-D.8/2005 Yargıtay/Ceza 83/2004
(Ağır Ceza Dava No: 1461/2004,Gazi Mağusa)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti:Taner Erginel, Başkan, Mustafa H. Özkök, Şafak Öneri.

İstinaf eden: Muhammet Genç, Merkezi Ceza-evi, Lefkoşa .
(Sanık 1)
ile
Aleyhine istinaf edilen: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
A r a s ı n- d a.

İstinaf eden tarafından: Avukat Erbay Özdenefe
Aleyhine istinaf edilen tarafından: Savcı Cevat Rıza

İstinaf, Gazi Mağusa Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı Narin Şefik, Kıdemli Yargıç Çetin Veziroğlu ve Yargıç Ömer Güran'ın 1461/2004 sayılı davada 25.11-.2004 tarihinde verdiği karara karşı Sanık tarafından yapılmıştır.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1-Birleştirilmiş Ceza/İstinaf 8/73 ve 9/73.
2- Yargıtay/Ceza 6/94 - D.7/94.
3-Birleştirilmiş Yargıtay/Ceza 32,33,34,35,38,40,41,42/96 - D.13/97.
4- G-eorgios Christou v. The Police, 1864 Cyprus Law Reports 1, Part 2.

___________________

H Ü K Ü M

Taner Erginel,Başkan: Sanık (1), 4.1.2004 tarihinde iki arkadaşı ile birlikte Gazi Mağusa'da Metin Delideniz'e ait ikametgaha girerek para, cep telefonu v-e buna benzer eşyalar çalmakla suçlandı. Sanık (1) ve arkadaşları aleyhine Fasıl 154 Ceza Yasasının 20, 291 ve 292(a) maddelerine aykırı işledikleri suçlar nedeniyle davalar getirildi. Sanık (2) ve (3) yurt dışına kaçtıklarından Başsavcılık onlar aleyhine -takipsizlik kararı dosyaladı.

Sanık (1), İlk Mahkemede aleyhine getirilen davaları kabul etti. Bunun üzerine iddia Makamının anlattığı olgular özetle şöyledir: 4.1.2004 tarihinde Metin Delideniz ve Türkan Delideniz çifti, geceleyin geç saatte Gazi Mağusa'-daki evlerine gelip yattılar. Sabahleyin saat 08.00 civarında kalkan Metin Delideniz pantolonunun ceplerinin boşaltılmış, cep telefonlarının alınmış, ev kapısının açık, mutfak penceresinin ise zorlanarak açılmış olduğunu gördü. Metin Delideniz'in telefonla- polise haber vermesi üzerine polisler olay yerine geldiler ve parmak izlerini saptamak için inceleme yaptılar. Başka ev açma ve hırsızlık olaylarına katıldıkları için şüphe altında bulunan Edip Efe ve Zekeriya Haskarabağ'ın evlerinde arama yapmaya karar v-eren polis Mahkemeden arama emri alarak bu kişilerin kaldıkları eve gitti. Yaptığı aramada çalıntı eşyalar arasında Metin Delideniz'in cep telefonunu da buldu. Edip Efe suçu Sanık (1), yani Muhammet Genç ve Sanık (2) Salahattin Temel ile birlikte işledikle-rini itiraf etti. Polis Sanık (1) ile Sanık (2)'yi aradı, fakat bulamadı. Onların yurt dışına çıktıklarını saptayan polis bu kişileri arananlar listesine ekledi.

30.4.2004 tarihinde Sanık (1) ile (2) başka isimlere düzenlenmiş kimliklerle Kıbrıs'a geri ge-ldiler. Sanık (2), başka arkadaşlarıyla Muharrem Düveç isimli birisinin evini açmaya teşebbüs ederken görülüp takip edildi. Tutuklanıp sorgulanan Sanık (2), suçları Sanık (1) ve Sanık (3) ile birlikte işlediklerini itiraf etti. 2.5.2004 tarihinde polise ce-lbedilen Sanık (1) "bir hata yaptık. Özür dilerim. Herşeyi anlatacam." dedi. Sanık (1), Ferit Öztürk isimli kişinin kimlik kartıyla Kıbrıs'a giriş yaptığı için polis gönüllü ifadeyi, Ferit Öztürk sandığı kişiden almaya başladı. Daha sonra bu kişinin gerçek- isminin Muhammet Genç, yani Sanık (1) olduğu anlaşıldı.

