-D. 12/2013 Yargıtay/Hukuk 111/2009
(Mağusa Dava No: 569/2007)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Narin F. Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalkan.
İstinaf eden: Karma Hayvan Yemi Harup Ür-ünü ve Lp. Gaz Üretim
ve Pazarlama Koop. Ltd., Lefkoşa
(Davacı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Sinan Erhan Gece, İskele
(Davalı)

A r a s ı n d a.
-
İstinaf eden namına: Avukat Tevfik Pilli
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Alper Dede.

Gazimağusa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Bahar Saner'in 569/2007 sayılı davada 25.11.2009 tarihinde verdiği karara karşı, Davacı tarafından yapılan istinaftır.
-

-----------

H Ü K Ü M

Narin F. Şefik: Huzurumuzdaki istinaf, Davacının davasını reddeden Bidayet Mahkemesinin, 25.11.2009 tarihli kararından yapılmıştır.

Davacı, Davalıya ait 5 adet çekin karşılıksız çıkması neticesinde, Davalı aleyhine dava -ikame etmiştir. Bidayet Mahkemesi, Davacının davasını, şahadette ortaya çıkan davadaki esasa müteallik olguların Talep Takririnde yer almadığından ve Talep Takririnde belirtildiği gibi, Davalının çeklerinin, Davalının Davacıya olan borcuna tuta Davacıya ve-rildiği iddiasının ispat edilemediğinden, reddetmiştir.

İstinaf Eden, 5 istinaf sebebi ile istinaf etmiştir. İstinaf sebepleri aynen şöyledir:

Muhterem Bidayet Mahkemesi dava konusu çeklerin Kemal İremzade tarafından Davacıya ciro edildiği ve/veya istem- anlatışında (talep takririnde) ciro kelimesinin yer almadığı ve/veya açıkça belirtilmediği nedeni ile işbu davayı ret etmekle esaslı surette hata etmiştir.

Davacı, istem anlatışının 3. paragrafında dava konusu çeklerin Davalının "borcuna karşılık ve/veya- meşru ivaz mukabilinde hamiline ünvanı ile tanzim ve/veya imza eyleyerek Davacıya ve/veya Davacının ilgili tarihteki müstahdemi ve/veya memuru olan Kemal İremzade'ye teslim eylemiştir. Her halükarda işbu çekler meşru ivaz mukabilinde Davacıya teslim edilm-iştir ve/veya Davacı mezkur çekleri yasal olarak tasarruf eden sıfatıyla işbu davayı ikame eylemektedir" şeklindeki ifadesine rağmen konu çeklerin Davacıya ne şekilde ciro edildiği hususunun dava celpnamesinde eksik olduğu ve/veya ciro edildiği ibaresi yer- almadığı nedeni ile Davacının davasını ret etmekle hataya düşmüştür. Poliçeler Yasası'nın 34. Yasası'nın ve diğer ilgili maddeleri bir poliçeyi iyi niyetli olarak elinde bulunduran kişinin bu poliçenin ödenmesini talep edebilir. Yasal düzenlemeyi Muhterem- Bidayet Mahkemesi tarafından hiç ve/veya yeterli oranda dikkate almamıştır.

Muhterem Bidayet Mahkemesi işbu davada gerekli tüm ifadeler ve dava konusu çeklerin Davacının tasarrufunda bulunduğu ve ne şekilde bulunduğu hususları layıkı ile ve yasanın aradı-ğı şekilde dava celpnamesinde yer almış olduğu halde dava celpnamesini gerektiği gibi olmadığı ve/veya esaslı unsurlardan yoksun olduğu nedeni ile işbu davayı ret ve iptal etmekle esaslı surette hata etmiş ve Davacıya çok büyük haksızlıkta bulunmuştur.

Mu-hterem Bidayet Mahkemesi yasanın açık hükmüne rağmen konu çeklere çek tarihlerinden itibaren %25 faize hükmetmesi gerekirken faizle ilgili ispat külfetinin yerine getirilmediği gerekçesi ile Davacının faiz talebini ret ve iptal etmekle esaslı surette hata -etmişir.

Bu davada dava masraflarının Davacıya yükletmekle Muhterem Bidayet Mahkemesi gayri adil davranmıştır.

