-D. 8/2001 Yargıtay/Ceza 67/99
(Ağır Ceza Dava No: 5719/99,Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel,Mustafa H.Özkök,Gönül Erönen.
İstinaf eden:Özgay Yorgun, Zümrütköy
- - ile -
Aleyhine istinaf edilen:KKTC Başsavcılığı
A r a s ı n d a .
Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesinde dinlenen 5719/1999 sayılı davada Başkan Mustafa Güzoğlu, Kıdemli Yargıç Göksel Başak ve Yargıç Tanju Öncül tarafında-n 25.11.1999 tarihinde verilen karara karşı Sanık tarafından yapılan istinaftır.

İstinaf eden namına: Avukat Gürsel E. Kadri
Aleyhine istinaf edilen namına: Savcı Ergül Kızılokgil.
-
-----------------------

H Ü K Ü M

Taner Erginel:Sanık, 28.1.1997 tarihinde Londra'nın Edmonton bölgesinde, Silver Streette, Mario Periera ve Charalambos Constantinou ile birlikte, Michael Menson'u benzin dökerek yakmak ve ölümüne neden olmakla itham e-dildi. İddia Makamının 35 tanık dinleterek kanıtlamaya çalıştığı bu davada Sanık, Mahkemeye yeminsiz beyanda bulundu ve herhangi bir tanık dinletmedi. Duruşma sonunda Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesi taammüt unsurunun kanıtlanamadığı kanısına vararak Sanığı t-aammüden adam öldürme davasında beraat ettirdi. İthamnamede alternatif olarak yer alan yasaya aykırı bir fiil ile adam öldürme davasında ise Sanığı suçlu bularak mahkum etti. Daha sonra cezaya etki eden nedenleri değerlendiren Ağır Ceza Mahkemesi Sanığa -14 yıl hapis cezası verdi. Sanık bu hükme karşı önümüzdeki istinafı dosyalamış bulunmaktadır. İstinaf mahkumiyet ve cezaya karşı yapılmıştır.
Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesinde yargılama başlamadan önce Sanık avukatı, suçun İngiltere'de işlendiğini ve Lefkoşa- Ağır Ceza Mahkemesinin davayı dinlemeye yetkili olmadığını öne sürdü. Mahkemenin yetkisine yönelik bu iddia istinafta tekrarlandı. Bu nedenle öncelikle yetki itirazı üzerinde durmamız uygun olacaktır. Acaba Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesinin 28.1.1997 tari-hinde İngiltere'de işlenen bir suç nedeniyle Sanığı yargılama yetkisi var mı? Diğer bir ifadeyle K.K.T.C. Mahkemelerinin dış ülkelerde işlenen suçlar nedeniyle Sanıkları yargılama yetkisinin sınırları nelerdir?

Konuya ilişkin orijinal düzenleme Fasıl 15-4 Ceza Yasasının 5'inci maddesinde yer almaktaydı. Bu madde şöyledir.

"The jurisdiction of the Courts of the Colony for the purposes of this Law extends to every place within the Colony or within three miles of the coast thereof measured from low water- mark."

Buna göre 1960 öncesi Koloni devrinde, Kıbrıs Ceza Mahkemelerinin yetkisi, Kıbrıs adasında işlenen suçlarla, sahilden 3 milden fazla uzakta olmayan alanda işlenen suçları kapsıyordu.

Kıbrıs Cumhuriyetinin ilânı, devlet olmanın getirdiği ek sor-umluluklar ve Kıbrıs adasında Egemen İngiliz Üslerinin varlığı, Fasıl 154'ün 5'inci maddesinin değiştirilmesine neden olmuştur. Kabul edilen 3/62 sayılı Ceza (Tadil) Yasasının 5(d) maddesi şöyledir.

"(d) Herhangi bir yabancı bir memlekette bir Cumhuriye-t vatandaşı tarafından, suçun,Cumhuriyet dahilinde ölüm veya iki yıldan fazla hapis cezasını müstelzim olması ve ayni zamanda suçu teşkil eden fiil veya ihmalin yer aldığı memleket yasası ile cezayı müstelzim olması halinde."

Buna göre Kıbrıs dışında işl-enen bir suçun Kıbrıs Mahkemelerinde yargılanması için,

Suçu işleyenin Cumhuriyet vatandaşı olması
Suçun ölüm veya iki yıldan fazla hapis cezasını müstelzim olması
Suçun, işlendiği yabancı memlekette de cezayı müstelzim olması
gerekiyordu.

