-D. 13/2016 Birleştirilmiş
Yargıtay/Ceza No: 42-43-44-45-46-47/2016
(Girne Teminat No: 85/2016)

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti:Ahmet Kalkan, Gülden Çiftçioğlu, Bertan Özerdağ

Yar-gıtay/Ceza No: 42/2016
(Girne Teminat No: 85/2016)

İstinaf eden: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(İddia Makamı)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Mehmetali Tunçbilek, Edre-mit, Girne
(Zanlı No.1)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Kıdemli Savcı Erdinç Akyener
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Mustafa Şener

- Yargıtay/Ceza No: 43/2016
(Girne Teminat No: 85/2016)

İstinaf eden: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(İddia Makamı)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Verda Ö. Tunçb-ilek, Edremit, Girne
(Zanlı No.2)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Kıdemli Savcı Erdinç Akyener
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Mustafa -Şener

Yargıtay/Ceza No: 44/2016
(Girne Teminat No: 85/2016)

İstinaf eden: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(İddia Makamı)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Taner -Okburan, Taşkınköy - Lefkoşa
(Zanlı No.3)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Kıdemli Savcı Erdinç Akyener
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat E-mre Kadri

Yargıtay/Ceza No: 45/2016
(Girne Teminat No: 85/2016)

İstinaf eden: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(İddia Makamı)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Ayşe-gül İşbilen, Girne
(Zanlı No.4)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Kıdemli Savcı Erdinç Akyener
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Emre Kadri

Yar-gıtay/Ceza No: 46/2016
(Girne Teminat No: 85/2016)

İstinaf eden: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(İddia Makamı)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Fahri Karagözlü, Girne
- (Zanlı No.5)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Kıdemli Savcı Erdinç Akyener
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Güneş Menteş

Yargıtay/Ceza No: 4-7/2016
(Girne Teminat No: 85/2016)

İstinaf eden: KKTC Başsavcısı, Lefkoşa
(İddia Makamı)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Rasiha Serdaroğlu, Girne
- (Zanlı No.6)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Kıdemli Savcı Erdinç Akyener
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Tahir Seroydaş ve Avukat Ömer Başay

Girne Kaza Mahkemes-i Yargıcı Gökan Asafoğulları'nın, Teminat No.85/2016 sayılı davada, 11.4.2016 tarihinde verdiği karara karşı, İddia Makamı tarafından yapılan istinaftır.

------------

K A R A R

Ahmet Kalkan: Bu meselede iki farklı sonuç, üç ayrı gerekçe vardır. Ya-rgıtay önce farklı sonuçlar içeren kararları, sonra katılma kararını ve gerekçesini okuyacaktır. Yargıtayın kararı şöyledir.

İstinaf Eden/İddia Makamı, Aleyhine İstinaf Edilenler/Zanlı No.1,2,3,4,5 ve 6 ile ilgili Girne Kaza Mahkemesinin 11.4.2016 tarihi-nde vermiş olduğu, davaları görülünceye kadar teminatla serbest kalmaları emrine karşı 25.4.2016 tarihinde bu istinafı dosyaladı.

Birleştirilerek dinlenen huzurumuzdaki istinaflar ile ilgili olgular aşağıdaki gibidir.

İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:

İddia- Makamı, 11.4.2016 tarihinde, Girne Kaza Mahkemesine müracaatta bulunarak, Zanlılar aleyhinde yürütülmekte olan çocuk düşürmeye teşebbüs ve hamileliğin yasal olmayan şekilde sonlandırılması suçları ile ilgili olarak 3 ayı geçmeyen süreyle Merkezi Cezaevind-e tutuklu kalmalarını talep etti.

Bu mesele bakımından büyük önem arz ettiğinden, İddia Makamı Tanığı ve meselenin Tahkikat Memuru P.Ç. Namık Kemal Baz'ın şahadetinin talep içeren bölümünün esas sorgu kısmını bütünüyle karara aktarmayı uygun ve gerekli g-ördük:

"Zanlılar 2013-2016 yılları arasında Girne'de meydana
gelen, çocuk düşürmeye teşebbüs, hamileliği yasal süreden
sonra yasaya aykırı olarak sonlandırma meselesi ile
ilgili olarak methalderdirler, Zanlılar aleyhine yapılan tahkikat halen -daha devam etmektedir.
Zanlı No.1,2,3,5 ve 6 KKTC vatandaşıdır.
Zanlı No.4 T.C. vatandaşıdır.
Zanlı No.1,2,3,4,5,6 KKTC'de yerleşiktirler.
Zanlı No.4 Ayşegül İşbilen T.C. vatandaşı ancak KKTC'de
çalışma izinlidir.

Zanlılar methalder- oldukları meseleyle ilgili olarak
poliste tutuklu kalmışlardır, son alınan 5 günlük süre
zarfı içerisinde alınan ifadeler vardır.

Yine bu mesele ile ilgili olarak alınan gönüllü
ifadeler vardır. Bunun teyit ve tekzibi yapılmıştır.

