-D.16/2011

YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA. Yargıtay/Ceza 13/2011
(Girne Ceza Dava No: 134/2010)

Mahkeme Heyeti: Mustafa H. Özkök, Narin F.Şefik, Hüseyin Besimoğlu.

İstinaf eden: Ahmet Hazırlar, Merkezi Cezaevi, Lefko-şa.
(Sanık)

ile

Aleyhine istinaf edilen: Başsavcılık, Lefkoşa
(Davayı ikame eden)

A R A S I N D A.

İstinaf eden namına: Avukat Cenk Bolayır

Aleyhine istinaf edilen namına: Kıdemli Savcı Erdinç Akyener.

Girne- Kaza Mahkemesi Yargıcı Melek Esendağlı'nın 134/2010 sayılı davada 21.1.2011 tarihinde verdiği karara karşı, Sanık tarafından yapılan istinaftır.

-------------------

H Ü K Ü M

Mustafa H. Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç H-üseyin Besimoğlu okuyacaktır.

Hüseyin Besimoğlu:Bu istinaf, Girne Kaza Mahkemesinde, 134/2010 sayılı Ceza Davasında, 21.1.2011 tarihinde verilen karardan yapılmıştır.

Girne Kaza Mahkemesinde, 134/2010 sayılı Ceza davasında, Başsavcılık tarafından, San-ık aleyhine, aşağıdaki dava getirilmiştir.

"Sanık,50/2000 sayılı Motorlu Araçlarla Yolcu ve Eşya Taşınması (Denetim) Yasası'nın 16(2),24(5) maddelerine aykırı, 17.5.2009 tarihinde, Girne'de, Ecevit Caddesi üzerinde, EV 564 Plakalı minibüsü sürerken "A" iş-letme izni olmadan yolcu taşıdığı halde sürdü."

10.01.2011 tarihinde, itham edilen Sanık aleyhindeki ithamı kabul etmemiştir.

Sanık, aleyhindeki davayı kabul etmemesi üzerine davanın duruşması yapılmıştır. Duruşma maksatları için İddia Makamı tarafında-n 1 tanık, müdafaa tarafından ise sadece Sanık, şahadet vermiştir.

Duruşma neticesinde, Sanık, aleyhindeki davadan suçlu bulunarak mahkum edilmiş ve mahkum edildiği davadan 500TL para cezasına çarptırılmıştır.

Sanık, mahkumiyet kararının ve takdir edi-len 500 TL para cezasının hatalı olduğunu iddia ederek bu istinafı dosyalamıştır.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

İstinaf Eden, 8 istinaf sebebi ileri sürmüştür. İstinaf duruşmasında, İstinaf Eden Avukatının beyanlarını dikkate alarak istinaf sebeblerini, iki ana baş-lık altında ele almayı uygun bulduk.

Sanığın yaptığı hizmet otel müşterilerinden herhangi bir ücret almadan verilen özel bir hizmettir. 50/2000 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin kenar başlığındaki özel sözleşmeli toplu taşımacılık izni ile ilgili ifade ve -aynı Yasa'nın 1. fıkrasındaki yolcu minibüsü tanımı,
ve bu tanımın tefsir kısmındaki anlamı, Yasa'nın bütünü
içinde ve tefsir, Yasa'nın 14. maddesinde ifade edildiği şekilde yorumlandığında, Sanığın yaptığı taşımacılık hizmetinin 50/2000 sayılı Yasa-'nın 16(1) maddesi kapsamında bir taşımacılık olmadığı için Sanığın izin alması gerekmemektedir. Her halükarda ilgili Yasa kendi içinde çelişkilidir. Bu çelişki nedeniyle şüpheli bir durum yaratıldığından şüphenin Sanık leyhine yorumlanıp Sanığın makum edi-lmemesi gerekirdi. Sanığı mahkum edip 500 TL para cezasına çarptırmakla Bidayet Mahkemesi hatalı davranmıştır.

Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası'nın 88. maddesine göre ilgili zamanda yürürlükte olan herhangi bir yasanın özel olarak daha uzun bir süre öngörme-si dışında üç aya kadar hapis cezası veya yirmi beş Kıbrıs lirasına kadar para cezası veya her ikisi ile cezalandırılabilen herhangi bir suç için suçun işlenmesinden başlayarak altı ay geçmesi halinde herhangi bir kişi aleyhine dava açılamaz. 50/2000 sayıl-ı Yasa'nın 24. maddesinin 5. fıkrasına göre dava konusu suçun cezası bir aylık asgari ücrete kadar para cezası veya üç aya kadar hapis cezası veya her iki cezadır. Sanık aleyhine getirilen dava suçun işleniş tarihinden itibaren 9 ay sonra ikame edilmiştir.- Fasıl 155 Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası'nın 88. maddesi uyarınca Sanık aleyhine getirilen dava zaman aşımına uğramıştır. Bu nedenle, Bidayet Mahkemesinin, Sanığı mahkum etmesi ve 500 TL para cezasına çarptırması ile ilgili kararı hatalıdır.

İSTİNAFA KON-U OLGULAR:

Sanık otobüs şoförüdür ve Merit Hotelde çalışmaktadır. EV 564 plakalı 22 kişilik otobüsü ile Merit Hotelde konaklayan yolcuları belirli saatlerde, Girne Şehir Merkezine, Colony Hotel yanına götürüp indirmekte ve yine aynı şekilde belirli saatl-erde Colony Hotel önünden aynı yolcuları alıp Merit Hotele geri götürmekte idi.

Sanığa ait EV 564 plakalı otobüsün "A" işletme izni yoktur.

17.05.2009 tarihinde, saat 17.05 raddelerinde, Girne'de, Ecevit Caddesi'nde, EV 564 plakalı otobüsü ile seyir h-alinde olan Sanık, polis tarafından durdurulmuş, polis tarafından yapılan kontrolde, Sanığın, kullandığı EV 564 pakalı aracının "A" işletme izni olmadığı tesbit edilmiştir.

Sanığa, işlemiş olduğu suçu izah edilip yasal ihtarda bulunulduğunda, Sanık, "ka-bul etmiyorum" demiştir. Bu suçtan dolayı raporlu olduğu bildirildiğinde ise "kabul etmiyorum" diye cevap vermiştir.

Bunun üzerine, Sanık, EF 121-439907 sayılı sabit ceza ihbarnamesi ile 297.5 TL para cezası ve 20 ceza puanı yazılarak rapor edilmiştir.
-
Sanık, bu cezayı 15 gün içinde ödemediği için aleyhine istinafa konu dava ikame edilmiştir.

TARAFLARIN İDDİALARI:

İstinaf Eden özetle, 50/2000 sayılı Yasa'nın 16(1) maddesinde ifade edilen "yolcu minibüsü" tanımının aynı Yasa'nın tefsir kısmında izah-ının yapıldığını, aynı maddenin kenar başlığında, özel sözleşmeli toplu taşımacılık izni ile ilgili ifadenin, Yasa'nın bütünü içinde ve tefsir, Yasa'nın 14. maddesinde ifade edildiği şekilde yorumlandığında, Sanığın yaptığı taşımacılığın özel olduğunu ilgi-li Yasa'nın 16(1) maddesi kapsamında bir taşımacılık olmadığını, bu nedenle Sanığın izin alması gerekmediğini, dolayısıyle Sanığın suçlu olamayacağını, Yasa'da suçun açıkça belirtilmediğini, belirtilmediğine göre şüphenin Sanık leyhine yorumlanması ve Sanı-ğın beraat ettirilmesi gerektiğini, Bidayet Mahkemesinin, Sanığı mahkum etmekle hatalı davrandığını ileri sürüp istinafın kabulünü talep etmiştir.

