddiasında bulunmadıkları kabul edilmelidir. Trespass iddiası ileri sürülen malın 13,223 ayak karelik kısmı, telledikleri a-razilerinin dışında kalmıştır. Yapılan inşaatın Emare 12'ye uygun olarak yapılmadığı iddia edilse de yapılan inşaatlar da bu 13,223 ayak karelik kısımda yer almamaktadır.

Bir malda ilk aşamada trespass olmaması daha sonra trespass olamayacağı anlamı-na gelmemektedir. Verilen iznin bitmesinden sonra yine trespass oluşması mümkündür. Verilen izin veya sessiz kalma, itiraz etmeme sonucunda verilen bir iznin nisfet kuralları uyarınca bazı durumlarda geri alınması mümkün olamamaktadır.

Davacıların bu- şekilde terk ettikleri, adlarına kayıtlı arazinin 13,223 ayak karelik kısmı ile ilgili trespass iddiasında bulunmaları nisfet kurallarına uygun olabilir mi? Bu koşullarda Davacıların böyle bir iddiada bulunmaktan estopped oldukları kabul edilebilir mi?

- Ülkemizde de geçerli olan nisfet kuralları altında Estoppel iddiası Davalı No.1 tarafından ileri sürülmüş ancak Alt Mahkeme tarafından proprietary estoppel unsurları incelenerek, bu tür estoppel müdafaasının ileri sürülebilmesi için gerekli unsurları-n bu meselede bulunmadığına karar verildikten sonra bu iddia reddedilmiştir.

Estoppel müdafaasının var olduğunun kabul edilmesi için Davacının, Davalının bir işlem yapması veya bir adım atmasını mümkün kılacak bir harekette bulunması veya haklarında- ısrarlı olmayacağını gösterecek bir davranışta bulunması, Davalının da buna dayanarak bir adım atması gereklidir. Daha sonra Davacının haklarında ısrarlı olmak istemesi halinde, Davalı estoppel müdafaasını ileri sürebilir.

Bu konuda Snell's Equity 32nd- edition, sayfa ve 363 ve 388, para.12-004 ve 12-018'de şu sözler yer almaktadır:

Origin of the doctrine. Equitable estoppel is usually used to describe the doctrines of proprietary and promissory estoppel13 because those doctrines were principally (altho-ugh not exclusively14) developed by courts of equity. The system of estoppel was developed by equity to supplement the rather narrow rules at common law. The court would intervene to prevent unjust enrichment where an owner would otherwise retain a benefit- of an improvement to property which he induced the other party to provide or acquiesced in that other party's missapprehension that he had an interest in the property.15 The court would also intervene where it was unfair for one party to resile from a con-tract to sell an interest in land on the ground of lack of compliance with formality requirements.16 From these two distinct lines of authority, dealing respectively with improvements to land and part performance, the equitable proprietary estoppel evolved- in the nineteenth century.17 At about the same time the doctrine of promissory estoppel also began to emerge.18 the two types of estoppel had two elements in common. First, the party raising the estoppel must have acted to his detriment in some way. Secon-dly, the other party must have been responsible for him acting to his detriment in this way, either by inducing him to do so by a representation, or by giving some assurance, or by failing to correct his mistaken belief or assumption.

"..... one strand of- proprietary estoppels cases involved claimants who performed work by mistake on the land of a defendant, who acquiesced in the performance. It was once thought that there were five "probanda" which had to be satisfied in such cases of acquiencence ("noth-ing short of this will do"): (1) C must have made a mistake as to his legal rights, (2) C must have incurred detriment in reliance on the mistaken belief, (3) D must have known the existence of his own rights, (4) D must have known of C's mistaken belief, -and (5) D must have encouraged C either directly or by abstaining from enforcing his legal rights. It is now clear that it is unneccessary for C to satisfy all five tests alghough the extent of D's knowledge is likely to be a highly material factor in giv-ing rise to the equity."

