-D.8/2009 Yargıtay/Hukuk: 101/2007
(Dava No: 2901/2005,Gazimağusa)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti:Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen, Seyit A. Bensen.

İstinaf eden: Gürsel Selengin, 17, Şh-t. Erol İsmail Sokak,
Kızılay, Lefkoşa
(Davacı)

ile -

Aleyhine istinaf edilen: K.K.T.C. Başsavcısı, Hukuk Dairesi,
Lefkoşa
- (Davalı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Kıvanç M. Riza adına Avukat Levent
Celâleddin
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıdemli Savcı Pervin Sağlamer.

Gazima-ğusa Kaza Mahkemesi Başkanı Ahmet Kalkan ve Kıdemli
Yargıç Çetin Veziroğlu'nun 2901/05 sayılı davada 22.6.2007 tarihinde verdiği karara karşı Davacı tarafından yapılan istinaftır.

------------------

H - Ü K Ü M
-

Mustafa H. Özkök: Davacı, Gazimağusa Kaza Mahkemesinde
dosyalamış olduğu 2901/05 sayılı davasında özetle, İskele
Kazasına bağlı Yeni Erenköy'de 13679 ve 13680 Koçan No.'lu taşınmaz malların sahibi olduğunu ve K.K.T.C. İçişleri
Bakanlığı'nın 12.8.2004 -tarihli Resmi Gazete'nin Ek III'ünde
463 sayılı Amme Enstrümanı olarak yayımladığı Karpaz Bölgesi
Planlama Sınırı içinde Denetim ve Geliştirme Emirnamesi'nin
yayımlandığını, 1. paragrafında tafsilâtı verilen gayrımenkûl-lerin bu Emirname kapsamında olduğun-u ve yayımlanan Emirname
ile gayrımenkûllerinin ekonomik değerinin fiilen azaldığını,
bu nedenle Anayasanın 36(2) maddesi gereğince tazminat alma
hakkı olduğunu, 29.5.2005 tarihinde Devlet'in ilgili
Makamlarına yazılı başvuruda bulunduğunu, ancak yanıt a-lama-
dığını, bu nedenle dava açma hakkı doğduğunu ileri sürerek
Emirname yürürlüğe girmeden önce gayrımenkûllerinin değerinin
270.000 Sterlin olduğunu, Emirnameden sonra ise 18.000
Sterlin'e düştüğünü, dolayısıyle 252.000 Sterlin ve/veya
muadili Türk Lir-ası zarar ziyana düçar olduğunu ileri sürerek
7. paragraftaki gibi 252.000 Sterlin ve/veya muadili Türk
Lirası talebinde bulunmuştur.

Davalı, dosyalamış olduğu Müdafaa Takririnde özetle,
genel olarak Davacının iddialarını reddetmiş ve Davacıya ait
ga-yrımenkûllerin Emirname kapsamında olduğunu, ancak ekonomik
değerlerinde azaltma, kısıntı ve sınırlama getirilmediğini,
çünkü Emirnameden önce tarımsal arazi kapsamında olan Davacıya
ait gayrımenkûllerin yine tarımsal arazi kapsamında tutulduğunu, nitelikl-erinde bir değişiklik olmadığını, Davacının Emirnameden önce inkişaf için bir girişimi olmadığı nedeniyle ileride doğması muhtemel herhangi bir zarar ziyan için önceden zarar ziyan
talep edemeyeceğini keza Karpaz Emirnamesinin yürürlüğe girmesi ile ekonom-ik değerini fiilen azaltan, kısıntı ve sınırlama olmadığını, Davacının tazminat alma hakkı doğmadığını ve/veya
olmadığını ileri sürerek Davacının davasının reddini talep
etmiştir.

Davayı dinleyen İlk Mahkeme, Davacının davasını reddet-miştir. Davacı-, bu ret kararına karşı işbu istinafı dosyalamış
bulunmaktadır.