Aleyhine İstinaf Edilen özetle, Motorlu araçlarla yolcu ve eşya taşınmasının 50/2000 sayılı Yasa ile düzenl-endiğini, Bidayet Mahkemesinin, Yasa'nın ilgili maddelerine uygun olarak yaptığı bulguların doğru olduğunu, yolcu taşımacılığına ilişkin genel kurallar, 50/2000 sayılı Yasa'nın 12. maddesinde düzenlendiğini, 12. maddenin (B) bendinde altı yolcudan fazla yo-lcu taşımak için imal ve tanzim edilmiş olan özel araçların ücretli ve ücretsiz olarak, yakın akraba dışında yolcu taşımak için herhangi bir kişi tarafından yollarda kullanılmasının yasaklandığını, bunun istisnasının ise yine Yasa'nın aynı maddesi içinde d-üzenlendiğini, Sanığın durumunun bu istisnalar içine girmediğini, Sanığın şöförlük yaptığını, aynı zamanda çalıştığı şirketin kendi kendine taşımacılık yaptığını, bu nedenle, izinsiz bir taşımacılık söz konusu olduğunu, Yasa'nın 16. maddesinin kenar başlığ-ının toplu taşımacılık izninden bahsettiğini, toplu taşıma izinsiz yolcu taşınamayacağını, Yasa'nın 16(1) maddesinde her türlü yolcu taşımacılığının izne tabii olduğunun açıkça ifade edildiğini, bu konuda yoruma gerek olmadığını, Yasa'nın amacının da bu o-lduğunu, Yasa'nın 3. maddesinde bunun açıkça ifade edildiğini, her şahsın veya bir şirketin istediği şekilde izinsiz yolcu taşıyamayacağını ve Yasa'nın amacına aykırı olduğunu, Sanığın fiilinin 16. maddeye uygun olduğunu, Yasa'nın tefsirine gidilmesine ger-ek olmadığını, 12. madde gereğince özel araçların izinsiz yolcu taşıyamayacağını, 16. maddedeki yolcu otobüsü sözlerinin, tefsirdeki manada değil, bu araçları tanımlamak maksadıyle konduğunu, Bidayet Mahkemesinin kararının doğru olduğunu, herhangi bir huku-ki hatanın olmadığını ileri sürüp istinafın iptalini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN İNCELENMESİ:

İstinaf sebebinin incelenmesi,

Sanığın yaptığı hizmet otel müşterilerinden herhangi bir ücret almadan verilen özel bir hizmettir. 50/2000 sayılı Y-asa'nın 16. maddesinin kenar başlığındaki özel sözleşmeli toplu taşımacılık izni ile ilgili ifade ve aynı Yasa'nın 1. fıkrasındaki yolcu minibüsü tanımı,ve bu tanımın tefsir kısmındaki anlamı, Yasa'nın bütünü içinde ve tefsir, Yasa'nın 14. maddesinde ifad-e edildiği şekilde yorumlandığında, Sanığın yaptığı taşımacılık hizmetinin 50/2000 sayılı Yasa'nın 16(1) maddesi kapsamında bir taşımacılık olmadığı için Sanığın izin alması gerekmemektedir. Her halükarda ilgili Yasa kendi içinde çelişkilidir. Bu çelişki n-edeniyle şüpheli bir durum yaratıldığından şüphenin Sanık leyhine yorumlanıp Sanığın makum edilmemesi gerekirdi. Sanığı mahkum edip 500 TL para cezasına çarptırmakla Bidayet Mahkemesi hatalı davranmıştır.

Sanık, Merit Hotelin müstahdemidir. Sanık, EV 564- plakalı 22 kişilik motorlu aracı ile Merit Hotelden almış olduğu Hotel müşterilerini, düzenli olarak Girne'de, Colony Hotel yanına kadar taşımakta ve belirli saatlerde hotel müşterilerini, Colony Hotel yanından alarak, Merit Hotele geri götürmekte idi.

-Dava zabıtlarına göre, bu şekilde taşıma yapıldığı, Sanık tarafından kabul edilmektedir.

Bidayet Mahkemesi kararında bu hususu şöyle ifade etmiştir.

"Bu doğrultuda yapılan taşıma yasanın 16. maddesinin tabiriyle turist grubu gezdirme değildir. Ancak -Sanık tarafından da kabul edildiği üzere en az 22 kişi kapasiteli bir minibüsle otel müşterileri taşınmaktadır ve bundan açıkça anlaşılmaktadır ki Sanık tarafından belli saatlerde sefer yapan ve belli duraklarda duran bir toplu taşıma yapılmaktadır."