Yi-ne meseleyle ilgili olarak Zanlılar aleyhine
yapılan tahkikat halen daha devam etmektedir. Zanlılar her ne kadar KKTC vatandaşı olmasına rağmen, işlemiş oldukları suçun Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanacak olan bir suç olması ve mahiyetinde yine bu suç i-le ilgili olarak tahkikatın bitmemiş olması ve Türkiye'den beklenen tahlil sonucu olması ve çıkacak olan tahlil sonucunda Zanlıların her ne kadar teminatta gösterilen suçlar ile ilgili olmasının yanı sıra suçun adının değişip tam bir adam öldürmeye dönüşme- ihtimalinin olduğu göz önünde bulundurulmaktadır. Zanlıların bu aşamada ileride yargılanmasının sağlanabilmesi için Zanlıların 3 ayı geçmeyen süreyle Merkezi Cezaevinde tutuklu kalmalarını talep ederim. Zanlıların serbest kalması durumunda KKTC'den kaçaca-kları ve yargılanmaktan kaçacakları düşüncesindeyim.

S. Peki tanıklar ile ilgili bir etkisi var mı?
C. Zanlıların serbest kalması durumunda temin edilen
ifadelere ve tanıklara etki edebilecekleri aşikardır.
Tanıklara da etki edebilecek durumda- olan kişilerdir.
Bunun dışında Zanlılar ile ilgili talebimiz 3 ayı
geçmeyen bir süreyle Merkezi Cezaevinde tutuklu
kalmalarıdır."

İddia Makamı, huzurumuzdaki istinafa konu, Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 23 A maddesi altındaki tu-tukluluk müracaatını Alt Mahkemeye yaptığında, Zanlılar Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 24. maddesi altında yapılmış müracaatlarla tahkikat maksatlı 46 gün süreyle tutukluydular.

İddia Makamından sonra sırasıyla Zanlıları ve celbettikleri tanıklarını dinl-eyen Alt Mahkeme, Zanlıların çocuk düşürmeye teşebbüs ve hamileliğin yasal olmayan şekilde sonlandırılması suçlarından henüz tahkikat tamamlanmamış olmakla beraber, teminat maksatları açısından (3) ayı geçmeyen bir süre hükümsüz olarak Merkezi Cezaevinde t-utuklu kalmaları talebiyle Mahkeme huzuruna getirildiklerini, tutukluluk talebinin Fasıl 155 Ceza Usul Yasası madde 23 A altında yapıldığını belirttikten sonra, bir kimsenin yargılanmaktan kaçmasının önlenmesinin yegane yolunun tedbir almak olduğunu, kaçma-nın bir ihtimal meselesi olduğunu (Mavi 66), 46 günlük tahkikat neticesi birçok hususun araştırıldığını, fetüslerin gömüldüğünün anlaşıldığını, 34 haftalık olduğu tespit edilen fetüsten alınan örneklere ilişkin tahlil sonuçlarının Türkiye'den gelmesinin be-klendiğini, Zanlıların serbest kalmaları halinde tanıklara müdahale edecekleri yönünde iddia
yapıldığını, ancak bu tahlil sonuçlarına nasıl etki edilebileceğinin iddia edilmediğini (Mavi 68-69), tahlil sonuçlarına göre farklı tahkikat yapma yetkisinin yin-e poliste olduğunu (Mavi 69), polise ifade vermiş ve söyleyeceklerini beyan etmiş şahısların bu ifadelerinden veya şahadetlerinden saptırılacağının dolaylı olarak ifade edildiğini, bu halde tanığa müdahale suçunun gündeme geleceğini (Mavi 69), teminatın ga-yesinin yargılanmaktan kaçmayı önleyici tedbir almak olduğunu, Zanlıların mahkumiyetleri halinde cezanın ilk nazarda hafif bir ceza olmayacağını, kefil olarak gösterilen şahısların kefaletlerinin gereğini yerine getirebileceklerini, bir insanın en yakınını-n kendine kefil olmasının doğal olduğunu, olayın ciddi olduğunu ve geniş yankılar yarattığını, ancak Zanlıların henüz mahkum olmadıklarını, teminat safhasının da cezalandırma safhası olmadığını, her Zanlı için ayrı ayrı değerlendirme yapılması gerektiğini,- Zanlı No.4'ün KKTC'de yaşayan ve çalışan bir kimse olduğunu, Zanlı No.1 ve 2 ile ilgili ilk nazarda 167. maddeye ilişkin tespit yapılamadığını, Zanlı No.3 ve 4 ile ilgili kaçma ihtimaline ilişkin imkanlarının yanında 167. madde altında suçun işlenmesine o-labilecek katkılarını da dikkate aldığını, Zanlı No.5 ve 6'nın ise özellikle Ceza Yasası'nın 167. maddesine konu suçla ilgili ameliyathanede bulunan hekimler olmaları ve kaçma ihtimaline ilişkin sahip oldukları imkânları (Mavi 73) göz önünde bulundurduğunu- belirterek, tutukluluk talebini reddetti ve Zanlıları emirde belirtilen miktarlarda nakdi teminat ve KKTC vatandaşı 2'şer kefilin kefaleti ile serbest bıraktı.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Alt Mahkemenin bu kararına karşı istinaf dosyalayan İddia Makamı, istina-f ihbarnamesinde 7 istinaf sebebi ileri sürmesine rağmen hitabında istinafını tek başlık altında toplamıştır. Buna göre:

"Muhterem Alt Mahkeme, Zanlıların tutuklu yargılanmaları
hususundaki talebi uygun görmeyerek, Zanlıları teminata
bağlamak ve/vey-a tutuklu yargılanmalarına emir
vermemekle hata etti."

TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI:

İddia Makamı istinafındaki hitabında: Alt Mahkemenin huzurunda Zanlıların aleyhine başlatılan ve işlemiş oldukları iddia olunan suçların çok ciddi olduğunu, bu s-uçların Ağır Ceza Mahkemesinin yetkisinde olduğunu, böyle bir olayın bugüne kadar KKTC'de yaşanmadığını, Zanlıların işlemiş olduğu suçlara konu olayın toplumda infial yarattığını, Zanlıların gösterdikleri kefillerin anne ve babaları veya kardeşleri yani ai-leleri olduğunu, Zanlıların bağımsız kişiler olmadıklarını, soruşturmanın halen devam ettiğini, soruşturmanın sonucunda ithamın değişebileceğini ve 1 ay içerisinde Zanlıların aleyhindeki davaların okunacağını belirterek, Alt Mahkemenin hata yaptığını iddia- etmiştir.

Zanlıların Avukatları aralarında mutabakata vararak, genel konular ve prensiplerde tekrarı önlemek için, Zanlı No.5'in Avukatının Mahkemeye hitap etmesini sağladılar.

Zanlı No.5 Avukatı hitabında: Alt Mahkemenin Fasıl 155 Ceza Usul Yasası-'nın 23 A maddesini doğru değerlendirdiğini, tüm şartları göz önünde bulundurduğunu, Yüksek Mahkemenin içtihatlarını dikkate aldığını, Yargıtay Ceza 26/86 Dağıtım 6/86 sayılı kararda ifade edildiği gibi asıl olan Zanlıların yargılanacakları tarihte yargıla-nmaya hazır olup olmayacağı olduğunu, tutukluluğun mahkumiyetten önce cezaya dönüştürülmemesi gerektiğini, tutuklamanın adil bir yargılama için aranan hallerde başvurulması gerektiğini, katillik ve ihanet davaları dışındaki davalarda, tutuklu kalmayı gerek-tirecek ciddi neden bulunmadıkça Sanık aleyhine tutukluluk emri verilmeyeceğini, bu meseledeki önemli olan konunun ithamnamenin değişebileceği ihtimali değil, yargılanmaktan kaçma ihtimali olduğunu ve mevcut olgularla Alt Mahkemenin takdir hakkını hatalı k-ullandığına dair bulguya varılamayacağını, ağır şartlar konarak gerekli teminatın sağlandığını, tahkikatın bittiği an polisin zanlıyı ya salıvermesi ya da ona dava okuması gerektiğini (Birleştirilmiş Yargıtay/Ceza 2/76,3/76 ve 4/76), Alt Mahkemenin kefil v-e kefalet koşullarını değerlendirirken hata yapmadığını, masumiyet karinesinin asla unutulmaması gerektiğini, basın tarafından abartılan meselenin infial olarak dikkate alınmamasının ve istinafın reddinin gerektiğini ileri sürdü.

Zanlı No.5 Avukatının hi-tabından sonra, müvekkilleri ile ilgili özel durumları Mahkemenin bilgisine getirmek isteyen avukatlar, sıra ile Mahkemeye hitap etmişlerdir.

Zanlı No.1 ve 2 Avukatı, Zanlı No.5 Avukatının söylediklerine katıldığını belirttikten sonra, Zanlı No.1 ve 2 il-e ilgili 167. madde kapsamında şahadet ibraz edilmediğini, 169(a) ile ilgili bazı tespitlerde bulunulduğunu ve sorumluluklarının Hastane sahipliliğine dayandırılmaya çalışıldığını, bunun mesnetsiz olduğunu, böyle bir meselede Zanlıların kaçmalarının mümkün- olmadığını, aile bağlarının ve her şeylerinin KKTC'de bulunduğunu, serbest kaldıkları günden bugüne kadar hiçbir yere kaçmadıklarını, "tutukluluk verilsin ki erken dava gelsin" düşüncesinin hatalı olduğunu, Alt Mahkemenin herşeyi incelediğini ileri sürere-k, istinafın reddini talep etti.

Zanlı No.3 ve 4 Avukatı, Zanlı No.5 Avukatının söylediklerine katıldığını, Zanlı No.3 ve 4'ün kefillerini belirlemede Mahkemenin hatası olmadığını, tutukluluğun istisnai bir yöntem olduğunu ve Mahkemenin teminat emrini do-ğru şekilde değerlendirdiğini, bu meselede tutukluluğun gerekmediğini ileri sürerek, istinafın reddini talep etti.

Zanlı No.6 Avukatı ise, Zanlı No.5 Avukatının söylediklerinin haricinde, Zanlı No.6'nın beraat etmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu, bu ned-enle tutuklu yargılanmasının gerekli olmadığını, Zanlıların kefillerinin ailesi olmasının doğal olduğunu, bu durumun aleyhine alınmaması gerektiğini ileri sürerek, istinafın reddini talep etti.

İNCELEME :

İstinaf sebeplerini tarafların iddia ve argüma-nlarını inceleyip değerlendirdik.

"Muhterem Alt Mahkeme, Zanlıların tutuklu yargılanmaları
hususundaki talebi uygun görmeyerek, Zanlıları teminata bağlamak ve/veya tutuklu yargılanmalarına emir vermemekle hata etti."

İddia Makamının tutukluluk müra-caatı Fasıl 155 Ceza Usul Yasası'nın 23 A maddesi altında yapılmış olup, Zanlıların, davaları görüşülene kadar, 3 ay süreyle Merkezi Cezaevinde tutuklu kalmalarına yöneliktir.

