-D.12/2015 Birleştirilmiş
Yargıtay/Ceza No:86-87-88-89/2014
(Lefkoşa Ceza Dava No:5296/2008)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:Hüseyin Besimoğlu,Ahmet Kalkan,Emi-ne Dizdarlı

Yargıtay/Ceza No:86/2014
(Lefkoşa Ceza Dava No:5296/2008)

İstinaf eden: Ecevit Alper, Lefkoşa.
(Sanık No.2)
- ile -

Aleyhine istinaf edilen: KKTC Başs-avcısı, Lefkoşa.

(Davayı ikame eden)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Ömer Başay
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı Damla Güçlü

Yargıtay/Ceza No:-87/2014
(Lefkoşa Ceza Dava No:5296/2008)

İstinaf eden:Aziz Sözmener,Taşkınköy-Lefkoşa.

(Sanık No.1)
- ile -

-Aleyhine istinaf edilen: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa.

(Davayı ikame eden)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avukat Feyzi Hansel
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı -Damla Güçlü

Yargıtay/Ceza No:88/2014
(Lefkoşa Ceza Dava No:5296/2008)

İstinaf eden: KKTC Başsavcısı - Lefkoşa.

- (Davayı ikame eden)
- ile -

Aleyhine istinaf edilen: Aziz Sözmener, Taşkınköy - Lefkoşa.

(Sanık No.1)

A r a s ı n d a.

İstinaf e-den namına: Savcı Damla Güçlü
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Feyzi Hansel

Yargıtay/Ceza No:89/2014
(Lefkoşa Ceza Dava No:5296/2008)

İstinaf eden: KKTC Başsavcısı - Lefkoşa.
-
(Davayı ikame eden)
- ile -

Aleyhine istinaf edilen: Ecevit Alper - Lefkoşa.

(Sanık No.2)

A r a s ı n -d a.

İstinaf eden namına: Savcı Damla Güçlü
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Ömer Başay

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Yargıcı Hale Dağlı'nın, 5296/2008 sayılı davada, 18.9.2014 tarihinde verdiği karara karşı, Davayı İkame Eden ve Sanıklar tarafından yapı-lan istinaflardır.

-----------

H Ü K Ü M

Hüseyin Besimoğlu: Bu istinafta, Mahkemenin hükmünü, Sayın Yargıç Emine Dizdarlı okuyacaktır.

Emine Dizdarlı:Sanıklar, Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesi huzurunda Fasıl 154 Ceza Yasası'nın 20. maddesi ile -39/2001 sayılı KKTC Bankalar Yasası'nın 49(3) maddesine aykırı olarak, 28.4.2006 tarihinde, Yeşilada Bank Ltd.de Sanık No.1, Genel Müdür Muavini, Sanık No.2, Dış İlişkiler Sorumlusu olarak görev yaptıkları bir esnada, Yeşilada Bank Ltd. tarafından Gülay Ye-tkili ve Mehmet Kahveci'ye Banka özkaynağından fazla olarak kullandırdıkları krediler toplamı ile ilgili olarak KKTC Merkez Bankasına muhatap düzenledikleri bildiride, fazla olan krediler toplamının yasal sınıra çekildiğini beyan etmek suretiyle Merkez Ban-kasına yönelik banka icraatları ile ilgili yalan beyanda bulunmak suçları ile itham edildiler.

Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesi huzurunda tayinli bulunan 5296/2008 sayılı dava, Başsavcılığın Fasıl 155 Ceza Usulu Yasası'nın 155(b) maddesi tahtında yaptığı 1.2-.2013 tarihli müracaatı üzerine, konu davanın görüşülüp karara bağlanması için Lefkoşa Kaza Mahkemesine gönderilmiştir.

Sanıkların aleyhlerine getirilen davayı kabul etmemeleri üzerine, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde davanın duruşması yapıldı. Lefkoşa Kaza Ma-hkemesi huzurundaki duruşmada İddia Makamı 7 tanık dinleterek, 18 adet emare ibraz etti. Müdafaaya çağrılan Sanıklar, yeminli şahadet verdiler. Sanık No.1, 1 tanık dinletti ve 1 adet emare sundu.

