-D.26/2012 Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk 106/2009 ve 107/2009
(Lefkoşa Dava No 2782/2008)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti:Narin F. Şefik, Hüseyin Besimoğlu,Ahmet Kalkan.

Yargıtay/Hukuk No:106/2009
(Lefkoş-a Dava No: 2782/2008)

İstinaf eden: 1. Kıbrıs Bilim Vakfı, İş Bankası Karşısı,
Vakıflar Pasajı, Suriçi, Lefkoşa
2. Lefke Avrupa Üniversitesi Rektörlüğü, Lefke
(Davalılar)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Sibel Ka-ymakamoğlu, Lefke.
(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Tevfik Mut
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Ergin Ulunay

Yargıtay/Hukuk No:107/2009
(Lefkoşa Dava No: 2782/2008)

İstinaf eden-: Sibel Kaymakamoğlu, Lefke.
(Davacı)

ile

Aleyhine istinaf edilen: 1.Kıbrıs Bilim Vakfı, İş Bankası
Karşısı, Vakıflar Pasajı, Suriçi,
Lefkoşa
2.Lefke Avrupa Üniversitesi, Lef-koşa.
(Davalılar)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Ergin Ulunay
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Tevfik Mut.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Yargıcı Bertan Özerdağ'ın 2782/2008 sayılı davada 11.11.2009 tarihinde -verdiği karara karşı Davacı ve Davalılar tarafından yapılan istinaflardır.

-------------

H Ü K Ü M

Narin F.Şefik: İş bu istinafta, Mahkemenin hükmünü, Sayın Yargıç Hüseyin Besimoğlu okuyacaktır.

Hüseyin Besimoğlu: Her iki istinaf, L-efkoşa Kaza Mahkemesinin 2782/2008 sayılı davasında, 11.11.2009 tarihinde verilen karara karşı yapılmıştır.

20.5.2008 tarihinde ikame edilen, 2782/2008 sayılı davada, Davacı sair şeyler yanında ve özetle: 18.8.2006 tarihli hizmet sözleşmesi ile Davalı 1-'e ait, Davalı 2 Üniversitede, öğretim görevlisi olarak işe başladığını, 26.2.2008 tarihinde, Kıbrıs Türk Orta Eğitim Öğretmenler Sendikasına üye olduğunu, sendikanın üniversite yönetimi ile toplu iş görüşmeleri sürerken, Davalıların, Davacıya göndermiş ol-duğu 16.5.2008 tarihli 18573(90/B/9-1) 176597/Prsnl.Dept 08/6597 referanslı fesih yazısı ile 18.8.2006 tarihli hizmet akdini feshettiklerini, bu fesih işleminin yasal dayanağı olmadığını, fesih kararının geçersiz olduğunu ileri sürüp Davacı lehine ve Daval-ı aleyhine, 22/92 sayılı İş Yasası'nın 12(2)(c) maddesi gereğince, 2,748$ bildirim tazminatı, 13(3) maddesine göre, 9618$ tazminat, 12(2)(d) maddesine göre, 1374$ tazminat, 50. maddesine göre, 1833$ yıllık izin ücreti, iş arama izni verilmemesi gereğince 9-16$ tazminat, hizmet akdi gereğince, 5499$ zarar ziyan ile dava masrafları ve faiz talebinde bulunmuştur.

Davalılar müdafaa takririnde özetle: Davalı 2'nin dava edilebilme ehliyeti olmadığını, Davalı No. 1'in kararının icrai nitelikte bir karar olduğunu,- bu karara karşın Yüksek İdare Mahkemesinin yetkili olduğunu, Davalı 2 aleyhine dava sebebi olmadığını, Bu davanın Mütevelli Heyeti vasıtasıyla ikame edilebileceğini ön itiraz olarak ileri sürmüş ve müdafaasına devam ederek, Davalı ile hizmet akdi yapılma-dığını, Davacının, Davalı 1'e bağlı Lefke Avrupa Üniversitesi ile işçi statüsünde işe başladığını, Davacının, 26.2.2008 tarih itibarıyla 1.5 aylık süreçte, üst üste 4 gün işe mazaretsiz gelmediğini, Davacının işverene karşı haysiyet ve ahlak kurallarına uy-mayan davranışlarda bulunduğunu, sözleşmenin feshedilmesinin yasalara uygun olduğunu iddia ederek, Davacının davasının iptalini talep etmiştir.