Bu madde h-alen yürürlüktedir ve buna göre Sanığın K.K.T.C.'de yargılanabilmesi için diğer koşulların yanısıra K.K.T.C. vatandaşı olması gerekmektedir.

Sanığın bugün askerliğini yapmış bir K.K.T.C. vatandaşı olduğu kesindir. Buna karşılık Sanık avukatı suçun işlen-diği 28.1.1997 tarihinde Sanığın henüz K.K.T.C. vatandaşı olmadığını, bu nedenle Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesinin Sanığı yargılamaya yetkili olmadığını öne sürmüştür.

3/62 sayılı Ceza Tadil Yasasının 5(3) maddesi bu tartışmaya ışık tutmaktadır.

"(3) Bu mad-de bakımından-
"Kıbrıslı", bir Cumhuriyet vatandaşını veya Cumhuriyet vatandaşlığı ile ilgili yürürlükte bulunan hükümler gereğince Cumhuriyet vatandaşı olmak hakkını haiz olan bir şahsı ifade eder ve hükmi şahıs olan veya olmayan ve tescil edilmiş veya -Cumhuriyet kanunları gereğince faaliyette bulunan veya kontrolu sağlayan menfaatı, Cumhuriyet vatandaşlarına veya Cumhuriyet vatandaşı olmak hakkını haiz olan şahıslara ait olan herhangi bir teşekkülü de içine alır."

Görüleceği gibi Cumhuriyet vatandaşı o-lma, (bugün ise K.K.T.C. vatandaşı olma) yürürlükte bulunan hükümler gereğince vatandaş olma hakkı olanları da kapsamaktadır.

25/93 sayılı Yurttaşlık Yasasının 4 (1) maddesi şöyledir,

"4 (1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yurttaşlığın
sınırları iç-inde veya dışında Doğum yolu ile
Kıbrıs'lı Türk babadan olan veya Kazanılması
Kıbrıs'lı Türk anadan doğan çocuklar
doğumdan başlayarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşıdırlar.
Ancak, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları dış-ında doğan ve bu fıkra gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olup da daimi olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içinde ikamet etmeyen 18 yaşını doldurmuş reşit bir kişi, 18 yaşını dolduracağı günden başlayarak 3 yıla kadar yurttaşlıkta-n çıkma istemini ikamet ettiği ülkedeki Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Elçiliği, Konsolosluğu veya dış temsilciliği kanalı ile Bakana ulaştırmak suretiyle 13.üncü maddedeki koşullara bakılmaksızın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yurttaşlığını kaybeder. Yurtt-aşlığın kaybı ile ilgili işlem 15'inci madde kurallarına göre yapılır."

Sanık Kıbrıs'lı Türk anne ve babadan doğmuştur. Yasa onu doğumdan başlayarak K.K.T.C. vatandaşı kabul ediyordu. Nitekim daha sonra vatandaş olmak için müracaat etmesine gerek olmada-n K.K.T.C.'de askerlik yapmıştır. Bu durumda Sanığı suçun işlendiği tarihte de K.K.T.C. vatandaşı kabul etmek gerekir.

3/62 sayılı Ceza Tadil Yasasının 5(d) maddesinin şartlarına dönersek
Sanık K.K.T.C. vatandaşı idi.
Suç 2 yıldan fazla hapis cezasını -müstelzimdir.
Suç işlendiği İngiltere'de de cezayı müstelzimdir.

Dolayısıyle K.K.T.C. Mahkemelerinin bu davayı dinlemeye yetkisi vardır.

Bu noktada üzerinde durulması gereken diğer bir husus Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesinin Sanığı yargılamaya bölgesel ye-tkisi olup olmadığıdır.

9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 31(2) maddesi K.K.T.C.'de Ağır Ceza Mahkemelerinin bölgesel yetkisini düzenlemektedir. Yasa Lefkoşa Kaza Mahkemelerinin bölgesel yetkisine ilişkin şöyle demektedir.

"31(2) Ağır Ceza Mahkemelerinin- bölgesel yetkileri bakımından bu Yasanın 26. maddesinin ilgili kuralları uygulanır, ancak Kıbrıs adası dışında işlenen suçlar Lefkoşa Kaza Mahkemesi yetki alanı içinde işlenmiş sayılır..."