27/1992 sayılı Ceza Usul (Değişiklik) Yasası ile tadil edilen Fasıl 155 Ceza U-sul Yasası'nın 23 A maddesi, mahkemeye, hakkında mevcut yasalara aykırı hareket etmekten dolayı cezai soruşturma veya kovuşturma başlatılan veya devam eden bir zanlı veya sanık aleyhine, tutuklu olup olmadığına bakılmaksızın, davası görüşülene kadar, zanlı-yı veya sanığı her ne şart altında olursa olsun 3 aydan fazla bir süre olmamak kaydıyla tutuklama veya öngörülen diğer tedbirleri alarak zanlı veya sanığı serbest bırakma yetkisi vermektedir.

Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 23 A maddesinin kenar başlığı -"Soruşturması Veya Kovuşturması Başlatılan Veya Devam Eden Zanlının Veya Sanığın Yargılanmaktan Kaçmasının Önlenmesi" olarak düzenlenmiştir.

Bu safhada, Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın "yargılanmaktan kaçmanın önlenmesini" düzenleyen 23 A maddesini, "tut-ukluluğun uzatılmasını" düzenleyen 24. maddeden farklı kılan özelliğe meseledeki önemi açısından temas etmemiz gerekmektedir.

Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 24. maddesi, tutukluluğun uzatılması halini düzenlemektedir.

Bu maddeye göre bir yargıç, bir ki-şinin tutuklandığı suçun işlenmesi ile ilgili soruşturmanın tamamlanamadığına ikna edilmesi halinde, uygun göreceği şekilde her defasında 8 günden fazla olmamak üzere, belirli bir süre için tutuklunun poliste tutuklu kalmaya devam etmesine emir verebilmekt-edir.

Her iki maddenin içeriğinden görüleceği üzere, kişinin tutuklandığı suçun işlenmesi ile ilgili soruşturmanın tamamlanamadığı ve tutukluluğun uzatılmasının istendiği hallerde 24. madde altında, her defasında 8 günden fazla tutululuk emri (remand ord-er) verilemezken, kişi aleyhine soruşturma veya kovuşturma başlatıldığı veya devam ettiği hallerde, zanlı veya sanığın yargılanmaktan kaçmasını önleyici nitelikte, davaları görüşülene kadar 8 gün sınırlamasına tabi olmadan, 23 A maddesi altında, 3 aydan fa-zla olmamak üzere, zanlının tutuklu kalmasına emir verilebilmektedir.

Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 24. maddesi altında, tutukluluğun uzatılabilmesi için, tahkikatın tamamlanamaması veya devam etmesi gerekir. Tahkikatın bittiği hallerde ise polis zanlıy-ı salıverir veya ona dava okur (Bkz.Birleştirilmiş Hukuk İstinaf 2,3,4/1976 Şefik Suyolcu ve diğeri V Türk Emniyet Müdürlüğü). Bir zanlının tutukluluğunun uzatılabilmesi, tahkikatın devam ettiğine ve cürümlerin ortaya çıkarılması için gerekli olduğuna Yarg-ıcın ikna edilmesi ile mümkündür.

27/1992 sayılı Ceza Usûl (Değişiklik) Yasası ile getirilen 23 A maddesinde ise, zanlı veya sanığın soruşturma veya kovuşturmasının başlatıldığı ve devam ettiği hallerde, zanlı veya sanığın tutukluluğuna emir verilirken, -24. maddeden farklı olarak zanlının tutuklandığı suçun işlenmesi ile ilgili tahkikatın sonucunu etkileyecek durumlar değil, zanlı veya sanığın yargılamaktan kaçmasını önleyici tedbirlerin alınmasındaki ölçütler dikkate alınmaktadır.

Bu farkı daha somut b-ir şekilde izah edecek olursam, Anayasa'nın 16(7) maddesi ile teminat altına alınan Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 24. maddesi altında bir soruşturma nedeniyle tutuklu bulunan bir zanlının polis nezaretindeki tutukluluğunun her defasında en fazla 8 güne ka-dar uzatılabilmesinin koşulu, tahkikatın suçun işlenmesi ile ilgili olarak tamamlanamamasına ve zanlının serbest kalmasının tahkikata olacak etkisine bağlıyken, Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 23 A maddesi altında tedbir maksatlı tutukluluk emri verebilme-k için, zanlının tutuklu bulunduğu suçun işlenmesi ile ilgili tahkikatın devam etmesi koşul olarak aranmamakta, zanlının tahkikata konu suçlardan yargılanmasını sağlayacak tedbirler değerlendirilmektedir.

Bir zanlı aleyhine ancak bir suçlama ile ilgili t-ahkikat başlatılabilir. Bu anlamda tutuklu bulunduğu suçun işlenmesi ile ilgili tahkikat devam ettiği veya tamamlanmadığı sürece mahkeme, 24. madde altında zanlının tutukluluğunu uzatabileceği gibi, bunun gerekli olduğuna ikna olmaması halinde, zanlıyı bel-li koşullarla veya koşulsuz serbest de bırakılabilir. Bunun dışında zanlının tahkikat nedeniyle polisteki tutukluluğunun suçun işlenmesine veya suçların ortaya çıkarılmasına bağlı olarak uzatılmasının gerekmediği hallerde, iddia makamının tahkikat devam ed-iyor olsa bile, zanlı aleyhine sürdürülen suçlardan getirilecek davalarda yargılanmaktan kaçmayı önleyici tedbirler alınması için zanlının tutukluluğunu talep etmek dahil, 23 A maddesi altında mahkemeye müracaat etmesi yasaldır.