Dava layihalarının teatisinin tamamlanması üzerine, müşterek müracaatla ve öncelikle müdafaa layihasında iler-i sürülen ön itirazlar konusunda duruşma yapılmıştır.

İlk Mahkeme tarafından dinlenen ön itirazlar kısaca şöyledir:

Davalı No.2'nin ayrı bir tüzel kişiliği yoktur. Davalı No.2, Davalı No. 1'in yürütme organı olması nedeniyle, dava edilebilme ehliyet-ine sahip değildir.

Davalı No.1, Vakıflar Örgütüne, Yasa'nın açıkça vermiş olduğu yetkiye dayanılarak kurulmuş bir kamu tüzel kişisidir. Bu kurumun en yüksek karar organı olan mütevelli heyetinin almış olduğu karar, icrai nitelikte bir karar olup, yürütse-l ve yönetsel yetkiler kullanmak suretiyle elde edilmiştir. Kararın alınması aşamasında kamu yararı saiki ile hareket edilmiştir. Bu nedenle, bu davada yetkili mahkeme, kaza mahkemesi değil Yüksek İdare Mahkemesi olmalıdır.

İlk Mahkeme, ön itirazlarl-a ilgili iddiaları reddettikten sonra yetki konusunu resen incelemiş ve yetkili mahkemenin, Lefke Mahkemesi olduğu bulgusunu yaparak, davanın ret ve iptal edilmesine karar vermiştir.

Bu karardan dolayı Davacı, 107/2009 sayılı istinafı, davalılar ise, 106-/2009 sayılı istinafı dosyalamışlardır.

İstinafın duruşmasında, 106/2009 ve 107/2009 sayılı istinaflar birleştirilmiş ve birlikte ele alınmıştır.

106//2009 sayılı istinafta, İstinaf Eden, 8 istinaf sebebi ileri sürmekle birlikte, istinaf sebeplerini 3 -başlık altında özetlemeyi uygun bulduk.

1. 2782/2008 sayılı davada, Lefke Avrupa Üniversitesi Rektörlüğü, davaya Davalı 2 olarak dahil edilmiştir. Lefke Avrupa Üniversitesi Rektörlüğü diye bir tüzel kişilik olmadığı için, dava bu şekli ile ileri gidemezdi-. İlk Mahkeme, davanın ileri götürülmesinde sakınca olmadığı konusunda bulgu yapıp, karar vermekle hatalı hareket etmiştir.

2. İlk Mahkeme, Lefke Avrupa Üniversitesinin idari niteliğe sahip bir kamu kurumu olduğu konusunda bulgu yaptıktan sonra, LAÜ'nün -özel bir üniversite gibi hareket etmekte olduğu konusunda bulgu yapması ve dava konusu ihtilafın kaza mahkemesinin yetkisinde olan özel hukuku ilgilendiren bir konu olduğuna karar vermekle, hatalı hareket etmiştir.

3. Masraflar konusunda karar vermemekle-, İlk Mahkeme hatalı davranmıştır.

106/2009 sayılı istinafta, Aleyhine İstinaf Edilen mukabil istinaf dosyalamıştır. Aleyhine İstinaf Edilenin mukabil istinaf sebepleri aynen şöyledir:

İlk Mahkeme, Kıbrıs Bilim Vakfının, Tüzel Kişiliği haiz bir vakıf old-uğu bulgusunu yapmakla hatalı hareket etti.