"Equitable estoppel, genelde nisfet kurallarını uygulayan Mahkemeler tarafından geliştirilen proprietary ve promissory estoppel doktrinini anlatır. Estoppel kuralları mevcut Common Law'daki kuralların dar yorumlarını genişletmek -için Mahkemeler tarafından geliştirilmiştir. Bir taşınmaz malın sahibinin 3. kişinin malı üzerine bir geliştirme yapmasını teşvik ederek veya bu kişinin mal üzerinde bir hakkı bulunduğuna dair yanlış inanışına sessiz kalarak, mal üzerinde bir geliştirme ya-pmasına neden olduğu veya yapılmasına fırsat verdiği hallerde, yapılan işlemden mal sahibinin faydalanarak haksız zenginleşmesini önlemek için Mahkemeler müdahale etmekteydi. Mahkemeler ayrıca bir taşınmaz mal satışı sözleşmesinde formalite ile ilgili ku-rallara uyulmadığı gerekçesi ile bir tarafın geri çekilmesi halinde haksızlık oluşacaksa yine müdahale etmekteydi. Bu iki alanda- taşınmazın geliştirilmesi ve kısmi ifa konularında- 19. yüzyılda equitable proprietary estoppel doktrini gelişti. Aynı dönemde- promissory estoppel doktrini de ortaya çıkmaya başladı. Bu iki tür estoppelin ortak 2 unsuru vardı. İlk olarak, estoppel müdafaasını ileri süren taraf bir şekilde kendi zararına hareket etmeliydi. İkinci olarak diğer tarafın, bir beyanı ile teşvik ederek -veya güvence vererek veya hatalı inancını veya varsayımını düzeltmeyerek zararına olacak şekilde hareket etmesine neden olması gerekirdi.

".....davacıların davalılara ait taşınmaz mal üzerinde hata ile işlem yaptığı ve Davalıların da bu işlemin yapılma-sına razı oldukları davalar proprietary estoppel davalarının bir dalını teşkil etmekteydi. Bir zamanlar taşınmaz mal üzerinde mal sahibinin kabulü ile iş yapılması halinde Davacı tarafından tatmin edilmesi gereken beş unsurun var olduğu kabul edilirdi.
(-1) Davacı yasal hakları ile ilgili hata yapmalıydı.
(2) Bu hatalı inancı nedeni ile Davacı zarara uğramalıydı.
(3) Davalı kendi yasal haklarının bilincinde olmalıydı.
(4) Davalı, Davacının hatalı inanışının farkında olmalıydı, ve
(5) Davalı, Davacıyı-, yasal haklarını kullanmaktan geri durarak veya direkt olarak teşvik etmeliydi.

Zaman içerisinde talep eden tarafın bu beş unsurun tümünü tatmin etmesi gerekmediği kabul edildi. Ancak mal sahibinin bilgisinin derecesi bu nisfet kuralının kullanılmasında- çok önemli bir faktör oldu."

Alt Mahkeme estoppel başlığı altında yaptığı incelemede beş unsurun tatmin edilmesi gerektiğine bulgu yapmış olmakla birlikte, içtihatlar beş unsurun tümünün de estoppel bulgusu yapılması için varolması gerekmediği yönünde g-elişmiştir. Alt Mahkeme Davacıların yol yapımını teşvik ettiklerini veya teşvik edici davranışlarının var olduğunu söylemenin imkânsız olduğunu kabul etmiştir. Direkt teşvik etme unsuru gerekli bir unsur olmakla birlikte, alternatif olarak, malın üzerinde -yapılan işlemlere sessiz kalarak kabullenmek ve haklarında ısrarcı olmamak da yeterlidir. Nitekim, Davacılar da bunu yapmışlardır.