- Bidayet Mahkemesi, Sanığın ifadesi ışığında, Sanığın yaptığı taşımacılığı, toplu bir taşımacılık olarak kabul etmiştir.

Toplu taşımacılık, 50/2000 sayılı Yasa'nın, ilgili kuralları ışığında ve izinle yapılmaktadır.

Sanığın, kullanımında olan EV 5-64 plakalı aracın 50/2000 sayılı Yasa altında herhangi bir taşımacılık izni yoktur. Sanığın toplu taşıma izni olmadan otel müşterilerini taşıdığı olgulardan anlaşılmaktadır.

EV 564 plakalı araçla "A"işletme izni olmadan taşımacılık yapan Sanık, 17.05.2-009 tarihinde, Girne'de polis tarafından rapor edilmiş (Mavi 25) ve Sanığa 297.5 TL sabit ceza kesilerek 20 ceza puanı uygulanmıştır.

Sanık, 50/2000 sayılı Motorlu Araçlarla Yolcu ve Eşya Taşınması (Denetim) Yasası'nın ve özellikle 16. maddesinin kendis-ine uygulanamayacağını, dolayısıyle aleyhindeki davadan beraat etmesi gerektiğini iddia etmiştir.

Davayı karara bağlayan Bidayet Mahkemesi, Sanığın 22 kişilik bir minibüsle otel müşterilerini taşımakla toplu taşımacılık yaptığını, Sanığın, turist yolcul-ardan bir ücret almasa bile Yasa'nın 16. maddesi altında işletme izni alması gerektiğini ifade ederek aşağıdaki şekilde bulguya varmıştır.

"Yukarıdaki bulgu ve tesbitlerim doğrultusunda Sanık tarafından yapılan yolcu taşımanın toplu taşıma olup 16. madde- (1). fıkra kapsamında olduğu, bu bağlamda İzin Kurulu tarafından verilecek toplu taşımacılık izni olmaksızın Sanığın minibüs ile yolcu taşıyamayacağı kanaatine varır bu hususta bulgu yaparım. Nitekim Sanık da İzin Kuruluna müracaat yapıldığını ancak cevap- alamadıklarını söyleyerek bu gereği kendisi de teslim etmiştir."

Bidayet Mahkemesi, bu bulgusu ışığında, Sanığın, 16(1) maddesi hilafına toplu taşıma izni olmaksızın yolcu taşıdığından, aleyhindeki davanın makul şüpheden ari olarak isbat edildiği kanaati-ne varmış ve Sanığı aleyhindeki davadan suçlu bulup mahkum etmiştir.

Sunulan şahadet ve igili yasal mevzuat ışığında, Bidayet Mahkemesinin, Sanığı mahkum etmekle hatalı olup olmadığını karara bağlamak için dava zabıtlarına bakmak gerekir.

İstinaf Eden,- hiçbir ücret alınmadan hotel müşterilerine verilen bir hizmetin söz konusu olduğunu, ilgili yasal mevzuatın yorum ilkeleri ışığında yorumlanması gerektiğini, bu şekilde yorumlandığında ve yorum ilkeleri ışığında 50/2000 sayılı Yasa'nın 16(1) maddesinin Sa-nığa uygulanamayacağını, yorum ilkeleri ışığında Yasa'nın ilgili maddeleri arasında ciddi çelişkiler olduğunu, bunun ise şüphe yarattığını, şüphenin Sanık leyhine yorumlanıp Sanığın beraat etmesi gerektiğini iddia etmektedir.

Yasanın tefsirinde uygulanan- esas kural, yasanın, yasa koyucunun gaye ve niyetine uygun olarak tefsir edilmesidir. Yasa koyucunun gaye ve niyeti ise kullanmış olduğu kelimelerden anlaşılır. Yasada yer alan herhangi bir kelime, abes bir mana ifade etmediği veya yasanın diğer kısımları-nda çelişkiye düşülmediği takdirde, kitabi veya alelade manasında dikkate alınmalıdır. ( gör:Yargıtay/Asli/Yetki 6/1975 )

İstinaf Edenin iddiaları ışığında dava ile ilgili yasal mevzuatın ilgili maddelerini karara aktarmayı uygun bulduk.