İlk Mahkeme, Lefke Avrupa Üniversitesinin ve Kıbrıs Bilim Vakfının kamu kurumları olduğu bulgularını yapmakla hatalı hareket etti.

107/2009 sayılı istinafta 6 istinaf sebebi ileri sürülmüş olmakla birlikt-e, istinaf sebeplerini 2 başlık altında özetlemeyi uygun bulduk.

İlk Mahkeme, Davalılar tarafından sunulan ön itirazları reddettikten sonra, davayı bölgesel yetki açısından resen incelemesi ve Davacının iş adresi olan Lefke Kaza Mahkemesinin yetkili olduğ-u sonucuna vararak, davayı yetkisizlikten ret ve iptal etmesi hatalıdır.

İlk Mahkeme, Davacının haksız fesihten dolayı açmış olduğu bu davada, Davacının Mahkemeler Yasası'nın 66. maddesinde hüküm altına alınmış olan davanın nakli ile ilgili kuralların uyg-ulanmasına herhangi bir fırsat vermemesi ve bu hakkı Davacının elinden alarak kullanılmaz hale getirmesi hatalıdır.

TARAFLARIN İDDİALARI:

106/2009 sayılı istinafta, İstinaf Edenin iddiaları:

İstinaf Eden Avukatı, özetle, Lefke Avrupa Üniversitesi Rekt-örlüğünün, Davalı No. 2 olarak davaya dahil edilmesinin hatalı olduğunu, üniversitenin doğrudan bir kamu hizmeti verdiğini, İlk Mahkemenin, bu hizmetin, "dolaylı kamu hizmeti olduğu" şeklindeki bulgusunun hatalı olduğunu, Kıbrıs Bilim Vakfı Mütevelli Heyet-inin bir karar aldığını, bu karar ışığında bir fesih ihbarı gönderildiğini, yapılan bu işlemin yürütsel ve yönetsel işlemler olduğunu, Kıbrıs Bilim Vakfının denetiminin, tamamen Vakıflar Örgütünde olduğunu, Vakıflar Örgütünün kamu kurumu olduğunu, Kıbrıs -Bilim Vakfının kamu yararı için çalışmakta olduğunu, Davacının hizmet sözleşmesinin feshedilmesi ile ilgili kararın idari nitelikte bir karar olduğunu, hizmet sözleşmesinin feshedilmesi ile ilgili kararın idari nitelikte bir karar olmadığı konusundaki İlk -Mahkemenin kararının hatalı olduğunu, İlk Mahkemenin bölgesel yetki konusunu resen inceleyebileceğini, İlk Mahkemenin bu konudaki bulgusunun hatalı olmadığını ileri sürüp, istinafın kabulünü talep etmiştir.

107/2009 sayılı istinafta, İstinaf Edenin iddia-ları:

İstinaf Eden Avukatı, özetle, Kıbrıs Bilim Vakfının özel bir mülhak vakfı olduğunu, mütevelli heyeti bulunduğunu, Lefke Avrupa Üniversitesinin özel tüzel kişiliği haiz bir kuruluş olduğunu, Kıbrıs Bilim Vakfının herhangi bir kamu tüzel kişiliği olm-adığını, Fasıl 337 altında kurulduğunu, 63/2005 sayılı Yasa'nın 23. maddesi altında Rektörlüğün, Üniversitenin yürütme organı olduğunu, bu nedenle davaya Davalı No. 2 olarak dahil edildiğini, Vakıflar Örgütü Dairesinin bir kamu tüzel kişisi olduğunu, Kıbrı-s Bilim Vakfının mülhak bir vakıf olduğu için herhangi bir tüzel kişiliği haiz olmadığını, kamu tüzel kişiliği bulunmadığını, İş Yasası altında çıkan ihtilaflarda yetkili mahkemenin, iş mahkemesi, iş mahkemesi olmayan durumlarda işin yapıldığı yerin mahkem-esinin yetkili kılındığını, İlk Mahkemenin bölgesel yetki konusunu inceleme yetkisi olmadığını ileri sürüp, istinafın kabulünü, 106/2009 sayılı istinafın ise reddini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN İNCELENMESİ:

2782/2008 sayılı davadaki Davacı, Kı-brıs Bilim Vakfı ve Lefke Avrupa Üniversitesi ile imzaladığı 18.8.2006 tarihli Akademik Personel Sözleşmesi ile kıdemli öğretim görevlisi olarak LAÜ'de göreve başlamıştır.

