-D. 2/2022 Yargıtay/Hukuk No: 112/2020
(İskele Dava No: 202/2020)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Bertan Özerdağ, Beril Çağdal, Peri Hakkı

İstinaf eden: No.1- Mojdeh Keshavarz Manesh, Yetkili Vekili- Tolga Çavuşoğlu, Marmara Bölgesi 24. Sokak, No. 30- Lefkoşa
No.2- Faramarz Rasooli, Yetkili Vekili Tolga Çavuşoğlu, , Marmara Bölgesi 24. Sokak, No. 30- Lefkoşa
(Davacılar)
- ile

Aleyhine istinaf edilen: No.1- Doğan Arif, Dee European Hotel, Mustafa Kemal Bulvarı, Gazimağusa
No.2- Acar Acabey, Dee European Hotel, Mustafa Kemal Bulvarı, Gazimağusa
No.-3- Dee European Com. Limited (MŞ0257) Dee European Hotel, Mustafa Kemal Bulvarı, Gazimağusa
(Davalılar)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat İrem Mustafa Söker adına
Avukat -Özkul Özdevim
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Uğur Öztürk

İskele Kaza Mahkemesi Başkanı Fadıl Aksun'un, 202/2020 sayılı davada, 17.7.2020 tarihinde verdiği emre karşı, Davacılar tarafından yapılan istinaftır.

------------

K A R A R

Bertan -Özerdağ: Bu istinafta, İstinaf Eden/Davacılar kararda bundan böyle sadece Davacılar ve Aleyhine İstinaf Edilen/Davalılar ise, sadece Davalılar olarak anılacaktır.

OLGULAR

Mesele ile ilgili olguları aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür,

Davacılar Davalıl-ar aleyhine İskele Kaza Mahkemesinde 202/2020 sayılı hukuk davasını ikame etti. Bu davada Davacılar, Davalı No.1 ve/veya Davalılardan 26.3.2010 tarihli sözleşme tahtında satın almış oldukları taşınmaz için ödedikleri 47.250 Stg., 2.500 Stg., 14.925 Stg. v-e 15.600 Stg.'nin, bu meblağlar üzerinden oluşacak yasal faizleri ile birlikte kendilerine ödenmesine ilişkin emir ve/veya hüküm talep ettiler.

Davanın kendilerine tebliğ olmasını müteakip Davalılar avukatları vasıtasıyla isbatı vücut dosyaladılar.

-Alt Mahkeme huzurunda 30.6.2020 tarihli celsede taraflar avukatları vasıtasıyla uzlaştıklarını ve taksitli, icra ertelemeli (stay) hüküm yazdırmak istediklerini Mahkemeye beyan ettiler.

Alt Mahkeme bu beyan üzerine, satış konusu meblağın nasıl ödendiğin-i sorgulayarak, bu paranın KKTC'ye nasıl getirildiği konusunda taraflardan bilgi istedi. Tarafların bir aracı vasıtasıyla paranın ödendiğini belirtmeleri üzerine Alt Mahkeme, ilgili kişinin KKTC'ye giriş çıkışlarının ve paranın nereden nereye geldiğini gös-teren belgelerin tedariki amacıyla davayı 17.7.2020 tarihine erteledi.

17.7.2020 tarihli celsede Alt Mahkeme huzurunda taraf avukatlarınca yine aynı yönde beyanlar yapıldıktan sonra Mahkeme, dava konusu paranın KKTC'ye ne şekilde girdiği ve Davalılar ta-rafından bu parayla ilgili olarak vergi yükümlülüğü ile alakalı beyan yapılıp yapılmadığı konusunda soruşturma açılmasına emir vererek soruşturma açılmasına ilişkin emrin bir suretinin Polis Genel Müdürlüğüne tebliğ edilmesine, davanın ilgili soruşturmanın- neticesine kadar günsüz kalmasına emir verdi.