Huzurundaki şahadeti ve emareleri değerlendiren Kaza Mahke-mesi, Sanıkları itham edildikleri suçtan suçlu bularak mahkûm etmiş ve Sanıklara, mahkûm edildikleri davadan, her bir Sanığın 5000 Türk Lirası para cezası ödemelerine emir vermiştir.

87/2014 sayılı istinaf, Sanık No.1 tarafından, 86/2014 sayılı istinaf Sa-nık No.2 tarafından mahkûmiyet ve ceza aleyhine yapılmış, 88/2014 ve 89/2014 sayılı istinaflar ise Başsavcılık tarafından Sanıklara takdir edilen cezaların para cezası değil, hürriyeti bağlayıcı cezalar olması gerektiği gerekçesiyle ceza aleyhine yapılmışt-ır.

Dört istinaf da tarafların müşterek müracaatı ve İstinaf Mahkemesinin uygun görmesi üzerine birleştirilerek dinlenmiştir.

Öncelikle, mahkûmiyet aleyhine yapılan istinafları incelemeyi uygun görürüz.

Sanık No.1'e ait istinaf ihbarnamesi 13 istinaf- sebebi içermekle birlikte, Sanık No.1 Avukatı tüm istinaf sebeplerini tek başlık altında ele alıp hitap etmiştir.

Sanık No.1 Avukatının iddiaları şu şekilde özetlenebilir:
Alt Mahkemenin, Sanık No.1'in itham edildiği suçun oluşmasında mens rea (kasıt -unsuru)aranmadığına ve strict liability (tam mesuliyet) taşıyan bir suç olduğuna ilişkin bulgusu hatalıdır. Mahkeme bu bulguya varırken, Yargıtay/Ceza 84/2002 D.3/2004 sayılı kararı yanlış yorumladı ve ispat külfetine ilişkin prensipleri bu meseleye yanlış- uyguladı veya huzurundaki şahadeti eksik değerlendirdi ve neticede yanlış bulguya vardı. Dolayısıyla Alt Mahkemenin kararı hatalıdır.

Sanık No.2'nin istinaf ihbarnamesi ise 8 istinaf sebebi içermektedir. Her iki istinaf ihbarnamesi dikkatlice incelendiğ-inde, benzer iddialar içerdikleri görülmektedir.
Sanık No.2'nin iddiaları özetle şöyledir:

39/2001 sayılı Bankalar Yasası'nın 49(3) maddesi uyarınca itham edilen bir sanık için "mens rea" unsuru veya kasıt unsuru aranmalı ve sanığın söz konusu suçu biler-ek ve isteyerek işlediği hususu ispat edilmelidir. Halbuki Alt Mahkeme, Sanık No.2'nin, Sanık No.1 tarafından daha önce imzalanmış olan belgenin doğruluğuna inanarak imzaladığı yönündeki iddialarını veya izahatını hiç değerlendirmedi. Bu itibarla Alt Mahke-menin "mens rea" ve keza "strict liability" ile ilgili bulgusu hatalıdır. Bu hususa ilaveten Sanık No.2, İddia Makamının tanıklarının çelişkili şahadet vermelerine rağmen Alt Mahkeme tarafından güvenilir tanık olarak kabul edilmelerinin ve Sanıkların bu ta-nıkların şahadetleri ile mahkûm edilmelerinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

Yukarıdan görülebileceği gibi, önümüzdeki meselede esas itibarıyla her iki Sanığın üzerinde durduğu husus, itham edildikleri suçun tam mesuliyet (strict liability) gerektiren- bir suç olmadığıdır.

Bu durumda, istinafın karara bağlanmasında etkisi olabilecek "strict liability" ilkesine ilişkin prensipleri bu karara aktarmayı uygun bulduk.