Davalı No. 1, 15.5.2008 tarihli ve 327 referans numaralı kararı sonucu Davacıya g-önderdiği 16.5.2008 tarihli bir ihbarname ile Davacının 18.8.2006 tarihli hizmet akdini feshettiğini bildirmiştir.

Bu fesihten mağdur olduğunu iddia eden Davacı, 2782/2008 sayılı davayı ikame etmiş, hizmet akdinin feshedilmesinin haksız olduğunu ile-ri sürmüş ve Davalılardan tazminat talep etmiştir.

Davalılar, dosyalamış oldukları müdafaa layihalarında sair şeyler yanında beş iptidai itirazda bulunmuştur. Layiha teatisinin tamamlanmasından sonra, müşterek müracaat üzerine Davalının ileri sürdüğü ipt-idai itirazların öncelikle ikisinin dinlenmesine karar verilmiştir.

Yapılan duruşmada, iptidai itirazlar için tanık dinletilmemiş, dava ile ilgili emare ibraz edilmemiş, sadece hitap yapılmıştır.

İlk Mahkemenin kararından Davacı 107/2009 sayılı, Da-valı ise 106/2009 sayılı istinafları dosyalamıştır.

Birleştirilerek dinlenen bu istinaflardan, öncelikle 106/2009 sayılı istinafı incelemeyi uygun buluruz.

Birinci başlık altında istinaf sebebinin incelenmesi:

2782/2008 sayılı davada, Lefke Avrupa Üni-versitesi Rektörlüğü, davaya Davalı 2 olarak dahil edilmiştir. Lefke Avrupa Üniversitesi Rektörlüğü diye bir tüzel kişilik olmadığı için dava bu şekli ile ileri gidemezdi. İlk Mahkeme davanın ileri götürülmesinde sakınca olmadığı konusunda bulgu yapıp ka-rar vermekle hatalı hareket etmiştir.

Lefke Avrupa Üniversitesi Rektörlüğünün 2782/08 sayılı davada, Davalı 2 olarak gösterilmiş olduğu dava zabıtlarından görülmektedir.

İlk Mahkeme bu konuyu kararında aşağıdaki gibi ifade etmiştir:

"Kıbrıs Bi-lim Vakfı tüzel kişiliğe haiz Vakıflar İdaresine bağlı bir vakıftır. Lefke Avrupa Üniversitesi ise tüzükle kurulmuş bir üniversitedir ve tüzel kişiliğe haizdir. Üniversitelerin bağlı olduğu ve onları regüle eden 65/2005 sayılı Yüksek Öğretim Yasası uyarın-ca Üniversitenin yürütme organı rektörlüktür. Dava konusu kararı alan organ da rektörlüktür, dolayısıyla bu başlık altında açılan davanın ileri götürülmesinde herhangi bir engel yoktur. Davacı, Lefke Avrupa Üniversitesi veya LAÜ Rektörlüğü aleyhine dava aç-abilir ve bunun sonucunda Lefke Avrupa Üniversitesi Rektörlüğü aleyhine ikame ettiği dava başlığında usul kuralları açısından herhangi bir hata veya noksanlık bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu iptidai itirazın reddine karar veririm."

İlk Mahkeme, Lefke -Avrupa Üniversitesinin yürütme organının da, kararı alan organın da rektörlük olduğunu, davanın bu şekli ile ikame edilmesinde hukuken bir engel olmadığını ileri sürüp ön itirazın reddine karar vermiştir.