Bu esastan hareket ettiği-miz zaman, Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 23 A maddesi altında yargılanmaktan kaçmayı önleyici nitelikte tutukluluk talep edebilmek için, zanlı aleyhindeki soruşturmanın tamamlanması veya soruşturma devam etse bile zanlının tutuklandığı suçun işlenmesi ile- ilgili tutukluğunun uzatılmasını gerektirecek koşulların bulunmaması gerekmektedir. Başka türlü ifade edecek olursam, zanlı aleyhine soruşturma devam ederken, 23 A maddesi altında müracaat edilebilecek hal, zanlının veya zanlıların tutuklu bulunduğu suçun- tahkikatının selameti ve suçların ortaya çıkarılabilmesi için poliste tutuklu kalmalarını gerektirmeyen, sadece yargılanmaktan kaçabilme ihtimaline karşı davalarında hazır olmaları için Merkezi Cezaevinde tutuklu kalmalarını gerektiren haldir.

"Yargılan-maktan kaçmak" kavramının anlamı, sadece fiili olarak yurt dışına kaçmak olarak değerlendirilemez. "Yargılanmaktan kaçmak" hususu değerlendirilirken, bir zanlı veya sanığın yurt dışına kaçması, tanıklara etki edebilmesi, başka ciddi suçları işlemesi, can g-üvenliğinin tehlikede olması veya adaletin yapılmasını engellemesi gibi olasılıkları veya meydana gelen olayların boyutunun o soruşturma ve kovuşturmaya has olgular ışığında yol açabileceği daha ciddi sonuçları veya suçları önleme gibi, yargılamayı doğruda-n etkileyen hususlar da dikkate alınır. Böyle bir ahvalde, mahkeme veya yargıç soruşturulan suçun veya ithamname ile belirlenen suçların adil bir şekilde neticelendirilmesini mümkün kılacak tedbirleri alır. (Bkz. Criminal Procedure in Cyprus, Loizou & Piki-s sayfa 36, Archbold 39 ed.sayfa 97).

Fasıl 155 Ceza Usul Yasası'nın 23 A maddesi altında uygulanacak kriterler, birçok Yargıtay kararında belirtilmiş ve izah edilmiştir. Yargıtay/Ceza 26/1986 (D.6/86) Başsavcı v Turgut Emir Ahmet, Yargıtay/Ceza 40/2011 D-.2/2012 Fatih Durdu v KKTC Başsavcısı, Yargıtay/Ceza 41/2011 (D.4/2012) Hakan Karadeniz v KKTC Başsavcısı, Bir.Yargıtay Ceza 109-114/2015 (D.15/2015) Ali Osman Uçanok ve diğerleri V KKTC Başsavcısı davalarına atıfta bulunuruz.

Alt Mahkemeye İddia Makamı -tarafından Fasıl 155 Ceza Usul Yasası'nın 23 A maddesi altında yapılan tutukluluk müracaatı, Zanlılar aleyhindeki tahkikatın devam ettiği bir safhada yapılmış olup, henüz Zanlılar aleyhine dava okunmuş değildir.

Soruşturma safhası, Fasıl 155 Ceza Usul Ya-sası'nın Birinci Bölümünde "Suçların Soruşturulması" başlığı altında düzenlenmiştir. Soruşturma safhasındaki yetkiler Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği ile yakından alakalı olduğundan, Anayasa'nın 16. maddesinde ayrıca düzenlenerek teminat altına alınmıştır. Bu -nedenle Yargıtayın Yargıtay/Ceza 40/2011 (D.2/2012) ve Yargıtay/Ceza 41/2011 D.4/2012 sayılı davalarındaki kararlarında belirtildiği gibi, "bir zanlının Anayasa'nın 16. maddesinde koruma altına alınmış özgürlük hakkını kısıtlayan bir emir vermeden önce, ço-k dikkatli davranılmalıdır" ikazını her safhada her mahkeme dikkate almalı ve tutukluluk emirlerini düzenleyen Fasıl 155 Ceza Usul Yasası hükümlerini Anayasa'nın ruhunun ve lafzının öngördüğü şekilde yorumlamalıdır.

Huzurumuzdaki tutukluluk müracaatını k-endine özgü yapan husus, henüz tahkikatın devam ettiği ve gelecek raporlara göre ithamnameye, Ceza Yasası'nın en ağır suçu olan adam öldürme suçunun eklenebileceğinin açıkça ifade edilerek, Mahkemeden 3 ayı aşmayacak şekilde tutukluluk talep edilmesidir.
-
Alt Mahkemedeki zabıtlardan açıkça görülebileceği gibi, İddia Makamı Tanığı P.Ç. Namık Kemal Baz, emareler arasında 34 haftalık fetüs bulunduğunu, bununla ilgili raporun beklendiğini, raporun içeriğinin nefes almaya bağlı olarak soruşturmayı adam öldürme -yönünde dönüştürebileceğini, tahkikatın henüz devam ettiğini, Zanlıların serbest kalmaları halinde tanıklara etki edebileceğini söylemiştir.

Bu tabloya göre Zanlılar aleyhinde çocuk düşürmeye teşebbüs ve hamileliğin yasal olmayan şekilde sona erdirilmesi- suçları ile ilgili başlatılan tahkikat devam etmekte, bu suçlara 34 haftalık fetüse bağlı adam öldürme suçunun dahil edilme olasılığı bulunmaktadır.

Soruşturmalar cürümlerin ortaya çıkarılmasını sağlamak için yürütülür. Her zanlının aleyhinde başlatılan- soruşturmanın içeriğini ve niçin tutuklandığını bilme hakkı vardır.

