-D.12 /93 Birleştirilmiş
Yargıtay/Ceza 46/93 ve 47/93
(Dava No: 6792/92, Lefkoşa)

Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Taner Erginel, Metin A. Hakkı.

Yargıtay/C-eza 46/93

İstinaf eden: Güner Seroydaş, Lefkoşa.
ile
Aleyhine istinaf edilen: KKTC Başsavcılığı.
A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Av. Aygün Doratlı ve Av. Tahir Seroydaş
Aleyhine istinaf e-dilen namına: Sv. Osman Talât Naim Enginsoy

Yargıtay/Ceza 47/93

İstinaf eden: KKTC Başsavcılığı.
ile
Aleyhine istinaf edilen: Güner Seroydaş, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

İstinaf eden n-amına: Sv. Osman Talât Naim Enginsoy
Aleyhine istinaf edilen namına: Av. Aygün Doratlı ve Av. Tahir Seroydaş.

H Ü K Ü M

46/83 sayılı istinaf İlk Mahkemenin Fasıl 262 madde 75(4)'e aykırı karşılıksız çek keşide etmek suçu ve yine Dasıl 262 madde 74(b)(-1) ve 75(1) maddelerine aykırı karşılıksız çek kesip düzeltme işlemlerini yerine getirmeme suçları ile itha edilen sanığa 1. davadan 18 ay, 2. davadan 1 yıl hapis cezası verdiği karardan ceza aleyhine dosyalanmıştır.

Yargıtay/Ceza 47/93 sayılı istinaf is-e Başsavcılık tarafından mukabil istinaf olarak dosyalanmış olup sözü edilen cezaların aşikâr surette az olduğu yönündedir.

Bu meselede ihtilâfsız olgular aşağıdaki gibi özetlenebilir: Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 6792/92 sayılı ceza davasında yargılanan sa-nık 29/89 sayılı Yasa ile tadil edilen fasıl 262 Poliçeler (Değişiklik) Yasasının 75(4) maddesine aykırı 5.10.1991 tarihinde Lefkoşa Kıbrıs Ticaret Bankası Merkez Şubesine ibraz edilip karşılığı bulunmayan Hasan Beydola adına isdar edilmiş 111202 seri numa-ralı 25.000.000TL'lik çeki keşide etmek ve 2. davada ise aynı Yasanın 74(B)(1) ve 75(1) addelerine aykırı karşılıksız olarak keşide edilen aynı çeki söz konusu bankanın kendisine yapmış odluğu 7.10.1991 tarihli düzeltme işlemleri ile ilgili bildirimi aynı -tarihte almış olmasına rağmen Yasanın öngördüğü süre ieçrisinde düzletme işlemlerini yerine getirmemekle itham edilmiş ve sanık, aleyhine getirilen her iki davadaki suçu kabul etmiştir.

İlk Mahkemedeki duruşma sırasında iddia makamı sanığın Lefkoşa Kıbr-ıs Ticaret Bankası Limited'de 1971-662 numaralı çek hesabı bulunduğunu, bu hesaptan çekerek isteyene faizle borç para vermeye başladığını, aynı zamanda faizle borç para alarak bu almış olduğu borca karşılık borçlandığı kişilere ana para için genellikle bor-ç senedi tanzim ettiğini ve bu gibi borç senetlerinin tanzim edildiği günlerde faize karşılık borçlandığı kişilere bir yıl sonrasının tarihini taşıyan çek kestiğini, bu yöntemle sanığın birçok kişilerden borç alıp karşılığında ileri tarihli çekler kestiğin-i ve bunu belirli bir süre devam ettirdiğini ifade etmiştir. İtham edildiği ceza davasında ise 27.9.1990 tarihinde tanık numara (1) Hasan Beydola sanığa bu şekilde faiz karşılığında borç para vermiş ve verilen borcun bir senelik faizi hesplanarak 25.000.00-0TL'lık bir borç senedi tanzim edilmiştir. Bu paraya ve faizine karşılık sanık, Hasan Beydola'ya bir sene sonraya 27.9.1991 tarihinde bozdurulmak üzere ileri tarihli 25.000.000TL tutarında 111202 numaralı çeki düzenlemiştir. 27.9.1991 tarihinde söz konusu -çeki bozdurmak için Kıbrıs Ticaret Bankasına ibraz eden tanık numara (1) Hasan Beydola'ya bankada çekin karşılığı olmadığı bildirilerek buçekin arkası mühürlenmiştir. 5.10.1991 tarihinde bankada görevli olan tanık numara (2) tarafından sunulan ve bankaları-na ibraz edilen 27.9.1991 tarihli söz konusu çekin karşılıksız olduğundan ödenmediğini bildiren ve sanığa iadeli taahhütlü olarak 7.10.1991 tarihinde tebliğ edilen yasal ihbaar Magkemeye Emare 3, bu ihbarın sanık tarafından alındığını gösteren ve onun imza-sını taşıyan 409 numaralı alındı kartı ise Emare 4 olarak ibraz edilmiştir. Bu ihbara rağmen Yasanın öngördüğü süre içerisinde sanık bu çekin karşılığını bankaya ödememiş ve neticede mesele ileri tahkikat için polise havale edilmiştir. Yapılan tahkikat net-icesinde sanığın ifadesine başvurulmuş, sanık bazı izahat vererek suçunu dolaylı olarka kabul etmiştir.