Clarkson and Keating Criminal Law Sixth edition, sayfa 207, Strict Liability, The Law ba-şlığı altında şöyle denmektedir:

"How are the courts to determine whether an offence
is one of strict liability? At first sight the issue resolves itself into a problem of statutory interpretation. Where the legislature has done its job effic-iently, there is no difficulty. It may indicate, by the inclusion of terms such as "knowingly" or "recklessly" that the offence being created is one requiring mens rea. It may, alternatively, make it clear that an offence of strict liability is being creat-ed.

On the contrary, there is an established common law
presumption that a mental element, traditionally labelled
mens rea, is an essential ingredient unless parliament
has indicated a contrary intention either expressly or by
necessary implicatio-n."

"Mahkemeler bir suçun tam mesuliyet suçu olup olmadığını nasıl belirleyecek? İlk bakışta konunun bir yasanın nasıl yorumlanacağı hususuna bağlı olduğu veya bir yasanın nasıl yorumlanacağı sorunu olduğu anlaşılmaktadır. Eğer yasa koyucu işini etkil-i bir biçimde yapmışsa, "bilerek" (knowingly) veya "dikkatsizce /pervasız (recklessly) sözcüklerini etkileyerek yasayı kasıt (mens rea) arayan bir suç haline getirmiştir. Alternatif olarak, bazı hallerde yasadaki suçun tam mesuliyet gerektiren bir suç yara-tıldığının açıkça gösterir niteliktedir. Bunun aksine, Common Law'daki (Ahkâmı Umumiye) yerleşmiş karineye göre mens rea olarak adlandırılan kasıt unsurunun gerekli olduğu ve parlamento tarafından aksine bir niyet açıkça veya zımnen gerekli bir biçimde bel-irtilmediği sürece aranması gerekmektedir."

Yukarıdan görülebileceği gibi, bazı durumlarda kasıt unsuru ile ilgili karine yer değiştirmektedir. Bu karinenin hangi hallerde yer değiştirebileceğine ilişkin yol gösterici kriterler Gammon Ltd.V Altorney--General of Hong Kong (1985)
1 A.C.1 (Privy Council) davasında ortaya çıkmıştır. Bu kriterler "Gammon principles" olarak bilinmekte ve bir suçun tam mesuliyet suçu olup olmadığını belirlemek için düzenli olarak kullanılan uygun test haline gelmiştir.

G-ammon Ltd.V Attorney-General of Hong Kong davasında Lord Scarman aynen şöyle demiştir:

"In their Lordships opinion, the law may be stated in the following propositions.
there is a presumption of law that mens rea is required before a person can be held g-uilty of a criminal offence,
the presumption is particularly strong where the offence is truly criminal in character,
the presumption applies to statutory offences,and can be displaced only if this is clearly or by necessary implication the effect of statu-te,
the only situation in which the presumption can be displaced is where the statute is concerned with an issue of social concern and public safety is such an issue,
even where a statute is concerned with such an issue, the presumption of mens rea stands -unless it can also be shown that the creation of strict liability will be effective to promote the objects of the statute by encouraging greater vigilance to prevent the commission of the prohibited act."

Gammon Ltd.davasında Lord Scarman'ın bu konud-aki görüşü aşağıdaki şekilde ifade edilebilir:

Bir kişinin cezai bir suçla ilgili suçlu bulunabilmesi için mens rea'nın (kasıt unsurunun) mevcut olması gerektiğine dair hukuki bir karine mevcuttur.
Söz konusu suçun karakterinin "gerçekten cezai" olması ha-linde karine özellikle güçlüdür.
Karine yasada belirtilen suçlar için uygulanır ve sadece açık olarak veya zımnen ima edilerek yasanın etkisinin bu olduğu hallerde yer değiştirir.
Karinenin yer değiştireceği durum, yasanın kamu yararı veya sosyal sorun ile- ilgili bir husus veya kamu güvenliği ile alakalı olduğu hallerdir.
Yasanın böyle bir husus