Sanık (1) 2.5.2004 tarihinde verdiği gönüllü ifadesinde hangi suçları, kimlerle, nasıl işlediğini ayrıntılı olarak anlattı. Sanık (1) Gazi Mağusa, Girne ve Lefkoşa'da 32 kez geceleyin ev açmış ve bu- evlerden nakit para, cep telefonu, çek yaprağı çalmıştı. 6.5.2004 tarihinde Sanığa yazılı dava tebliğ edildi. Bu tebliğde Sanık suç işleme amacıyla geceleyin ev açma ve hırsızlık suçları işlemekle itham edildi. İthamlara karşı Sanık (1) "Kabul ederim anca-k o kadar para almadık." dedi.

Sanık (2) ve Sanık (3) yurt dışına kaçtıkları için onlarla ilgili takipsizlik kararı dosyalandı. Bu nedenle Sanık (1) Ağır Ceza Mahkemesinde tek başına itham edildi. 4.1.2004 tarihinde Metin Delideniz'in evini bir suç işleme-k amacıyle açıp içeriye girmekle ve oradan 2 cep telefonu, 3 çek yaprağı, 3.025.000.000TL.- ile 54 Kıbrıs Lirası çalmakla itham edilen Sanık (1) bu davaları kabul etti. Sanık (1) avukatının ceza verilirken diğer 31 davanın daha dikkate alınmasını istemesi -üzerine Sanık (1)'e diğer davalar da okundu ve Sanık (1) bu davaları da kabul etti.

Daha sonra Sanık avukatı, Mahkemeye hitap ederek şöyle dedi:

"Efendim, Sanık 23 yaşında, Doğu kökenli, şu anda İzmir bölgesinde ikamet eden, genç suçlular kategorisine gi-ren birisidir. Sanıkla ilgili Sosyal Yardım raporunda Sanığın ilkokul mezunu olduğu söylense de Sanık okuma yazmayı bile zor söken birisidir. Sanık 9 kardeş, 3 anne ve bir babadan müteşekkil bir ailenin ferdidir. Yani Sanığın babası 3 hanımlıdır,. Sanık bü-tün hanımlara 'anne' diye hitap etmektedir. Sanık bana bir görüşmemizde hakiki annemin kim olduğunu belki de ben de bilmiyorum dedi. Öyle adetleri var ki, baba hangi anne üzerine kaydederse anne o olur. Maalesef 3 anneden hiçbiri Sanığa doğru yolu gösterme-miştir.

Sanık evli ve 3 buçuk yaşında 1 çocuk babasıdır. Eşi şu anda ilerlemiş derecede kalp hastasıdır. Bizzat ben buraya geldiğinde eşi ile görüştüm. Hanımı Türkiye'de kayıtlarda yoktur. Ne sosyal sigortası vardır, ne de bir hastahaneye müracaat edebili-r. Sadece külliyetli miktarda para verirse tedavi olabilir. Sanığı suça iten nedenlerden biri de budur."

Ağır Ceza Mahkemesi Sanığın lehinde ve aleyhinde olan hususları dikkate aldıktan sonra, birlikte çekilmek üzere, Sanığı 1. davadan 4 yıl, 2. davadan -2 yıl hapse mahkum etti. Ancak Ağır Ceza Mahkemesi bu ceza ile yetinmedi ve Sanığın çaldığı toplam 28.504.700.000TL'yi müştekilere ödemesini emretti. Mahkeme bu konuda şöyle dedı:

". .takdir edilen hapis cezasına ek olarak, Sanığın itham edildiği ve kabu-l ettiği davalardan sirkat edilen, bulunup iade edilmeyen eşyaların değerlerinin toplamı olarak 28.504.700.000TL.'nı sanığın müştekilere tazminat olarak ödemesine emir veririz.