Yargıtay/Ceza 32/86 (D.10/1986) Oğuz Başak V KKTC Başsavcılığı davasında Yargıtay, Fasıl 155 Ceza Usul Yasası'nın 24. maddesi altında tutukluluğun uzatılması ile ilgili prensipleri beli-rlerken, tahkikatın amacı ile ilgili şöyle demiştir.

"Bir suçun işlenmesinde methalder olduğu şüphesi ile Fasıl
155 Ceza Usul Yasası'nın 24. maddesi altında Mahkeme huzuruna çıkarılan bir zanlının meselenin tahkikatı esnasında tutuklu kalması için yar-gıçlar takdir yetkilerini kullanarak emir verebilirler. Ancak Mahkemeler böyle bir tutukluluk emri ile ilgili duruşma sırasında, Yargıtay/Ceza 20-24/1982'de vurgulandığı gibi, şahadet dinlenirken yargıçların üzerinde büyük titizlik ve duyarlılıkla durmalar-ı gereken önemli hususlardan biri de cürümlerin meydana çıkarılmasındaki kamu yararı ile zanlının sahip olduğu kişi özgürlüğü hakkı arasında bir denge sağlamak olmalıdır. Mahkemelerin cürümün ciddiyetini ve mahiyetini de dikkate alarak polise tahkikatını s-ağlıklı bir şekilde yürütebilmek için, ancak kişinin özgürlüğünü de gereksiz yere kısıtlamadan, yeterli zaman ve imkan tanımaları ve talep edilen tutukluluk emrinin verilmesinde yeterli ve haklı bir neden bulunduğu kanaatine varmaları halinde tutukluluk em-rini vermeleri gerekir."

Görülebileceği gibi, tahkikatların amacı cürümlerin ortaya çıkarılması olup, sadece başlatılma nedeni ile sınırlı değildir. Süreç içerisinde emarelerin ve şahadetin temini suretiyle, tahkikata bağlı birçok suçun ortaya çıkması ol-asılığı vardır ve bu husus suçun ciddiyetine bağlı olduğu oranda, tutukluluk maksatları için kamu menfaati ölçütünde dikkate alınır. Öte taraftan, daha önce ifade ettiğimiz gibi, her zanlının her aşamada tutuklandığı suçlarla ilgili sürdürülen tahkikatın a-kıbetini öğrenme ve müdafaasını ona göre yapma hakkı vardır.

Daha önce ifade ettiğim gibi, Anayasa'nın 16(7). maddesi ile teminat altına alınan ve Ceza Usûl Yasası'nın 24. maddesinde vücut bulan temel haklardan biri, zanlının polis nezaretindeki tutuklulu-ğunun uzatılmasının talep edildiği hallerde, tutuklu bulunduğu suçun işlenmesi ile ilgili tahkikatın tamamlanamamasına bağlı olarak zanlının 8 günden fazla sürelerle tutuklanamayacağıdır. Bu çerçevede, iddia makamının müracaatının 23 A kapsamında teminat m-üracaatı olarak değerlendirilebilmesi için, 24. maddeden farklı olarak, tahkikatın sonucuna tesir etmeyecek, sadece davalarında hazır olmaları için zanlı veya zanlılar bakımından tedbir alınabilecek bir konumda olmak gerekmektedir. Aksi halde, iddia makamı-na, tahkikatın devamında yeni suçlar ihdas edilebileceği olasılığını ortaya koyarak, 8 günden fazla tutukluluk talep etme ve tahkikatı sürdürme olanağı verilir ki, böyle bir çare, Anayasa'nın 16(7). maddesi ile kesin surette engellendiği bir yana, savunma -hakkının açık ihlâli ve tahkikata bağlı tutukluluğun mahkeme gözetiminden uzak sürdürülmesi sonucunu doğurur.

Huzurumuzdaki meselede, İddia Makamının Mahkemeye sunduğu şahadete göre, çocuk düşürmeye teşebbüs ve hamileliğin yasal olmayan bir şekilde sona- erdirilmesi suçları ile ilgili tahkikat devam etmekte ve gelecek raporlara göre, Zanlılara okunacak davaya ve düzenlenecek ithamnameye adam öldürme suçunun ithali olasılığı bulunmaktadır.

Bu durumu dikkate aldığımızda, Zanlılar aleyhinde sürdürülen tahk-ikat sırasında bulunan 34 haftalık fetüse bağlı olarak ithamnameye adam öldürme suçunun dahil edilme olasılığı somut delile dayalı soruşturmanın parçası niteliğinde bir vakıa olup, bu durum, Zanlıların tutuklu bulunduğu suçun işlenmesi ve cürümlerin ortaya- çıkarılması ile doğrudan alakalıdır. Halen devam eden çocuk düşürmeye teşebbüs ve hamileliğin yasal olmayan şekilde sonlandırılması suçlarına bağlı tahkikatın selametine ve suçların meydana çıkarılmasına etki edebilecek böyle bir tutukluluk talebi, Zanlıl-arın tutuklu bulundukları suçun işlenmesi ve cürümlerin meydana çıkarılması ile ilgili olduğundan, Fasıl 155 Ceza Usul Yasası'nın 23 A maddesi altında değil, 24. maddesi altında yapılmalıydı.