Dava zabıtlarına göre, Lefke Avrupa Üniversitesi,- Kıbrıs Bilim Vakfı tarafından kurulmuş bir vakıf üniversitesidir ve 65/2005 sayılı Yasa'nın 23.(2) maddesine göre üniversitelerin yürütme organı rektörlüklerdir.

Rektörlüğün, Üniversitenin yürütme organı olması nedeniyle, Davacı, Rektörlüğü, Üniversitey-i temsilen Davalı No: 2 olarak davaya dahil etmiştir. Davacının istihdam edildiği kurum, Lefke Avrupa Üniversitesidir. Lefke Avrupa Üniversitesi ise, Kıbrıs Bilim Vakfı tarafınından kurulmuştur. Davacının, LAÜ'yü, Rektörlük vasıtasıyla dava etmiş olduğu a-nlaşılmaktadır. 65/2005 sayılı Yasa'nın 23(2) maddesini dikkate aldığımızda, LAÜ'nin Rektörlük vasıtasıyla dava edilmesinde hukuken bir engel görülmemektedir.

Bu gerçekler ışığında, İlk Mahkemenin, Lefke Avrupa Üniversitesi Rektörlüğünün, istinaf konusu- davada, Davalı No. 2 olarak dahil edilmesinin sakıncalı olmadığı ile ilgili bulgusu hatalı değildir.

Bu sebeple İstinaf Edenin 1. istinaf sebebi reddedilir.

İkinci başlık altındaki istinaf sebebinin incelenmesi:

Davalı No.1, Vakıflar Örgütüne, Yasa'nı-n açıkça vermiş olduğu yetkiye dayanılarak kurulmuş bir kamu tüzel kişisidir. Bu kurumun en yüksek karar organı olan mütevelli heyetinin almış olduğu karar, icrai nitelikte bir karar olup, yürütsel ve yönetsel yetkiler kullanmak suretiyle elde edilmiştir. -Kararın alınması aşamasında kamu yararı saiki ile hareket edilmiştir. Bu nedenle, bu davada yetkili mahkeme kaza mahkemesi değil, Yüksek İdare Mahkemesi olmalıdır.

Kıbrıs Bilim Vakfı, Fasıl 337 altında kurulmuş Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi (-Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) Yasası altında, Vakıflar İdaresinin denetim ve kontrolüne tabi mülhak bir vakıftır. Mülhak, vakıflar mütevellileri tarafından idare edilmektedir.

Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi 73/91 sayılı Yasa'nın 5(2) mad-desine göre, tüzel kişiliği haiz Anayasal bir kuruluş olarak ifade edilmiştir.

Vakfın ne olduğu, Fasıl 337'de tefsir kısmında aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir:

"vakıf" İslam dinine mensup bir kişinin, herhangi bir malı, kullanımının veya ondan elde edi-len gelirin herhangi bir hayır amacına hasredilmesi için daimi olarak vakfedilmesini (dedication) anlatır.

Vakfın amaçlarının ne olduğu ise, aynı Yasa'nın 6. maddesinde izah edilmiştir:

Vakfın Amaçları6.(1)(2). fıkra kurallarına bağlı kalınması koşulu-yla vakfetme amacının hayır işleri için olması gerekir.....................................
....................................

Vakıflar konusunda Sıddık Sami Onar İdare Hukukunun Umumi Esasları isimli eserin sayfa 670, 672 ve 675. sayfalarında, -Vakıflarla ilgili şu görüşlere yer verilmiştir:

"Bununla beraber hakikatte Vakıflar müstakil bir hukuki varlık teşkil etmekte yani hukuki bir şahsiyete haiz bulunmaktadır."
"Vakfın başlıca organı mütevellidir. Mütevelli vakıfnamede zikredilen vakfın şartl-arı mucibince vakıf işlerini idare eden kişidir." "Mülhak vakıflar kendi mütevellileri tarafından idare edilmektedir. Hükümet bunlara ancak nezaret ve murakabe suretiyle müdahale eder."