Davacılar bu emirden huzurumuzdaki istinafı dosyaladı.
İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf ihbarnamesindeki 1 istinaf sebebi ve onun altındaki iki alt paragraf altında ileri sürülen argümanlar göz önüne alındığı-nda istinafı tek başlık altında özetlemek mümkündür,

Muhterem Alt Mahkemenin, tarafların uzlaştıklarını beyan edip Mahkeme huzurunda hüküm ısdar edilmesi için talepte bulundukları bir aşamada resen soruşturma başlatması ve davayı soruşturmanın sonuna kad-ar süresiz ertelemesi ve/veya tarafların uzlaşısına rağmen hüküm ısdar etmemesi hatalı olup paranın soruşturmasına ilişkin emir Mahkemenin yetkileri ile bağdaşmayan ve/veya keyfi ve/veya adaletin tecellisini engelleyici ve/veya mevzuata aykırıdır.

TARA-FLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI

Davacıların Avukatı istinaftaki hitabında özet olarak,

Davacıların uzun bir süre önce KKTC'de ev satın almak için Davalılarla bir sözleşme akdeylediklerini, sözleşmeye konu taşınmaz için Davalılara ödemelerde bulunduklarını,- bu ödemelerin kendileri adına hareket eden bir kişi tarafından KKTC'de Davalılara yapıldığını, Davalıların bu ödemeyi kabul ettiklerini, bu miktarı geri ödeme borçları olduğunu da kabul ettiklerini ancak borcu taksitlerle ödeyebilecekleri için dava açılıp- taksitli hüküm yazılması konusunda Davacılarla anlaştıklarını, bu anlaşma uyarınca açılan dava Davalılara tebliğ edilmesine ve Davalılar avukatları ile mahkemede hazır olup hüküm teklifinde bulunmalarına rağmen Mahkemenin yetkilerini aşarak mesele ile ilg-ili soruşturma açılmasına talimat verdiğini, bu durumun Davacılar açısından adaletsizlik yarattığını, Davacıların ödedikleri meblağı geri almalarının engellendiğini dolayısıyla, 17.7.2020 tarihli emrin hatalı olduğunu ileri sürdü.

Davalılar adına Mahkem-ede hitapta bulunan Avukat ise Davacıların Avukatının beyanına katılarak hüküm verme teklifi için mahkemeye gittiklerinde mahkemenin soruşturma açılmasına direktif verdiğini, bu direktifin hatalı olduğunu, halen daha hüküm vermek ve ihtilafı çözmek istedik-lerini beyan ve iddia etti.

İNCELEME

Tarafların iddia ve argümanlarını, istinaftaki hitapları, istinaf sebebini yasal durum ışığında değerlendirdik.

Muhterem Alt Mahkemenin, tarafların uzlaştıklarını beyan edip Mahkeme huzurunda hüküm ısdar edilm-esi için talepte bulundukları bir aşamada resen soruşturma başlatması ve davayı soruşturmanın sonuna kadar süresiz ertelemesi ve/veya tarafların uzlaşısına rağmen hüküm ısdar etmemesi hatalı olup paranın soruşturmasına ilişkin emir Mahkemenin yetkileri il-e bağdaşmayan ve/veya keyfi ve/veya adaletin tecellisini engelleyici ve/veya mevzuata aykırıdır.

Yukarıda yer verdiğimiz istinaf başlığından da anlaşılacağı üzere, taraf avukatları ilgili tarihte Davacılar ve Davalılardan almış oldukları talimat ve yet-kiye atfen Alt Mahkeme huzuruna hüküm vermek üzere çıkmışlardır. Keza, istinaf aşamasında da hüküm verme uzlaşılarının devam etmekte olduğu yapılan beyanlardan anlaşılmaktadır.

Alt Mahkeme 30.6.2020 tarihinde taraflardan talep ettiği belgelerin tedarik-i için meseleyi 17.7.2020 tarihine tayin etmiştir.

Alt Mahkeme 17.7.2020 tarihli celsede tarafların hüküm yazılması taleplerine karşın, "... net söyleyim ben kara para ile ilgili soruşturma açmak zorundayım..", "her halükârda bu parayla ilgili olarak so-ruşturma açılması lazımdır." , "...tamam ben de aynı şeyi söylüyorum kimin sorumluluğu var zaten onun polis yapacak tahkikatını bulacak.." şeklinde beyanlarda bulunmuştur.