Dava konusu yapılan 13,223 ayak karelik alana asfalt döküldüğü tarihte buna izin veren veya engel olmayan, Emare 11 tel-leme iznine uygun bir şekilde telleme yapan ve bu alanı tellenen alan dışında bırakan Davacıların, yol dökümünden ve yolun yıllardır kamu yolu olarak kullanılmasından 15 yıl sonra tresspass davası ikame etmekten estopped oldukları kabul edilmelidir. Tellem-e yaparak ve sessiz kalarak Davalı No.1'in yol dökmesine izin vermiş, sessiz kalarak da bu durumu yıllarca devam etmesine neden olunmuştur. Zaman aşımı iddiası, trespass devam eden bir olgu olduğu cihetle, mesnetsiz kalmaktadır.

Dolayısıyla, Alt Mahk-eme trespass bulgusu yaparak tahliye kararı vermekle hata yapmıştır. Bu nokta da istinafı kabul eden çoğunluk tarafından verilen karar ile hemfikirim. Trespass kararı reddedildiği cihetle, Davacıların mesne profits/zarar ziyan taleplerinin de mesnetsiz kal-dığı bulguları ile de hemfikirim.

Alt Mahkeme huzurundaki dava bir trespass ve tahliye davası idi. Davacının 13,223 ayak karelik alana yapılan trespass haksız fiiline dayanarak dava ikame etmekten estopped olduğuna karar verdikten sonra, bu konulard-a mukabil talep olmadan ve konu taraflarca tartışılmadan 13,223 ayak karelik alanın kaydının ne şekilde olması gerektiği, yani malın o kısmının kamuya bırakıldığı veya kamuya bedelsiz bırakıldığı veya Fasıl 96 altında bedelsiz olarak ve/veya kamulaştırma b-edeli ödenmeden Davacıların adından kaydının düşmesi gerektiği konuları ile ilgili bu davada karar verilmesine gerek kalmadığından, çoğunluk kararında bu konuda yer alan görüşlere katılmam.

Dolayısıyla Yargıtay/Hukuk 122/2017 sayılı istinafta İstinaf Ede-nin (Davalı) istinafında haklı olduğunu ve Alt Mahkemenin 18 Mayıs 2017 tarihli kararının iptal edilmesine karar veririm.

Bertan Özerdağ: Bu meselede bundan böyle, İstinaf Eden/Davalı No.1 sadece Davalı No.1, Aleyhine İstinaf Edilen/Davacılar sadece Dava-cılar ve Aleyhine İstinaf Edilen Ek Davalı No.1 ise sadece Ek Davalı No.1 olarak anılacaktır.

OLGULAR

İstinafa konu meseledeki olguları aşağıdaki gibi özetledik,

Davacı No.1 ve No.2, dava konusu Koçan No.D 101 Pafta/Harita No:XXI/29.E.1 referanslı 1-0 dönüm 2 evlek 300 ayak kareden müteşekkil taşınmazın ½'şer hisse oranında kayıtlı mal sahibidirler.

Davalı No.1, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı, Davalı No.2 Bakanlar Kurulu, Davalı No.3 ise Başbakanlıktır.

Ek Davalı No.1 Lefkoşa Türk Belediyesi-, Ek Davalı No.2 ise İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı Şehir Planlama Dairesi'dir.

Davacılar, Davalı No.1 ve/veya Davalıların mezkûr taşınmazlarına işgalde bulunduğu gerekçesi ile istinafa konu davayı dosyaladı.

Davanın dosyalanmasından sonra Da-valıların, davaya Ek Davalı olarak Lefkoşa Türk Belediyesi ve Şehir Planlama Dairesinin eklenmesini talep etmeleri üzerine Alt Mahkeme, Lefkoşa Türk Belediyesinin Ek Davalı No.1, Şehir Planlama Dairesinin ise Ek Davalı No.2 olarak davaya eklenmesine emir v-erdi.