Görüleceği gibi, vakıflar, hayır amaçları için kurulan, mütevelliler -tarafından idare edilen, müstakil hukuki varlıklar olarak ifade edilmektedir.

Kıbrıs Bilim Vakfı, Fasıl 337 hükümleri altında kurulduğuna göre, Vakıflar İdaresinin denetim ve kontrolüne tabi, mütevelliler tarafından idare edilen, özel tüzel kişiliği haiz -bir kurum olarak ifade edilebilir.

Nitekim, İlk Mahkeme de bu yönde bir tespit yapmakla doğru bir yaklaşımda bulunmuştur.

Lefke Avrupa Üniversitesi, Kıbrıs Bilim Vakfı tarafından kurulmuş, özel bir vakıf üniversitesi olduğuna göre, Lefke Avrupa Üniv-ersitesinin hukuki durumunu inceleyelim.

Üniversitelerin tabii olduğu mevzuat 65/05 sayılı KKTC Yüksek Öğrenim Yasası'dır.

65/05 sayılı Yüksek Öğrenim Kurumu Yasası'nda üniversitenin tanımı ise şu şekilde ifade edilmiştir.

"Üniversite", bilgiyi üretmek-, yaymak ve topluma hizmet etmek amacıyla, bilim ve teknoloji ile ilgili araştırmaların yapıldığı, bilimsel kuram ve yöntemlerin üretildiği, geliştirildiği, öğretildiği ve uygulandığı, ulusal kültürün, insanlığın evrensel değerleriyle bir arada geliştirili-p yayıldığı, özgür ve yaratıcı düşüncenin yeşerme ortamları sağlayan, akademik özgürlük ve kurumsal özerkliğe sahip kamu tüzel kişiliğini haiz yükseköğretim kurumunu anlatır.

Yukarıdaki tanıma göre, 65/05 sayılı Yasa'nın 2. maddesinin tefsir kısmında Ü-niversite akademik özgürlük ve kurumsal özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz, Yüksek Öğrenim Kurumu olarak ifade edilmiştir.

65/2005 sayılı Yasa'ya göre, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetin'deki yükseköğretimi, yasa ile kendisine verilen yetki ve görevl-er çerçevesinde planlayan, düzenleyen, uygulanmasını gözetleyen, denetleyen, yükseköğretim kurumlarının akreditasyon işlemlerini yürüten, faaliyetlerini yönlendiren ve yükseköğretim kurumları arasında koordinasyonu sağlayan kamu tüzel kişiliğine sahip Yüks-eköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kuruludur ve kısaca YÖDAK olarak isimlendirilmiştir.

65/2005 sayılı Yasa'ya göre, KKTC'de kurulan veya kurulacak olan özel veya kamu üniversiteleri, YÖDAK'ın iznine ve kontrol ve denetimine tabi-dir. Lefke Avrupa Üniversitesi, Kıbrıs Bilim Vakfı tarafından kurulan özel bir üniversite olmakla birlikte, faaliyetleri 65/2005 sayılı Yasa'ya ve YÖDAK'ın kontrol ve denetimine tabidir.

Buna göre, Lefke Avrupa Üniversitesi özel bir vakıf üniversitesi ol-makla birlikte, 65/2005 sayılı Yasa'ya göre, akademik özgürlük ve kurumsal özerkliğe sahip, kamu alanında faaliyet gösteren, özel-tüzel kişiliğini haiz Yüksek Öğrenim Kurumu olarak faaliyet göstermekte olduğunu kabul etmek gerekir.

Kıbrıs Bilim Vakfı -ve Lefke Avrupa Üniversitesi ile Aleyhine İstinaf Edilen Davacı arasındaki hukuki ilişki, 18.8.2006