Tarafların Mahkemeye beyan ettikleri uzlaşıya rağmen Alt Mahkeme neticede hüküm- ısdar etmek yerine aşağıdaki emri vermeyi uygun bulmuştur,

"Yukarıdakiler tezekkür edildikten sonra dava konusu paranın KKTC'ye ne şekilde girdiği, Davalılar tarafından bu parayla ilgili olarak vergi yükümlülüğü ile alakalı beyan yapılıp yapılmadığı ko-nusunda soruşturma açılmasını uygun bulurum. İşbu emrin bir suretinin Polis Genel Müdürlüğüne tebliğ edilmesine, davanın ilgili soruşturmanın neticesine kadar günsüz kalmasına Emir verilir."

Verilen bu direktif sonrasında Alt Mahkeme huzurundaki dosya -halen günlendirilmemiş olup askıdadır. Bir başka anlatımla, Alt Mahkeme soruşturma açılmasına direktif vermesi yanında işlemlerin durması (stay of proceedings) yönünde de bir emir vermiştir.
İstinaf duruşmasında gerek Davacılar ve Avukatı gerekse Davalıl-ar adına bulunan Avukat, Alt Mahkeme kararı ile hemfikir olmadıklarını beyan ettiler.

Hukuk davalarında mahkemelerin yetkilerini düzenleyen 9/1976 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 40.maddesi mahkemeye, taraflar arasındaki ihtilaflı konuların mümkün olduğu o-randa tümüyle ve kesin olarak karara bağlanmasını sağlamak ve ihtilaflı konularla ilgili yasal işlemlerin çoğalmasını önlemek amacıyla tüm hukuki çareleri bahşetme yetkisi vermektedir. İlgili madde aynen şöyledir,

"Davaların tamamen ve nihai olarak -karara bağlanması40.Hukuk davalarında yetkisini kullanan her mahkeme, bir dava veya işlemde, taraflardan birinin usulüne uygun olarak yapmış olduğu yasal veya nisfete uygun bir talebi haklı bulduğu takdirde, talepte bulunan tarafa kayıtsız şartsız veya a-dil gördüğü kayıt ve koşullara bağlı olarak ve taraflar arasındaki ihtilaflı konuların mümkün olduğu oranda tümüyle ve kesin olarak karara bağlanmasını sağlamak ve ihtilaflı konularla ilgili yasal işlemlerin çoğalmasını önlemek amacıyla tüm hukuki çareleri- bahşeder."

Görülebileceği üzere ilgili yasa maddesinde, mahkemelerin hukuk davalarındaki yetkisinin,
taraflardan birinin usulüne uygun olarak yapmış olduğu yasal veya nisfete uygun bir talebi,
haklı bulduğu takdirde,
talepte bulunan tarafa kayıtsız şar-tsız veya adil gördüğü kayıt ve koşullara bağlı olarak,
taraflar arasındaki ihtilaflı konuların mümkün olduğu oranda tümüyle ve kesin olarak karara bağlanmasını sağlamak ve ihtilaflı konularla ilgili yasal işlemlerin çoğalmasını önlemek amacıyla tüm hukuki- çareleri sağlamak olduğu belirtilmektedir.

Esasen, bu düzenleme mahkemelerin yetkisini (jurisdiction) düzenlemektedir. Mahkemelerin yetkileri, bir taraftan bölgesel veya dava konusuna göre değişiklik arz etmekte olup yasalarca belirlenmekle birlikte, d-iğer taraftan Mahkemenin huzuruna gelen bir talep konusunda üreteceği hukuki çareler açısından da yetkili olması gerektirmektedir.

Bu konuda Halsbury's Laws of England 3.Edition Vol.9 sayfa 350 paragraf 822'de meaning of jurisdiction yan başlığı altında- jurisdiction'ın anlamı açıklanmaktadır,

"882. Meaning of jurisdiction. By jurisdiction (m) is meant the authority which a court has to decide matters that are litigated before it or to take cognisance of matters presented in a formal way for its decision- (o). The limits of this authority are imposed by the statute, charter, or commission under which the court is constituted (p), and may be extended or restiricted by the like means. If no restriciton or limit is imposed the jurisdiction is said to be unlim-ited. A limitation may be either as to the kind and nature of the actions and matters of which the particular court has cognisance (q), or as to the area over which the jurisdiction shall extend (r), or it may take of both these characteristics."