Bu neticeden hareketle, İddia Makamının Zanlıların tutuklu bul-undukları suçlarla ilgili tahkikatı bitmeden, Zanlıların serbest kalmaları halinde tahkikata etki edebileceklerinin iddia edildiği ve 34 haftalık fetüs raporuna göre tahkikatın adam öldürme suçuna dönüşebilme olasılığının bulunduğu bu meselede, tutukluluk -her ne şekilde talep edilirse edilsin, Fasıl 155 Ceza Usûl Yasası'nın 24 maddesi altında değerlendirilmeli ve tutukluluk emri verilecekseydi Anayasa'nın 16(7) maddesi ile teminat altına alındığı gibi en fazla 8 gün ile sınırlı olmalıydı.

Yasal durumu ilg-ilendiren hususlar Alt Mahkemede konu edilmese bile, Yargıtay tarafından her safhada karara bağlanması mümkündür. Bu esastan hareketle Alt Mahkeme, İddia Makamının tutukluluk talebini Fasıl 155 Ceza Usul Yasası'nın 23 A maddesi altında değerlendirmek ve tu-tukluluk talebinin niteliğine bağlı olarak 24. madde koşullarını göz ardı etmekle hata yapmıştır.

Alt Mahkemenin bu konuda hata yapması, istinafı neticelendirmemize engel değildir.

Yargıtay, 9/1976 Mahkemeler Yasası'nın 37(3) maddesi altındaki yetkisi-ni kullanmak suretiyle, İddia Makamının istinafına bağlı olarak tutukluluk müracaatını neticelendirebileceği gibi, Alt Mahkemenin Zanlıları teminatla serbest bırakmakla hata edip etmediğini inceleyebilir.

Yukarıda belirttiğim yetki, istinafın amacının- tekrar yargılama olmadığı ve Yargıtay/Ceza 40/2011 D.2/2012'de söylendiği gibi amacın Alt Mahkemenin kararının istinaf sebepleri ışığında incelenmesi olduğu gerçeğini ortadan kaldırmaz.

Huzurumuzdaki meselede müracaat 23 A maddesi altında yapılmış olmak-la birlikte, Zanlılar aleyhindeki tahkikatın henüz tamamlanamadığı şahadetle sabit olduğu gibi, serbest kaldıkları güne kadar tutukluluklarının 24. madde altında yapılan müracaatlarla uzatıldığı açıktır.

Huzurumuzdaki meselede, Zanlıların serbest kalmal-arı halinde tahkikata etki edecekleri gerekçesi ile tutukluluk talep edildiğinden, İddia Makamının talebinin Fasıl 155 Ceza Usul Yasası'nın 24. maddesi altında değerlendirilmesi gerektiğini daha önce belirtmiştik. Neticede tahkikatı devam eden bir meselede- tutukluluğa emir verilecekse, bu süre 8 günü geçemeyecektir.

Tahkikatın devam ettiği ve Zanlıların serbest kalmaları halinde tahkikata etki edecekleri gerekçesi ile tutukluluk talep edilen bu gibi hallerde, bir yargıç veya mahkeme, Anayasa'nın 16(7) mad-desinde ifade edildiği gibi, tutukluluğun uzatılmasına emir vermenin yanı sıra, tutuklu bulunan kişi veya kişileri uygun göreceği koşullarda serbest bırakma yetkisini de kullanabileceğinden, Alt Mahkemenin Zanlıları teminatla serbest bırakma emrinin yetkis-izce verildiğinden bahsedilemez. Dolayısıyla, mevcut istinaf maksatları bakımından, Alt Mahkemenin Zanlıları teminatla serbest bırakmasının hatalı olup olmadığını incelemeye geçmemiz gerekmektedir.

Daha önce belirttiğimiz gibi, ceza soruşturmaları, zanl-ılar aleyhindeki suçların ve buna bağlı diğer cürümlerin ortaya çıkarılması amacıyla sürdürülmektedir. Bu nedenle, suçların ortaya çıkarılmasındaki kamu yararı ile zanlıların kişi özgürlüğü hakkı arasındaki dengeyi gözetmek esastır.

Zanlılar, Alt Mahkeme -tarafından teminat ile serbest bırakıldıkları tarihe kadar, 24. madde altında verilen emirlerle 45 gün süre ile tutuklu kaldılar. Alt Mahkemenin koyduğu teminat şartlarını yerine getiren Zanlılar, 11.4.2016 tarihinden beri teminatla serbesttirler.

Yargıt-ay olarak geçen sürede Zanlıların serbest kalmalarının tahkikata olan etkisini değerlendirme olanağımız olmadığı gibi, Alt Mahkeme yerine geçip bu konuda değerlendirme yapmamız da doğru değildir.

Bu nedenle, Yargıtayın görevi, Zanlıların mezkûr tarihte t-eminatla serbest kalmalarının hatalı olup olmadığını değerlendirmek ve ona göre karar vermektir.

Huzurumuzdaki olgulara göre, Zanlıların aleyhlerinde yürütülen ve halen devam eden soruşturma ile ilgili fetüsler gömülü olarak bulunmuştur. Bu fetüsler aras-ında 34 haftalık fetüsün bulunması Zanlılar aleyhinde sürdürülen tahkikata bağlı olarak adam öldürme suçunun ortaya çıkarılması olasılığını, somut emareye dayalı olarak ortaya koymaktadır.

Soruşturmaya konu suçlar son derece ciddi suçlar olduğu gibi, her- Zanlıya bulunan fetüslere bağlı kaç dava getirileceği belli değildir. Bu olayın bütün yönleriyle ortaya çıkarılmasındaki kamu menfaati, Zanlıların kişi özgürlüğünden daha öne çıkmaktadır.

