-D.5/2002 Yargıtay/Ceza 67/2002
(Ağır Ceza Dava No: 2475/02, Lefkoşa)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Başkan, Gönül Erönen, Seyit A.Bensen.

İstinaf eden : Salih Boyacı, Polis Tutukluluk E-vi
(Sanık)
- ile -

Aleyhine istinaf edilen: Başsavcılık, Lefkoşa

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Avuka-t Serhan Çınar
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı Ergül Kızılokgil.

Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı Hüseyin Besimoğlu, Kıdemli Yargıç Gülden Çiftçioğlu ve Yargıç Gülen Özkâmil'in 2475/2002 sayılı davada 18.9.2002 tarihinde verdiği ara karara karş-ı Sanık tarafından yapılan istinaftır.

-------------

H Ü K Ü M

Taner Erginel, Başkan: Kıbrıs Kredi Bankası yönetim kurulu başkanı olan Sanık aleyhine 12 ceza davası getirildi. Bu davaların ilkinde S-anık bankanın aylık hesap bilançosunu, K.K.T.C. Merkez Bankasına, eksik bildirmesi için, banka genel müdürünü teşvik etmekle suçlanmaktadır. Sanığın aleyhine getirilen diğer davalarda ise Sanık, sözkonusu banka yönetiminde çeşitli suçlar işlemekle itham e-dilmiştir. Davayı dinlemeye başlayan Ağır Ceza Mahkemesi Sanığın yargılama süresince tutuklu kalmasını emretti. İstinaf bu emre karşı yapılmıştır.

Dava zabıtlarına göz attığımız zaman duruşmanın 18.9.2002 tarihinde Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesinde baş-ladığını görürüz. Sanığın aleyhine 12 dava getirildi ve Sanığın bu davaları kabul etmemesi üzerine davanın duruşmasına geçildi. Duruşmanın öğleden sonraya ertelenmesi aşamasında Sanık avukatı Mahkemeye hitap ederek Sanığın tutuksuz yargılanmasını talep et-ti.

Sanık avukatının hitabı özetle şöyledir.

"Muhterem Mahkeme bu davayı öğleden sonraya tehir
etmeden önce bir müracaatım olacaktır. Davanın duruşması
çok uzun sürecektir. Bu süre içerisinde bizim birçok kez
Sanıkla birlikte olmamız ve -davayla ilgili bilgileri
tartışmamız gerekmektedir. Sanığın tutuklu kalması
davaya hazırlanmamızı önleyecektir. Yargıtay/Ceza D.
2/2001'de Yargıtay'ın belirttiği ilkelere göre de
Sanığın tutuksuz yargılanması gerekmektedir. Bu
nedenlerle -Sanığın tutuksuz yargılanması adaletin
tecellisi için elzemdir."

Bu iddiaya cevap veren Savcı atıfta bulunulan Yargıtay/Ceza 1-2-3/2001 D.2/2001'deki ilkelerin bu davada Sanığın tutuksuz yargılanmasını gerektirmediğini, bir davada duruşmaya başlamadan- önce Sanığın tutuklu kalmasına ilişkin ilkelerle duruşmaya başladıktan sonra tutuklu kalmasına ilişkin ilkelerin birbiri ile karıştırılmaması gerektiğini belirtti ve Mahkemenin Sanığın tutuklu yargılanmasına emir verebileceğini öne sürdü.

Yapılan beyanl-arı değerlendiren Ağır Ceza Mahkemesi Sanığın tutuklu yargılanmasına karar verdi. Mahkeme kararında şöyle dedi:

"Yüksek Mahkememizin en son yayınlanmış bulunan
Yargıtay/Ceza D.2/2001 sayılı içtihadi kararı
mevcuttur. Huzurumuzda duruş-ması yapılmakta olan
davanın gerçekten ciddi bir dava olduğuna kuşku
yoktur. Sanık aleyhine getirilmiş olan ithamlardan
bu hususlar açık bir şekilde görülmektedir.

Esasen Mahkemenin doğal görev ve yetkisi
duruşmayı adil bi-r şekilde yönetme görev ve
yetkisidir. İlgili hukuki prensipler incelendiği
zaman Sanığın yargılandığı suçun ciddi bir suç
olduğu, Sanığın serbest kalması halinde Mahkemede
hazır bulunmama olasılığının mevcut olduğu ve yine
serbest- kalan Sanığın dava tanıklarına müdahale
etme olasılığının kuvvetle muhtemel olduğunu ilk
nazarda söyleyebiliriz.