Buna göre Kıbrıs dışında işlenen suçlarda yetkili Mahkeme Lefkoşa- Ağır Ceza Mahkemesidir.

Bu nedenlerle davayı dinleyen Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesinin yetkisine ilişkin itiraz ve istinaf nedenini reddederiz.

Şimdi de mahkumiyete karşı yapılmış istinaf nedenleri üzerinde durmamız gerekiyor. Sanık avukatı bu istinaf n-edenlerinde İddia Makamının eksik araştırma yaptığını, şahadette çelişkiler olduğunu ve Ağır Ceza Mahkemesinin şahadeti değerlendirirken hata yaptığını öne sürmüştür.

Acaba İddia Makamı, Sanığın suçlu olduğunu makul şüpheye yer bırakmayacak ölçüde kanıtl-ayabildi mi?

İddia Makamının sunduğu şahadete göre olayı aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür: Gana kökenli bir zenci olan Michael Menson'un babası bir diplomattı. Bu nedenle Rusya'da doğan M.Menson daha sonra İngiliz vatandaşı oldu ve İngiltere'de -yaşamaya başladı. İlk zamanlarda işleri iyi giden M.Menson Londra'da bir müzik stüdyosu sahibi oldu. Zamanla sağlığı ve işleri bozulan M.Menson 1992 yılında rahatsızlanarak Chase Farm hastahanesine yatırıldı. 1993 yılında kendisine paranoyak şizofren ta-nısı kondu. 1994-95 yıllarında sürekli hastahaneye girip çıkarak tedavi gördü. Mart 1996'da ağır şizofren tanısıyla tekrar hastahaneye yatırıldı. Ocak 1997'de topluma uyum sağlama güçlüğü çeken kişilerin kaldığı Holden Lodge'da kalıyor ve ihtiyaçları Sos-yal Hizmetlerce karşılanıyordu. Holden Lodge'ta kendisini en son 27.1.1997 tarihinde ö.s. saat 10.00'da 26. tanık Margaret Theresa Ellis gördü. Yanlış otobüse binmesi nedeniyle olay mahalli olan Edmonton bölgesine geldi.

28.1.1997 tarihinde ö.e. saat 0-1.25 sıralarında 7. tanık Bing Grosby Levy, Silver Street'ten North Circular'a doğru ceketi alevler içinde siyah bir kişinin yürüdüğünü gördü. Tanık durmayarak yoluna devam etti. 8.tanık Brian Anthony Leslie ile 9. tanık David James aynı kişiyi görerek ya-nına gittiler. Yanan kişi yere kapanmış ve alevler sönmüştü. Polise ve hastahaneye haber verildi. North Middlesex Hastahenesi acil servisine kaldırılan yanan kişinin Michael Menson olduğu anlaşıldı. M.Menson hastahanede 1. tanık Dr. Vipul Patel tarafınd-an muayene edildi. M. Menson'un vücudunda %25 oranında şiddetli yanıklar olduğu tespit edildi. İlk tedavisi yapıldıktan sonra Billericay Burns Unit'e kaldırıldı. 28.1.1997 tarihinde sabah takriben 04.00'da 10. tanık Dr. Adam Greenbaum tarafından muayene- edildi. Plastik cerrahi doktoru olan Dr. Adam Greenbaum M.Menson'un arkasında, her iki kolun kaba etlerinde ve sol bacağın üst kısmında 3.derece yanıklar olduğunu gördü. 3. derece yanığın tarifi Dr.Peter Graham Jerreat tarafından yapılmıştır. Buna göre- 3.derece yanık cildin derinlemesine tümüne hasar veren bir yanık olup cildin altındaki doku da hasar görmekte ve dokunma hissinden sorumlu sinirler imha olmaktadır.

28.1.1997'de yanıkları kesilip temizlenen M.Menson ameliyat edildi. 29.1.1997'de ek am-eliyatlar yapıldı. M.Menson'un yanan cildi vücudunun başka yerlerinden alınan ciltle kaplandı. Ağrıları için morfin verilerek ve yanıklar temizlenerek tedavisine devam edildi. 3.2.1997 tarihinde septisemik şoka giren M.Menson fenalaştı, kalbi durdu ve ö-zel yöntemlerle canlandırıldı. Kafa taramasına tabi tutulduğu zaman, şok ile kalp durmasına bağlı oksijen yokluğunda beynin şiştiği görüldü. Sağlığı giderek bozulan M.Menson 13.2.1997'de ö.s. saat 02.00'de öldü.