Bu -alıntıyı şöyle özetleriz, mahkemelerin yetkileri (jurisdiction) yasa, tüzük veya oluşumlarını sağlayan belgelerden kaynaklanmaktadır. Bu yetkiler bu kurallara dayanarak genişletilmekte veya kısıtlanmaktadır. Davanın türüne ve yetkinin hangi alana kadar uza-ndığına bağlı olarak kısıtlama söz konusu olur.

9/1976 sayılı Mahkemeler Yasası'nda veya mevuzatımızda bir mahkemeye huzurunda görüşülen bir dava ile ilgili suç işlenip işlenmediği konusunda soruşturma açılmasına direktif verme yetkisi tanıyan açık herh-angi bir düzenleme bulunmamaktadır. Diğer taraftan bunu açıkça sınırlayan bir kural da yoktur.

Mahkemenin yargılama esnasında temel görevinin huzurundaki ihtilafı adil bir çözüme ulaştırmak olduğunu ve taraflar arasındaki ihtilaflı konuların mümkün olduğ-u oranda tümüyle ve kesin olarak karara bağlanmasını sağlamak ve ihtilaflı konularla ilgili yasal işlemlerin çoğalmasını önlemek amacıyla tüm hukuki çareleri sağlamak olduğunu tekrardan belirtmeyi gerekli görürüz. Dolayısıyla Mahkeme, huzurunda çare arayan- tarafların ihtilaflarını tümüyle kesin ve nihai olarak çözecek şekilde kararlar vermelidir.

Hukuk davalarında mahkemenin hukuk yetkisi kullanan bir mahkeme olduğunu, ceza yetkisi kullanmadığını ve ceza yargılaması yapmadığını zihinde tutarak görevleri-nin, huzurundaki mesele ile ilgili tarafların herhangi bir suç işleyip işlemediklerini tezekkür etmeden, tarafların ihtilafları ve talepleri ile ilgili nihai ve kesin bir çare üretilmek olduğunu ifade ederiz.

Bununla birlikte, tarafların yasaları ihlal -ederek, Mahkemeye gelip Yasalardan yararlanarak çare araması tasvip edilecek bir yöntem değildir. Keza, tarafların yasalara saygılı bir şekilde, temiz ellerle Mahkemeye gelip yasaların verdiği haklardan yararlanmaları beklenmektedir. Yasalar ihlal edilerek- yapılan bir sözleşmedeki hakların tekrar geri elde edilmesine Mahkeme yardımcı olmamalıdır. Mahkemeye yasaları ihlal ederek temiz ellerle gelmeyenlerin dava açma hakkı olmadığı kabul edilmelidir. (Bkz. Yargıtay/Hukuk 29/2002 D. 12/2004, Panayı Kalava v. G-eorgios Bassiliou and G. Ch. Ioannides (CLR) vol. 7 sayfa 67 - You shall not have a right of action when you come into a Court of Justice in this unclean manner)

Huzurumuzdaki istinafa konu davada, tarafların ihtilaf konularının bir satış sözleşmesinin- ihlali olduğu, bu satış sözleşmesi altında ödenen meblağların ödeyen taraf lehine hüküm verilerek geri ödenmesi hususunda mahkemeden çare talep edildiği anlaşılmaktadır.

Alt Mahkeme bu satış sözleşmesine konu meblağın KKTC'ye nasıl getirildiği konusund-a taraflardan bilgi istedi. Taraf avukatları ise bu konuda 30.6.2020 tarihli celsede aşağıdaki cevapları Mahkemeye iletti,

"Av. Mustafa: Efendim aslında Davalının yetkilisi ilgili tarihlerde parayı alan kişi buradadır bize izahat verebilir. Benim bildiğim- kadarıyla Davalının yetkilisi İranlı müşterilerine ilişkin yetkilisi bu parayı yurt dışından KKTC'ye sokabileceği rakama uygun olarak İran'a gittiğinde dönüşümlü getirip satış sözleşmesi doğrultusunda çünkü....

...

Av. Mustafa: efendim aslında Davalı b-u parayı alan kişi buradadadır izah edebilir.

...

Davalı No.2: Bazısı banka