Halen sanığın teminat olarak yatırdığı meblağın tazminata tuta el konulmasına -direktif veririz.

Sanığın mahkumiyet sonuna kadar tazminat miktarının tümünü ödememiş olması halinde Sanığın ödemediği tazminat miktarının her 1 Milyar TL'na (1) ay hesabı üzerinden ceza hitamında cezasına eklenmesine emir verilir."

İstinafta, Ağır Ceza -Mahkemesinin verdiği 4 yıl hapis cezasından çok hapis cezasına ek olarak 28.504.700.000TL. tazminat ödeme emri vermesi, bu tazminat için teminat olarak yatırdığı 10 Milyara el koyması ve ödenmeyen her Milyar için1 ay daha hapiste yatması emri vermesi tartı-şma konusu oldu.

Sanık 14.6.2004 tarihinde Mahkeme tarafından 10 Milyar TL.- nakit yatırması koşuluyla duruşma gününe kadar serbest bırakılmıştı. 10 Milyar TL.'yi yatıran Sanık serbest kaldı, fakat daha sonra başka suçlar nedeniyle tekrar tutuklandı. San-ık kefalet şartlarını ihlâl etmiş değildi. Bu durumda Sanığın yatırdığı paraya el koymak doğru olabilir mi?

Diğer tartışmalı konu ise Sanığın çaldığı para ve eşyaların toplam değeri olan 28.504.700.000TL.- tazminat olarak ödenmesi ve ödenmediği takdirde h-er bir Milyar için 1 ay daha hapiste yatması emri verilmesidir. Bu karara göre Sanık, hapis süresi sona erdikten sonra el konan 10 Milyar için10 ay daha hapiste yatmış kabul edilecek ve geriye kalan l8.504.700.000TL. için 18 ay daha hapiste yatacaktır. Ac-aba bu karar yasalarımıza uygun mu?

İstinafta daha çok tazminat emri ile teminata el konması tartışılmakla birlikte cezalandırma ilkeleri üzerinde de durulmuştur. Bu nedenle öncelikle cezalandırma ilkelerini irdelemeye çalışalım.

Anglo Sakson hukuk siste-minin uygulandığı ülkemizde cezaların en düşük sınırı yoktur. Bu durum Mahkernelerin ceza tespitinde geniş takdir yetkisi olduğunu gösterir. Taammüden adam öldürme dışındaki suçlarda Mahkemenin üst sınırı geçmeme koşuluyla herhangi bir cezayı verme yetkisi- vardır. Şüphe yok ki, bu geniş yetki keyfi olarak kullanılmamalıdır. Mahkeme az veya çok değil, adil olan en doğru cezayı vermelidir. Gereğinden daha ağır ceza Sanığı isyana teşvik eder ve Sanığın daha çok suç işleyen bir kişi haline gelmesine neden olur.- Daha hafif ceza ise caydırıcılığını yitirir ve suçların artmasına neden olur. Bu nedenle gereğinden ağır veya hafif olmayan doğru cezayı bulmak gerekir.

Acaba Mahkeme suça verilecek en doğru cezayı nasıl bulacaktır? Doğru cezayı bulmada Mahkemeye Yargıta-y kararlarında yer alan ilkeler yol gösterici olabilir. Birçok ceza davasında olduğu gibi (Birleştirilmiş Ceza/İstinaf 8/73 ve 9/73) sayılı davada da bu ilkeler tekrarlanmıştır. Sanığa verilecek cezanın adil ve doğru bir ceza olması için:

a) Kamu yararı-nı koruması,
b) İşlenen suçun vehameti ile orantılı olması,
c) Sanığın ıslahını ve topluma yararlı bir insan haline gelmesini sağlaması,
d) Sanığın sosyal durumunu ve Sanığın bakmakla yükümlü olduğu kişilere yapacağı etkiyi dikkate alması,
e) O davada or-taya çıkan ve cezaya etki edebilecek diğer önemli faktörleri dikkate alması gerekir. .