17.2.1997 tarihinde 24. tanık Dr. Peter- Graham Jerreat tarafından M.Menson'un vücuduna otopsi yapıldı ve ölüm nedeni şiddetli yanma neticesinde bir çok organın ayni zamanda iflas etmesi olarak saptandı.

Yukarıda özetlediğimiz olgulardan M.Menson'un 28.1.1997 tarihinde meydana gelen yanma nede-niyle 13.2.1997 tarihinde öldüğü kesinlik kazanmaktadır. Bu durumda M.Menson'un kimin tarafından nasıl yakıldığı önem arzetmektedir. Acaba M.Menson, İddia Makamının ortaya koyduğu gibi Sanığın da dahil olduğu 3 kişi tarafından mı yakıldı? İddia Makamı S-anığın M.Menson'u yakan kişilerden biri olduğunu makul şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanıtlayabildi mi?

M.Menson'un kimin tarafından nasıl yakıldığını gören bir görgü tanığı yoktur. Bu nedenle İddia Makamı Sanığın sözlü itirafları, gönüllü ifadele-r ve çevre şahadetle suçu kanıtlamaya çalışmıştır.

Sanığın sözlü itiraflarını incelemeye başlamadan önce bu tür itirafların geçerli olup olmadığı ve değerleri üzerinde durmamız yararlı olacaktır. -

Phipson on Evidence 13 th edition Para 19-03, sayfa 370'de şöyle denmektedir.-
-"Invariably a party's admission is proved by another witness. The witness's evidence is hearsay because (a) it involves relating to the court what another person said, and (b) the admission is tendered as evidence of the truth of its contents. In such ci-rcumstances, the evidence is received under an exception to the rule against hearsay, which until recently, for the purposes of both criminal and civil proceedings, was a common law exception"

-Görüleceği gibi bir Sanığın diğer kişilere söylediği kabul beyanları ceza ve hukuk davalarında "hearsay" kuralının bir istisnası olarak geçerli kabul edilmektedir.
-
Sanığın sözlü itiraflarını şöyle özetlemek mümkündür.
-
28'inci tanık Baljet Singh Sokhi şahadetinde veznedar olup Ocak 97 de Edmonton'da kaldığını, 10 yıldan beri Sanığı tanıdığını, Sanığın arkadaşlarından biri olduğunu, zaman zaman Sanıkla biraraya gelerek içki içtiklerini, olaydan 2,3 gün sonra Silver Stre-ette bir kişinin yakılması olayını duyduğunu, Sanığı görerek kendisine Silver Street'deki olayla ilgili olup olmadığını sorduğunu, Sanığın başını öne eğerek sessiz kaldığını, bunun üzerine Sanığa ayni soruyu tekrar sorduğunu, Sanığın da kendisine "Mario ve- Harry ile birlikte Silver Street boyunca arabada giderken bir zenci gördük, Mario ile ben arabadan çıkarak onu petrolle yaktık" dediğini söylemiştir. Tanık Sanığa bunu niçin yaptıklarını sorduğu zaman ise Sanığın "şaka niyeti ile yaptık" yanıtını verdiği-ni söylemiştir.

29'uncu tanık Derek Grace, şahadetinde emekli araba satıcısı olduğunu, 26 Bolton Road, Edmonton, Londra'da yaşadığını, şimdiye kadar 4 kadınla birlikte yaşadığını, 2 tanesinin nikahlı, 2 tanesinin ise nikahsız olduğunu, Sanığın annesi ola-n Hayriye Cevat'ın nikâhsız eşlerinden biri olduğunu, onunla 9 yıl birlikte yaşayıp 6.5 yıl önce ayrıldıklarını, Hayriye Cevat ile birlikte yaşarken Hayriye'nin çocukları Özgay, Zehra ve kendi oğlu Mark'ın da onlarla birlikte kaldığını, Hayriye ile beraber- yaşamaya başladığında Sanığın 10 yaşında, Zehra'nın 6.5 yaşında, Mark'ın ise 5.5 yaşında olduğun