Aleyhine İstinaf Edilen de,14.12.2011 tarihli, mukabil
istinaf ihbarı dosyalamıştır. Mukabil istinaf ihbarındaki mukabil istinaf sebepleri a-ynen şöyledir:

Muhterem Bidayet Mahkemesi Davacının Davalıya müteaddit kez sözlü ve/veya yazılı taleplerine rağmen Davalının mezkûr çek bedellerini ödemeyi red ve inkar ve/veya ihmal ettiği ile ilgili ispat külfetini yerine getirmemiş olduğu halde, Muhter-em Bidayet Mahkemesi bu yönde bir bulguya varmamakla hata etmişir.

Muhterem Bidayet Mahkemesi kararında çekleri elinde bulunduranın Davacı olduğunu ve konu çeklerin karşılıksız çıkmaları üzerine çeklerin keşidecisi ile birlikte Kemal İremzade'ye Davacının- ihbar gönderme mükellefiyeti olmasına rağmen Davacı tarafından ihbar gönderilmediği hususunu nazarı dikkate alarak Davacının davasını bu yönde de red ve iptal edeceği yerde, Davacı tarafından Davalıya ve Kemal İremzade'ye ihbarda bulunulmamış olmasını bir- eksiklik ve/veya sorumluluğu ortadan kaldırıcı bir etken olarak telakki etmeyip, kararında belirttiği yönde bulgu ve tespit yapmakla hata etmiştir.

Muhterem Bidayet Mahkemesi kararında Fasıl 262 madde 48'e göre poliçe, karşlılığı ödenmeme ve/veya ödememe- dolayısıyla onore edilmediğinde keşideciye ve her cirantaya ihbarda bulunulması gerektiği ve kendisine bu gibi bir ihbarda bulunulmayan herhangi bir keşideci ve/veya ciranta yükümlülükten serbest kalacağı maddesini ve/veya yine Fasıl 262 madde 49 (a)'nın -ve sair ilgili maddelerin öngördüğü üzere bu gibi bir ihbarın poliçeyi elinde bulunduran kişi tarafından verilmesi gerektiğini ve/veya yasal durumu hiç nazarı dikkate almayıp, kararında Davacının Davalıya ihbarda bulunmasının ihbar müessesine ters olduğu k-anaatinde bulunarak, Davacı tarafından Davalıya ihbarda bulunulmamış olmasını bir eksiklik ve/veya sorumluluğu ortadan kaldırıcı bir etken olarak telakki etmeyip, bu yönde bulguya varmamakla ve Davacının davasını bu yönden de iptal etmemekle hata etmiştir.-

Dava ile ilgili ihtilafsız olgular, Bidayet Mahkemesi
tarafından şu şekilde belirlenmiştir:

İHTİLAFSIZ OLGULAR
Emare No.1 olarak sunulan ve toplamda 5 adet olan her bir çek yaprağındaki imzanın Davalıya ait olduğu, geri kalan yazı ve rakamları-n ise Davalıya ait olmadığı,
Davalı tarafından, 8.11.2006 tarihinde, Emare No.1'deki 5 adet çekin Kemal İremzade tarafından sirkat edildiğine dair polise şikayette bulunulduğu,
Davalı ile Davacı arasında herhangi bir ticari ilişki yaşanmadığı,
Kemal İremz-ade'nin Davacı şirkette satış memuru ve veznedar olarak çalıştığı,
Davacının yönetimi tarafından, Kemal İremzade'nin 26.9.2006 tarihinde, Davacıya ait parayı sirkat ettiğine dair tespit yapıldığı,
Kemal İremzade'nin Davacıya olan borcunu kapatmak için Dava-cıya Sinan Gece ve başkalarına ait çekleri verdiği ve Sinan Gece'ye ait olan 5,000TL'lik bir çek yaprağının da bozulduğu,
Kemal İremzade'nin 6.11.2006 tarihinde yurt dışına çıktığı ve halen dönmediği.

Dava konusu çekler, Davalıya ait 5 adet emrine çekidir-
ve hamiline olarak doldurulmuştur. 2 çekin karşılıksız olduğu, 3 çekin ise çalıntı olduğu belirtilerek, çeke konu meblağlar ödenmemiştir.