Bu genel ilkelerin yanısıra benzer suçlarda Yargıtayın onayladığı cezalar varsa tlk Mahkemenin bunları da dikkate alması gerekir. Yargıtayın benzer suçlarda onayladığı -cezaları önündeki davayla kıyaslayan ilk Mahkeme, daha ağır olguları olan bir suça kıyasla daha hafif, daha hafif olguları olan bir suça kıyasla daha ağır bir ceza verecektir. Böylece oldukça net bir sonuca ulaşmak mümkündür.

Ağır Ceza Mahkemesi Sanığa ve-rilecek uygun cezayı bulmaya çalışırken aşağıdaki değerlendirmelerde bulundu:

"...Sanığın itham edildiği suçlar çok ciddi ve vahim suçlardır. Toplum bireylerini en fazla tedirgin ve huzursuz eden suçların bu tür suçlar olduğunu kesin bir ifade ile belirtm-ek isteriz. Kişilerin, huzur ve esenlik içinde yaşama duyusunu temelden sarsan bu suçlara caydırıcı ve ibret verici cezalar verilmesi kaçınılmazdır. Hele bu suçların gittikçe yaygınlaşmakta olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda bu görevimiz daha da hassas -bir duruma gelmektedir. Çünkü, kişiler bu tür suçlar nedeniyle sahip oldukları şeylerini kaybetmekle kalmamakta, -ki bu meselenin sadece bir kısmı, genellikle de küçük bir kısmıdır. Belirttiğimiz gibi asıl önemli olan evlerinin güvenliğini ve özel yaşamın -gizliliğini (privacy) kaybetmektedirler.
Bu meselede suçun işlenişinde sanığın tavrı çok ilginçtir.
Sanık, bu suçları işlemek için bu ülkeye geldi. Bir dizi suçtan sonra ülkeden ayrıldı. Bununla yetinmedi. Sahte kimlikle yeniden ülkeye gelip, ayni türden s-uçları işlemeye gayet pervasız ve cüretkarlıkla devam etti.
Bu gerçeklerin bu suçu ne kadar ağırlaştırdığını söylemeye bile gerek yoktur.
Huzurumuzdaki meseleyi çok titiz ve ayrıntılı bir biçimde tezekkür ettik. Bu bağlamda, cezalandırma ilkeleri yanında -başta KKTC olmak üzere, ingiltere ve Güney Kıbrıs mahkemelerinin bu tür suçlara yaklaşımını da göz önünde bulundurup inceledik."

Ağır Ceza Mahkemesinin alıntısını yaptığımız bu değerlendirmelerinde hata bulmak olası değildir. Ceza saptamada bize yol göste-ren ilkelerin her birini ayrı ayrı önümüzdeki olaya uyguladığımız zaman değişik sonuçlara varırız. Örneğin, Sanığın ıslahı için ne kadar ceza gereklidir? diye sorduğumuz zaman başka, caydırıcı olma açısından olaya baktığımızda başka sonuca varırız. Yaygın -olan ve toplumu tehdit eden ciddi suçlarda kamu yararı ve cezanın caydırıcılığının ön plana çıkması gerekir. (Birleştirilmiş Yargıtay/Ceza 32-33-34-35-38-40-41 ve 42/96, D.13/97) sayılı davada Yargıtay şöyle demiştir:

".. .Yaygın olan veya toplumu tehdit -eden ciddi suçlarda öncelikle kamu yararı ilkesinin dikkate alınması, diğer suçlarda ise Sanığın ıslahına daha fazla önem verilmesi uygun bir yaklaşımdır. Kamu yararını dikkate almak demek verilecek cezanın topluma etkisini dikkate almak demektir. Diğer bi-r ifade ile toplum içerisinde benzer suçlar işlemeye eğilimli kişilerin suç işlemesini önleyecek bir ceza düşünmektir. Sanığın ıslahını düşünmek ise o Sanığın tekrar suç işlemesini önleyecek ve o Sanığı topluma kazandıracak bir cezanın düşünülmesi anlamına- gelir ..........
Önümüzdeki davada Mahkememizin sorması gereken soru şudur. Toplumu tehdit eden böyle ciddi bir suçta acaba nasıl bir ceza toplumu potansiyel suçlulara karşı koruyabilir? Nasıl bir ceza toplum içerisinde benzer suç işlemeye eğilimli kişile-ri suç işlemekten caydırabilir?"

Acaba önümüzdeki olayda nasıl bir ceza caydırıcı olabilir? Burada Türkiye'de genç suçlu kategorisine giren kişilerin Kıbrıs'a gelerek arka arkaya en ağır suçları işlediğini görüyoruz. Aynı durum yukarıda alıntı yaptığımız -davada da vardı. Acaba bu kişiler niçin suç işlemek için Kıbrıs'a gelmeyi tercih ediyorlardı? Bu durum suçların takibinde veya verilen cezalarda Kıbrıs Mahkemelerinin yetersiz kaldığını, Türkiye'de bulunan potansiyel suçlulara yanlış bir mesaj vermiş olduğ-unu, bu kişilerin KKTC'yi suç işlemek için uygun bir yer olarak düşündüklerini göstermektedir. Bu gerekçe ile (Birleştirilmiş Yargıtay/Ceza 32-33-34-35-38-40-41 ve 42/96, D.13/97) sayılı davada Yargıtay Sanıklara verilmiş cezayı yetersiz bularak artırmıştı-r.

Hukuk sistemimiz Yargıya ceza konusunda geniş takdir hakkı verirken Mahkemeye, o suç türünün yaygınlığını veya o zaman dilimi içinde oluşturduğu tehlikeyi dikkate alma fırsatı vermektedir. Diğer bir ifade ile sistemimiz, cezalarda ülkenin içinde bulund-uğu koşullara göre bir ayarlama yapma olanağı vermektedir. Arka arkaya işlenen soygun suçları ve bu suçları işlemek için Sanıkların hem de kimliklerini değiştirerek Kıbrıs'a gelmeleri, cezaların yetersiz olduğunu kanıtlamaktadır. Bu nedenle potansiyel suçl-ular doğru mesajı alıncaya kadar bu tür suçlara verilecek cezaların artırılması doğru bir yaklaşımdır. Dikkate aldığı olgular ışığında Ağır Ceza Mahkemesinin Sanığa 4 yıl hapis cezası vermesi adil ve doğrudur. Yukarıdaki gerekçe ışığında cezanın gereğinden- az olduğu da söylenebilir. Böyle bir suçta üzerinde durulması gereken hususlardan biri sanığın yaşı, yani genç suçlu olmasıdır. Genellikle sanığın yaşı dikkate alınarak verilen cezalarda önemli indirimler yapılır. Çünkü o kişinin ıslahı ve topluma yararlı- bir kişi haline gelmesi amaçlanır. Ancak bu olayda sanığın yaşına fazla önem verme olanağı yoktur. Çünkü bu tür suçları işleyenlerin tümü genellikle genç suçludur. Toplumu tehdit eden ve gittikçe yaygınlaşan böyle bir suçta caydırıcılık faktörü öne geçmel-idir. Bu nedenlerle önümüzde cezalandırma ilkelerine göre ağırlaş-tırılması gereken bir cezanın bulunduğu söylenebilir.

Ağır Ceza Mahkemesi bir taraftan cezalandırma ilkelerine göre ilk bakışta yeterinden az olduğu görünen bir ceza verirken diğer taraftan- teminata el koyma ve tazminatın ödenmesi hükmü verme konularında alışılmışın dışında kararlar vermiştir.

Teminat yatırma emri, bir Sanığın belli bir tarihte Mah