Davacılar Talep Takrirlerinde herhangi bir istimlak kararı olmaksızın Davalıların ve/veya Ek Davalıların taşınmazları üzerinde 1990 yılında yol inşa ettiklerini, inşa edilen yolun Davalı No.1'in kontrolünde bulunduğunu, bu tecavüz nedeniyle taşınm-azlarına yatırım yapamadıklarını, bunun engellendiğini ve iş ilişkilerinin güçlenmesinin önüne geçildiğini ileri sürerek, 800.000 Stg. gelir kaybına uğradıklarını iddiayla, tazminat talebinde bulundular. Davacılar ayrıca, Davalılardan tecavüz nedeniyle yaş-adıkları üzüntü ve stres dolayısıyla 300.000 Stg. manevi tazminat talebinde bulundular. Bu iddia-ları muvacehesinde Davacılar, Davalılar ve Ek Davalıların taşınmazlarını işgal ettiklerine ilişkin tespit kararı ve işgal edilen taşınmazın tahliyesini talep e-ttiler.

Davalılar ve Ek Davalı No.2 birlikte dosyaladıkları Müdafaa Takrirlerinde, dava konusu yolun Lefkoşa Türk Belediyesi sınırları içerisinde olduğunu, yolun dökümü ile ilgili kendilerinin bir sorumluluklarının bulunmadığını, Davacıların yolun dökü-mü için muvafakat verdiğini, dola-yısıyla, bunun aksini iddia etmekten estopped olmaları gerektiğini, bu yolun İmar Planı kapsamında olduğunu ve alınmasının yasa gereği olduğunu, Davacıların inşaat izni alırken izin şartlarına istinaden yol ve yeşil alanı -kamuya devrettiklerini, her halükârda davanın zaman aşımına uğradı-ğını ileri sürerek davanın ret ve iptalini talep ettiler.

Ek Davalı No.1 ise Müdafaa Takririnde 4 adet önitiraz ileri sürdü. Bu önitirazlardan ilki, davaya bakmaya yetkili mahkemenin Yük-sek İdare Mahkemesi (YİM) olduğu, ikincisi, YİM tarafından karar verilmeden bu dava altında tazminat talep edilemeyeceğidir, üçüncüsü, davada herhangi bir dava sebebi bulunmadığı ve dördüncü önitiraz ise yol 1990 yılında döküldüğünden, davanın zaman aşımın-a uğradığıdır.

Ek Davalı No.1, Davacıların muhatabının Ek Davalı No.2 olduğunu, kendilerinin dava konusu alanda hiçbir yol geniş-letme çalışması yapmadığını, Davacılardan önceki mal sahibi olan Derviş Ahmet Erel'in telleme iznini alırken yol çekilişi y-apılması şartını kabul ettiğini, masrafsız olarak kamu yoluna erişim hakkı kazandıklarını, bunun aksini iddia etmekten estopped olmaları gerektiğini, dolayısıyla, Davacıların herhangi bir zarar ziyan veya faiz talep etmeye hakları olmadığından, davanın ret- ve iptal edilmesini talep etti.

Davacılar dosyaladıkları Müdafaaya Cevap Takririnde herhangi bir yol yapımı için muvafakat vermediklerini, muvafakatname imzalamadıklarını, ruhsatın koşula tabi olmayıp arsa parselasyonu içermediğini, Ek Davalıların yol -ve yeşil alan talep etme haklarının bulunmadığını ileri sürdüler.

Taraflar arasında uzlaşı olmaması üzerine davayı dinleyen Alt Mahkeme, yaptığı bulgular neticesinde, Davalı No.1'in, Davacılara ait dava konusu taşınmazın cephesine 13.223 ayakkarelik ala-nda izinsiz yol inşa ederek tecavüzde bulun-duğuna, tecavüz edilen mezkûr alanın Davacılara boş olarak teslim edilmesine ve Davalı No.1'in Davacılara 20.000 TL masraf ödemesine emir ve hüküm verdi. Alt Mahkeme, Ek Davalı No.1 ile ilgili davanın ispat edile-mediğinden ret ve iptal edilmesine, Davacıların Ek Davalı No.1'e 15.000 TL dava masra-fı ödemelerine, Davalı No.2, No.3 ve Ek Davalı No.2 aleyhin-deki davanın ise masrafsız ret ve iptal emir verdi.