Davacının Davalı aleyhindeki talebinin esasını içeren Talep Takririnin 3. paragrafı aynen şöyledir:

"Tak-riben 4/11/2006 tarihinde ve/veya o tarihlerde, Davalı kendisine ait olup aşağıda tafsilatı verilecek olan toplam 5 adet çeki, borcuna karşılık ve/veya meşru ivaz mukabilinde ve hamiline ünvanı ile keşide ve/veya tanzim ve/veya imza eyleyerek Davacıya ve/v-eya Davacının ilgili tarihteki müstahdemi ve/veya memuru olan Kemal İremzade'ye teslim eylemiştir. Herhalükarda işbu çekler meşru ivaz mukabilinde Davacıya teslim edilmiştir ve/veya Davacı mezkur çekleri yasal olarak tasarruf eden sıffatıyla işbu davayı ik-ame eylemektedir.

TAFSİLAT:

Universal Bank Ltd.'in
İskele Şubesine ait 5 adet çek,
b) Çek No'ları sırasıyla, E-145744, E-145745,
E-145746, E-145747, ve E-145748
c) Sırasıyla, 4/11/2006, 7/11/2006, 10/-11/2006,
13/11/2006 ve 16/11/2006 tarihli
d) Tümü "Hamiline" ünvanıyla tanzim olunmuş,
e) Sırasıyla, 4,900 YTL., 4,900YTL, 5,000YTL,
5,000YTL. Ve 2,000YTL kıymete haiz."

Davacının Talep Takririnin 3. parag-rafında yer alan iddiaları şu şekilde sıralanabilir:
A. Davalı,B. 5 adet çeki, C. hamiline unvanı ile, D. keşide ederek, E. borcuna karşılık, F. Davacıya ve/veya Davacının müstahdemi olan Kemal İremzade'ye, G. teslim etti.
Veya, A. Davacı, B.Davalı taraf-ından, C. hamiline olarak, D. keşide edilen, E. 5 adet çekin, F. yasal hamilidir.

Talep Takririnin 3 ve 4. paragraflarındaki iddialara bakıldığı zaman, Davacının esasen iddiası, Davalının Davacıya olan borcuna karşı, Davalıya ait çeklerin Davalı tara-fından Davacıya veya Davacıya verilmek üzere, Davacının memuru ve/veya müstahdemi Kemal İremzade'ye verildiği doğrultusundadır. Bu anlatımda, Talep Takririnin 3. paragrafındaki iddiaya konu olan borç, Davalının Davacıya olan borcudur. Bu durumda, Talep Tak-ririnde, Davalının Davacıya olan borcu için dava konusu çekleri Davacıya iletmek üzere, Davacının memuru Kemal İremzade'ye verdiğinin ileri sürüldüğü kabul edilmelidir.

Davacının, Talep Takririndeki çeklerin Davacıya nasıl intikal ettiği hususundaki- iddiaları, müşterek olguların 6. paragrafında yer alan, Kemal İremzade'nin Davacıya olan borcunu kapatmak için, Kemal İremzade'nin Davalıya ait çekleri Davacıya verdiği gerçeği ile hiçbir şekilde bağdaşmamaktadır.

Esasen ilk etapta, Davacının şahad-etinden çıkan olgular ile Talep Takririnin uyuşmadığı görülmekle birlikte, Talep Takririnin 3. paragrafında Davacının alternatif bir iddia olarak "mezkur çekleri yasal olarak tasarruf eden sıfatıyla" davayı ikame ettiğinin de yer aldığı görülmektedir. Bu -ibarenin bulunması, Davacının Talep Takririni, esasa müteallik olgular açısından yeterli kılar mı?

Huzurumuzdaki istinafa konu davanın olgularından, Kemal İremzade'nin, çeklerin hamili olarak çekleri teslim etmek suretiyle Davacıya ciro ettiği görülm-ektedir. Bu konularda Bidayet Mahkemesinin bulguları doğrudur. Emare No.1 çekler format olarak birer emrine çek formatında olmalarına rağmen, çekler hamiline lehine keşide edildiklerinden, hamiline çek konumunda piyasaya sürülmüşle