Ayrıca tüm gerçekler ve hukuki prensipler
ışığında konu meselenin nitelik itibarıyle toplumda
meydana getirdiği -veya getirebileceği rahatsızlık
veya tedirginliğin oluşma veya artma ihtimalinin
kuvvetle muhtemel olduğunu da söyleyebiliriz.

Keza Sanığın yargılanma süresince serbest
kalması halinde davanın salimen yürütülmesine
yardımcı ola-caklar üzerinde olumsuz psikolojik
etki yapabileceği olasılığının da gözardı
edilmemesi gerekir.

Netice olarak Sanığın adil bir yargılanma için
duruşma süresince tutuklu kalmasının adil olduğu ve
uygun olduğu kararına vardık-. Bu sebeple Sanık
Avukatının Sanığın tutuksuz yargılanması ile ilgili
müracaatının reddine ve Sanığın yargılanma süresi
içinde tutuklu kalmasına oybirliği ile karar verilir."

Bu karara karşı Sanık avukatının dosyaladığı istinaf ihba-rnamesinde 8 neden bulunmaktadır. Sanık avukatı özetle Savcılık tarafından bir talep olmadan ve şahadet bulunmadan tutukluluk emri verilmesinin doğru olmadığını öne sürmektedir. İstinafın duruşmasında bu iddialara yanıt veren Savcı ise tutuklama emrinin ye-rinde olduğu görüşünü savunmuştur.

Bu istinafta tartışılan ve yanıtlamamız gereken üç ayrı konu vardır.

A) Genelde Sanıkların gereksiz yere tutuklanması ve
tutukluluğun gereksiz yere uzun süre devam etmesi konusu.

B) Duruşması devam eden bir -davanın yönetimine ve bu bağlamda
İlk Mahkeme tarafından verilmiş tutukluluk emrine Yargıtayın
müdahale etmesi konusu.

C) Sanığın tutuklu yargılanması hususunda Ağır Ceza
Mahkemesinin verdiği ara kararın gerekçelerinin hatalı olup
olmadığ-ı konusu.

Bu konuları bir bir ele alarak irdelemeye çalışalım.

Genelde sanıkların gereksiz yere tutuklanması ve
tutukluluğun gereksiz yere uzun süre devam etmesi konusu.
Önemli bir hususu vurgulayarak söze başlamamız yararlı olacaktır. K-KTC Yargıtayının amacı yargımızı dünyanın en adil yargı organlarından biri haline getirmektir. Diğer yargı organları ile yargımız arasında tarafsız bir kıyaslama yaptığımız zaman yargı organımızın düzeyinin oldukça yüksek olduğunu görürüz. Ancak bu düzeyi -korumak ve daha yükseltmek için gayret göstermemiz gerekmektedir.

Geçmiş kararlarda değindiğimiz gibi tutukluluk konusu kişi özgürlüğünü ve insan haklarını ilgilendiren bir konudur. Bir ülkede Sanıkların tutuklanma koşulları o ülkenin uygarlık düzeyi-ni gösterir. İnsan haklarına saygılı uygar bir ülkede bir suçlunun sadece gerekli olan hallerde tutuklanabilmesi ve gerekli olduğu sürece tutuklu kalması gerekir. Bir kişinin gereksiz yere tutuklanması ve mahkum olmadan önce gereksiz yere uzun süre tutuklu- kalması sadece o kişiye değil tüm ülkeye zarar verir.

Bu görüşler ışığında ülkemizde tutukluluğa ilişkin uygulamayı incelediğimiz zaman diğer birçok Avrupa ülkesinden daha adil ve daha ileri olduğunu görürüz.

Yargıtay/Ceza 1-2-3/2001 D.2/2-001 de Ağır Ceza Mahkemesinin oturuma başladığı tarihte yargılanacak olan tüm Sanıkları tutuklaması ve duruşma günlerine kadar tümünün tutuklu kalmalarını emretmesi şikâyet konusu olmuştu. Ülkemizde geçmiş uygulamalardan farklı bir sertleşme veya geriye dö-nüş olarak tanımlanabilecek bir uygulama başlamıştı. İstinafın duruşma tarihinde Sanıkların yargılanması tamamlandığı ve tutukluluk konusu akademik kaldığı halde Mahkememiz bu konunun genel bir değerlendirmesini yapmayı tercih etmiştir. Bu kararda Yargıta-y kişi özgürlüğünün önemine değinmiş ve gerekli olmayan hallerde tutukluluk emri verilmemesi gerektiğini vurgulamıştır.

Yargıtay/Ceza 1-2-3/2001 D.2/2001 uygulamad