Mevcut sonuca göre, Zanlıların tutuklu bulundukları suçların işle-nmesi ile ilgili tahkikatın devam ettiği ve daha ağır suçların meydana çıkarılması olasılığı, 34 haftalık fetüsün bulunmasına bağlı olarak somut delile dayandığından, Alt Mahkeme, Zanlıların serbest kalmalarının tutuklu bulundukları suçların tahkikatına ne- ölçüde etki yapacağını belirlemeden veya tahkikatın tamamlandığına bulgu yapmadan, Zanlıları teminatla serbest bırakmakla hata etti. Mevcut olguların sonucu, Zanlıların tutukluluğunun uzatılmasını gerektirecek niteliktedir.

Bu durumda, Alt Mahkemenin te-minatla salıverme emrinin iptal edilerek, Zanlıların bugünden itibaren 8 günü geçmemek üzere tutuklanmalarına emir verilmesi gerekmektedir.

Bertan Özerdağ: İddia Makamı, Girne Kaza Mahkemesinin 11.4.2016 tarihli teminat emrine veya kararına karşı, bu is-tinafı dosyalamıştır. Bu istinafta İddia Makamı/İstinaf Eden bundan böyle İddia Makamı, Zanlılar/Aleyhlerine İstinaf Edilenler ise sadece Zanlılar veya yeri geldiğinde Zanlı numarası ile anılacaktır.

İSTİNAFA İLİŞKİN OLGULAR:

İddia Makamı, Polis Teşki-latı tarafından başlatılan ve 46 gün devam eden tahkikat sonrasında, Zanlıların, Fasıl 154 Ceza Yasası'nın 167 ve 169 A maddesinde belirtilen suçları işledikleri iddiası ile, yargılanana kadar 3 ayı geçmeyen bir süre için tutuklu kalmalarını talep etmiştir-.

İddia Makamı bu başvuruyu yaptığı zamanda, Zanlıların işlemiş olduğu iddia edilen suçlarla ilgili 34 haftalık fetüslerin emare alındığı, bu emarelerin Türkiye'ye gönderildiği ve bu emarelerle ilgili raporun beklendiği bir gerçektir. Tahkikat, emareler-le ilgili hazırlanması beklenen raporun haricinde tamamlanmış, emareler tespit edilmiş ve ifadeler alınmıştır. Zanlıların poliste tutuklu kalmalarını gerektirecek şartların kalmaması üzerine, Fasıl 155 Ceza Usul Yasası'nın 23 A maddesi altında devam eden b-ir tahkikat veya soruşturma kapsamında Mahkemeye başvuru yapılarak, Zanlıların davaları görüşülünceye kadar 3 ayı geçmemek üzere tutuklu kalmaları talep edilmiştir. İddia Makamı tarafından yapılan istinafa konu başvurunun temel gerekçesi, Zanlıların yargıl-amada hazır olmalarını sağlamak, yargılamadan kaçmalarını önlemek ve emare ve tanıklara müdahale edilmesine mani olmaktır.

Alt Mahkeme huzurundaki tutukluluk talebine itiraz eden Zanlılar, Mahkemede, duruşmada kefil olabilecek kişileri tanık olarak dinl-etmiş ve yargılama amacıyla hazır olacaklarını ve kaçma ihtimallerinin bulunmadığını iddia etmişlerdir.

İddia Makamının tutukluluk talebini inceleyen Alt Mahkeme, Zanlıların yurt dışına kaçma ihtimallerinin olmadığını ve yargılama esnasında hazır olmaya-caklarına ikna olmadığını belirterek, Zanlıları kefalete bağlayarak yargılamada hazır olmaları amacıyla serbest bırakmıştır. Alt Mahkemenin Zanlılarla ilgili belirlediği teminat şartları şöyleydi:

"Tüm Zanlıların davaları görüşülünceye değin yurt
dışına- çıkmaktan men edilmelerine ve bu maksatla sahip oldukları tüm kimlik, pasaport ve sair seyahat belgelerinin polise teslim edilmesine,
- Zanlı No.1 ve 2 açısından, Zanlı No.1 ve 2'nin a-50,000'er TL nakdi teminat yatırmalarına, yine Zanlı 1 ve 2'nin KKTC -vatandaşı muteber 2'şer şahsın imza edeceği 300,000 TL'lik kefalet senetleri imza etmelerine,
- Zanlı No.3 açısından, Zanlı No.3'ün a-20,000 TL
nakdi teminat yatırmasına, yine Zanlı No.3'ün
KKTC vatandaşı 2'şer kefilin imza edeceği 200,000
TL'lik ke-falet senedi imza etmesine,
- Zanlı No.4 açısından, Zanlı No.4'ün a-25,000
TL nakdi teminat yatırmasına, yine Zanlı No.4'ün
KKTC vatandaşı 2'şer kefilin imza edeceği 200,000
TL'lik kefalet senedi imza etmesine,
- Zanlı -No.5 açısından, Zanlı No.5'in a-100,000
TL nakdi teminat yatırmasına, yine Zanlı No.5'in
KKTC vatandaşı 2'şer kefilin imza edeceği 600,000
TL'lik kefalet senedi imza etmesine,
Zanlı No.6 açısından, Zanlı No.6'nın a-100,000
TL nakdi -teminat yatırmasına, yine Zanlı No.6'nın KKTC vatandaşı 2'şer kefilin imza edec