Davalı No.1, Alt Mahkemenin dava konusu alana tecavüz e-ttikleri yönündeki kararına karşı istinaf dosyaladı. Davacı-lar ise Alt Mahkemenin, Davalı No.1 tarafından Davacılara tecavüz edilen alan için mesne profit ödenmesi taleplerinin reddi ve Ek Davalı No.1'e masraf ödenmesi kararından istinaf dosyaladı. Her ik-i istinaf birleştirilerek dinlendi.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar tarafından dosyalanan istinaf ihbarnamesinde yer alan 3 istinaf sebebini 2 başlık altında özetlemek mümkündür,

Muhterem Alt Mahkeme, Davalı No.1'in işgalci olduğuna bulgu yaptıktan -sonra Davalı No.1'in Davacılara mesne profit ve/veya kullanım kaybı ve/veya zarar ziyan ödemesine emir ve hüküm vermemekle hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, Davacıların, Ek Davalı No.1'e 15.000 TL dava masrafı ödemelerine emir ve hüküm vermekle hata etti.-

Davalı No.1 tarafından dosyalanan istinaf ihbarnamesinde yer alan istinaf sebeplerini ise 5 başlık altında toplamak mümkündür,

Muhterem Alt Mahkeme, Davacılara verilen inşaat izinlerinde yol ve yeşil alan koşulu olduğuna bulgu yapmamakla bu koşulları-n gelecekte hayata geçecek bir yol için konulduğu hususunda bulguya varmakla hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, Davacıların, yol genişletilmesine Ek Davalı No.1 Belediyeden aldıkları inşaat izni doğrultu-sunda bedelsiz olarak rıza gösterdikleri veya bu hus-usta estoppel olduğu yönünde bulgu yapmamakla hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, yolun Lefkoşa Türk Belediyesi (LTB) sınırları içerisinde olduğuna, Davacılara inşaat izni verilmesi karşılığında yol genişletilmesi projelerinin gösterildiğine bulgu yaptıktan- sonra yolun Belediyenin kontrolünde olduğunu söylemenin mümkün olmadığına bulgu yapmakla hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, Ek Davalı No.1 LTB tarafından verilen izin şartlarına dayanarak Karayolları Dairesinin yol genişletilmesi ve dökümünü yapmasının mü-mkün olamaya-cağı bulgusuna varmakla hata etti.

Muhterem Alt Mahkeme, Davalı No.1'in işgalci olduğuna bulgu yapıp dava konusu alanı derhal boş olarak Davalılara teslim etmesi yönünde karar vermekle hata etti.

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI

Davalı -No.1 adına hitapta bulunan Savcı, hitabında aşağı-daki iddia ve argümanlarda bulundu,

Davacılar, ihtilaf konusu arazi üzerindeki yolun kontrol ve denetimi Lefkoşa Türk Belediyesinde olduğu cihetle, ilgili belediyenin ve davada yer alması gerektiği düşünc-esinde oldukları Şehir Planlama Dairesinin davaya Ek Davalı olarak eklenmesini talep ettiler.

Yapılan istida sonucu LTB ve Şehir Planlama Dairesi davaya Ek Davalı olarak eklendiler. Ek Davalıların eklenmesi ve layihaların da tadil edilmesi ile Alt Mahkem-e huzurunda aşağı-daki iddiaları içeren bir dava oluştu,

Davacıların koçanda tarla olarak yer alan taşınmazları için 1985 - 1986 yıllarında muhtelif sayıda ofis ve dükkânları kapsayan iki inşaat izni ve bir telleme izni başvurusu yapıldı.
Ek Davalı Beled-iye, dava konusu alanın yola bırakılması koşulu ile 1986 yılında Emare 11, 12 ve 13 izinleri ısdar etti.
Davacılar bunun üzerine, inşaat izni karşılığında elde edecekleri iş hacmine karşılık bu koşulu kabul edip dava konusu alanı kamuya bedelsiz olarak de-vretti.
Davacılar arazilerindeki sınırları kamuya bırakılan alana göre geri çekip arazilerini tellediler.