İstinafın duruşması yapılmıştır. İstinaf ihbarnamesi
10 istinaf sebebi içermekte ise de İstinaf Eden istinaf
sebeplerini bir bütün olarak ele alıp hitapta bulunmuştur.
İstinaf Eden ya-ptığı hitabında özetle, İlk Mahkemenin
kararının büyük kısmında yaptığı bulgularla ilgili taraflara
söz hakkı vermediğini ve tarafların görüşlerini almadan
birçok noktada bulgu yaptığını ileri sürerek bu bulguları
yapma yetkisi olmadığını beyan etmiştir-. İkinci yakınması
ise Davacının Anayasanın 36(2) maddesine dayandığını, sunmuş
oldukları şahadet ile yürürlüğe giren ve kısa ismi Karpaz
Emirnamesi olan Emirname kapsamına alınan yukarıda tafsilâtı verilen gayrımenkûllerinin ekonomik değerinde düşüş oldu-ğu nedeniyle tazminat alma hakkı olduğunu ileri sürerek istinafın kabul edilmesini talep etmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen tarafından bulunan Savcı ise
yaptığı hitabında özetle, İlk Mahkeme kararının hatalı
olmadığını, Davacının gayrımenkûllerinin Ka-rpaz Emirnamesi
nedeniyle ekonomik değerinde bir azaltma, kısıntı veya
sınırlama olmadığı nedeniyle tazminat alma hakkı olmadığı,
bu nedenle İlk Mahkemenin kararının doğru olduğunu ileri
sürerek istinafın reddini talep etmiştir.

İstinaf Eden Avukat-ının ilk olarak yakındığı husus,
yani İlk Mahkemenin lâyihalarda olmayan hususlarla ilgili
ve tarafların görüşünü almadan ürettiği kararların ve/veya
yapmış olduğu bulguların doğru olmadığı yönündeki beyanına
katılmaktayız. Mahkemenin kararı büyük oranda -lâyihaların
dışına çıkılmış ve tarafların ileri sürmediği hususlarda
bulgular yapmıştır. İlk Mahkemelerin görevi tarafların
lâyihaları ile bağlı olarak sunmuş oldukları şahadeti
değerlendirip karar vermektir. Lâyihalarda ileri sürülmeyen
hususlarda İlk -Mahkemelerin karar verme yetkisi yoktur. Keza
taraflara söz hakkı vermeden de herhangi bir hususta karar
üretme yetkileri yoktur ve bu nedenle İlk Mahkemenin lâyihalar
dışına çıkarak ve taraflara söz hakkı vermeden yapmış olduğu
bulgulara herhangi bir değ-er atfedilmeyecektir.

Davacının esas yakınması olan yani Anayasanın 36(2) maddesi gereğince tazminat alma hakkı olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Bu hususu incelemeden önce Davacının sunduğu şahadet Mavi 75'te özetle şöyledir:

"D-avacı Tanığı No:(7) Gürsel Selengin Y/E:
S. Nerde çalışıyorsunuz?
C. Lefkoşa Kaymakamlığında Bucak Sorumlusuyum.
S. Bu emare I'deki koçanlarda gösterilen mal
kimindir?
C. Benimdir.
S. Bu davada dava-cısınız?
C. Evet.
S. Ve 2004'de çıkan emirname dolayısıyle bu
dava konusu mallarının kıymetinin düştüğünü
iddia eden ve davandaki gibi talep edersiniz?
C. Evet.

Davacı istintakında ise şöy-le demektedir:

S. Bu malı ben size iddia ederim ki 98 yılında
Berna Selenginle birlikte kayıt no'su 507
iken bütün olarak aldınız, tarla olarak satın
aldınız. Doğru değil mi?
C. Evet.
S. Ve -180 Milyona aldınız bu araziyi?
C. Aklımda değil 10 yıl geçti aradan.
S. Ben size diyorum ki 180 Milyon TL'sına satın
aldınız? Ve bilâhare siz bu malı müracaat
ettiniz tapuya kuru arazi olarak aldınız ve
- tapuya müracaat ettiniz sulu arazi taksimi
istediniz?
C. Ben arazi olarak aldım sulu veya kuru arazi
olarak değil. Onu siz iddia ediyorsunuz.
Arazi olarak aldım. Tarla olarak aldım.
S. Ve müracaat- ettiniz tapuya?
C. Evet.
S. Ve bunu 453/01 kayıtlı dosya ile sulu taksim
yapmak istediniz?
C. Evet.
S. Ve yaptınız?
C. Evet.
S. Ve bu araziyi bilâhare 4'e böldünüz bu
taksimatl-a?
C. Evet.
S. Bu araziye sulu taksim yaparken sulu tarım
yaptığınıza dair belge ibraz ettiniz tapuya?
C. Sulama hakkı aldım öyle yaptım. Tapuya resmi
dosya açtım. Kendi tarlamın içerisinde de
- kuyu vardı. Çökmüş bir kuyuydu, başka yeğeni-
min kuyusu vardı o kuyudan sulama hakkı
aldım.
S. Ve sulu araziydi?
C. Evet, sulu araziydi.
................................................
- ................................................
S. Bu böldüğünüz malın bir dönümünü 2001 yılında
bağış yoluyla Şenol Fehmi'ye devrettiniz?
C. Evet.
S. Kaça verdiniz bu malı?
C. Bağış diyorsunuz.
- S. Ama bir değer beyanında bulundunuz tapuda
değil mi? Kıymetlendirdiniz yani?
C. Aklımda yok 2001'deki beyanımı nasıl hatırlayım.
S. 2 Milyar lira değer biçtiniz siz bu mala?
Beyanınız odur tapuda-n?
C. Olabilir.
S. Ve yine Şenol Fehmi'ye 1 dönüm 1900 ayakkarelik
bölümünü yani koçan no: 13678 malı devrettiniz?
Bağışladınız? Öyle değil mi?
C. Öyle diyorsanız, ben kayıtları hatırlamıyorum.
S-. Ben size iddia ediyorum ki sizin bu malınız sulu
tarım arazisidir?
C. Evet."

Yine Müdafaa Tanığı Ramadan Şiritoğluları Mavi 82, 83, 84,
85, 86, 87, 93, 94 ve 95'te şöyle demektedir:

"S. Parseli kaçtır?
- C. 2 tane verilmiştir burada bir tanesi 3/29
paftasında parsel 368 bir de 3/22 paftasında
parsel 122.
S. Yani bu dava konusu malın olduğu parsel?
C. Evet.
S. Ne olarak verilmişti bu Derviş Hilmi'ye?
- C. Kuru arazi olarak.
.................................................
.................................................
S. 4 dönüm 2 evlek kuru arazi olarak?
C. Evet, İskân kararı öyle.
S. Ve koçanı çıkt-ı? Koçan numarası neydi?
C. 507.
S. 507 koçan numarası da kaydedildi Tapuya öyle
mi?
C. Evet.
S. Bu malın puanı ne kadardı? Derviş Hilmi ne
kadar puan yatırdı bu mala?
C. 31-500 puan.
S. 31500 puan karşılığında bu malı kendi adına
kaydetti?
C. Evet.
................................................
................................................
S. Hasan Yengin kaça aldı- bu malı?
C. 90 Milyon TL.
S. 90 Milyon Türk Lirasına kendi adına kaydettirdi?
C. Evet.
S. Rayiç bedeli tapu olarak değerlendirme yaparken
kaç lira biçtiniz?
C. Beyan ettiği kıymet uygun görüldü.
- S. Uygun görüldü ve onaylandı. Onun üzerinden de
işlem yapıldı?
C. Evet.
S. Ondan sonra bu mal el değiştirdi mi?
C. Evet, bu mal daha sonra 6 Mart 1998 tarihinde
1/2 hisse Berna Selengin ve 1/2'si -Gürsel
Selengin'e sattı.
S. Kaça sattı?
C. Beyanları 180 Milyon. Bildiğim kadarıyla
yükseltildi. Dosyada belli değil yükseltildiği.
Sizdeki devir takririnde vardır. 180 Milyon
uygun görül-dü rayiç değeri.
S. 180 Milyona sattı 98 yılında Gürsel Selengine?
C. Evet.