İddia makamı olguları kısaca izah ettikten sonra söz alan sanık avukatı, sanığın aleyhinde askıda bulunan benzeri 108 adet suçunun bu mesele karara ba-ğlanırken nazarı itibare alınamsını talep etmiş, iddia makamı buna itiraz etmemiş ve usulü uyarınca zabıtlarda görülen 108 adet suç teker teker sanığa okunarak sanık bu davalarda belrilenen karşılıksız çek keşide edilmesi ile ilgili suçları da kabul etmişt-ir.

Sanık avukatı sanığa ceza takdir ederken lehinde alınabilecek hafifletici sebeplere uzun boylu değinmiştir. Özetle, duruşma gününde 56 yaşında olan sanığın esas işi motosiklet tamirciliğidir. Evli, çocuk ve torun sahibidir. Ailesi yanında halen aynı -yerde kalan 81 yaşındaki yaşlı annesine de bakmaktadır. Sanığın sabıkası yoktur. Sanık avukatının idiasına göre, esas mesleğinin yanında faiz işini de uzun bir süreden beri yapmakta olan sanık, enflasyon karşısında Türk Lirasının değer kaybetmesi durumund-an kâr elde etmek ümüdü ile borçlandığı paraları istikrarlı seyreden döviz ile taşınmaz mal ve eşdeğermal puanlarında meydana gelen aşırı talebi dikkate alarak bu sahalara yatırım yapmaak sureti ile bir tür ticarete atılmıştır. Bu işi 1980'l' yılların i-lk yarısında ve özellikle 1985'd'n sonra artan oranlarda yürütmüştür. Belirli bir süre düzenli olarak borçlandığı paraların faizleri ile talep edenlere ana paralarını ödemiştir. Ancak körfez krizinin ülkede emlâk fiyatları ile çarşıya yaptığı etkiler sanığ-ın borçlandığı parları geri ödeme gücüne yansıdığı için borçlandırıldığı kişilerden gerekli tahsilâtı vaktinde yapmamasına neden olmuştur. Bu arada 70.000.- Sterlin gibi külliyetli sayılan miktarda bir paranın müşterilerinden birisi tarafından ödenmememsi -sanığı zor durumda bırakmıştır. Sanık avukatı ısrarla sanığın iyi niyetli harket ettiğini, bu sözü edilen zorluklara rağmen borçlandığı paraları öcemeye çalıştığını ve belirli bir program dahilinde bugüne dek bunları ödeme çabası içerisinde bulunduğunu ile-ri sürerek özellikle bu husuun ceza takdir edilirken lehine alınması gerketiğini ileri sürmüştür. Yien sanık avukatına göre sanığın bu ödeme zorlukları ortaya çıkınca birçok sivil dava ile karşı karşıya kalmış, kendisinin de alacaklarını tahsil etmek için -davaya başvurmuş, ancak borçlandırdığı kişilerden tahsil edemediği için bunları da ödeyememiştir. Sanık avukatının Mahkemeye sanığın alacakları ve askıda bulunan verecekleri hakkında detaylı bilgi vermeye çalıştığı görülmektedir. Nazarı itibare alınan dava-lardaki miktar ise 298.000.000TL.- kusur bir rakam tutmaktadır.

Sanığın itham edildiği davaları ve bu davalar yanında birlikte nazarı itibare alınması talepe dilen davalar ile sanığın lehine ve aleyhine olan tüm hususları değerlendiren İlk Mahkeme sanığa- 1. davadan 18 ay, 2 davadan 1. dava ile birlikte çekilmek üzere 1 yıl hapis cezası vermiştir.

Ceza aleyhine sanık tarafından dosyalanan 46/93 sayılı istinaf 8 istinaf sebebi içermektedir. İstinafın duruşamsında müstenif avukatı istinaf sebeplerini aşağı-daki şekilde 3 başlık altında özetleyerek bunlara birlikte değinmiştir.

İlk Mahkeme sanığa ceza takdir ederken sanık lehinde serdedilen hafifletici sebepleri dikkate almadı veya bunlara yeterince ağırlık vermedi.

İlk Mahkeme sanığa ceza takdir ederken ce-zalandırma prensiplerini uygulamadı veya yanlış uyguladı.

İlk Mahkeme sanığa ceza takdir ederken ibraz edilmeyen şahadeti değerlendirerek özellikle sanığın izinsiz para ticareti yapmakta olduğuna ağırlık vermekle hata ettiği gibi sanığın tahsil edemediği -birçok alacağı bulunduğu ve bu nedenle borçlarını ödeyemeyip karşılıksız çek isdar ettiği hususunu da hafifletici sebep olarak dikkate almamakla hata etmiştir.

Sanık avukatı İlk Mahkemenin Mavi 16'daki kararına atıfta bulunarak "Sanık lehinde değerlendiri-lebilecek yegâne hususun sanığın benzeri sabıkası olmadığıdır" şeklindeki değerlendirmesinin yanlış olduğunu iddia ederek sanık lehinde zabıtlarda serdedilen hafifletici sebeplere teker teker değinmiş ve İlk Mahkemenin bu hafifletici sebepleri dikkate almı-ş olması halinde sanığa 1. davadan takdir edilen 18 ay ve 2. davadan verilen 1 sene hapis cezası yerine daha kısa süreli hapis cezaları vermesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Sanık avukatı özetlenen 2. istinaf sebebinde ise sanığın işlemiş odluğu suçların -ciddi suçlar olduğu kabul edilse bile sanığa mutlaka uzun süreli hapis cezası verilmesi gerekmediğine değinerek Yargıtay/Ceza 42/80 (D.34/80) sayılı içtihat kararlarına atıfta bulunmuştur. Sanık avukatının iddiasına göre sanık lehine olan hafifletici sebp-eler, özellikle iyi niyetle hareket ettiği, borçlarını ödemeye çalıştığı, ekono