Dava ile ilgili -yasal mevzuat 50/2000 sayılı Motorlu Araçlarla Yolcu ve Eşya Taşınması (Denetim) Yasa'sıdır. Bu Yasa 4.9.2000 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

50/2000 sayılı Motorlu Araçlarla Yolcu ve Eşya Taşınması
(DENETİM) Yasası'nın 3. maddesinde Yasa'nın amacı -şu
şekilde ifade edilmiştir."

"Bu Yasanın amacı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
sınırları içerisindeki karayollarında motorlu
araçlarla ticari veya iş maksatları için yolcu ve eşya
taşımacılığının salim, düzenli ve rekabet ortamına
uygun bir -şekilde yapılabilmesini sağlamak ve
denetlemektir."

Tefsir kısmında ifade edildiği gibi 50/2000 sayılı Yasa'nın amacının, karayollarındaki motorlu araçlarla ticari veya iş maksatları için yolcu ve eşya taşınmasında bir düzen sağlamak, ve bu konudaki i-şlemlerin bir yasal çerçeve içinde ülkede bir kaosa sebebiyet vermeden uygulamasını sağlamak olduğu açıkca ifade edilmektedir.

50/2000 sayılı Yasa tahtında yolcu taşımacılığına ilişkin kurallar ile özel sözleşmeli toplu taşımacılık izninin
nasıl ola-cağı Yasa'nın 12. maddesi ile 16. maddesinde düzenlenmiştir.

50/2000 sayılı Motorlu Araçlarla Yolcu ve Eşya Taşınması
(DENETİM) Yasası'nın 12. maddesi aşağıda olduğu gibidir.

"Yolcu 12.(1) Bu Yasa kuralları gereğince Yolcu Taşıma
Taşımac-ılığına izni olmayan veya verilen iznin içerdiği
İlişkin Kurallar koşullara uymayan hiç kimse Kuzey Kıbrıs
Türk Cumhuriyeti sınırları içerisindeki
karayollarında ücretli yolcu taşımacılığı
- yapamaz.
(2) İzin Kurulu, başvuruda bulunan gerçek ve tüzel kişilere, bu Yasanın öngördüğü kıstaslara uymak ve gerekli işlemlerin yapılması koşuluyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içerisindeki karayollarında taksi, -dolmuş,yolcu minibüsü veya yolcu otobüsü ile ücretli yolcu taşımacılığı yapabilmesi için yolcu taşımacılığı izni verebilir.
Ancak bu Yasa kurallarına bağlı kalmak koşulu ile 'Z' kiralık araba işletmeciliği yapılması taşımacılık izni gerektirmez.

- 50/2000 sayılı Motorlu Araçlarla Yolcu ve Eşya Taşınması
(DENETİM) Yasası'nın 16. maddesi aşağıda olduğu gibidir.

"Özel Sözleşmeli 16. (1) Sözleşmeli yolcu minibüsü veya yolcu
Toplu Taşımacılık otobüsü araçlarıyle turist guru-pları
İzni gezdirmesi, işçi veya personelin iş
yerine ulaştırılması. Öğrencilerin
öğrenim yerine ulaştırılması ve
- öğrenim yerinde dağıtılması gibi
konularda taşımacılık yapacak
işletmeciler İzin Kuruluna başvurup
Özel Sözleşmeli Toplu taşımacılık İzni
alır ve- aşağıdaki koşullara uyar:

(A)...............................
(B).............................
(C).................................
(Ç)..................................
(D)................................
(E).........................-............
(F).....................................

(2) Özel sözleşmeli toplu taşımacılıkta
kullanılacak her araç, özel sözleşmeli
toplu taşımacılık izninde belirtilir.
- (3) Bu Yasanın 12'nci maddesinin (4)'üncü
(5)'inci,(6)'n