Davacılar bu iddialar muvacehesinde konu alanı inşaat izni karşılığı kamuya bedelsiz bıraktıkları için talep hakları ile ilgili estoppel oluşmuş, a-ynı zamanda, izin tarihi dikkate alındığında bu talepleri zaman aşımına uğramıştır.

İlaveten, Davacıların bu davayı Yüksek İdare Mahkemesinde açmaları gerekmekte idi. Davacıların haksız fiil iddialarının temelinde, bir dizi idari nitelikli karar yatmaktad-ır. Bu kararlar Ek Davalı No.1 LTB tarafından alınan ruhsattan kaynaklanan idari nitelikli kararlar olup yargısal denetimi-nin sadece YİM'de yapılması mümkündür. Başka bir ifadeyle, LTB tarafından konulan koşulları Davacıların tartışabilecekleri yegâne mah-keme YİM'dir. Neticede bu dava bir işgal - tresspass davası değil, belediyenin koyduğu koşullara ilişkin idari nitelikte bir ihtilafla ilgilidir.

Davacılar, Ek Davalı No.1'in inşaat izinlerini kendile-rine koşullu olarak vermediğini, inşaat izinlerinin k-oşul içermediğini ileri sürmelerine karşın, Alt Mahkemede dinletilen tanıklar bu inşaat izinlerinin koşul içerdiği hususunda şahadet verdiler.

Alt Mahkeme, Emare 11, 12 ve 13 izinlerdeki koşulların hukuka aykırı olduğu hususunda bulgu yapmakla yetkisi dı-şına çıkmıştır. Alt Mahkeme keza, idari ihtilaf içeren konularda belediyenin koşul koymaya yetkisi olmadığı hususunda bulguya varmıştır. Alt Mahkeme, Davalıların dava konusu alanı bedelsiz olarak devrettiği iddialarını incelemekle ve reddetmekle de idari -konularda bulguya varmak suretiyle yetkisini aşmıştır. YİM 99/2017 D. 1/2021 sayılı kararda, YİM belediyelerin inşaat iznini koşullu vermesi hususundaki bir ihtilaf incelemiş, bu ihtilafla ilgili karar üretmiştir. Bu meselede inşaat izin-lerinin yargısal d-enetiminin YİM tarafından yapılması gerek- tiği belirtilmiştir.

Davacının talebi, ihtilafın idari olup olmadığının belirlenmesinde bir ölçüt değildir. Mahkeme ihtilafın idari bir ihtilaf içerdiği sonucuna varırsa davayı yetkisizlikten reddetmelidir. Bu d-avada konunun layiha ile değil mevcut durumla değerlendirilmesi gerekir.

Alt Mahkemenin bu davada yetkili olmadığı Ek Davalı No.1 tarafından ileri sürülmüş, ancak bu iddia Alt Mahkeme tarafın-dan reddedilmiştir. Bu aşamada, istinaf konusu yapılmasa bile-, Yargıtay tarafından dikkate alınarak davanın yetkili olmayan mahkemede açıldığı sonucuna varılması gereklidir.

Alt Mahkeme Davalı No.1 Karayolları Dairesi aleyhine ihtilaf konusu alan olan yolda işgalci olduğu ve tahliye etmesi gerektiğine bulgu yapma-sına karşın, Ek Davalı No.2 LTB aleyhindeki davayı reddetmiştir. Alt Mahkemenin hem Davalı No.1 ile ilgili işgalci olduğuna ilişkin bulgusu ve tahliye kararı hem de Ek Davalı No.1 LTB'nin sorumluluğu olmadığına ilişkin bulgusu ve davayı ret kararı hatalıdı-r.

Sunulan emare ve şahadetten görülebileceği üzere, Davacı-lar tarafından inşaat ve telleme izinleri için yapılan müra-caatlar sonucunda Emare 11, 12 ve 13 izinler yol çekilişleri yapılarak verilmiştir. Davacılar bu yol çekilişlerine ve öngörülen izin -koşullarına itiraz etmemiş ve çekilişlere uygun olarak sınırlarını belirlemiştir.

Yasal mevzuata bakıldığında, belediye sınırları içeri-sindeki yollarla ilgili izin makamı belediyelerdir. Bir yolun genişletilmesi, altyapısı ve kamulaştırılmasındaki tek y-etkili makam belediyelerdir. Bu nedenle, dava konusu yerde yetkili sadece Ek Davalı No.1'dir. Ne Fasıl 83 Kamu Yolları (Koruma) Yasası ne 45/1989 sayılı Karayolları Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) Yasası ne de Fasıl 96 Yollar ve Binalar Düzenl-eme Yasasına göre Karayolları Dairesi belediye sınırları içerisindeki yollarda yetkili değildir. Bu nedenle, bir işgal (tresspass) varsa bunu yapan ve sorumlu olması gereken Ek Davalı No.1'dir. Bu nedenle, Alt Mahkemenin belediyenin koşul koyma yetkisi yok-tur, kamulaştırma yapması gerekir bulgusu da hatalıdır.

Bu meselede belediye yolu genişletmek için girişim yapmış olsaydı kamulaştırma yapması gerekmekteydi. Halbuki, Davacılar taşınmazlarında geliştirme başvurusunda bulunduklarından, belediyenin kamu y-olu için çekiliş yapılmasını sağlamak hakkı bulunmaktadır.

Davacılar inşaat iznini aldıktan 22 yıl sonra nihai tasvip (final approval) almak için başvuruda bulunduğunda belediyenin öngördüğü koşullara uyulmadığı cihetle, final approval almadı. Final app-roval alamadığı için bu yollar koçanlara da henüz işlenemedi. Davacılar kendilerine 1990 yılında gönderilen Emare 5 tutanağı imzalamayarak bugüne kadar yanlarında tut-tular ve bu davada ortaya çıkardılar. Ancak önceden koşula bağlı olarak sınırlarını geriy-e çektikleri için aksi yönde herhangi bir iddia ileri sürmeleri mümkün değildir. Dolayısıy-la, Davacıların bugüne kadarki davranışları bu talepleri ile ilgili estoppel oluşturmaktadır.

Netice olarak, Alt Mahkemenin Davalı No.1'in işgalci olduğu bulgusu h-atalı olup istinafın kabulü gerekir.

Davalı No.1 Avukat, Davacıların istinafına ilişkin olarak ise, Alt Mahkemenin zarara uğratılmadıkları bulgusu ile tazmi-nata hükmetmemesinde hata bulunmadığından istinafın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

Davac-ılar adına bulunan Avukat ise istinaftaki hitabında aşağıdaki iddialarda bulundu,

Öncelikle, Davacıların belediyeden tazminatla ilgili bir talebi bulunmamaktadır.

Davalı No.1'in istinaf ihbarnamesinde, Alt Mahkemenin dava konusunun idari bir ihtilaf ol-madığı ve mahkemenin yetkili olduğu bulgularına ilişkin herhangi bir istinaf sebebi olmadı-ğından, bu hususun dikkate alınmaması gerekir.

Alt Mahkemenin bu davadaki trespass iddiasını içeren taleplerin haksız fiile dayanmakta olduğuna yönelik yapmış old-uğu bulgusunda hata yoktur.

Davacılar dava konusu a